-D.28/81 Yargıtay/Hukuk 11/81
(Dava No. 541/79; Girne)
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay.
İstinaf eden: -Güneş Sigorta, A.Ş. c/o Can Kardeşler Lefkoşa
(Davalı)
ile -
Aleyhine istinaf edilen: Burhan Sabunoğlu, Adana.
(Davacı)
- A r a s ı n d a .
İstinaf eden namına: Gözel Halim
Aleyhine istinaf edilen namına: Mustafa Güryel.
Sürüş ehliyetsiz araba sürme - Sigorta şartlarına göre sigortanın sorumlu olmaması.
Sigortadan tazminat talebi - Yaralanmadan dolayı tazmin-at talebi Sürücü aleyhine alınan hükmün ödenmemesi ve sigorta aleyhine ikinci bir dava açılması - Sigorta şartlarına göre sorumlu olmadığını isbat yükümlülüğünün sigortada olması.
Üçüncü Şahıs Sigortası - Fasıl 333 Motorlu Araçlar (Üçüncü Şahıs Sigorta) Y-asası - Sigortanın mesuliyeti - Poliçenin öngördüğü şekilde sürüş ehliyeti bulunmaması halinde sigortanın mesuliyetinin olmadığı iddiası.
İspat kûlfeti - İspat külfetinin iddiayı yapana düşmesi - İspat yükünün bir konunun müspet yanını iddia eden tarafa d-üşmesi - Poliçe şartlarına göre sorumlu olmadığını ispat yükünün sigortada olması.
OLAY: Mustafa Güneş yönetimindeki kamyon yolda yürüyen Davacıya çarparak ağır yaralanmasına neden oldu. Davacı Mustafa Güneş aleyhine bir tazminat davası açtı ve Fasıl 333 -Motorlu Araçlar (Üçüncü Şahıs Sigorta) Yasası uyarınca celpnamenin bir suretini Mustafa Güneş'in sigortası olan Davalıya gönderdi. Davacı Mustafa Güneş aleyhine aldıgı hükmün bir suretini de Davalıya göndererek ödenmesini istedi. Davalının hiçbir ödemede b-ulunmaması üzerine Davacı Davalı aleyhine istinaf konusu davayı açtı. Davalı dosyaladığı müdafaa takririnde kamyon sürücüsü Mustafa Güneş'in sürüş ehliyeti olmadığını ve sigortanın herhangi bir mesuliyeti bulunmadığını ileri sürdü.
İlk Mahkeme, Davalının -hukuki menfaatlarını korumak için hiçbir yasal işleme girişmediğini dikkate alarak Davalı aleyhine hüküm verdi.
Davalı da, sürücünün ehliyeti olup olmadığını araştırmamakla ve bu konudaki ispat külfetinin Davalıda olduğunu kabul etmekle İlk Mahkemenin hat-a ettiğini ileri sürerek istinaf etti.
SONUÇ: Yargıtay, genel hukuk kaidelerine göre bir davada ispat külfetinin iddiayı yapan tarafa düştüğünü belirtti. Davalının 3.şahıs sigorta poliçesinin bulunduğunu kabul ettiğini, fakat poliçe şartlarına göre soruml-u olmadığnı iddia ettiğini göz önönde bulunduran Yargıtay bu durumda ispat yükünün Davalıda olduğunu kabul etti ve İlk Mahkeme kararının hatalı olmadığı sonucuna vardı.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
1-Bond Air Services Ltd. v. Hill (1955) 2 All- E.R. sayfa 476 at 480.
2-Trickett v. Qeensland Insurance Company, Limited and others (1936) A.C. 159 at 164.
3- Stebbing v. Liverpool and London and Globe lnsurance Co. Ltd. (1916-1917) All E.R. 248 at 252.
Atıfta Bulunulan Bilimsel İçtihatlar:
1- Halsb-ury's Laws of England, third edition, Vol.15, p.267, para. 488.
H Ü K Ü M
Şakir Sıdkı İlkay: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Aziz Altay verecektir.
Aziz Altay: Aleyhine istinaf edilen davacı 12.12.l975 tarihinde Girne'nin Çamlıbel köyünde- yolda yürürken Mustafa Güneş isimli bir şahsın yönetiminde bulurıan 61AF487 plâkalı kamyonun kendisine çarpması sonucu ağır surette yaralandı. Davacı 21.9.1976 tarihinde adıgeçen şahıs aleyhine Girne Kaza Mahkemesinde 333/76 sayılı tazminat davasını açtı -ve Fasıl 333 Motorlu Araçlar (Üçüncü Şahıs Sigorta) Yasası uyarınca kamyonun yanında sigortalı olduğu istinaf eden davalıya da celpnamenin bir suretini gönderdi. Mustafa Güneş isbat-ı vücut varakası dosyalamadığı gibi davalı da herhangi bir şekilde dava il-e ilgilenmediği için davacı davasını isbat yönüne giderek Mustafa Güneş aleyhine 109.650TL, özel ve genel tazminat ve 7380TL masraf için hüküm aldı. Davacı hükmün bir suretini davalıya göndererek hükmolunan ceman 117,030TL ile yasal faizlerin ödenmesini et-ti. Davalı hiçbir ödemede bulunmadığı için işbu istinafa konu davayı açtı ve belirtilen miktar için davalı aleyhine hüküm verilmesini talep etti.
