-YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA Ceza istinaf No. 2/73
- (Dava No.6096/72; Lefkoşa)
-
M.Necati Münir, Başkan, Ü1fet Emin ve
Ahmet İzzet, Üye.
İstinaf eden: Hasan Yusuf, Lefkoşa
(Sanık)
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: Türk Emniyet Müdürlüğü
-
A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Gürsel E. Kadri.
Aleyhine istinaf edilen namına: Vedat Aziz.
Fasıl 154 Ceza Yasası - Yasanın 309. maddesine aykırı
- hırsızlık eşya tasarrufu.
-
Hırsızlık eşya tasarrufu suçunun unsurları - Dava konusu
eşyanın Sanığın tasarrufunda bulunması - Sanığın ta-
sarrufunda dava konusu eşyayı bulan veya gören şahsın
eşyanın çalınmış olduğundan şüphe etmesi - Böyle bir
şüphenin makul olma-sı.
OLAY: Sanık, 1972 yılında Lefkoşa'da hırsızlık olduğundan
şüphelenilen bir motosikleti tasarrufunda bulundur-
makla itham edildi.
Bidayet Mahkemesi, Sanığı suçlu bularak mahkûm
etti.
Sanık, mahkûmiyet aleyhine istinaf- etti.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, hırsızlık eşya tasarrufu suçunun
kanıtlanması için Sanığın tasarrufunda dava konusu
eşyayı bulan veya gören şahısta, eşyanın çalınmış ol-
duğuna dair makul şüphe uyanması gerektiğini belirtti
Bu- meselede, İddia Makamı tanığı olan polis motosik-
letin çalınmış olduğunu önceden biliyordu. Dolayı-
sıyle motosikletin çalınmış olduğundan şüphe etmesi
mümkün değildi. Bu nedenle Sanığın başka bir suçtan
itham edilmesi mümkün ol-makla birlikte 309. maddeye
dayanarak mahkûm edilemiyeceğini belirten Yüksek Mah-
keme istinafı kabul ederek mahkûmiyeti iptal etti.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
Police v. Neoclis Haralambous and Stefanis Yanni 14
C.L.R. S. 109.
Al-exandros Tofi Kamilaris v. The Police 18 C.L.R.
s.78.
The Police v. Theoharis Loizou Skoufaris 23 C.L.R.
s.187.
Andreas Georghiou Economides v. The Police 24 C.L.R.
s.5.
H Ü K Ü M
- İstinaf eden (sanık) 30 Ocak 1973 tarihinde Lefkoşa Kaza Mahkemesi tarafından Fasıl 154, Ceza Kanununun 309. maddesine aykırı olarak 10 Ağustos 1972 tarihinde, Lefkoşa'da, makulen hırsızlık eşya olduğuna dair şüphe olunan K.L.90.- kıymetinde EZ 637 pl-âka numaralı bir motosikleti tasarrufunda bulundurmak suçundan mahkûm edilerek K.L.7.- para cezasına çarptırılmıştır ve 6 ay süre ile K.L.50.- kefalete bağlanmıştır.
İstinaf eden Bidayet Mahkemesinin sanığın itham olduğu suç unsurlarından birinin ve/-veya birkaçının eksikliğine rağmen ve İddia Makamı uhdesine düşen isbat külfetini yerine getirmediği halde, sanığı mahkûm etmesinin hatalı olduğunu iddia ederek mahkûmiyet aleyhine istinaf eylemiştir.
Lefkoşa Emniyet Müdürlüğü, Tahkikat ve Davalar Şu-besinde çalışan İddia Makamı Şahidi No.2 PE 412 Mehmet Muhammet, Bidayet Mahkemesinde verdiği şahadette 10 Ağustos 1972 tarihinde saat 14.10'da İnönü Meydanında iken dava konusu olan EZ 637 plâka numaralı motosiklette istinaf edenin oğlu İddia Makamı Şahid-i No.4 İlker Hasan'ın Celâliye sokağı istikâmetinden motosiklette binili olarak geldiğini gördüğünü, İlker Hasan'ın kendisine yaklaştığı zaman motosikletten inip motosikleti trafik adacığı üzerinden geçirip Atatürk büstüne doğru iterek gitmeye devam ettiği-ni söyledi. EZ 637 plâka numaralı motosikletin çalınmış olduğuna dair mesaj olduğunu belirten şahit motosikleti müsadere edip İlker Hasan'ı Emniyet Müdürlüğüne götürdüğünü söyledi. PE 412 Mehmet Muhammet'in şahadetine göre tahkikat neticesi bu motosiklet-in Fivos Sofianos isimli bir Ruma ait olduğu tesbit edilerek Fivos Sofianos Türk kesiminde motosikleti görüp tanımış ve bir de ifade vermiştir.
