- Ceza İstinaf No. 13/75-
-(Dava No. 6/75; Lefkoşa)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: M.Necati Münir, Başkan, Ahmet İzzet ve Şakir S. İlkay.
İstinaf eden: Baş Savcılık.
ile
Aleyhine istinaf edilen: Özkan Ali, Lefkoşa.
- (Sanık)
arasında.
İstinaf eden namına: Celâl Karabacak.
Aleyhine istinaf edilen namına: Kıvanç M. Riza.
Hırsızlık olduğunu bilerek bir malı tasarrufa geçirme - Hırsızlık
olduğunu bildiği halde bir eşyayı zimm-ete geçirme - Suçun unsurları.
Fasıl 154 Ceza Yasası - Yasanın 306(a) maddesine aykırı hırsızlık
eşyayı zimmete geçirme.
Ceza Usulû - Müdafaa - Hırsızlık malı bilerek tasarrufa geçirme
suçunda Sanığın müdafaası - Sanığın malı elde ederken çalınmış ol-âuğunu bilmediğine ilişkin makul izahatının müdafaa oluşturması - Müâafaa olarak verilen izahatın doğru olma olasılığının mevcut olması halinde Sanığın beraat ettirilmesi.
Ceza Usulü - İspat - İddia Makamının suçun tüm unsurlarını şüpheden
ari olarak is-pat etme zorunluluğu - Hırsızlık malı bilerek tasarrufa geçirme suçunda (Fasıl 154 madde 306(a) ) malı hırsızlık olduğunu bilerek tasa.rrufuna aldığının İdslia Makamınca şüphecıen ari bir şekilde ispat edilmesi gerekir.
Hırsızlık olduğunu bilerek bir malı- tassrrufa geçirme suçu - Sanığın
malı hırsızlık olduğunu bilerek kabul etmesi veya tasarrufuna alması - Sanığın ucuza malı satın almış olması gibi hallerde malın hırsızlık olduğunu bildiğinin kabul edilmesi.
İstinaf - İddia Makamınca beraat kararı ale-yhine istinaf - İstinafın
reddi.
Beraat - İddia Makamınca (Başsavcılık) beraat kararına karşı istinaf.
Yeni elde edilmiş tasarruf (Recent Possession) Prensibi - Çalınan bir
eşya çalındıktan kısa bir zaman sonra bir şahsın tasarrufunda
bulunursa şah-sın eşyanın hırsızlık olduğunu bildiğinin varsayılması - Sanığın tasarrufa ilişkin izahatının doğru olma olasılığı bulunması halinde beraat ettirilmesi.
Şahadet - Sanığın şahadetinin diğer şahadetle desteklenmesi.
Şahadet - Suç ortağının şahadeti - Sanığa- malı satan suç ortağının
şahadetinin diğer şahadetlerle bağdaşmaması ve desteklenmemesi.
Ceza Usulü - Polis gözetimindeki Emare eşyadan parça kaybolmuş olması.
OLAY: Sanık bir şahıstan ganimet klima cihazı satın aldı. Sanık
hırsızlık olduğunu biler-ek zimmetine eşya geçirmekle itham edildi.
Sanık eşyanın hırsızlık olduğunu bilmeden aleni olarak eşyayı satın aldığını öne sürdü. Sanığa ganimet eşyayı satan suç ortağı bunun çalınmış eşya olduğunu Sanığa söylediğini belirtti.
İlk Mahkeme, verilen şahadet- ışığında Sanığın şahadetine inanarak suçlu olmadığı kanaatine vardı ve Sanığı beraat ettirdi.
Başsavcılık İlk Mahkemenin yasa kurallarını davanın olgularına yanlış uyguladığını ve verdiği hükmün şahadetle desteklenmediğini ileri sürerek hükmü istinaf etti-.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, Sanığın şahadetinin başka şahadetle
desteklendiğini, satıcının ise şahadetinin desteklenmediği bir yana diğer şahadetlerle çeliştiğini, Sanığın "yeni elde edilmiş tasarruf ('recent possession')" prensibine göre de suçlu olamayac-ağını, çünkü verdiği izahatın makul ve doğru olma ihtimali olduğunu ve ayrıca Sanığın eşyayı gerçek kıymetine yakın bir fiata satın aldığını belirtti ve Ilk Mahkemenin beraat kararını onayladı.
