- Yargýtay/Hukuk 11/76
(Ýstida No. 4/76)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: M. Necati Münir Ertekün, Baþkan, Þakir Sýdký Ýlkay ve Salih S. Dayýoðlu.
Ýstinaf eden: K.T.F.D. Çalýþma, Rehabilitasyon ve Sosyal Ýþler Bakanlýðý ve/veya Ýskân ve Rehabilitasyon Dairesi ve/veya Ýnceleme ve Daðýtým Komisyonu ve diðerleri, Lefkoþa.
ile
Aleyhine istinaf edilen: Fevzi H. Direkoðlu, Yeniþehir.
A r a s ý n d a .
Ýstinaf edenler namýna: A. Said.
Aleyhine istinaf edilen namýna: K.M. Riza.
Tahliye - Ecnebiden kalan konuta yanlýþlýkla yapýlan tahsisin geri alýnmasý ve evin tahliyesini talep etme.
32/75 sayýlý 1975 Yabancý Taþýnmaz Mallarý (Kontrol ve Yönetim) Yasasý - Bitiþik iki hane evin bir kiþiye tahsisi - Bir kiþiye iki konut verilemeyeceði nedeniyle yanlýþlýkla yapýlan ikinci evin tahsisinin iptali ile kiþinin iþgalci duruma gelip gelemeyeceði.
Hukuk Usulü -Mahkemenin yetkisi - Tek yargýcýn dava konusu evin kýymeti ve mûlkiyeti tartýþýldýðýna göre davaya bakmaya yetkili olup olmamasý.
18/73 sayýlý 1973 Kira Kontrol (Geçici Hükümler) Yasasý - Yasanýn 7(3) maddesi - Dava mevzuu miktarýna bakýlmaksýzýn tek yargýcýn tahliye davalarýna bakma yetkisi - 32/75 sayýlý Yasanýýý 6(1) maddesi 18/73 sayýlý Yasa hükûmlerinin uygulanmasýný öngördûðüne göre bu yetkinin 32/75 sayýlý Yasaya da teþmil edilmesi.
Hukuk Usulü - Ýstinaf - Tek yargýçlý Alt Mahkemenin yetkisizlik ' kararýna karþý istinaf - Ýstinafýn kabulû.
Yasalarýn Tefsiri - Öze1 yasa genel yasa.
14/60 sayýlý 1960 Adalet Mahkemeleri Yasasý - Yasanýn 22(2)(a) maddesi - Mülkiyet hakký ihtilâflý olmadýðý hallerde tek yargýcýn tasarrufun geri alýnmasý ile ilgili davalara genel olarak bakmaya yetkisi olmasý - Özel Yasalardaki aksine kurallarýn 14/60 sayýlý bu Yasaya göre önceliði olduðtindan özel yasa kurallarýnýn meselelere uygulanabilmesi.
32/75 sayýlý 1975 Yabancý Taþýnmaz Mallarý (Kontrol ve Yönetim) Yasasý - Yasanýn 2 ve 6(1) maddeleri - Tahliye davalarýna tek yargýcýn bakma yetkisi - 32/75 sayýlý Yasanýn 14/60 sayýlý Yasaya göre özel bir yasa olmasý ve bu nedenle ecnebiden kalan mallarýn tahliyesine ýliþkin davalara, 32/75 sayýlý Yasanýn uygulanmasý - Yasanýn 2 ve 6. madeleri, yasa koyucunun niyeti ecnebi mallarýn tahliyesi istidalarýnýn süratle sonuçlandýrýlmasýný saðlamak olduðu dikkate alýnarak tefsir edildiðinde tek yargýcýn bu tür istidalara bakma yetkisi olduðunun kabul edilmesi -gerekir.
OLAY: Müstediler32/75 sayýlý Yasaya göre ihbarlý bir istida dosyalayarak Müstedaaleyhe bir ev yerine yanlýþlýkla iki ev tahsis edildiðini iddia ettiler ve ikinci evin tahliyesini talep ettiler.
Ýstidaya itiraz dosyalayan Müstedaaleyh yabancý malý olan evin mülkiyetve tasarrufunun Müstedilere aýt olmadýðýný iddia etti.
Dinlenmek üzere tek yargýçlý Mahkeme önüne götürülen istida, Kaza yargýcýnýn yetkisizlik beyaný ile süresiz ertelendi.
Müstediler Ýlk Mahkemenin yetkili olduðunu önesürerek kararý istinaf ettiler.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme yasalarýn yasa koyucunun amacý göz önünde tutularak tefsir edilmesi gerektiðini belirtti. 32/75 sayýlý Yasanýn amacýnýn tahliye müracaatlarýnýn seri þekilde karara baðlanýp neticelendirilmesi olduðunu dikkate alan Yüksek Mahkeme 32/75 sayýlý Yasanýn 6. maddesinde tek yargýca verilen yetkinin 18/73 sayýlý Yasanýn 7(3) maddesine de teþmil edildiði kanýsýna vardý ve tek hakimli Mahkemenin istidaya bakmaya yetkisi olduðu sonucuna vararak Ýlk Mahkeme kararýný iptal etti.