İstinaf edenin Bidayet Mahkemesinde vermiş olduğu şahadette 3 Temmuz 1972 tarihinde Tahir Halil isminde bir-isinin kendisinden gelip K.L.10.- ödünç istediğini, bu şahsı gözü tutmadığı için bu parayı vermediğini, bunun üzerine Tahir Halil kendisine EZ 637 plâka numaralı motosikleti rehin bıraktığını, istinaf edenin de öne borç
olarak K.L.10.- verdiğini söylemişti-r. İstinaf edenin şahadetine göre Tahir Halil 5-10 gün sonra gelip K.L.10.-yı ödeyerek motosikleti geri alacağı hususunda vaidde bulunmuştur. İstinaf eden istintak esnasında verdiği şahadette motosikletin koçanını istemeyi düşünmediğini söylemiştir.
- İstinaf edenin oğlu, İddia Makamı Şahidi No.4 İlker Hasan, EZ 637 plâka numaralı motosikleti babası olan istinaf edene ait Celâliye sokağındaki dükkânda gördüğünü, babası Türkiye'de iken alıp sürdüğünü ve bir gün polisin kendisini durdurup motosiklet -ile ilgili olarak tahkikat maksadı ile polis karakoluna götürdüğü hususunda şahadet vermiştir.
-
Bidayet Mahkemesi İddia Makamının çağırmış olduğu 4 şahidi ve istinaf edenin şahadetini dinledikten sonra huzurundaki şahadet hususunda şu kanaate varmıştır:-
"İddia Makamı şahitleri No.2, 3 ve 4'e tamamen
inanmaktayım. Ve bunların ş-ahadetleri hiçbir surette
tekzip edilmiş değildir, doğru söylediklerine kani
bulunuyorum. Sanığın şahadetine gelince kanaatimce
sanık gayet kurnaz olarak esas maksadını kamufleye
çalışmıştır. Eski bir iş adamı olmasına, rehin v-e
faiz işleriyle uğraşmasına rağmen gözü tutmadığı bir
şahsa K.L.10.- parayı vermeye çekinirken bu gözü
tutmadığı şahıstan motorun koçan, sigorta ve evra-
kını sormadan rehin alması pek de ikna edici değil-
dir. Yine sanık -kendi ifadesine göre rehin aldığını
iddia ettiği bu motoru 3 Temmuz ile Türkiye'ye git-
tiği 1 Ağustos tarihleri arasında birçok defalar
alıp kullanmıştır. Bu ise rehin aldığı hususundaki
iddiası ile bağdaşmamaktadır. Yine san-ık 5-10 gün
için bu motoru rehin aldığını iddia etmesine rağmen
3 Temmuz ile Türkiye'ye gittiği 1 Ağustos tarihleri
arasında 27 gün geçmesine rağmen parasının tahsili
veya Tahir Halil'den bu paranın talebi için tedbir
almamış- olması da sanığın ileri sürdüğü iddialarla
bağdaşmamaktadır.
Başlıca yukarıdaki hususları nazarı itibara al-
dıktan ve sanığın bütün şahadetini esaslıca tetkik-
ten sonra sanığın yaptığı iddiaların doğru olmadı-
ğına v-e bunların sırf bu dava için uydurma olduğuna
inanmış bulunuyorum. Sanığın şahadetine inanmı-
yorum."
- Bidayet Mahkemesi istinaf edenin itham edildiği suçtan kabahatlı olduğu kanaatını şu gerekçelere istinad ettirmiştir:-
-
"Şahadetten ve bilhassa şahit No.2'nin şahade-
tinden görülebileceği gibi bu motorun çalınmış oldu-
ğu makul olarak kabul edilmesi, bunun sanık tarafın-
dan bilinmiş olması gerektiği kanaatindeyim. Bu
motorun ç-alınmış mal olduğu makul şüphesi (reaso-
nably suspected of being stolen property) mevcut
olduğu isbat edildiğine göre Fasıl 154 madde 309
altında bu motorun kanuni olarak tasarrufun geçti-
ğini isbat etme külfeti de sanığ-a düşmektedir. Sanık
yukarıda görüldüğü gibi bu motoru Tahir Halil'den
rehin aldığını iddia etmiştir. Ancak izah edilen
sebeplerden ve şahadetinin eleştirilmesinden sonra
sanığın vermiş olduğu şahadeti ve iddiaları doğru ve
- ikna edici bulmadım.
