-D.20/83 Yargıtay/Hukuk 10/83
(Dava No. 38/82; Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay,Başkan, N. Ergin Sal(hi, Aziz Altay.
İstinaf eden: Türker Denizal-, Lefkoşa.
(Davacı)
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: KTFD'ni temsilen Başsavcılık, Lefkoşa.
(Davalı)
- A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Cahit Yılmazoğlu.
Aleyhine istinaf edilen namına: Mehmet Ali Şefik.
İdari karar - Kamu görevlisi olan davacının ödenekli izin fonu ile iht-iyat sandığında fiilen müdür olarak görev yapması - Daha önceki kadrosunda 15-16 baremi çeken davacının, müdür olarak 18B baremini çekmesi - Sağlık ve Sosyal İşler Bakanlığı Davacının 15-16 baremi çektiğini, 18B üzerinden ödendiği için maaş farkının ödenme-si talebinde bulunması - Hazine ve Muhasebe Dairesinin 30 au süreyle maaş farkının Davacının maaşından kesilmesi için karar alması - Davacının maaş kesintisinin haksız bir fiil oluşturduğu, Hazine ve Muhasebe Fairesinin yaptığı işlemin idari bir karar olma-dığını ileri sürmesi - Davalı tarafından bulunan Savcının, maaştan kesinti kararının idari bir karar olduğu ve Kaza Mah- kemesinin Davaya bakmaya yetkili olmadığı itirazı - Yargıtayın, bir memurun maaşı ile ilgili kesinti yapmaya idari bir organın yetkili -olduğunu belirterek, kararın idari bir karar olduğu görüşü.
OLAY: Bir kamu görevlisi olan Davacı, izinli bir kamu görevlisi olarak İhtiyat Sandığında görev yapmaktaydı. İhtiyat Sandığı Yönetim Kurulu ödenekli izin fonu ile müdür olarak görev yapan davac-ıya 18B üzernden maaş verilmesine karar verdi ve Davacı bir süre 18B üzerinden maaş aldı. Daha sonra konu ilgili Baknlığa intikal etmiş ve Davacının 15-16 baremi çektiği bu nedenle Hazine ve Muhasebe Dairesi Davacının almış olduğu maaş farkının geri ödenme-sine karar vermişti.
Davacı, Hazine ve Muhasebe Dairesinin maaşından kesinti yaapamayacağını ileri sürerek dava açtı.
Davalı ise, müdafaa takririnde itiraz olarak alınan kararın idari bir karar olduğunu, ve özel hukuk kapsamında haksız fiiler çerçeve-sinde değerlendirilemeyeceğini ileri sürdü.
İlk Mahkeme ön itirazı kabul ederek davayı iptal etti.
Davacı, kesinti kararının, idari bir karar olmadığını ve haksız bir fiil oluşturduğu bu nedenle İlk Mahkemenin hata ettiğini ileri sürerek istinaf etti-.
SONUÇ: Yargıtay, davacının 7/79 sayılı yasa altında 15-16 baremden maaş çeken bir kamu görevlisi olduğunu ancak İhtiyat Sandığınca kendisine 18B maaş baremine tekabül eden bir maaşın ödendiğini ve fark doğduğunu belirtti. Davacının bu borcunun üçüncü şa-hsa vereceği basit bir borçlanma olmadığını ve maaşıyla sıkı sıkıya bağlı olduğunu belirten Yargıtay, ödenen fazlalıkların kesilmesi veya iade edilmesi gibi konuların ilgili Bakanlığın yürütsel ve yönetsel görevleri arasında olduğunu, yani idari karar alm-aya yetkili organ tarafından bu kararın alındığını vurguladı ve istinafı reddetti.
H Ü K Ü M
Şakir Sıdkı İlkay, Başkan: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç N. Ergin Sal(hi verecektir.