____________________
H Ü K Ü M
M. Necati Münir-, Başkan: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Hâkim
Şakir S. Ilkay verecektir.
Şakir S. İlkay, Hâkim: İşbu istinaf Lefkoşa Kaza Mahkemesinin aleyhine
istinaf edileni itham edildiği zimmetine hırsızlık eşya geçirmek suçundan beraat ettiren hükmünden -yapılmıştır.
Aleyhine istinaf edilen (sanık) Lefkoşa'da yapıcı müteahhitliği yapmaktadır. Kayın pederi ise büyük mikyasta kuru yemiş ticareti yapmaktadır. Sanık, Orhan Osman isminde bir elektrik teknisyeninin aracılığı ile, 20.10.1974'de Besim Halil ismin-de bir şahıstan K.L.,
55.-ya General Electric marka ikinci el bir klima cihazı satın aldı ve bu cihazı kayın pederinin Vefalı Sokak No.7 deki dükkânına takdırdı.
Sanık, Lefkoşa Kaza Mahkemesi huzurunda, Fazıl 154 Ceza Kanunu'nun 306(a) maddesine aykırı ol-arak mezkûr klima cihazını, 20.10.74 tarihinde, hırsızlık olduğunu bilerek zimmetine geçirmekle itham edildi. Kaza Mahkemesi huzurunda İddia Makamı tarafından çağırılan 4 şahit şahadet verdi. Sanık ise şahadet vermedi ve şahit çağırmadı.
Kaza Mahkemesi hu-zurunda şahadet veren şahitlerden Halil Üçok, buzdolabı, televizyon, klima cihazı v.s. elektrikeşyaları satan bir müessesenin sahibi ve teknisyenidir. Bu şahide göre dava konusu cihaz 4-5 senelik olup bugübkü şartlar altında kıymetli K.L.60-70 civarındadır-.
Orhan Osman, klima cihazı satmamakla bereber bu gibi cihazların tesisatını yapmakta olan elektrikçi Talât'ın yanında 5 seneden beri teknisyen olarak çalışan şahittir. Bu şahit, şahadetinde, sanığın
Elektirik işlerini senelerden beri kendilerine yaptırd-ığını, Besimin bir güb denemek için kendisine bir klima cihazı götürdüğünü ve satılık olduğunu söylediğini, bir müddet sonra sanığın kendisine kuru yemişler için bir serinletici cihaza ihtiyacı olduğunu söylediğini, bunun üzerine gidip lokmacı barikatındak-i nöbetçiden Besimi sorduğunu fakat bulamadığını, daha sonra Besimin dükkâna gidip kendisinden sanığın isim ve adresini aldığını, bundan bir saat sonra Besimin dükkâna bir klima cihazı getirdiğini ve daha sonra dükkâna gelen sanığın huzurunda deneyip çalış-ır durumda olduğunun tesbit edildiğini, Besimin cihazın kendi malı olup satılık olduğunu sanığa söylediğini ve pazarlık neticesi Sanığın cihazı K.L.55.-ya satın aldığını ifade etmiştir. Yine bu şahide göre Besim, sanığın direktifi üzerine, cihazı Vefalı so-kak No.7'ye götürüp monte etmiş ve daha sonra kendisi de gidip tesisatını yapmış ve cihazı çalıştırmıştır.
