-YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA Ceza İstinaf No:11/72
(Dava No. 131/72)
-
M.Necati Münir, Başkan, Ülfet Emin ve
Ahmet İzzet, Üye.
İstinaf eden: Derviş Derviş, Lefkoşa
(Sanık)
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: Lefkoşa Türk Belediyesi
arası-nda.
-İstinaf eden namına: Menteş Aziz.
-Aleyhine istinaf edilen namına: Kıvanç M. Riza.
Lefkoşa Türk Belediyesi Nizamnamesi - Nizamnamenin 53 ve 216.
maddelerine aykırı, Belediye hudutları dahilinde izin-
siz inek besleme.
Devamlı Suç - Devamlı suçlarda, suçun dev-am ettiği süre
içinde her gün ayrı bir suçun işlenmiş kabul edilmesi.
Fasıl 155 Ceza Usulü Yasası - Yasanın 88. maddesine
göre azami 3 ay hapis veya K.L.25.- para cezası ile
cezalandırılabilen suçlarda davanın,- suçun işlendiği
tarihten itibaren 6 ay zarfında açılma zorunluğu.
OLAY: Sanık, 22.11.1970 ile 5.12.1971 tarihleri arasında,
Lefkoşa'da Belediye hudutları dahilinde, Belediye
Meclisinden yazılı izin almaksızın 5 inek -beslemekle itham
edildi. Bidayet Mahkemesi Sanığı mahkûm ederek K.L.60.-
para cezası ve K.L.10.- masraf ödemesini emretti.
Sanık, mahkûmiyet, ceza ve masraf emri aleyhine
istinaf etti. İstinafın duruşmasında davanı-n, Fasıl
Ceza Usulü Yasası'nın öngördüğü gibi 6 ay zarfında
açılmadığı ileri sürüldü.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, Fasıl 155 Ceza Usulü Yasasının 88.
maddesine göre, Sanığın itham olunduğu suç azami K.L.25.-
para cezası veya -3 ay hapislikle cezalandırılabilen
bir suç olduğundan, davanın 6 aylık süre zarfında açıl-
ması gerektiğine, bu meselede devamlı suç işlendiği için,
davanın açıldığı 19.1.1972'den 6 ay geriye gidilip
19.7.1971'den- itibaren işlenen suçlar için Sanığın
mahkûm edilebileceğine karar verdi; ancak İddia Makamı
adına şahadet veren Tanığın, kesin olarak hangi tarihlerde
suç işlendiğini söyleyemediğini dikkate alan Yüksek Mahkeme
sadece -15.1.1972 tarihinde suç işlendiğinin kanıtlandığı
sonucuna vardı ve Sanığın cezasını K.L.5.- para cezası ve
K.L.3.- masrafa indirdi.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
Mayor, Deputy Mayor etc. v. Vassilis Pavlicca XV C.L.R.
s.71
T-he Queen v. Slade and Others ex parte Saunders
- (1895) s.247.
- 3. Rumball v. Schmidt (1882) 8 Q.B.D. s.603
4. Ex parte Burnly (1901) 2 K.B. s.548
Atıfta Bulunulan Bilimsel İçtihatlar:
1. Archbold 35. Baskı, s.53 para.122.
H Ü K Ü M
- İstinaf eden, 24 Mart 1972' de Lefkoşa Kaza Mahkemesi tarafından 22.11.1970 tarihinden 9.12.1971 tarihine kadar (her iki tarih de dahil) Lefkoşa Türk Belediye hudutları dahilinde bulunan Lefkoşa'da Arab Ahmet mahallesi Blok A'da kâin olup XX-I/38.4.II ve IV. sayılı harita plânda eskiden 218 şimdi de 414 sayılı kıt'a olarak gösterilen yerde, 1938-1970 Lefkoşa Türk Belediye Talimatnamesinin 53. ve 216. maddelerine aykırı Lefkoşa Türk Belediye Meclisinden yazılı bir ruhsat almaksızın 5 adet i-nek beslediğinden mahkûm edildi ve K.L.60.- para cezası ve K.L.10.- masraf ödemesine emir verildi. İstinaf eden Bidayet Mahkemesinin, verilen geçerli tüm şahadet muvacehesinde istinaf edenin yazılı bir ruhsat almadan ve her türlü şüpheden ari olarak itham -olunduğu suçtan kabahatlı bulunduğuna dair bulgusunun hatalı olduğunu, kesilen cezanın alenen fahiş olduğunu ve istinaf edene masraf ödemesini emretmekle hata işlediğini ileri sürerek mahkûmiyet ve ceza aleyhine istinaf eylemiştir.
