-D.1/2000 Yargıtay/Hukuk 10/98
(Genel İstida No: 189/80; Girne)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Metin A. Hakkı, Mustafa H.Özkök, Seyit A.Bensen.
İstinaf eden : Kuzey İrlanda sakinlerinden Daniel Joseph -
Delargy (Davacı)
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: 1. KTFD'ni temsilen KTFD
Başsavcılığı, Lefkoşa
2. KTFD Ekonomi ve Maliye Bakanlığını
- temsilen KTFD Başsavcılığı,
Lefkoşa (Davalılar)
A r a s ı n d a.
Girne Kaza Mahkemesinin 189/80 sayılı davada 15.12.1997 tarihinde verdiği karara (Talat D.Ref-iker Başkan ve Gülen Özkâmil Yargıç) karşı Davacı taraftan yapılan istinaftır.
İstinaf eden namına: Avukat Menteş Aziz
Aleyhine istinaf edilenler namına: Savcı Ersoy Ölçter
Ek Müstedaaleyh namına: Avukat Talat Kürşat.
--------------------
H Ü K Ü M
Metin A. Hakkı: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Seyit A. Bensen okuyacaktır.
Seyit A. Bensen: İstinaf eden ve üçüncü devlet uyruklu olan Müstedi, 7/80 sayılı Yabancıdan Satın Alınan Taşınma-z Malların Kaydı Yasası tahtında Girne Kaza Mahkemesinde Müstedaaleyhler aleyhine dosyaladığı bir genel istida ile 31.8.1973 tarihinde Andreas Stavrides isimli yabancıdan satın almış olduğu
Çatalköy'de Konizerin mevkiinde kâin Kayıt No: -332; Pafta/Harita No: XII/23 ve Parsel No: 247/1 olan taşınmaz malın kendi adına kaydedilmesini talep etti. Aleyhine İstinaf Edilen Müstedaaleyhler ise dosyaladıkları itiraznamede 7/80 sayılı Yabancıdan Satın Alınan Taşınmaz Malların Kaydı Yasasının 2 ve 6-. maddesinin öngördüğü hususları kanıtlayıcı mahiyette olmadığını öne sürerek istidanın reddini talep ettiler.
İstidaya Mahkeme Emri ile taraf yapılan Ek Müstedaaleyh de itiraz ihbarnamesinde sair şeyler yanında Müstedinin 20 Temmuz 1974 tarihinden önce- yabancıdan sözleşme ile mal satın aldığını zamanın KTFD İrtibat ve Azınlıklar Dairesi'ne yasal süre içerisinde müracaat etmediğini, istidada talep edilen mal ile satın alındığı iddia olunan malın bir ve ayni olmadığı ve Müstedinin istida konusu malı kayıt-lı mal sahibinden almadığını öne sürerek istidanın reddini talep etti.
İstidanın yapılan duruşmasında Müstedi vekili olarak Hasan Sait Olgunsoy bizzat şahadet vermiş ve Girne Kaza Tapu Amirliğinden bir de tanık dinletmiştir. Ayrıca 7 adet belgeyi de ema-re 1-7(A) ve (B) olarak Mahkemeye ibraz etmiştir. Gerek Müstedaaleyhler gerekse Ek-Müstedaaleyh tanık dinletmeyip Mahkemeye hitap etmekle yetindiler.
İstidayı dinleyen Kaza Mahkemesi Müstedinin satın aldığını iddia ettiği taşınmaz malın, istidada talep -edilen maldan başka bir mal olmadığı, Girne Kaza Tapu Dairesi kütüğünde mezkûr malın satıcı adına kayıtlı olduğu ve bu davada verilen ara emri dışında bir yükümlülükle yükümlü olmadığı, istida konusu malın "ülke koşulları" nedeni ile Müstedinin adına kayde-dilmesinin mümkün olmadığı hususunda bulgu yaptı. Ancak:
(a) Müstedinin satın aldığını iddia ettiği taşınmaz malın bedelinin tamamının çek ile ödendiği doğrultusunda tatmin edici şahadet bulunmasına rağmen, bu şahadeti nazarı itibara almayarak 7/80 sayıl-ı Yasanın 6(b)(iii) bendi tahtında Müstedinin ödeme mükellefiyetini yerine getirmediği;
(b) Müstedinin 7/80 sayılı Yasanın 6(c) fıkrası tahtında şahadet ibraz etmemesi nedeni ile istida konusu mal ile ilgili olarak zamanın KTFD İrtibat ve Azınlıklar Dair-esi'ne başvurduğuna veya başvurunun kabul edilip işlem görmüş olduğuna dair belge ibraz etmediği kanaatına vararak istidayı reddetti.