Bu karara varırken sanığın üzerindeki isbat kül-
fetinin İddia Makamı üzerindeki isbat külfeti kadar
(beyond reasonable doubt) ağır bir isbat külfeti
gerekmediği hususunu da nazarı- itibara almış bulunu-
yorum."
-
İstinaf edenin avukatı istinafın birinci celsesinde Fasıl 154, Ceza Kanununun 309. maddesinin bir sanığın tasarrufunda bulundurduğu eşyayı kanuni yollardan elde ettiğine dair Mahkemeyi ikna etme külfetinin sanığa ait olduğunu derpiş eden kısmının Ana-yasanın 12. maddesinin 4. fıkrasına aykırı olduğunu iddia ederek mezkûr maddenin ilgili hükmünün Anayasaya aykırı olup olmadığı hususunun Anayasanın 144. maddesi tahtında Yüksek Mahkemeye havale edilmesini talep etmiştir. Yüksek Mahkeme istinaf edenin avu-katının bu talebini kabul ederek Anayasaya aykırılık hususunu Anayasanın 144. maddesi tahtında Anayasa Mahkemesi yetkisi kullanan Yüksek Mahkemeye havale etmiştir. Yüksek Mahkeme 10 Nisan 1973 tarihinde verdiği
kararında (A.M.Y. Havale No.2/73) "Fasıl 154-, Ceza Kanununun 309. maddesinin bir sanığın tasarrufunda bulundurduğu eşyayı kanuni yollardan elde ettiğine dair Mahkemeyi ikna etme külfetinin sanığa ait olduğunu derpiş eden kısmı", o kararda belirtilen sebeplerden dolayı Anayasanın 12. maddesinin 4. fı-krasına aykırı olmadığı kanaatına varmıştır.
Fasıl 154, Ceza Kanununun 309. maddesi aynen şöyledir:-
"Unlawful 309. Any person who has in his possession
possession chattel, money, valuable security or ot-
of her property wh-atsoever, which is reaso-
property. nable suspected of being stolen property
is, unless he established to the satis-
faction of a Court that he acquired the
possession of it lawfully, guilty of -a
misdemeanour and is liable to imprison-
- ment for six months."
-
Bu maddenin hükmünden görüleceği gibi bir sanık bu madde tahtinde mahkûm edilebilmesi için İddia Makamının şu 3 unsuru isb-at etmesi gerekir:
Dava konusu eşyanın sanığın tasarrufunda bulun-
duğu.
Sanığın tasarrufunda dava konusu eşyayı bulan
veya gören emniyet mensubunun veya şahsın eşyanın
çalınmış olduğuna dair şüphe etmesi; ve
3. Böyle bir şüp-henin makul olması.
(Bak, Police v. Neoclis Haralambous and Stefanis Yanni 14 C.L.R. 109; Alexandros Tofi Kamilaris and Another v. The Police 18 C.L.R. 78; The Police v. Theocharis Loizou Skoufaris 23 C.L.R. 1-87 ve Andreas Georghiou Economides v. The Police 24 C.L.R. 5)
İlk olarak 2. ve 3. unsurları yani sanığın tasarrufunda bulunan dava konusu eşyayı bulan veya gören emniyet mensubunun veya şahsın o eşyanın çalınmış olduğuna dair şüphe etmesi ve o şüphen-in makul olması unsurlarının mevcut olup olmadığını inceleyelim.
İstinaf edenin avukatı bu davada İddia Makamının yukarıda zikredilen 2. unsuru, yani sanığın tasarrufunda bulunan EZ 637 plâka numaralı motosikletin çalınmış olduğuna dair şüphe edildiğ-ini, isbat edemediğini iddia etmiştir. İstinaf edenin avukatının iddiasına göre İddia Makamı Şahidi No.2 PE 412 Mehmet Muhammet mezkûr moto-sikleti istinaf edenin oğlunun tasarrufunda 10 Ağustos 1972 tarihinde gördüğü zaman mezkûr motosikletin Fivos Sofian-os isimli bir Rumdan çalınmış olduğu kendisi tarafından bilindiğinden motosikletin çalınmış olduğuna dair şüphe izhar edemezdi. Aleyhine istinaf edilenin avukatının iddiasına göre ise 10 Ağustos 1972 tarihinde İddia Makamı şahidi No.2 mezkûr motosikleti i-stinaf edenin oğlunun tasarrufunda bulduğu zaman motosikletin çalınmış olduğuna dair bir mesaj alınmasına rağmen, motosikleti İddia Makamı Şahidi No.2 gördüğü an onun çalınmış olduğuna dair makul şüphe izhar ettiği hususunda Bidayet Mahkemesi huzurunda tat-minkar şahadet mevcut idi.