-
- İstinafın duruşması esnasında istinaf edenin itham olunduğu suç ile ilgili davanın suçun işlendiği tarihten itibaren 6 ay zarfında getirilmediği hususu da mevzuu bahis oldu.
-
- Cap. 155, Ceza Usulü Kanununun 88. maddesine göre azami 3 ay hapislik veya K.L.25.- ceza veya her ikisi ile cezalandırılabilen bir suç ile ilgili bir dava, herhangi bir kanun tahtında daha uzun bir müddet müsaade edilen haller müstesna, herhangi bir ş-ahsın aleyhine getirilemez, meğer ki dava suçun işlendiği tarihten itibaren 6 ay zarfında getirilsin. 1938-1970 Lefkoşa Türk Belediye Nizamlarının 53. maddesine göre Belediye hudutları dahilinde Belediye Meclisinden yezılı bir ruhsat almaksızın koyun, keçi- veya inek beslenemez. Ayni Nizamların 216(a) maddesine göre Belediye Nizamlarının herhangi birisine aykırı hereket edenler K.L.5.-yı aşmayan bir cezaya ve (b) fıkrasına göre herhangi devamlı bir aykırılık devam ettiği hallerde, aykırılığın devam e-ttiği her gün için K.L.1.-yı aşmayan cezaya çarptırılırlar. Görülüyor ki Belediye Nizamları tahtında herhangi bir suçun cezası 3 ay hapislik ve K.L.25.- cezayı aşmamaktadır. Bundan dolayı Belediye Nizamları tahtında işlenen herhengi bir suç ile ilg-ili dava Ceza Usulü Kanununun 88. maddesine uyarak suçun işlendiği tarihten itibaren 6 ay zarfında getirilmesi gerekir. Aleyhine istinaf edilenin avukatı işlenen suç devamlı bir suç ise, Ceza Usulü Kanununun 88. maddesinde öngörülen şartların -uygulanmaması gerektiğini iddia etmiştir. Bir suçun devamlı olup olmadığına karar verebilmek için suçu ihdas eden Kanunu tetkik etmek gerekir. Belediye Nizamlarının 53. maddesine göre Belediye hudutları dahilinde keçi, koyun veya inek beslemek Belediye Me-clisinin ruhsatına tabidir. Belediye Meclisinin ruhsatı alınmazsa, Belediye Nizamatının 216(a) maddesine göre, bir suç işlenmiş olur ve bu maddenin öngördüğü şekilde cezalandırılır. Belediye ruhsatını almaksızın hayvan beslemeye devam eden herh-angi bir şahıs hayvan beslediği her gün için suçu işlemiş addolunur ve bu gibi suç da Belediye Nizamatının 216(b) maddesinin öngördüğü bir şekilde cezalandırılır. Hiç şüphe yoktur ki istinaf eden iddia edildiği gibi uzun bir müddet için Be-lediye ruhsatı almaksızın inek beslemiş ise, beslediği her gün için bir suç işlemiş olur. Ceza Usulü Kanununun 88. maddesi tahtında herhangi bir suç ile ilgili bir davanın bir şahsın aleyhine getirilip getirilemiyeceği konusu gözden geçirilirken suç-un işlendiği tarih önemlidir. Suçun ilkin işlendiği tarihten davanın getirildiği tarihe kadar 6 aydan fazla bir müddet geçmişse bu gibi davaya Mahkemenin bakmaya yetkisi yoktur. Ancak işlenen suç devamlı ise, devamlı suçlar her geçen gün için suçu-n işlendiği addolunduğundan, ilkin suçun işlenmesinden davanın getirildiği güne kadar geçen herhangi bir müddete bakılmaksızın davanın getirildiği günden 6 ay öncesinden başlamak şartı ile dava getirilebilir. Bunun da sebebi, daha evvel belirttiğimi-z gibi devamlı suçlarda suç her geçen gün için yeniden işlenir ve her geçen gün için işlenen suç da ayrı bir suçtur. Bu hususta Mayor, Deputy Mayor etc. v. Vassilis Pavlicca XV C.L.R. s.71'de o zamanın Baş Hakimi şunları söyledi:-
-
"It appears to me reasonably clear from the reasoning
in Flack v. Church that each day a person trades or car-
ries on business without the licence required by
Law No.26 of 1930 he commits a separate and distin-ct
offence."
