-D.5/89 Yargıtay/Hukuk 100/87
(Dava No. 411/80; Girne)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay.
İstinaf eden: Philip Thedore Wilton Wy-nn, England.
(Davacı)
ile
Aleyhine istinaf edilen: 1. Ersoy Mithat, Girne.
2. Filiz Ersoy Mithat, Girne.
3.Şahıs Kier Cyprus Ltd., c/o Av. Menteş Aziz, Lefkoşa.
- (Davalılar ve 3. şahıs)
A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Oktay Feridun.
Aleyhine -istinaf edilen 1 ve 2 namına: selçuk Gürkan.
Aleyhine istinaf edilen 3 namına: Menteş Aziz adına Ezer Özsoy.
H Ü K Ü M
N. Ergin Salâhi: Davacı Girne Kaza Mahkemesinde dosyalamış olduğu bir dava ile, Girne'de Füze Sokakta "Castle Court" diye bilinen apa-rtmanda 38 numaralı dairenin sahibi veya mutasarrıfı veya muciri olduğunu ve bu dairenin tapusunu almak için 277/80 sayılı bir istidayı 7/80 sayılı Yasa altında dosyalamış olduğunu, ancak bunun henüz neticelenmediğini iddia etmiştir. Keza talep takririnde -bu evi satın aldıktan sonra içine taşındığını, Barış harekâtı sırasında bu evde kaldığını ve müteakiben adadan ayrılmaya karar verdiğini ve bu apartman dairesinin münasip kişilere icar edilebilmesi için Girne'de Universal Estate Agency Ltd diye bilinen bir- şirketi vekil tayin ettiğini, 18.6.1975 tarihinde vekilinin bu evi Derviş Babayiğit'e £30.KL ve £5 KL de temizlik olmak üzere £24.- KL'ye kiraladığını, ilk kirayı peşin aldığını, kiranın her ayın 18'inde ödenmesinin mukavelenin esas şartlarından olduğunu -iddia etmektedir. Yine talep takririnde davalı 1'in Derviş Babayiğit ile 6.12.1975 tarihinde anlaştığını ve ayni kontrat şartlarına uygun olarak daireyi davalı No.1'e kiralama yönüne gittiğini, bu kiralamanın kontrat şartlarına göre davacı tarafından onayl-a-nabilmesi için, Derviş Babayiğit tarafından davacının vekili olan Universal Estate Agency Ltd'e bir onay belgesi gönderildiğini ve davalı 1'in bu şekilde bu evi icarına aldığını, evde bulunan ve 12.6.1975 tarihinde düzenlenen envanteri davalı No.1'in kon-trol edip doğru bulduğunu aynı yazıda beyanla kabul ettiğini, davalı 1'in karısı olan davalı 2 de bu eve taşınıp birlikte orada ikame etmeye başladıktan 18.2.1976 tarihine kadar davalı 1 ve 2'nin bu evde mütereken kaldıklarını ve bu tarihe kadar kira ödedi-klerini, bu tarihten sonra müteaddit taleplere rağmen kira ödemediklerini, davalılara, davacının o zamanki avukatı Ali Dana vasıtası ile 26.4.1976 tarihli çifte taahhütlü bir ihbarname gönderildiğini ve bu ihbarname ile o güne kadar kira borcu olarak birik-en £75 KL'sını 21 gün zarfında ödemeleri talep edildiğini ve ayni yazı ile kira münasebetlerinin de sona erdirildiğini iddia etmiştir. Davacı alternatif olarak aralarında mevcut olan kira münasebetinin sona erdiğini (iddia etmiş) ve yine alternatif olarak -herhalükarda 17.9.1980 tarihinde gönderilen ikinci bir ihbarname ile aralarında mevcut olabilecek kira münasebetinin ikinci defa gönderilen bu ihbarnameyle feshedildiğini iddia etmiştir. Yine davacının iddiasına göre davalılar kira bakiyesini ödemişler ve -bu evi tahliye etmeyi reddedip konu evde ikamet etmektedirler. Talep takririnin 11. paragrafında ise davacı 1 ile arasında hasıl olan kira sözleşmesinin sona erdiğini ve davalıların bu evi mütecaviz olarak işgal etmeye devam ettiklerini iddia etmektedir.
-Davalı 1 ve 2 ise dosyalamış oldukları müdafaa takririnde özetle dava konusu dairenin davacıya ait olduğunu bilmediklerini, davalı ile mucir müstecir ilişkileri olmadığını, daireyi Derviş Babayiğit'ten devraldıklarını ileri sürerek davacının iddialarını g-enel olarak reddetmişlerdir.