Müstedi bu karardan istinaf etmiş bulunmaktadır. Dosyalanan istinaf ihbarnamesi dört sebep içermekle birlikte bunlar ge-nel hatları ile iki başlık altında toplanabilir. Şöyle ki:
Muhterem Mahkemenin huzurunda çek marifeti ile yapılan ödemeleri tatmin edici bulduktan sonra mezkûr şahadeti nazarı itibara almayarak, 7/80 sayılı Yasanın 6(b)(iii) bendi tahtında Müstedinin ödem-e mükellefiyetini yerine getirmediği şeklindeki kararı yanlış ve hatalıdır.
Müstedinin 7/80 sayılı Yasanın 6(c) maddesi tahtında şahadet ibraz etmemesini bir eksiklik olarak telakki eden Muhterem Mahkeme yanlış ve hatalı olarak ve/veya mezkûr maddenin isb-at önkoşulu olduğu gerekçesi ile Müstedinin istidasını red etmekle hata etmiştir.
İlk önce 2. istinaf sebebini ele almayı uygun bulduk. 7/80 sayılı Yabancıdan Satın Alınan Taşınmaz Malların Kaydı Yasasının 6. maddesi başvuru sahibine, lehine bir kararın -isdar edilmesi için (a-g) fıkralarında belirlenen hususlarda Mahkemeyi tatmin etmesi yükümlülüğü getirmiştir. Bu fıkralardan herhangi birisinde Mahkemeyi tatmin edemediği takdirde istidanın reddolunması kaçınılmaz olur. 2. istinaf sebebi 7/80 sayılı yasanı-n 6. maddesinin (c) fıkrası ışığında incelenmesi gerekir. Bu fıkra aynen şöyledir.
"6. Mahkemede, iddialarını kanıtlamak yükü başvuru
sahibine (Müstediye) aittir. Başvuru sahibi, lehine bir kararın isdar edilmesi için aşağıdaki hususlarda Mahkemeyi tatm-in etmelidir.
(a). ..............
(b). ..............
(c) Bu Yasanın yabancı saymadığı diğer devlet
uyrukluları, 20 Temmuz 1974 tarihinden önce yabancıdan sözleşme ile mal satın aldıklarını Kıbrıs Türk Federe Devleti İrtibat ve Azınlıklar Dairesine 30 H-aziran 1975 tarihinden önce müracaat ettiklerine dair belge veya 30 Haziran 1975 tarihinden sonra ve bu Yasanın yürürlüğe girmesinden önce yapılan müracaatlarda, müracaatın kabul edilip işlem görmüş olduğuna dair belge."
Görülüyor ki Yasanın 6. maddesini-n (c) fıkrası ile 20 Temmuz 1974 tarihinden önce yabancıdan sözleşme ile mal satın alındığını 30 Haziran 1975 tarihinden önce veya yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce zamanın Kıbrıs Türk Federe Devleti İrtibat ve Azınlıklar Dairesine müracaat edilip bu- hususta alınan bir belgenin ibrazı zorunlu kılınmıştır. Yasanın 6. maddesinin (c) fıkrasına göre belge ibrazı bir ön koşuldur. Mahkemeye böyle bir belgenin ibraz edilmemesi halinde istidanın reddolunması kaçınılmaz olur. Müstedi istidanın duruşmasında Yas-anın 6(c) fıkrasında belirtildiği şekilde istida konusu mal ile ilgili olarak zamanın KTFD İrtibat ve Azınlıklar Dairesine müracaatta bulunduğuna veya yapılan müracaatın kabul edilip işlem görmüş olduğuna dair herhangi bir belge veya bununla ilgili herhang-i bir şahadet ibraz etmiş değildir. Bu nedenle Müstedi Yasanın 6(c) fıkrasının öngördüğü belgeyi Mahkemeye ibraz etmiş değildir. Bu durumda Müstedinin istidasında başarılı olması söz konusu olamazdı ve İlk Mahkeme de istidayı bu noktadan reddetmekle hata e-tmiş değildir.
2. istinaf sebebi bu şekilde bir karara bağlandıktan sonra 1. istinaf sebebi üzerinde durmayı gereksiz buluruz.
Sonuç olarak istinaf reddolunur.
Meselenin tüm ahval ve şeraiti nazarı dikkate alındıktan sonra masraflarla ilgili herh-angi bir emir verilmez.
Metin A. Hakkı Mustafa H. Özkök Seyit A. Bensen
Yargıç Yargıç Yargıç
21 Haziran, 2000
-
5
-
Full & Egal Universal Law Academy