-D.9/90 Yargıtay/Hukuk 10/89
(Genel İst. No. 328/80, Girne)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: N. Ergin Salâhi, Aziz Altay, Taner Erginel.
İstinaf eden: Peter John Reardon,- England.
ile
Aleyhine istinaf edilen: 1. Kıbrıs Türk Federe Devleti.
2. K.T.F.D. Maliye Bakanlığı veya Devlet Emlâk
ve Malzeme Dairesi vasıtasıyle K.T.F.D. Lefkoşa.
- A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Oktay Feridun ve Elicos Liatsos.
Aleyhine istinaf edilen namına: Derviş Akter.
H Ü K Ü M
N. Ergin Salâhi: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Taner Erginel verecektir.
Taner Ergi-nel: Müstedi Rum'dan satın aldığı taşınmaz malın kaydını sağlamak için 7/80 sayılı yasaya dayanarak Girne Kaza Mahkemesinde dosyaladığı istidayı reddeden Kaza Mahkemesi Kararına karşı bu istnafı dosyalamış bulunmaktadır ve kararın hatalı olduğunu yani kayı-t kararı verilmesi gerektiğini öne sürmektedir.
Kaza Mahkemesinde ibraz edilen şahadete göre bir İngiliz vatandaşı olan Müstedi, Mayıs 1970'de Kıbırs'a gelerek bir tatil evi almaya karar verdi. Edremitli bir aracı vasıtasıyla Karaman toprağında Harita/pa-fta XII/26, persel 342 olan 3 evlek 2700 ayakkare alanında bir arazi bulan Müstedi arazinin sahibi Nicos Achilea Hacı Nicola ile anlaştı. Taraflar arasında 21 Mayıs, 1970 tarihinde Müstediye satın alma hakkını tanıyan bir ön anlaşma yapıldı. Daha sonra 28 -Eylül, 1970 tarihinde Müstedinin avukatı ile satıcı arasında satış sözleşmesi imzalandı. Bu satış sözleşmesinde satış bedelinin £1350 olduğu, bu paranın tümünün ödendiği ve alıcının talebi üzerine malın alıcı ismine tapuda devrolacağı belirtildi. Devir işl-eminden önce Rum Bakanlar Kurulundan izin almak gerekiyordu. Ayrıca yoldan uzak olan bu arazinin geçidi yoktu ve geçit sorununun da halli gerekmekteydi. Müstedi geçit sorununu çözmesi için avukatı E. Liatsos'u vekil tayin etti. Bankasına talimat vererek sa-tış bedeli ve geçit için avukatına £1600 ödemesini sağladı. Avukatın satın aldığı geçidi Tapu Dairesi uygun görmedi ve ikinci bir geçit satın almak zorunda kaldı. Müstedi bir taraftan izin ve geçit sorunları ile uğraşırken diğer taraftan araziye ev inşa et-mek için bir mimarla anlaştı. 7761 Kıbrıs Lirasına inşa ettiği ev Nisan 1974'te tamamlandı. Mimar, 24.4.1974'te inşaatın tamamlandığını ifade eden bir mektubu Müstediye gönderdi. Müstedi Mayıs 1974'te evine yerleşti. Bu tarihte Rum Bakanlar Kurulunan gerek-eli izin alınmış ve geçit sorunu da çözülmüştü. 28 Haziran 1974'te Müstedinin mimarı devir işlemlerini tamamlamak için Kaza İdare Amirliğinden koçanının iadesini istedi. Ancak devir formalitelerinin tamamlan- masına fırsat kalmadan 20 Temmuz Barış Harekâtı- gerçekleşti. Ev, Barış Harekâtı esnasında savaştan hasar gördü. Eve olan hasar nedeniyle Müstedinin mağdur olduğunu kabul eden Devlet Müstediyi tazmin etti. Barış Harekâtından sonra evi tasarruf etmeye devam eden Müstedi her yaz Kıbrıs'a gelmekte ve tatil-lerini bu evde geçirmektedir.
Dışişleri ve Savunma Bakanlığında görevli Özdemir Koruyan'ın şahadetine göre Bakanlıkta Müstedinin bir dosyası bulunmaktadır. Bu dosyadan anlaşıldığına göre Rum'dan sözleşme ile mal alanların haklarını kaydettirmek için yapt-ıkları müracaat arasında Müstedinin müracaatı da vardır ve bu müracaat Bakanlık tarafından olumlu karşılanarak Müstedinin haklarının kaydedildiğini ifade eden bir yazı 26.1.1977 tarihinde Müstediye gönderilmiştir.
