-D.26/88 Yargıtay/Hukuk 103/87
(Dava No:1191/85; Mağusa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Taner Erginel.
İstinaf eden: İsmail Tezer, Mağusa (-Hükümlü borçlu borçlusu)
ile
Aleyhine istinaf edilen: 1. Nidai Mehmet Beyaz, Tuzla (yetkili vekili Ahmet
Mehmet Beyaz vasıtasıyle)
(Davacı)
2. Kartex Çelik Sanayi L-td., Lefkoşa.
(Davalı)
İstinaf eden namına: Av. Tevfik Pilli ve Ahmet Sabancı.
Aleyhine istinaf edilen namına: Av. Dolun Üstüner.
H Ü K Ü M
N. Ergin Salâhi: Bu istinaft-a Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Niyazi F. korkut verecektir.
Niyazi F. Korkut: Aleyhine istinaf edilen davacı, Kartex Çelik Sanayi Ltd. aleyhine 10.2.1986 tarihinde Gazi Mağusa Kaza Mahkemesinde 1.5 milyon TL alacağı için bir hüküm aldı. Davacı bu hüküm-lü alacağını davalı şirketten tahsil edememesi üzerine 24.4.1986 tarihinde Mahkemeye tek taraflı bir istida dosyalayarak davalı şirketin istinaf eden hükümlü borçlu borçlusundan (garnishee) ödenmemiş 200 adet hisse senedi olan 2 milyon Tl alacağı olduğunu -ve istinaf edenin bu meblağı hükümlü borçluya ödemekle yükümlü olduğunu beyanla 1.5 milyon TL alacak ile tek taraflı istida ve onu takip eden ihbarlı istida masraflarını karşılamak amacı ile mezkûr 2 milyon TL'nin hacze tabi borç kılınması, (garnishee)'nin- hükümlü borçluya olan borçla ilgili sorgulanması amacı ile Mahkemeye celbi ve istida masrafları için istemde bulundu.
Tek taraflı olarak yapılan başvuru üzerine Alt Mahkeme 9.5.1986 tarihinde istidada istendiği gibi bir emir vererek verdiği emirlerin ke-sinleşip kesinleşmeyeceğini saptamak üzere istidayı 22.5.1986 tarihine ertelendi.
İstinaf eden "garnishee" bu istidaya bir itirazname dosyaladı. İtiraznameye ekli yemin varakasında, sair şeyler yanında davalı şirkette sahip bulunduğu hisse senetlerinin b-edellerinin ve/veya karşılığının eksiksiz davalıya tediye edildiği ileri sürüldü.
I. Hükümlü alacaklının hükümlü borçlu aleyhine bir hüküm ittihaz etmiş olması; ve
II. Hükümlü borçlunun 3. şahsın elinde bir para alacağı olması gerektiğini,
vurguladı-ktan sonra bu meselede bu koşullar var olup olmadığını da inceleyerek davacının davalı Kartex Çelik Sanayi Ltd. Şirket, alehine 1.5 milyon TL için hüküm aldığını ve davalı şirketin bu hükümlü borcun davacıya ödenmediğine ilişkin bulgu yaptıktan sonra "garn-ishee"nin davalı şirket ile ilgili durumunu da inceleyerek "garnishee"nin davalı şirketin hissedarlarından olup bu şirkette 200 adet hisse sahibi bulunduğunu ve her hissenin bedelinin 10.000TL olduğunu, hissedarlık durumunun halen devam ettiğini, şirket sö-zleşmesini imzalayan her hissedarın taahhüt ettiği sermaye miktarını şirkete ödemekle yükümlü olduğunu ve/veya taahhüdün hissedar için bir borç olduğunu ve/veya hisselerin bedelinin davalı şirkete ödenmediği hususunda bulgu yaptıktan sonra daha önce tek ta-raflı olarak verilen emirleri kesinleştirdi.
Hükümlü borçlu borçlusu (garnishee) bu karara karşı istinaf dosyaladı.
İstinaf eden, istinaf ihbarnamesinde özetle istinaf edenin davalıya herhangi bir borcu bulunmadığı halde bu hususta herhangi bir bulgu -yapmadan istinaf edenin davacıya 1.5.milyon TL ödemesi ya da 2 milyon TL'yi hacze tabi borç kılmakla veya enazından böyle bir borcun ihtilâflı olduğu açık bir şekilde kabul edildikten sonra davacı leyhine "garnishee order" emri vermekle Alt Mahkemenin hata-lı hareket ettiğini ve keza konu emrin yanlış ilkelere dayandığını ileri sürdü.
İstinafın duruşması sırasında da istinaf eden avukatı, sair şeyler yanında, Alt Mahkemenin istinaf eden ile tanığın şahadetlerini değerlendirmeksizin istinaf edenin konu şirk-ete sırf hissedar olduğu gerekçesi ile hissesi karşılığı borç miktarını ödemesi gerektiği bulgusuna vardığını halbuki istinaf edenin bu hisseler için borcu olup olmadığının önemli olduğunu, hisseler dolayısıyle davalı şirkete borçlu olduğunu davacı ileri s-ürdüğüne göre bu hususu kanıtlamakla yükümlü olduğu halde davacının bu ispat yükümlülüğünü yerine getirmediğini, istinaf edenin davalı şirkete borçlu olduğu bulgusuna varılsa bile böyle bir borcu tahsil yönteminin istinafa konu istidada istendiği gibi olma-dığını, bu husus Alt Mahkemede ele alınmamakla beraber yasal bir nokta olduğu nedeni ile istinaf aşamasında ele alınabileceğini, istinaf edenin Alt Mahkemede şahadet vererek konu hisselerin kendisine hizmet karşılığı verildiğini ve bu hisseler için borcu o-lmadığını söylediğini ve davalı şirketin büyük hissedarı olan Mete Sözügeçen'in de bu şahadeti teyid ettiğini, halbuki Alt Mahkemenin şirket hissesi hizmet ile ödenemez şeklinde hatalı bir bulguya vardığını, emeğin de ekonomik bir değeri bulunduğunu ve bu -nedenle hisselerin ödenmiş olduğu kabul edilerek istidanın Alt Mahkeme tarafından reddedilmesi gerektiğini savundu.