Davalı dosyaladığı müdafaa takririnde başka şeyler yanında kamyon sürücüsü Mustafa Güneş'in sigorta poliçesin-in öngördüğü şekilde sürüş ehliyetine sahip olmadığı cihetle davalının herhangi bir mesuliyeti bulunmadığını ileri sürdü ve davanın reddini talep etti.
Davanın duruşmasında taraflar sadece 333/76 sayılı dava dosyasının ibrazı ile yetinerek başka şahit çağ-ırmadılar. Alt Mahkeme hükmünde davacının Mustafa Güneş tarafından yaralandığı ve adıgeçen şahıs aleyhine açılan 333/76 sayılı dava celpnamesinin bir suretinin davalıya da tebliğ edilerek bilgisine getirildiği ve kendi hukuk ve menfaatlarını korumak üzere -hiçbir yasal işleme girişmediği cihetle davacıya ödemesi hükmolunan tazminat ile masrafları davalının ödemekle yükümlü olduğıınu belirterek davalı aleyhine hüküm verdi. Davalı, sürücünün kaza tarihinde herhangi bir sürüş ehliyetine veya sigorta poliçesinin- öngördüğü şekilde bir sürüş ehliyetine sahip olup olmadığını araştırmamak ve bu konudaki isbat külfetini davalıda kabul etmekle Alt Mahkemenin hataya düştüğünü ileri sürerek istinaf etti.
Davacı talep takririnin 3. paragrafında kazayı yapan Mustafa Güneş-'in davalı nezdinde muteber bir sigortası bulunduğunu iddia etti. Müdafaa takririnin 5, 7 ve 8. paragrafları tetkik edildiğinde davalı, kazayı yapan sürücünün bir 3. şahıs sigorta poliçesi bulunduğunu kabul etmekte ancak sürücünün herhangi bir sürüş ehliye-tine sahip olmaması nedeniyle poliçe şartlarını ihlâl ettiğini ve böylece hiçbir mesuliyeti bulunmadığını iddia ettiği gözükmektedir. Genel Hukuk ilkelerine göre bir davada isbat külfeti iddiayı yapandadır. Başka bir deyimle bir konunun müsbet yanını (affi-rmative) iddia eden tarafın bu iddiasını isbat etmesi gerekir. Halsbury's Laws of England, third edition volume 15. p.627, para. 488'de şöyle denmektedir:
"General rule. In legal proceedings the general rule is that he who asserts must prove; this proposi-tion is sometimes more technically expressed by saying that the burden of proof rests upon the party who substantially asserts the affirmative of the issue."
Bu meselede ise davalı bir 3. Şahıs sigorta poliçesi bulunduğunu kabul ettiğine göre poliçe şartl-arının ihlâl edilmesi nedeniyle herhangi bir sorumluluğu olmadığını ispat etmek bu iddiayı ileri süren davalıya düşer. Stebbing v. Liverpool and London and Globe Insurance Co., Ltd. (1916-1917) All E.R. p.248 at 252'de Lord Reading G.J. şöyle demiştir:
"T-he test of it is the very simple proposition, which is an answer to so many of these questions which are raised, which may be expressed in these words; that the burden of proof lies at fırst on the party against whom judgment would be given if no evidence -at all were adduced."
Trickett v. Qeensland Insurance Company, limited, and others. (1936) A.C. 159 at 164'de şöyle denmektedir:
"Their Gordships proceed to examine these contantions in their order, bearing in mind that the onus is on the- respondent company to show that the case falls within an exception. to the policy of insurance issued by them. This was recognized in the Court of first instance, where the respondent company led in the proof. On the other hand, it must not be forgotten t-hat the function of an exception to a policy is to limit the liability under it, and to destroy a right which, apart from the exception, would survive."
Bond Air Services, Ltd. v. Hil-l (1955) 2 All E.R. sayfa 476 at 480'de Lords Goddard, şöyle demiştir:
"I cannot find that these cases have ever been regarded, either in any judgment or in the opinion of eminent text writers, as throwing doubt on what I think is axiomatic in insurance l-aw, that, as it is always for an insurer to prove an exception, so it is for him to prove the breach of a condition which would relieve him from liability in respect of a particular loss."
Clarke v. National Insurance and Guarantee Corporation, Ltd. (1963-) 2 All E.R. p.470 at 474'de Davies L.J. şöyle demiştir:
"The point is not, in my opinion, an easy one to decide; but it is not capable of a great deal of argument or exposition. On the whole, I have come to the conclusion that the defendants have failed -to establish that the expections clause applies."
Yukarıda iktibas edilen içtihat kararlarından görüleceği gibi davalının sigorta poliçesinin bir istisna maddesi uyarınca herhangi bir mesuliyeti bulunmadığını iddia ettiğine göre bu iddiasını isbat etmesi -gerekirdi. Ne var ki davalı bu hususta hiçbir şahadet çağırmamış, ileri sürdüğü iddiaları isbat yönüne gitmemiştir. Bu durumda alt mahkeme davalının isbat külfetini yerine getirmediği hususunda bulgu yapıp davalı aleyhine hüküm vermekle hataya düşmüş değil-dir. Tüm bu nedenlerden dolayı istinafın reddedilmesi gerekir.
Sonuç olarak istinaf reddolunur.
İstinaf edenin istinaf masraflaırnı ödemesi için emir verilir.
(Şakir Sıdkı İlkay)(Niyazi F. Korkut)(Aziz Altay)
YargıçYargıçYargıç
7 Eylül 1981
Full & Egal Universal Law Academy