Besim Halil barış harekâtından sonra mücahit olarak görev yaptığı mahaldeki Osmanlı Bankasından söküp çaldığı cihazı sanığa satan şahıstır. Bu şahit-, şahadetinde Orhan ile ilk defa kendisini araması neticesi Talâtın dükkanında buluşup görüştüğünü, daha önce denemek için ona klima cihazı götürmediğini ve ona veya herhangi birine satılık klima cihazı bulunduğunu söylemediğini, Orhanla görüştükten sonra -ve sivil giyinmiş olduğu halde sanığa gittiğini, sanığın arabasını alıp Osmanlı Bankasından cihazı Talâtın dükkânına götürüdüğünü, orada sanığıa cihazın ganimet olup Osmanlı Bankasından sökülüp alınmış olduğunu söylediğini, pazarlık neticesi cihazı K.L.55.--ya sanığa sattığını,Mahkemede kendisine gösterilen cihazın sanığa sattığı cihaz olduğunu tanıdığını çünkü sırmasının kendisinin cihazı sökerken keser ile kestiği şekilde durduğunu ifade etmiştir. Bu şahit, ilâveten, cihazı çavuşu Adem Mehmedin izni ile sö-küp aldığını ve satış parasını onunla paylaştığını söylemiştir.
PE 2074 Mustafa Salih meselenin tahkikatını yapan şahittir. Bu şahit, şahadetinde, bir malûmat üzerine sanığın çalıştığı yere gidip orada herhangi bir klima cihazı olup olmadığını sorduğunu,- sanığın
kendisine Besim Halilden K.L.55.-ya bir tane satın aldığını söylediğini, bunun üzerine hemen sanığa kanuni ihtarda bulunduğunu, sanığın cevaben "hırsızlık olduğunu bilmezdim" dediğini, cihazı Vefalı Sokaktaki dükkândan söküp Polis ambarına götürd-üğünü, cihazın sırması üzerinde priz bulunduğunu fakat bunun sonradan pnlis ambarında kaybolduğunu, cihazın çalındığı Osmanlı Bankasını ziyaret ettiğini, klima cihazının yerinin boş durduğunu ve oradan cihaz çıkarıldığının belli olduğunu ifade etmiştir. Bu- şahit ayrıca sanığın yapmış olduğu gönüllü ifadeyi ibraz etmiştir.
Sanık gönüllü ifadesinde kayın pederinin Rum tarafından K.L. 13,000.-lık kuru yemiş getirdiğini fakat buzlukta yer bulamadığı için bir serinleticiye ihtiyaç duyulduğunu ve bunun için elek-trikçi Talâta müracaat ettiğini ve Orhan aracılığı ile dava konusu cihazı Besim Halil'den, ganimet olduğunu bilmeden, K.L.SS.-ya satın aldığını söylemiştir. Bir gün sonra da resmi ithama verdiği cevapta dava konusu cihazı aleni satın aldığını fakat hırsızl-ık olduğunu bilmediğini ifade etmiştir.
Yukarıda özeti verilen şahadet üzerine Kaza Mahkemesi sanığı kabahatlı bulmayıp beraatine hükmetmiştir. Baş Savcılık işbu hükümden istinaf etmiştir.
İstinaf İhbarnamesinde Kaza Mahkemesinin kanun kurallarını davanın- algularına yanlış uyguladığını ve Mahkemenin beraat kararının şahadetle desteklenmediği iddia edilmiştir.
Bir sanığın zimmetine hırsızlık mal veya eşya geçirmek suçundan kabahatlı bulunabilmesi için üç unsurun makul şüpheden ari olarak isbat edilmesi gere-kir. Bu unsurlar, 3/74 sayılı istinaf hükmünde de belirtildiği gibi, şunlardır: (i) dava konusu eşyanın çalınmış olması, (ii) bu eşyanın sanığın tasarrufunda bulunması ve (iii) sanığın, bu eşyayı tasarrufuna alırken çalınmış veya gayri kanuni bir şekilde e-lde edilmiş olduğunu bilmiş olması.