Uzun tehirlerden sonra davanın duruşması yapılmış davacı 4 tanık; davalılar ise 2 tanık çağırmışlar ve neticede davayı dinleyen İlk Mahkeme davacı ile davalılar arasında bir kira münasdebeti bulunmadığı, bu nedenle davalıları-n kiraları ödemedikleri gerekçesi ile mütecaviz durumuna düştükleri ve sair iddialarını davacının ispat edemediği kanaatına vararak davacının davasını reddetmiştir. İlk Mahkeme ayrıca, davacının bu dairenin mal sahibi olup olmadığı hususlarını da inceleyer-ek davacının dosyalamış olduğu 277/80 sayılı istidada taraf olan Kier Cyprus Ltd. isimli şirketin mal sahibi olarak görüldüğü, bu dairenin davacı üzerine tapusunun geçmediği ve bu dairenin mal sahibi olmadığı kararına varmıştır.
İstinaf bu karardan yapıl-makta olup 9 istinaf sebebi içermektedir. Bu istinaf sebeplerini, istinafın duruşmasında ele alınış şeklini de dikkate alarak 4 başlık altında toplamak mümkündür.
1. İlk Mahkeme, Derviş Babayiğit ile davalı 1 ve Universal Estate Agency Ltd vasıtası ile da-vacı arasında yapılan mukavele ve bu konularda Emare 2, 3 ve 4 ile desteklenen şahadeti yanlış veya gerekli değerlendirmeye tabi tutmamış ve davalı 1 ve 2 ile Derviş Babayiğit'in kabulüne rağmen kira devir anlaşmasını geçersiz saymak veya bu devir muameles-ine yeterince ağırlık vermemekle hata etmiştir.
2. İlk Mahkeme Universal estate Agency Ltd'in davacının yetkili vekili bulunmadığı kararına varırken şahadeti ve şahadet kuralalrını ve önündeki şahadeti yeterince değerlendirmemiştir.
3. İlk Mahkeme dava-cı ile davalılar arasında kira münasebetinin nasıl doğduğu ve bu kira münasebetinin sona erdirildiğine dair yeterli bir iddia mevcut olmasına rağmen bunları yanlış değerlendirmekle hata etmiştir.
4. Davaya 3. şahıs olarak eklenen Kier Cyprus Ltd'in müdaf-aasının 2. paragrafında, belirtildiği gibi dairenin Kıbrıs'ta kayıtlı Kier Cyprus Ltd isimli bir şirkete ait olduğuna, davacının bu şirketten bu malı satın aldığına ve konu dairenin bu şirket veya onların hissedarları olan Universal Estate Agency Ltd aracı-lığı ile satıldığına ve dolayısıyle böyle bir taşınmaz mala 7/80 sayılı Yabancıdan Satın Alınan Malların Kaydı Yasası yerine Fasıl 224 Taşınmaz Mal (Tasarruf Kayıt ve Takdiri Kıymet) Yasası hükümlerinin uygulanması gerekmesine rağmen İlk Mahkeme konuyu yan-lış değerlendirerek herhalukarda Yargıtay/Hukuk 6/84 sayılı davadaki karar ve kuralları yanlış tefsir edip bu meseleye yanlış uygulamıştır.
1., 2. ve 3. istinaf sebeplerini birlikte ele alıp değerlendirirken mevcut şahadete ve olgulara göz atıldığında d-avalı 1'in konu daireyi Universal Estate Agency Ltd aracılığı ile Derviş Babayiğit'ten kiraladığı ve kiracılık münasebetlerinin bu şirketle yapılan anlaşmaya dayandığı açıklıkla görülmektedir. Yine şahadete göre bu evde davalı 1 ile hanımı davalı No.2 ikam-et etmekte ve davalı No.1 uyuşulmuş bir kira ödemekte idi. Daha sonra kira ödemekten vazgeçilmiş ve Mahkemeye Emare olarak sunulan ve kirayı talep eden ve daha sonra bu kira ilişkisin sona erdiren ihbarlar gönderilmiştir. Bu ihbarların alınmadığına dair da-vacılarca herhangi bir iddia ileri sürülmüş değildir. Yine Mahkemeye Emare II olarak sunulan 6.12.1975 tarihli belgeye göre dava konusu "Castle Court"taki 38 numaralı dairenin Derviş Babayiğit'e icar edildiği ve bu icarın davalı 1 Ersoy Mithat'a kiracı ola-rak devredilmesi için, davacının vekili bulunan Universal Estate Agency Ltd'e müracaat edildiği görülmektedir. Emare II aynen aşağıdaki gibidir:
"6th December, 1975
Universal estate Agency Ltd.