______________________
H Ü K Ü M
M.Necati Münir Ertekün, Baþkan: Ýþbu istinafta Mahkemenin hükmûnü Sayýn Yargýç Þakýr Sýdký Ýlkay verecektir.
Þakir Sýdký Ýlkay: Ýþbu istinaf kaza yetkisi hususunda Lefkoþa Kaza Mahkemesýnýn vermiþ olduðu karardan yapýlmýþtýr.
Mûstenif müstediler, Lefkoþa Kaza Mahkemesinde, 32/75 sayýlý Yabancý Taþýnmaz Mallarý (Kontrol ve Yönetim) Yasasý tahtýnda, dosyalamýþ olduklarý ihbarlý bir istida ile Lefkoþa'da Yeniþehir'de XVIII. Böl-gede Þehit Mustafa Erdoðan Sokak No. T 18A'da kâin evin aleyhine istinaf edilen müstedaaleyh tarafýndan tahliye edilmesi için Mahkemeden emir talep ettiler.
Ýstidaya ekli yemin verekalarýnda zikredildiðine göre ecnebiden kalma olup sözü edilen sokakta kâin T 18 ve T 18A numaralý iki hane ev ya.nlýþlýkla bir ev addolunarak müstedaaleyhe tahsis edilmiþ, sonradan ayrý evler olduðunun saptanmasý üzerine ve bir þahsa iki ev verilemeyeceði nedeni ile, T 18A numaralý ev, bununla ilgili olarak müstedaaleyhe yapýlan tahsis iptal edilerek, baþka bir göçmene tahsis edilmiþ, fakat müstedaaleyh evi tahliye etmeyip kanunsuz ve mütecaviz olarak iþgal etmeðe devam etmiþ ve etmektedir. Ýstidada dava konusunun K.L.500.-'nýn üstünde olduðu gösterilmiþtir. .
Aleyhine istinaf edilen müstedaaleyh ise dosyalamýþ olduðu itiraznameye ekli yemin verekasýnda, diðer þeyler meyanýnda, kendisinin bahse konu evi, buraya bir tahsis belgesi tahtýnda girdiði cihetle, mütecaviz olarak deðil de en azýndan izinli bir kimse (licensee) olarak iþgal etmekte olduðunu iddia etmiþtir. Müstedaaleyh, yemin verekasýnda, ayrýca, bahse konu evin yabancý malý olduðunu veya bunun mülkiyet veya tasarrufunun müstedilere ait olduðunu kabul etmediðini de beyan etmiþtir.
Ýstida; dinlenmek üzere tayinli olduðu gün, Aðýr Ceza Mahkemesinin oturumu olduðu cihetle, Kaza Mahkemesi Baþkanýnýn talimatý üzerine tek hâkimli bir Mahkeme huzuruna götürüldü Ýstidanýn huzuruna götürüldüðü Kaza Hâkimi ise kendisinin istidaya bakmaða yetkisi olmadýðý ve buna ancak iki hâkimli bir Mahkemenin bakabileceði görüþüne vardý ve istidayý, ileride iki hâkimli bir Mahkeme tarafýndan dinlenmek üzere, süresiz erteledi. Bu karar, hazýr olan taraflarýn görüþleri alýnmadan ve sadece dosyanýn tetkiki üzerine, verildi. Mahkeme kararýnda þöyle demiþtir:"............. Maalesef diðer davalardaki meþguliyetim yüzünden bu davayý bugün görmem güç olacaktýr, ancak dosyayý incelediðimde bu istida'ya aþaðýdaki sebeplerden ötürü bakmak için yetkim yoktur görüþündeyim.
(i)Dava konusu laihalardan K.L.500.-nýn üzerinde olduðu
görülmektedir.
(ii)14/60 sayýlý kanunun 22(2)(a) fýkrasýna göre dava konusu
evin kýymetinin ve mülkiyetinin ihtilâf konusu olduðu
laihalardan sarihtir. (title to the immovable property
is in dispute). Bu durumda tek hakim olarak benim bu
davaya bakmaya yetkim yoktur. Bu taraflar itiraz et-
mese de öyledir görüþündeyim. (Jurisdiction can not be
conferred by consent).
Bu durumda dava sine die tehir edilir, duruþma günü ileride 'Full-Court' tarafýndan tayin edilecektir.
Kanaatimce bu davaya bakma yetkisi yalnýz Full-Court'a aittir.32/75 sayýlý kuralýn 6(2)(b) fýkrasý da kanaatimce bu görüþü destekler."