Aleyhine istinaf edilen davacı avukatı ise hitabında, özetle, Alt Mahkemenin istinaf edenin davalı şirkete borcu olduğuna ilişkin bulgu ya-ptığını, bir hissedarın bir şirkete hissesi oranında sorumlu olduğunu, istinaf edenin dosyalamış olduğu itiraznameye ekli yemininde bu hisslere tuta ne zaman ödeme yaptığını belirtmediği nedeni ile Alt Mahkemenin bu yemini yeterli bulmadığını ve şahadetind-e söylediklerinin de yemininde olmadığı gerekçesi ile dikkate alamıyacağını, ek ve munzam tafsilât istendiği halde istinaf edenin bu müracaata bir yanıt veremediğini ve keza vermiş olduğu şahadetinin de yemin varakasında söyledikleri ile çelişkili olduğunu- ileri sürerek genel uygulamada hisselerin aynı ve nakdi olarak verlmesi gerektiğini, bir hizmet karşılığı bir hisse verilmişse bile onun karşılığının ödenmesi gerektiğini ve ödenmediği sürece hise sahibinin yükümlülükten kurtulamayacağını, davalı şirket k-urulduğunda Mete Sözügeçen'in kurucu hissedarlar arasında olmadığını ve şirket kurulduktan bir yıl sonra hissedar olduğunu ve bu kişinin şahadeti arasında istinaf edene konu hisselerin hizmet karşılığı veridliğine ilişkin şahadetinin mantiki olmadığını ve -keza bu kişinin yazılı olarak verdiği beyanının da geçerli olamayacağını, istinaf edenin hisseleri, kendisinin ileri sürdüğü gibi ödenmiş olsa idi kendisine şirket tarafından ödeme çağrısı gönderilmesine de gerek kalmıyacağını, davalı şirketin direktörünün- de şahadetinde konu hisselerin ödenmediğini belirttiğini ve bu şahadetlerden sonra ispat yükümlülüğünün istinaf edene geçtiğini ve onun da bu yükümlülüğünü yerine getirmediğini ileri sürdü.
Olgulardan da görülebileceği gibi "garnishee" davalı şirketteki- hisselerin bedelini ödememiştir. Şirket direktörü hisslerin ödenmemiş olduğunu ve ödenmesi için ihbar gönderdiğini söylerek "garnishee" ise bu hisselerin kendisine Mete Sözügeçen tarafından emeği karşılığı verildiğini ileri sürmüştür.
Şirketler Mukayyid-inin de şahadetinde vurguladığı gibi şirket sözleşme-sini imzalayan her hissedar taahhüt ettiği sermaye miktarını şirkete ödemekle yükümlüdür. Bu taahhüt hissedar için bir borçtur Bir şirket tescil ile tüzel kişilik kazanır ve bu nedenle böyle bir hissedar-ın borcu tüzel kişilik kazanmış olan şirkete karşıdır. Dolayısıyle hissedarlar arasında sermaye ile ilgili hisselere yönelik herhangi bir anlaşma şirketi bağlamaz.
Bu konu ile ilgili olarak K. Smith & D.J.Keenan'ın Company Law, 2. baskı sayfa 102'de "co-nsideration" başlığı altında şöyle denmektedir:
"A member of a company must pay for this shares in full, and no arrangement between the company and the memberss can affect this rule. However payment need not be in cash but may be for some other considerat-ion"
-Bu meselede de, yukarıdaki alıntıda belirtildiği gibi, Mete Sözügeçen ile "garnishee" İsmail Tezer arasındaki ilişki 3. şahıs durumunda olan şirketi bağlamamaktadır ve "garnishee"ye şirkete olan borcunu ödememesine bir hak vermez. Bu husus bir yana istina-f eden istidada dosyaladığı itiraznameye ekli yemin varakasında davalı şirkette sahip olduğu hisselerin bedellerini eksiksiz tediye ettiğini ileri sürmüş ve bu hisselerin kendisine Mete Sözügeçen tarafından emeği karşılığı verildiğinden de hiç bahsetmemişt-ir. Bu nedenle bu hususta şahadetinde ileri sürdükleri de dikkate alınamadı. Hisseleri ne şekilde tediye ettiğine ilişkin layihalarda tafsilât olmadığı bir yana bu hususta bir şahadeti de yoktur.
Bu nedenle Alt Mahkemenin hisselerini "garnishee" tarafınd-an davalı şirkete ödemediğine ilişkin bulgusunda ve verdiği kararda hatalı hareket ettiği söylenemez.
Sonuç olarak istinaf reddolunur. Aleyhine istinaf edilenin masrafları istinaf eden tarafından ödenecektir.
(N. Ergin Salâhi) (Niya-zi F. Korkut) (Taner Erginel)
Yargıç Yargıç Yargıç
31 Mayıs 1988
-
-
-4-
-
Full & Egal Universal Law Academy