-YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA
İstinaf eden : Timur Azmi
ile
Aleyhine istinaf edilen : Lefkoşa Türk Belediye Başkanı, Başkan Yardımcısı, Meclis üyeleri ve
Lefkoşa Türk hemşehrileri.
arasında.
(Ceza İstinaf No. 8/68, Ceza Dava No. 568/68)
İstinaf eden nam-ına : Ali Dana, Avukat
Aleyhine istinaf edilen namına : Kıvanç M. Riza, Avukat.
Belediye - Sivrisineklerin üremesine müsait kirli su biriktirme - Lefkoşa Türk Belediyesi Talimatnamesinin 95(a) paragrafı - Sanığın ev sahibinin değil kiracıların kir-li suları temizlemek zorunda olduğunu iddia ettmesi - Hem ev sahibi hem de kiracının kirli suları temizlemekle yükümlü olması.
Cezanın uygunluğu - Kirli suları temizleyinceye kadar sanığa günde 500 miI ödeme cezası verilmesi - Verilen cezanın uygun o-lması.
K A R A R
Lefkoşa Kaza Mahkemesi 17 Haziran I968'de sanığı, Lefkoşa Türk Blediye talimatnamesinin 95(a) maddesine aykırı hareket ederek, 7/3/68 ile 11/4/68 tarihleri arasında Lefkoşa Türk Belediye hudutları dahilinde bulunan Yenice sokağınd-aki 8 numaralı binanın dolmuş, pis su kuyusundan pis suların dışarıya akmasına ve sivrisineklerin üremesine elverişli bir şekilde birikmesine sebep olmaktan kabahatlı bularak, sanığın pis kuyuları derhal temizlemesini emretti ve Lefkoşa Belediye Talimatnam-esinin 216'ncı maddesi tahtinde sanığı, pis kııyularının temizlenmesine kadar geçecek zaman zarfında her geçen gün için ₤0.500 mil para cezası ödemesine mahkûm etti.
Sanık 22/10/68 tarihli istinaf ihbarnamesinde Kaza Mahkemesinin 17 Haziran 1968 tari-hli mahkûmiyet ve ceza kararı aleyhine istinaf eyledi. İstinafta sanık avukatının başlıca iddiası, sanığın, mal sahibi olmak hasebi ile aleyhine getirilen suçtan suçlu bulunmaması icab ettiğini çünkü mal sahibinin evi işgal etmediğini ve suçu işleyenlerin -evi işgal edenler olduğudur.
1938 - l 955 Lefkoşa Türk Belediyesi Talimatnamesinin 95(a) maddesi aynen şöyledir :-
"95. Every owner, occupier or person in charge of any building or place -
(a) shall keep the same free from all swamps, po-ols, gutters, ditches, pits, and holes where mosguitos may breed."
Sanık avukatının iddiası 95 maddesinde zikredilen üç ayrı şahıstan ancak bir tanesi suçu işleyebilir ve bu da 95(a) maddesinda belirtilen hususları yerine getirmeyen şahıstır. Lefkoşa-da sanığın sahibi bulunduğu Yenice sokağındaki 8 numaralı binanın pis su kuyusundan pis suların dışarıya akmasına ve sivri sineklerin üremesine elverişli bir şekilde birikmesine sebep olanın, evi işgal edenler olduğundan ve sanık evi işgal edenler arasında- olmadığından suçtan mesul değildir.
Kaza Mahkemesi davayı dinledikten sonra aşağıdaki karara varmıştır :-
"Verilen şahadeti tetkik ettikten sonra sanığın mevzuu bahis apartmanın sahibi olduğu ve bu apartmanın avlusunda bulunan pis kuyunun -7/3/68 tarihinden beri halen bugüne kadar taşmakta olduğu her iki tarafın tekzip etmeden kabul ettiği bir hakikattır. Sanık şahadet ve istidasında kendisinin ev sahibi olmasına ve pis kuyuların durumu Belediye Şahidi No. 1'in zikrettiği şekilde olduğunu k-abul etmesine rağmen, kiracılarından veya oraya yerleşip de daha sonra arasında kira münasebeti mevcut olduğunu kabul ettiği göçmenlerden kira almadığı mülahazasıyle mesul olmadığını ileri sürmüştür. Kanaatimizce bu mesnetsizdir ve bu davaya müdafaa teşkil- edemez. Mahkeme sanığı, aleyhine getirilen davadan, suçlu bulur."