Ýstinaf, daha önce de belirtildiði gibi, sözü edilen yetkisizlik kararýndan yapýlmýþtýr. Ýstinaf ihbarnamesinde, özetle, Mahkemenin, istidaya bakmaða yetkisi olmadýðýna ve buna sadece iki hakimli bir Mahkemenin bakmaða yetkisi olduðuna karar vermekle hataya düþtüðü ileri sürülmüþtür.
Kaza Mahkemesi, daha önce yapýlan iktibastan görüleceði gibi, kararýný o zaman yürürlükte olan 14/1960 sayýlý Adalet Mahkemeleri Kanununun 22(2)(a) maddesine istinat ettirmiþtir. Bu maddeye göre, bir taþýnmaz malýn tasarruunun geri alýnmasý için açýlan bir davaya, mülkiyet hakkýnýn ihtilâflý olmamasý halinde, tek hâkimli bir Mahkeme bakabilir. Bu meselede ise, istida ve itiraznameye ekli yemin verekalarýnýn tetkikinden anlaþýldýðýna göre bahse konu ev ile ilgili olarak mülkiyet ve tasarruf hakký ihtilâf konusu yapýlmýþtýr. Binaenaleyh, bu maddeye göre tek hakimli bir Mahkemenin istidaya bakmaða yetkisi olamazdý. Mamafih, 14/1960 sayýlý Kanunun, Mahkemelerin yetkilerini genel olarak saptamakta olduðu cihetle, baþka bir yasa ile Mahkemelere öýel surette yetki verilmediði hallerde uygulanmasý gerekir. Ýstinaf konusu istida 32/75 sayýlý Yabancý Taþýnmaz Mallarý (Kontrol ve Yönetim) Yasasý altýnda dosyalanmýþtýr. Bu Yasanýn 2. maddesinde ve 6. maddesinin (1). fýkrasýnda þöyle denmektedir:-
"2. Bu Yasada metin baþka türlü gerektirmedikçe:
....................
'Mahkeme', Kaza Mahkemesini veya yet-kili bir Kaza Hâkimini anlatýr.
.....................
"6(1) Yöneticinin zilyedliðinde kalmýþ herhangi bir taþýnmaz mal ile ilgili anlaþmazlýk halinde veya herhangi bir nedenle tahliye, kira saptanmasý veya kiranýn gözden geçirilmesi ve benzeri konularda mahkemeye baþvurma halinde, 1973 Kira Kontrol (Geçici Hükümler) Kuralý'nýn ilgili kurallarý bu Yasa kapsamýna giren taþýnmaz mallara da uygulanýr. . . . . "
Yukarýda iktibas edilen 6(1) maddesinde sözü edilen 18/73 sayýlý Kira Kontrol Kuralýnýn 7(3) maddesi tek hâkimli bir Mahkemeye, dava mevzuu miktara bakýlmaksýzýn, tahliye davalarýna bakma yetkisi tanýmaktadýr.
Bir yasa veya yasa maddesi yasa koyucunun gaye ve niyeti gözönünde bulundurularak tefsir edilir. 32/75 sayýlý Yasa ise incelendiðinde yasa koyucunun, bu yasa tahtýnda yapýla.n tahliye müracaatlarýnýn pek seri bir þekilde karara baðlanýp neticelendirilmesini saðlamak niyetinde olduðu görülmektedir. Yasanýn 2. ve 6. maddelerinin yuka.rýda iktibas edilen kurallarý, yasa koyucunun sözü edilen niyeti gözönünde bulundurularak, tefsir edildiðinde, bu Yasa tahtýndaki tahliye istidalarýna 18/73 sayýlý Kira Kontrol Kuralýnýn 7(3) maddesinin teþmil edildiði ve binaenaleyh bu gibi istidalara tek hakimli bir Mahkemenin bakmaða yetkisi olduðu anlaþýlmaktadýr.
Son olarak iþaret etmek yerinde olur ki Mahkemenin, böyle bir meselede, yetki hususunda bir karara varmazdan önce, taraflarýn görüþlerini almasý, kanaatýmýzca, daha doðru ve uygun olurdu.
Yukarýda söylenenlerden anlaþýlacaðý gibi müstenifler yapmýþ olduklarý istinafta muvaffak olmuþlardýr.
Netice itibarý ile istinaf kabul olunur ve Kaza Mahkemesinin yetkisizlik hususunda vermiþ olduðu karar ve emir iptal edilir ve istidanýn öncelikle dinlenip ka.rara baðlanmasý için gerekli direktif verilir.
Ýstinaf masraflarý ile ilgili herhangi bir emir verilmez.
(M.Necti Münir Ertekün) (Þakir Sýdký Ýlkay) (Salih S. Dayýoðlu)
Baþkan Yargýç Yargýç
23 Aðustos, 1976.-
Full & Egal Universal Law Academy