The Queen v. Slade and Others ex parte Saunders (1895) 2 Q.B. s.247 davasında Sanık Public Health (London) Act, 1891 madde 5, fıkra 9(1)'e 1 Şubat 1894'den 12 Ağustos 1894'e kadar geçen müddet için aykırı hareket ettiğ-inden günde bir şilin cezaya, cem'an 9.13 şilin cezaya çarptırıldı. Sanık Bidayet Mahkemesinin mahkûmiyetinin 6 ay müddetten fazla bir müddet kapsadığından muteber olmadığını ileri sürerek, Bidayet Mahkemesinin hükmünün iptalini ta-lep etti. Queen's Bench Division da bu gibi davaların 6 ay müddet zarfında getirilmesi Summary Jurisdiction Act 1848 11. maddesi tahtında öngörüldüğünden, Sanık 6 ayı geçen bir müddet için bir cezaya çarptırılamayacağından Bidayet Mahkemesinin h-ükmü iptal edildi. Wills J. şunları söylemiştir:-
"I have come to the conclusion that this conviction
is clearly wrong. Mr. Saunders was treated as
being summoned, and was convicted, for an offence
ex-tending over a period of time which comprehends
eleven days in respect of which proceedings are barred
by the limitation contained in s.11 of the Summary
Jurisdiction Act, 1848. We cannot take the conviction to
- pieces, so as to reduce the penalty by the amount
imposed in respect of those eleven days, and uphold the
remainder of the order. In the present case the
magistrate has made no mistake which can be the -
subject of an amendment such as we have been invited to
make. Mr. Saunders was convicted in respect of the whole
period of 193 days, and the penalty was imposed in
respect of the whole of that period. The motion -for
a certiorari was made and granted on this ground only,
and the conviction must be quashed."
- Public Health (London) Act, 1891 s.5, sub-s.9(1)'in son kısmı aynen şöyledir:-
-
"If a person knowingly and wilfully acts contrary to
a prohibition or closing order he shall be liable to a
fine not exceeding forty shillings a day during
such contrary action."
Summary Jurisdiction- Act s.11 aynen şöyledir:-
"In all cases where no time is already or shall
hereafter be specially limited for making any such
complaint or laying any such information in the Act
or Acts of Parliament- relating to each particular
case, such complaint shall be made and such information
shall be laid within six calendar months from the time
when the matter of such complaint or information
respectively -arose."
- Yukarıda iktibas ettiğimiz iki davadan açıkça görülüyor ki suç devamlı bir suç olsa dahi, dava ancak 6 ay bir müddet- için getirilebilir ve herhangi bir şahıs da azami olarak davanın getirildiği tarihten önce 6 ay bir müddet için cezalandırılabilir.