16 Ersin Aydın Street,
Girne.
Dear Sir,
Flat No.38 Castle- Court
I the undersigned Dervish Babayiğit hereby authorise you to lease the above flat to Mr. Ersoy Midhat under the same terme and conditions stipulated in th contract signed by me and dated 18th June 1975.
I also confirme that the deposit of £25 wi-ll have to be refunded to the present tenet on the termination of the tenancy i.e. 17th Jube 1976.
Yours faithfully,
Dervish Babayiğit
P.S. The inventor is duly cheked and found to be correct.
Ersoy Mithat"
-Yine İlk Mahkemeye Emare IV ve VIII olarak sunulan vekâletnameler ile davacı tarafından, Universal Estate Agency Ltd'in konu yeri kiralaması için yetkili vekili olarak tayin edildiği de görülmektedir.
İlk Mahkemenin kararını tetkik ettiğimizde İlk Mahke-me 7/80 sayılı Yasa altında açılmış bulunan ve 277/80 sayılı istidanın konusunu teşkil eden "Castle Court"taki 38 numaralı apartman dairesinin mülkiyeti hususundaki istidasnın esasına girdiği ve bunu incelediği ve bu inceleme neticesinde diğer yukarıda değ-indiğimiz olgulara yeterince ağırlık vermediği görülmektedir. Davacının, 1974 Barış Harekâtından önce 29.3.1972 yılında, konu yeri İbelin Estate Ltd veya onların yetkili vekilleri Kier Cyprus Ltd'den kontratla satın aldığı, devir işlemlerinin tamamlandığı,- ancak bu apartman dairesini kontrata göre tasarrufuna aldığı ve döşeyip bu yere yerleştiği ve 'Barış Harekâtı' sırasında bu hanede ikamet ettiği iddiaları mevcuttur. Bu hanenin tasarrufunun davacıda olduğu ihtilâfsız bir olgudur. Konu şirketlerle davacı a-rasında aktedilen kontratın geçerliliği ve bu hanenin mülkiyeti hususundaki sorun ise 277/80 sayılı istidanın konusudur. Bu nedenle bu istidanın konusuna İlk Mahkemenin hiç girmemesi gerekirdi. İhtilâfsız, inanılır ve kabul edilen şahadete göre konu dairey-i davacının 29.3.1972 tarihli satış senedi ile sözü edilen şirketten satın aldığı, bu hanede ikamet ettiği ve tasarrufunun davacıda olduğu görülmektedir. Yine kabul edilen şahadete göre Barış Harekâtını müteakiben davacı, sunulan Emare IV ve VIII uyarınca -bu apartman dairesini münasip kiracılara kiralaması için Universal Estate Agency Ltd'i vekil tayin ettiği de görülür. Bu vekâletname uyarınca veki tayin edilen Universal Estate Agency Ltd, ilkin bu daireyi içerisindeki davacıya ait olup kontrata ekli envan-terde görülen eşyalarla birlikte Derviş Babayiğit'e kiralamıştır. Belirli bir süre sonra Mahkemeye sunulan Emare II yazı ile bu dairenin kiracılığından Derviş Babayiğit vazgeçmiş ve Universal Estate Agency Ltd aracılığı ve onayı ile bu daire müstecir daval-ılara deveredilmiştir. Bu durumda davalıların kira münasebeti Derviş Babayiğitle davacının vekili bulunan Universal Estate Agency Ltd arasındaki kontrata dayanmaktadır. Diğer bir ifade ile Derviş Babayiğit'in kira açısından durumu ne ise aynen bu kira müna-sebeti davalı No.1'e geçmiş olmaktadır. Davalılar bu kira münasebetini kabul ederek belirli bir süre ödeme yapmışlar, daha sonra ödemeden vazgeçmişler ve yukarıda sözü edilen kira talebi ve neticede kira münasebetini fesheden ihbarlar davalılara gönderilmi-ştir. Bu durumda kiracılık münasebetinin nasıl doğduğunun ispatlanmadığı ve kira münasebetinin nasıl sona erdiğinin iddia edilmediği yönündeki İlk Mahkemenin bulgusu hatalıdır. Universal Estate Egency Ltd'in davacının vekili olduğu kabul edildiğine göre bu- hususlar ihtilâfsız olarak Mahkemede kabul edilmesi gerekirken davacının mülkiyeti konularına girilmiş ve bu yanlış değerlendirme ışığında dava sonuçlandırılmıştır.