Kanaazimizce 95(a) maddesinden maksat pis su Kuyularından pis suların dışarıya akmasına ve sivri sineklerin üremesine elverişli bir şekilde birikmesine mani olmağı sağlamak ve halkı -sivri sineklerin belasından kurtarmaktır. Bunu sağlamak için bir binanın gerek sahibini, gerek işgal edeni ve gerekse o binanın idarecisini mesul tutmak uygun görülmüştür.
Kanaatimizce 95'inci maddede "ve" (and) kelimesi kullanılmamakla beraber, mad-dede kullanılan "veya" (or) kelimesi "ve" manasına alınmalıdır. Bu madde Belediye Makamlarına, hale göre, ya ev sahibini veya işgal edeni veya binanın idarecisini bir suçla suçlandırabilmeleri için yetki verir. Bu davada sanığın, pis su kuyularından pis s-uların dışarıya aktığını ve sivri sineklerin üremesine elverişli bir şekilde birikmesine sebep olduğundan habri vardı ve kuyuların temizlenmesi için kendisine müracaat yapılmıştı. Sanık pis kuyuların temizlenmesinden kendisinin mesul olmadığını ancak bin-ayı işgal eden göçmen veya Askerî makamların mesul olduğunu iddia ederek pis kuyuları temizletmedi.
Kanaatimizce pis su kuyusunun dolup taşmasına ve sivri sineklerin üremesine elverişli bir şekilde birikmesine sanık direkt olarak methaldar olmamakla -beraber, doluıp taşmadan haberi olduğundan ve pis kuyun pis kuyunun içinde bulunduğu binanın sahibi olduğundan, binayı işgal edenin idarecisinin sorumluluğuna bakılmaksızın, pis kuyuların temizlenmesinden mesuldur. Kanaatimizce Belediye nizamnameler-inin ruhu ve lâfzı bunu emretmektedir.
Yukarıda izah olunan sebeplerden dolayı Lefkoşa Kaza Mahkemesinin mahkümiyet kararında herhangi bir hata görmediğimizden dolayı Kaza Mahkemesinin bu hususta vermiş olduğu kararı doğru ve haklı buluruz.
San-ık istinafında verilen ceza aleyhine de istinaf ederek Kaza Mahkemesinin sanığa kuyuları derhal temizlemesini emrettiği, makul bir müddet vermeden günde 500 mil ceza ödemesini emretmekle hataya düşmüştür. Kaza Mahkemesi ceza hususunda şunları söylemiştir :--
"Cürümün devamlı olduğunu ve 7 Mart 1968'den beri halen devam etmekte olduğunu göz önünde tutarak sanığın bu kuyuların derhal temizlenmesini emrederiz. Sanığın bu pis kuyularını temizletmesine kadar geçecek zaman zarfında her geçen gün için ₤0.5-00 mil para cezası ödemesi
emrolunur"
Lefkoşa Türk Belediye Nizamnamesinin 216'ncı maddesi aynen şöyledir :-
"216. Save where other provision is made in any Law :-
(a) any breach of these by-laws shall be punishable with a penalty not exceeding
- five paunds, an
(b) any continous breach shall be punishable with a penalty not exceeding one pound
for every day during which such breach continues."
Kaza Mahkemesi sanığa 216(a) maddesi tahtinde herhangi bir ceza vermemiş, yalnız 216(b)- maddesi tahtinde kuyuların temizlenmesine kadar geçecek her gün için 500 mil para cezası ödemesini emretmiştir. Kaza Mahkemesi pis kuyuların uzun bir müddetten beri dolup taştığını ve sanığın bundan haberi olduğunu nazarı itibara alarak kuyuların derhal t-emizlenmesini emreyledi. Sanık istemiş olsaydı, kuyuları derhal temizletmek ameliyesine yani kararın verildiği gün veya ertesi gün başlayabilirdi ve eğer bunu yapmışolsaydı, herhangi bir ceza da ödemeyecekti. 216 (b) maddesi tahtinde kesilecek cezanın ba-şlama tarihi Kaza Mahkemesinin takdirine bırakı.mış bir husustur ve Kaza Mahkemesi bu takdir hakkını kullanırken, herhangi bir hataya düştüğü Yüksek Mahkemede isbat edilmedi. Bundan dolayı ceza hususunda Kaza Mahkemesinin vermiş olduğu kararın iptal edecek- veya tadil edecek kâfi derecede herhangi bir sebeb görmediğimizden dolayı, gerek mahkûmiyet gerekse ceza hususundaki karar aleyhine yapılan işbu istinaf reddolunur.
Tarih : 30 Aralık, 1968.
Full & Egal Universal Law Academy