Bu meselede Kaza Mahkemesi dava konusu klima cihazının çalındığını ve bu cihazı sanığın tasarrufuna almış olduğunu bulmuştur. Mahkemenin bu husustaki bulguları şahadetle kâfi derecede desteklenmektedir. Esasen bu bulgul-arın yanlış veya hatalı olduğu iddia edilmiş değildir. Kaza Mahkemesi üçüncü unsurun makul şüpheden ari olarak isbat edilmediği kanaatına varmıştır. Savcılık Mahkemenin bu bulgusunun şahadete aykırı düştüğünü ve hatalı olduğunu ileri sürmüştür. Kaza Mahkem-esi hükmünde bu hususta şöyle demiştir:
"Tanık 2 (Orhan Osman) ile Tanık 3 (Besim Halil)'in şahadetleri eleştirildiğinde Tanık 2'nin Mahkemede rahat ve dürüst şahadet verdiği ve şahadetinin başka şahadet ve iddialarla da desteklendiği görülür. Halbuki Tanı-k 3'ün şahadetinde tenakuzlar mevcuttur, ve ayrıca şahadetinin cihazın çalınmış olduğu hususunu sanığa söylediğine dair kısmı herhangi bir şahadetle de teyid edilmemektedir. Tanık 3'ün şahadetine gereken dikkatı verip cihazı çaldığına dair olan kısmına ina-nmakla beraber yukarıda belirttiğim hususlardan ve bilhassa böyle bir davada herhangi başka bir şahadetle desteklenmeyen ve İ.M.'nın diğer şahadeti ile ters düşen şahadetine inanmadım .......... Tanık 3'ün bu husustaki şahadetine inanmadıktan sonra geriye -tanık 2'nin şahadeti ile sanığın kendi izahatı kalır.
........................................................
Şahadet tüm olarak tetkik edildiğinde sanığın polisin gelip sorgulama yapması üzerine hiç bir şeyi saklamadan makul cevap
ve davranışlarda -bulunduğu; tanık 3 den emare cihazı kontrol için iş yaptığı elektrikçi müessesesine götürmesini istediği; orada cihazı alenen kontrol ettirip müessese tarafından istediği yere monte ettiridiği; cihazın eline nasıl geçtiği hususundaki izahatı İ.M. No.2'nin -şahadeti ile de teyid edildiği ve ayrıca emare 2 olan cihazı da normal fiatında aldığı görülmektedir. Fiyat hususunda İ.M.Ş. No.1'in şahadeti sarihtir.
Bu durumda İ.M. sanığın dava konusu klima cihazını tasarrufuna aldığı zaman dava konusu klima cihazının- çalınmış veya gayri kanuni bir şekilde elde edilmiş olduğunu bildiğini, makûl şüpheden ari bir şekilde, isbat edememiştir.
Sanık hakkındaki suçun üç unsurundan sonuncusu isbat edilmediğine göre sanığı kabahatlı bulup mahkûm etmek imkânsızdır."
-Savcılığın iddiasına göre Kaza Mahkemesi Besim Halilin klima
-cihazının çalınmış olduğuna dair şahadetini doğru olarak kabul ettiği cihetle cihazı satarken Osmanlı Bankasından söküldüğünü ve ganimet olduğunu sanığa söylediğine dair şahadetini de doğru olarak kabul etmeli idi. Mahkeme huzurundaki şahadet tetkik edildi-ğinde Besim Halilin cihazın Osmanlı Bankasından çalınmış olduğuna dair şahadetinin PE 2074 Mazharın şahadeti ile desteklenmiş olduğu ve davanın duruşmasında Müdafaanın bunun aksini savunmuş olmadığı görünür. Besim Halilin cihazı satarken ganimet olduğunu s-anığa söylediğine dair şahadeti ise, başka şahadetle desteklenmediği bir tarafa, yine İddia Makamı tarafından çağrılan Orhan Osmanın şahadetine ters düşmektedir. Orhan Osman şahadetinde ters düşmektedir. Orhan Osman şahadetinde Besim Halilin cihazı satarke-n sanığa kendi malı olduğunu beyan ettiğini söylemiştir. İlâveten şu da var ki Besim Halilin şahadeti dikkat çekici bazı noktalarda çelişkiler ihtiva etmektedir. Bu şahit Orhan Osmanın kendisini araması üzerine gidip onu gördüğünü kabul ettiği söylemiştir.- İlâveten şu da var ki Besim Halilin şahadeti dikkat çekici bazı noktalarda çelişkiler ihtiva etmektedir. Bu şahit Orhan Osmanın kendisini araması üzerine gidip onu gördüğünü kabul ettiği halde bundan önce ona veya herhangi birine satılık klima cihazı bulu-nduğunu söylemediğini iddia etti. Öyle ise Orhan Osman bu şahidin satılık cihazı bulunduğunu nasıl bilecek ve kendisini niçin arayacaktı? Bu şahit şahadetinin bir yerinde de Mahkemede kendisine gösterilen klima cihazının sanığa sattığı cihaz olduğunu tanıd-ığını çünkü sırmasının kendisinin cihazı sökerken keserle kestiği şakilde durduğunu söylemiştir. Halbu ki PE. Mazharın şahadetinden anlaşıldığına göre bu cihaz, Emare olarak alındığında çalışır vaziyette idi ve sırmasının ucu kesik olmayıp üzerinde priz ta-kılı idi.