-
- Ceza Usulü Kanununun 39. maddesinde ithamnamenin nasıl hazırlanacağı hususunda hükümler mevcuttur. 39. maddenin (a) bendine göre her ithamnamede suçun nasıl işlendiğine dair bir paragrafta tafsilât verilmelidir. Suçlar birden fazla ise ayrı ayrı parag-raflarda tafsilât verilmelidir. Devamlı suç addolunan suçlarda her ne kadar da suçun devam ettiği müddetçe her gün için ayrı bir suç işlendiği addolunursa da, suç esasında ayni olduğu için devamlı bir suçun tafsilâtı bir ithamnemede yalnız -bir paragrafta verilebilir ve böyle bir suçun tafsilâtı bir paragrafta verildiğinde 39(a)'ya aykırı hareket edilmiş addolunmaz. (Bak, Archbold 35. baskı, sayfa 53, para.122 ve Rumball v. Schmidt (1882) 8 Q.B.D. 603 ve Ex parte Burnly (1901) 2 K.B. 4-58 . Ancak devamlı suçlarda her geçen gün için suçun yeniden işlendiği addolunduğundan bu gibi devamlı suçlar için şahsın aleyhine dava getirildiğinde bir paragrafa konacak müddetin suçu işleyen şahıs için ezici olmamasına dikkat edilmelidir. Hi-ç şüphe yoktur ki suçun nevi ve isbat tarzı bu gibi hallerde mühim rol oynamaktadır. Mayor, Deputy Mayor, etc., v. Vassilis Pavlicca 15 C.L.R. s.68 davasında bir şahıs 4 1/2 sene gibi uzun bir müddet için Belediyeden ruhsat almaksızın iş yaptığından da-va edilmişti. 0 davada o zamanın Baş Hâkimi Stronge C.J. s.72 ve 73'de şunları söyledi:-
-
"In addition to the foregoing considerations the course
adopted in this case of specifying a period of four and
a half years as the time of the commission of
the offence is open to the further and, in my opinio-n,
weighty objection that if at the hearing of the charge a
similar vague and uncertain discription of the time is
admitted in the evidence, as in the present case where
no allegation as to any specific day was - made,
than as pointed out in note (e) to Paley on
Summary Convictions, 9th Edn., p.320, "The defendant
cannot have the benefit of proving his innocence without
being driven to the hardship of accounting for- every day
within the time specified, which, as the interval
chosen may be of indefinite latitude, might be very
difficult for him to do."
I expressly omit from consideration and except
from th-is portion of my judgment such cases as
Onley v. Gee. The decision as to the validity of the
charge in that case and of the conviction thereon
has no bearing on this application. I confine
my-self to saying that to charge a defendant with an
offence which imposes on him the hardship of accounting
for no less a period of time than four and a half years
is unreasonable and oppressive, and so far as I am
- aware without authoritative sanction."
- Yukarıda belirttiğimiz sebeplerden dolayı Cap.155 Ceza Usulü Kanununun 88. maddesinin şumulüne giren suçlar ister bir su-ç olsun ister devamlı suç olsun davanın dosyalandığı günden 6 ay öncesine kadar gidebilir, daha uzun bir müddet için dava getirilemez ve böyle bir davaya Mahkemenin bakmaya veya herhangi birisini mahkûm etmeye yetkisi yoktur.
-
- Bu istinafta mevzuu bahis olan davada istinaf eden, dava 19 Ocak 1972'de dosyalandığına göre, ancak 19 Temmuz 1971'de ve/veya daha sonra işlenen suç veya suçlar için mahkûm edilebilir. Bidayet Mahkemesi hükmünde istinaf edeni 22.11.1970 tarihi -ile 9.12.1971 tarihleri arasında Lefkoşa Belediye hudutları dahilinde Lefkoşa Türk Belediye Meclisinden ruhsat almadan 5 adet inek beslediğinden dolayı suçlu bulunduğunu belirtmektedir. Daha önce belirttiğimiz gibi istinaf eden itham olunduğu bu -suçtan mahkûm edilemezdi.
-
- İstinaf edenin aleyhine Lefkoşa Türk Belediyesi Sıhhiye Müfettişi olan Özkan Kâmil şahadet vermiştir. Özkan Kâmil şahadetinde aynen şunları söylemiştir:-
-
"Sanığı tanıyorum. Oturduğu yerde 5 inek beslemekte-
dir. Bu yeri şahsen ziyaret ettim. Birçok defalar ziya-
ret ettim. 15.1.1972'de yine gittim Derviş Beyi
ordaydı. 5 inek gö-rdüm, sordum ve 20 seneden beri ben
inek beslerim ve burada gördüğün inekler 2,3
senedir ayni ineklerdir ve ben beslerim dedi."
- Ayni şahit istinaf edenin avukatı tarafından istintaka tabi tutulduğunda ilk olarak istinaf edenin oturduğu yere 22.11.1970'de gittiğini söyledi. Daha sonra Mahkemenin sorusuna verdiği bir cevapta ilk gittiği tarihin Eylül 1970'de olduğunu s-öyledi. İstinaf eden Bidayet Mahkemesinde bizzat şahadet vermemiştir ve herhangi bir şahadet de çağırmış değildir.