Kanaatimizce davalılar direk değil indirekt dahi olsa kira münasebeti kurdukları davacın-ın konu mal üzerindeki mülkiyet hakkını davada konu etmemeleri gerekirdi. Mevcut olan kira münasebetleri tamamen onun bu mal üzerindeki tasarruf ve zilliyetliğine dayanmakta idi. Bak:- Yargıtay/Hukuk 11/84, D.9/84. Bu nedenlerle 1, 2 ve 3. istinaf sebepler-inin kabul edilmesi gerekir.
4. istinaf sebebine gelince; Yukarıda söylenenler ışığında 7/80 sayılı Yasa altında açılmış bulunan ve halen bir neticeye bağlandırılmayan 277/80 sayılı istidanın konusunu teşkil eden mülkiyet hususunun bu meselede incelenmes-i ve karara bağlanması doğru değildir ve bu nedenlerle bu istinaf sebebinin de kabul edilmesi gerekir. Sunulan şahadete göre Derviş Babayiğit isimli şahsa kiralanan konu daire 17.6.1976 tarihinde yapılan müracaat üzerine davalı No.1'e ayni şartlarla ve kon-utun içerisindeki taşınır eşyaların envanteri yapılarak, icar edilmiştir. Bu icar anlaşmasına göre söz konusu konutun kirası 20 KL idi. Bu kira miktarına müşterek kısımların temizliğine tuta 5 KL anlaşma uyarınca eklendiğinde, konutun kirasının 25 KL ayda -olduğu görülür. Emare No.14 incelendiğinde davalı No.1'in anlaşılmış kirayı 18.2.1976 tarihine kadar ödediği, bu tarihten itibaren 18.4.1976 tarihine kadar kira ödemediği ve bu kiraların talep edilmesine rağmen ödenmediği ve halen bugüne dek hiçbir kira öd-enmediği görülmektedir. Bu tarihten sonra kira sözleşmesi feshedilmiştir. Şahit No.4 olarak çağrılan ve belirli bir süre davacının vekilliğini yapan ve ayni apartmanda ikamet eden Oktay Feridun'un şahadetine göre bu apartman dairesinin makul kirası 1980 yı-lına kadar 20,000 TL ayda idi ve davanın açıldığı 15.5.1981 tarihinden sonraki tarihlere isabet eden günlerde ise makul kirası 20,000 TL'nin üzerinde olmasına rağmen talep takririnde bu tarihten sonraki süre için talep edilen 25,000TL aylık kiranın makul -olduğu yönünde şahadet vardır. Bu şahadet ve olgular ışığında davacının talep takriri doğrultusunda hüküm verilmesi için yeterli şahadetin mevcut olduğu kanaatindeyiz.
Netice olarak istinaf kabul edilir ve;
A. Girne'de Füze Sokak "Castle Court" diye bil-inen apartman blokundaki 38 no'lu dairenin davalılar veya aile fertleri veya hizmetkârları veya ajandaları tarafından bugünden itibaren azami 2 ay zarfında tahliye edilerek daha önce envanterde görülen ve davacıya ait olan eşyalarla birlikte davacıya tesli-m edilmesine oyçokluğu ile karar verilir. Sayın Yargıç Niyazi F. Korkut istinafın sonuçlanmasının geciktiği nedeniyle davalılara herhangi bir süre verilmesi kararına iştirak etmemektedir.
B. (i) 18.2.1976 tarihinden 18.3.1976 ve 18.4.1976 tarihinde ödenm-esi gereken 3 aylık 75 KL tutarındaki paranın muadili TL olarak davalılar tarafından davacıya ödenmesine;
(ii) 18.4.1976 tarihinden dava tarihine kadar konu dairenin kirası olarak ayda 20,000 TL'sının davalılar tarafından davcıya ödenmesi;
-(iii) Dava tarihinden bugüne kadar geçen süre için ayda 25,000 TL'nin davalılar tarafından davacıya tazminat olarak ödenmesine;
C. (i) Davalılara envanter mucibince teslim edilen eşyaların da aynen teslim edilmesine; ve
(ii) Ödenmesi gereken mebla-ğlar üzerinden kanuni faiz ödenmesine, emrolunur.
İstinaf masrafları ise, aleyhine istinaf edilen 1 ve 2 tarafından istinaf edene ödenecektir.
(N. Ergin Salâhi) (Niyazi F. Korkut) (Aziz Altay)
Yargıç - Yargıç Yargıç
21 Şubat 1989
-
-
7
-
Full & Egal Universal Law Academy