Yukarıda söylenenlerden anlaşılacağı gibi suç ortağı olduğu Savcılık tarafından kabul edilen Besim Halilin isbatı gerekli üçüncü unsur ile ilgili şahadeti başka şahadetle desteklenmediği bir tarafa, İddia Makamı tarafından Mahkemeye ibraz edil-en diğer şahadetle de bağdaşmamaktadır. Binaenaleyh Mahkemenin bu şahide bu hususta inanmamakla hata ettiği gözükmemektedir.
Savcılık, çalınan cihazın çalındıktan kısa bir zaman sonra sanığın tasarrufunda bulunduğu cihetle, sanığın bunun çalınmış olduğunu- bilmesi geıektiğini de iddia etmiştir. 'Yeni elde edilmiş tasarruf' (recent possession) prensibine göre çalınan bir eşya çalındıktan kısa bir zaman sonra bir şahsın tasarrufunda bulunursa ve o şahıs eşyanın tasarrufuna nasıl geçtiği hususunda doğru olabil-ecek makul bir izahat vermezse, bu şahsın eşyayı tasarrufuna aldığında hırsızlık olduğunu veya gayri kanuni bir şekilde elde edildiğini bildiği varsayılır. Bu meselede ise sanık,. polisin kendisi ile temas ettiği aynı gün, yapmış olduğu gönüllü ifadesinde -cihazın tasarrufuna nasıl geçtiğine dair izahatta bulunmuştur. Sanığın gönüllü ifadesinde söyledikleri İddia Makamı şahidi Orhan Osman tarafından desteklenmiştir. Ayrıca sanığın cihazı normal kıymetine yakın bir fiyata satın almış olduğu da kabul edilen bi-r husustur. Bu durumda sanığın vermiş olduğu izahatın makul olduğu ve doğru olma olasılığının mevcut olduğu aşikârdır.
Söylenenlerden görüleceği gibi Kaza Mahkemesinin üçüncü unsurun (guilty knowledge) makul şüpheden ari olarak isbat edilmediği hususundak-i bulgusu şahadetle desteklenmekte olup hatalı değildir. Üçüncü unsur gerektiği şekilde isbat edilmediği cihetle sanığın beraatine hükmetmekle ıl9ahkeme yanlış hareket etrniş değildir.
Netice itibarı ile istinaf reddolunur.
-Son olarak temas etmek istediğimiz bir husus vardır. Şahadetten görüldüğüne göre dava konusu klima cihazının sırması üzerindeki priz polis ambarında iken kaybolmuştur. Polisin ambarındaki bir emarenin aksamının nasıl kaybolabileceğini anlayamadık. Kanaatim-izce bu hususla ilgili gerekli tahkikatın yapılması ve bu gibi bir olayın tekerrürünün önlenmesini sağlamak amacı ile etkili tedbirlerin alınması gereklidir.
-
(M.Necati Münir) (Ahmet İzzet) (Şakir S. İlkay)
Başkan. Hâkim. Hâkim.
2 Temmuz, 1975.
Full & Egal Universal Law Academy