Bidayet Mahkemesinde ibraz edilen şahadet muvacehe-
sinde dava konusu EZ 637 plâka numaralı motosikleti istinaf edenin oğlunun tasarrufunda gören İddia Makamı Şahidi No.2 PE 412 Mehmet Muhammet motosikleti istinaf edenin o-ğlunun tasarrufunda gördüğü zaman onun çalınmış olduğuna dair makul şüphe izhar edip etmediğini eleştirmek gerekir. İddia Makamı şahidi No.2'nin bu unsur ile ilgili verdiği şahadet aynen şöyledir (s.5'te):-
"Bu şahıs bana tamamıyle yaklaştığı z-aman moto-
sikletten indi ve trafik adacığı üzerinden geçirip
Atatürk Büstüne doğru iterek gitmeye devam etti
numarası EZ 637 idi, bu motorun çalınmış olduğuna
dair mesajımız vardı ...... Tahkikat neticesi bu
motorun - Fivos Sofianos isimli bir Ruma ait olduğunu
tesbit ettik. Bu Rum geldi ve Türk kesiminde bu
- motoru tanıdı ve bir de ifade verdi."
-
Lefkoşa Kriminal ve Tahkikat Şubesinde görevli olan İddia Makamı Şahidi No.3 PÇ.443 Oğuz Niyazi bu hususta EZ 637 plâka numaralı motosiklet hakkında şahadetinde şunları söyledi:-
"Bu EZ 637 plâkalı Honda markalı K.L.90.- kıyme-
tindeki- motorun Fivos Sofianos isimli bir Rumdan
çalınmış olduğuna dair bir bilgimiz vardı. Haziran
1972 içerisinde aranmakta idi."
İddia Makamı Şahidi No.2 ve No.3'ün Bidayet Mahkemesinde vermiş olduğu şahadet tüm olarak incelendiği zaman- sarih olarak görülmektedir ki dava konusu olan EZ 637 plâka numaralı motosikletin Fivos Safianos isimli bir Rumdan çalınmış olduğu Kıbrıs Türk Emniyet mensupları tarafından bilinmekte idi ve mezkûr motosiklet 10 Ağustos 1972 tarihinde istinaf edenin oğlun-un tasarrufunda Emniyet mensupları tarafından görüldüğü zamandan 2 ay evvelinden yani Haziran 1972 içerisinde, çalınmış olduğu bilinen bu motosiklet Kıbrıs Türk Emniyet mensupları tarafından aranmakta idi. Bu böyle olduğuna göre ve 10 Ağustos 1972 tarihin-de mezkûr motosikletin çalınmış olduğu Emniyet makamları tarafından kesin olarak bilindiği için, kanaatımızca İddia Makamı Şahidi No.2 PE 412 Mehmet Muhammet 10 Ağustos 1972 tarihinde mezkûr motosikleti istinaf edenin oğlunun tasarrufunda gördüğü zaman, ça-lınmış olduğu bilindiği cihetle, çalınmış olduğuna dair makul bir şüphe izhar edemezdi. Bu sebep ten dolayı İddia Makamı madde 309 tahtinde işlenen suçun yukarıda zikredilen 2. ve 3. unsurları, yani dava konusu motosikletin çalınmış eşya olduğuna dair mak-ul bir şüphe izhar edilmesi unsurları, isbat edilmiş değildir kanaatındayız. Bu nedenle istinaf eden 309. madde tahtinde kabahatlı bulunup mahkûm edilemezdi. Mamafih, Ceza Kanununun başka maddeleri tahtinde itham edilebilirdi.
Yukarıda ve-rdiğimiz sebeplerden dolayı kanaatımızca Bidayet Mahkemesinin istinaf edeni Fasıl 154, Ceza Kanununun 309. maddesi tahtinde mahkûm eden kararı hatalıdır ve bu sebepten dolayı işbu istinaf kabul olunur ve Bidayet Mahkemesinin mahkûmiyet ve ceza kararları ip-tal olunur.
Yüksek Mahkeme
18 Mayıs 1973.
269
Full & Egal Universal Law Academy