N. Ergin Sal(hi: Müstenif Lefkoşa Kaza Mahkemesinde Kıbr-ıs Türk Federe Devletini temsilen Başsavcılık aleyhine 38/82 sayılı hukuk davasını ikame etmiştir. Müstedi talep takririnde özetle; Sağlık Sosyal İşler ve Çalışma Bakanlığının Aralık 1981'de davacıya gönderdiği CB 235/3 sayılı vir yazıda İhtiyat Sandığına -ait alacağının 31.12.1981 tarihinden başlayarak 30 ay süre ile maaşından kesinti yapılacağını bildirdiğini, davacı, avukatı vasıtası ile, konu Bakanlığa gönderdiği ve dağıtımını Hazine ve Muhasebe Dairesine yaptığı 24.12.1981 tarih ve 65/81 cevabi yazısınd-a İhtiyat Sandığına borçlu bulunduğunu reddettiğini ve maaşından herhnagi bir kesinti yapılmasına izni olmadığını, böyle bir alacak iddialarında ısrar etmeleri halinde maaşından kesinti yapılmadan evvel Mahkemeye başvurmaları gerektiğini bildirdi. Davalı m-aliye Bakanlığına bağlı bulunan Hazine ve Muhasebe Fairesi müstedi avukatının yazısına kıymet vermeden 1981 yılı maaşından kesinti yapmağa karar verdi ve bu kesintiyi uygulamaya koydu. davacı talep takririndeki iddialarında İhtiyat Sandığının özel bir yasa- ile kurulmuş ve davalıdan ayrı hükmi şahsiyeti haiz ve ayrı bir bütçesi olan bir teşekkül olduğunu, konunun ihtl(flı bir alacak olduğunu ve davalıya bağlı Hazine ve Muhasebe Dairesince maaşından bu alacak için kesinti yapılamıyacağını iddia ederek davalı -aleyhine ve davacı lehine 39060TL alacak ve dava tarihinden itibaren %9 faiz, dava masrafları ve sair taleplerde bulunmuştur.
Davalı ise müdafaa takririnde sair şeyler yanında ön itiraz olarak müstedaaleyhin yapmiş olduğu kesintinin idari bir karar olduğ-unu ve özel hukuk kapsamında olan haksız fiiller çerçevesinde mütal(a edilemeyeceğini ve konunun kaza mahkemesi yetkisinde bulunmadığını ileri sürmüştür.
İlkin ön itirazı dinleyen Lefkoşa Kaza Mahkemesi neticede ön itirazı kabul ederek davanın kaza mahke-mesinde ileri gidemeyeceği kararına varmıştır. istinaf bu karardan yapılmakta olup aşağıdaki istinaf sebebine dayanmaktadır.
"Muhterem Bidayet Mahkemesi hakimi, bir kamu görevlisi olan davacı/müstenife, üçüncü bir şahıs olan İhtiyat Sandığı tarafından İh-tiyat Sandığı İdare Heeytinin kararı ile ödenmiş olan 133,584.25TL bir mebl(ğın, Davacı/Müsteniften tahsili için davacı/Müstenifin maaşından 30 taksit halinde kesilmesi için verilen emir ve işlemin idari bir karar olduğu hakkındaki bulgusu kanunen hatalıdı-r. Bu karar Davacı/Müsteni- fin maaşına bir tecavüz ve/veya haksız bir müdahaledir."
İstinafın dayandırıldığı istinaf sebebini ele almadan önce özetle, ortak olgulara değinmek yerinde olur. Müstedi 7/79 sayılı Kamu Görevlileri Yasası kapsamında kadrolu b-ir kamu görevlisi olup 15-16 baremin 3. basamağında aylık almakta idi ve ilgili zamanlarda maaşı 39040TL idi. Müstedi kamu görevlisi olmasına rağmen esas görevinden izinli bir kamu görevlisi olarak İhtiyat Sandığında görev yapmakta idi. İhtiyat Sandığı Yön-etim Kurulunun 25.9.1980 tarih ve 465 sayılı kararı ile ödenekli izin fonu ile İhtiyat Sandığında fiilen müdür olarak görev yaptığından 1.1.1980'den itibaren muadili görevlerdeki müdürlere verilen 18B'ye tekabül eden bir maaş verilmesi kararına varılmış ve- almış olduğu maaş yerine 18B baremi müsteiye uygulamaya başlanmıştır. Aradan bir müddet geçtikten sonra konu, Sağlık ve Sosyal İşler Bakanlığına intikal etmiş ve neticede müstedinin 15-16 baremi çeken kamu görevlisi olduğu dikkate alıanrak almış olduğu ma-aş farkı, maaşından 30 ay süre ile kesilmesi hususunda Maliye Bakanlığına bağlı Hazine ve Muhasebe Dairesince karar alınmış ve bu karar ışığında müstedinin maaşından belirli oranda kesinti yapılmaya başlanmıştır.