Bidayet Mahkemesi hükmünde İddia Makamının şahadetine her türlü şüpheden ari olarak inandığını belirtmekte ve istinaf edeni 22.11.1970 -tarihi ile 9.12.1971 tarihleri arasında Lefkoşa Belediye hudutları dahilinde Lefkoşa Türk Belediye Meclisinden ruhsat almadan 5 adet inek beslediğinden dolayı suçlu bulmuştur. İstinaf edenin mahkûm olabilmesi için aleyhine dava getirilebilen m-üddet zarfında geçen her gün
edenin mahkûm olabilmesi için suçu işlediği sabit olması gerekir. Bunun böyle olduğunu İddia Makamı olan Belediyenin makul şüpheden ari bir şekilde isbat etmesi gerekir. Halbuki Belediye Sanığın bir itiraf mahiyetinde Beledi-ye memuruna söylediği "burada gördüğün inekler 2-3 senedir ayni ineklerdir ve ben beslerim" gibi gayet umumi ve 2-3 seneyi kapsayan sözleri ile davayı isbat etmeye çalışmıştır. Kanaatımızca bu tatminkâr değildir. İstinaf edenin aleyhine verilen ş-ahadet ancak istinaf edenin 15 Ocak 1972 tarihinde, itham olunduğu suçta belirtilen Belediye hudutları dahilinde bir yerde, 5 inek beslediğini makûl şüpheden ari bir şekilde isbat eder.
İstinaf eden Belediye davalarında Sanığın aleyhine avukat -masrafı ödenmesi hususunda emir verilmemesi gerektiğini iddia etti. Fasıl 240, Belediyeler Kanununun 184. maddesi tahtında Belediyeler Kanunu veya Belediyeler Kanununa dayanılarak yapılan Nizamnameler tahtında getirilen davalarda Mahkemelerin herhangi b-ir cezaya ilâveten dava masraflarının da ödenmesine emir vermeye yetkisi vardır. Ancak Kanunun 193(1) maddesi tahtında Bakanlar Kurulunun herhangi bir Belediyenin müracaatı üzerine Belediyeler Kanunu ve Nizamname tahtında getirilen herhangi bir davada Ma-hkeme harçlarından feragat etmeye yetkisi vardır. Ayni maddenin 2. bendine göre 1. bend tahtında Mahkeme harçlarından feragat edildiği hallerde Mahkemelerin, Belediyelerin herhangi bir şahıs aleyhine ikame ettiği davada avukat masrafı vermemesi gere-kir. İstinaf edenin avukatı Lefkoşa Türk Belediyesinin Bakanlar Kuruluna herhangi bir müracaatta bulunduğunu veya Bakanlar Kurulunun Lefkoşa Türk Belediyesinin Mahkeme harçlarını ödememesi için 193(1) maddesi tahtında herhangi bir karar verdiğini ist-inafta veya Bidayet Mahkemesinde ileri sürmüş değildir. Bundan dolayı Bidayet Mahkemesinin 184. madde tahtında Sanık aleyhine avukat masrafının ödenmesi için emir vermeye yetkisi vardır.
-
- İstinaf edenin eleyhine getirilen dava 19 Ocak 1972'de dosyalandığına göre istinaf eden 15 Dcak 1972'de Lefkoşa Türk Belediyesinden ruhsat almaksızın 5 inek beslemekten Bidayet Mahkemesi tarafından kabahatlı bulunabilirdi. Cap. 155, Ceza Usulü Kanunu-nun 145. maddesinin (1)(c) bendine göre mahkûmiyeti iptal eder ve bunun yerine istinaf edeni Bidayet Mahkemesi tarafından mahkûm edilebilen bir suç ile yani istinaf edenin 15 Ocak 1972'de Lefkoşa Türk Belediye Meclisinden yazılı bir ruhsat almaksızın Lefko-şa Türk Belediye hudutları dahilinde bulunan 61, Mehmet Akif Caddesinde 1938-1970 Lefkoşa Belediye Nizamlarının 53. ve 216. maddelerine aykırı olarak 5 adet inek beslediğinden kabahatlı bulur ve mahkûm ederiz. İstinaf eden bu suç için K.L.3.- ceza ve K.L.5-.- masraf ödeyecektir.
-
Yüksek Mahkeme
16 Mayıs 1972.
Full & Egal Universal Law Academy