Bu olgular ışığında istidayı değerlendir-en İlk Mahkeme kararında şöyle dedi.
"Müstedinin yemin tahtında verdiği şahadetten satış mukave-lesinin 28.9.70 de ve 20.7.74'den önce yapıldığını kabul ederiz ancak müstedi satış mukavelesini ibraz etmiş olmakla beraber 6(b) bendi altında satış mukavele-sine ek olarak ibraz edilmesi gerekli belgelerin herhangi birini ibraz edememiştir. Bu durumda 6(b) de belirtilen hususları müstedi yerine getirememiştir."
-İlk Mahkemeye sunulan ve İlk Mahkemece doğru olarak kabul edilen şahadete göre konu yerin müstediye satışı 28.9.1970 tarihli bir sözleşme ile yapılmıştır. İlk Mahkeme bu karara varırken satışı mütekip müstedinin satın aldığı arazi üzerine bina inşa etme y-önüne gittiği, Rum Bakanlar Kurulundan satış için izin aldığı, bu yere ulaşımın sağlanabilmesi için geçit hakkı sağlanması yönündeki çabaları ve sair şahadeti dikkate alındıktan sonra bu karara varmıştır. Ancak Yasanın 6(b) fırkası kapsamında esas sözleşme-nin varlığını veya içeriğini doğrulayan bir belgenin bulunmadığı ve 7/80 sayılı Yasanın bu fırkasındaki koşulun yerine getirilmediği kararına vararak bu nedenle istidayı reddetme yönüne gitmiştir.
Şahadete göz attığımızda taraflar arasında ilkin konu yer-in satışı için Emare 2 olarak ibraz edilen bir ön anlaşmanın yapıldığı, satana bir miktar para ödendiği görülmektedir. Bunun akabinde ise taraflar detaylı olarak anlaşmayı kaleme almışlar ve Mahkemeye Emare 3 olarak ibraz edilen satış mukavelesini düzenlem-işlerdir. Tüm olguları dikkatlice incelediğimizde Emare 3 olarak ibraz edilen yazılı aktin hazırlığı niteliğinde olan bu belgede tarafları bağlayıcı bir miktar para verildiği görülmektedir. Öyle anlaşılıyor ki Emare 2 Emare 3 olarak sunulan anlaşmadan ön-ce yapıldığı için İlk Mahkeme Emare 2'ye yeterli önemi vermemiş ve Emare 3'ün mevcudiyetini kanıtlayıcı ek bir belge olmadığı sonucuna varmıştır. Kanaatimizce bu meseleye has olguları dikkate aldığımızda Emare 2'nin, 28.9.1970 tarihinde taraflar arasında y-apılan aktin içeriğini kanıtlayan bir belge olarak kabul edilmesi gerekir.
Yukarıda değindiğimiz gibi İlk Mahkeme taraflar arasında konu yer için bir satış sözleşmesinin var olduğu ve bunun 20 Temmuz 1974'den önce yapıldığı kararına varmış ancak Müstedini-n Yasanın 6(b) fıkrasındaki koşulu yerine getirmediği için istidayı reddetmiştir. Emare 2'nin varlığı dikkate alındığında 6(b) fıkrası altınaki koşulun da yerine getirilmediğinin kabul edilmesi ve müstedi lehine karar verilmesi gerekir.
Yukarıdaki neden-lerle istinaf kabul edilir ve Karaman toprağı Pafta/ Harita XII/26'da 3 evlek 2100 ayak kareden oluşan parsel 342'deki arazinin müstedi tarafından Rum satıcı Nicos Achilea Hacı Nicola'dan 1974 Barış Harekâtından önce satın alındığı ve ülkedeki koşullar ned-eniyle devir işlemlerinin tamamlanamadığı karara varıldığından konu parselin müstedi adına kaydedilmesi yönünde emir verilmesine karar verilir.
Masraflar hususunda herhangi bir emir verilmez.
(N. Ergin Salâhi) (Aziz Altay) - (Taner Erginel)
Yargıç Yargıç Yargıç
5 Nisan 1990
-
-
-4-
-
Full & Egal Universal Law Academy