İstinafta, müstenif avukatı, İhtiyat Sand-ığı İdare Heyetinin kararı ile müstediye ödenmiş olan ve esas maaşının üzerinde bulunan yekün 133,534.25TL'nın 30 aylık taksitlerle kesilmesinin haksız bir fiil olduğunu ileri sürmüş, keza, İhtiyat Sandığının idari yargı kapsamında bir kamu kuruluşu olmadı-ğını, İhtiyat sandığının alacağı olan bir paranın basit bir alacak dvasından farklı olmadığını ve konu, kaza mahkemesince dinlenip, hakikaten müstedinin verecekli olup olmadığı tebellür etmeden Hazine ve Muhasebe Dairesinin böyle bir kesinti yapmaya hakkı -bulunmadığını ve kesinti kararının idari bir karar olamdığını, müstedinin 3. bir şahsa olan vereceğinin aylığından kesilmesi hususundaki işlemin idari yargı kapsamında ve anlamında bir karar veya işlem olmadığını ileri sürmüştür.
Müstedaaleyh tarafından -bulunan savcı ise Hazine ve Muhasebe Dairesinin müstedinin aylığından kesinti yapılmadı hususundaki kararın Anaya- sanın 118. maddesi kapsamında idari bir karar olduğu üzerinde durarak bu iddiasını savunmuştur.
Bu istinafta üzerinde durulması gereken bir- tek konu mevcuttur. O da Sağlık ve Sosyal İşler Bakanlığı vasıtası ile Hazine ve Muhasebe Dairsine intikal ettirilen ve neticede Hazine ve Muhasebe Dairesinin müstedinin maaşından kesinti yapılmasını öngören kararın idari bir karar olup olmadığıdır.
Bir- kamu görevlisinin üçüncü bir şahsa olan basit bir borcunun aylığından kesilmesi işlemi bir idari karar değil de alacakların tahsili anlamında ve kaza mahkemelerinin yetkisine giren bir husus olabilir. Ancak önümüzdeki meselede konu dikkatlice etüd edildiğ-inde, müstedinin 7/79 sayılı Kamu Görevlileri Yasası kapsamında 15-16 baremin 3. basamağına muadil maaş çeken bir kamu görevlisi odluğu, İhtiyat Sandığınca kendisine ödenen miktarın 15-16 baremin üzerinde 18B maaş baremine tekabül eden bir miktar odluğu ve- 133,534.25TL'nın bu farktan doğduğu görülmektedir. Bu durumda konu iddia edildiği gibi müstedinin üçüncü şahsa vereceği basit bir borç durumunda değildir ve çekmeye hak kazandığı maaş ile sıkı sıkıya bağlıdır. Kamu görevlilerinin maaşları ve maaşlarda öde-nen fazlalıkların kesilmesi sureti ile hazineye iade edilmesi gibi konular, ilgili Bakanlığın yürütsel ve yönetsel görevleri arasındadır. Konuya başka bir açıdan bakacak olursak bir memurun maaşı ile ilgili kesinti yapmak, idari karar almaya yetkili organ -tarafından alındığı cihetle, idari bir karar olduğu ortaya çıkmaktadır. Tabiatı ile bu idari kararın haksız alınıp alınmadığı kaza mahkemesinin yetkisinde olmayıp Yüksek İdare Mahkemesinin münhasır yetkisi dahilindedir. Bu nedenlerle ilk mahkemenin vermiş -olduğu kararın hatalı olduğu söylenemez.
Netice oalrak istinaf reddolunur.
Masraflarla ilgili herhnagi bir emir verilmez.
(Şakir Sıdkı İlkay) (N. Ergin Sal(hi) (Aziz Altay)
Başkan - Yargıç Yargıç
10 Haziran, 1983.
5
Full & Egal Universal Law Academy