-D.19/88 Yargıtay/Hukuk 113/87
(Girne Genel İstida No. 146/80)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Taner Erginel.
İstinaf eden: 1. KTFD temsil-en KTFD Başsavcısı Lefkoşa.
2. KTFD Ekonomi ve Maliye Bakanlığını temsilen
KTFD Başsavcısı Lefkoşa.
(Müstedaaleyhler)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Herbert Norton Harwood, Girne.
- (Müstedi)
A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Derviş Akter
Aleyhine istinaf edilen namına: -Av. Mustafa Güryel
H Ü K Ü M
N. Ergin Salâhi: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Niyazi F. Korkut verecektir.
Niy-azi F. Korkut: Aleyhine istinaf edilen Müstedi, istinaf eden Müstedaaleyhler aleyhine Girne Kaza Mahkemesine dosyalamış olduğu bir genel istida altında:
I. Girne'de kayıt no 3660, Pafta/Harita X11/21.I XIV.11, Parsel 191 Blok C tahtında bir taşınmaz ma-lın,
II. Girne'de kayıt no 2498 Pafta/Harita X11/21.I, V., Parsel 16 Blok B tahtında kain bir arsa üzerine inşaa edilmiş ve "Apollo House" diye bilinen apartman dairesindeki yedi apartman katı ile bütün müşterek yerlerin ve yine,
III. Yukarı Girne'de k-ayıt no 3687 Pafta/harita XII/20, E.1, Parsel 74 Blok H tahtında kain bir evin, adına kayıt olunması için emir verilmesini istedi.
Müstedi istidaya ekli yemin varakasında yukarıda I altında tarifi yapılan taşınmaz malı Julie Marcides ile yaptığı 18.12.19-70 tarihli bir mukavele uyarınca 33 yıllığına kiralayıp kira bedelini peşin ödediğini, mukavelenin 6. maddesi uyarınca opsiyon hakkını kullanıp KL10 ödemesi halinde bu malların adına transfer edilebileceğini, 2.4.1973 tarihinde Moon Estates Ltd. ile yaptığ-ı bir satış anlaşması uyarınca "Apollo Huse" diye bilinen 2498 kayıt no'lu taşınmaz malı 63870 Sterline satın aldığını ve satış bedelini bir tamam ödediğini, daha sonra koçanların çıkarılması için başvurduğunu ancak koçanların hadiseler nedeni ile çıkarıla-madığını, satın aldığı mallar ile istidada belirtilen malların da ayni olduğunu ileri sürdü.
Müstedaaleyhler ise dosyaladıkları itiarznamede Müstedinin savlarını reddederek istidanın iptâlini istediler.
Alt Mahkeme kararında 3660 kayıt nolu taşınmaz ma-l ile ilgili olarak sunulan şahadete göre bir satış aktinden doğan herhangi bir hak var olmayıp uzun vadeli bir kira sözleşmesinin söz konusu olduğuna ve müstedinin bu taşınmaz mal ile ilgili isteminin ilri gidemiyeceğine, 2498 kayıt nolu taşınmaz mallar i-le ilgili sunulan 2.4.1973 tarihli satış sözleşmesi ve şahadet incelendiğinde Müstedinin satış sözleşmesinden önce "Apollo House" diye bilinen apatmanın inşaatı için Moon Estate Ltd'e borç para verdiğine ve bu borcun %9 faiz taşıdığına, Müstedi tarafından -şirket adına 6379 sterlin transfer edildiğine ve bu borca karşılık "Apollo House" diye bilinen apartman dairelerinn Müstedi tarafından satın alındığına ve Müstedinin 7/80 sayılı Yasanın 6. maddesindeki koşulları yerine getirdiğine ve sözleşmenin ve keza sa-tın alınmış olan malın dilekçede istenen maldan başka bir mal olmadığına ve Moon Estates Ltd. isimli şirketin %50 hissesinin Müstediye ve geriye kalan %50'sinin ise yasada "Yabancı" tanımına giren kişilere ait olduğuna ilişkin bulgu yaparak sonuçta Y/H 51/-84 de verilen karar ışığında Müstedinin istidası ile talep ettiğinin %50'si için hüküm alabileceği kanaatine vararak ifraz edilmemiş durumda olan konu taşınmaz malın ifraz edilerek istidada tafsilâtı verilen apartman dairelerinin %50'sinin de Müstedi adına- kayıt edilmesine emir verdi.
Müstedaaleyhler bu karara karşı istinaf dosyaladılar. Müstedaaleyhler istinaf ihbarnamesinde konu taşınmaz malın 20.7.1974'den önce satın alındığını kanıtlayıcı şahadet olmadığına göre Müstedinin şahadetine inanmakla ve keza- konu malın bedelinin yapılmış olan transferlerle ödendiğinin taraflarca kabul edildiğine ilişkin bulgu yapmakla, Moon Estates Ltd.'in KKTC'de kaydı hususunda Bakanlar Kurulunun karar aldığına ilişkin şahadete hiç değinmemekle ve bu husustaki yasanın 2. ma-ddesini hiç yorumlamamakla Alt Mahkemenin hatalı hareket ettiğini ileri sürdüler.
İstinafın duruşmasında ise istinaf edenler, sair şeyler yanında, Müstedinin %50 hissesi kendisine ait olan Moon Estate Ltd.'in kaydı için başvurduğu ve Müstedaaleyhler tanı-ğı Lütfi Esendağ'ın şahadetinde belirtildiği gibi kayıt için Bakanlar Kurulunca karar alındığı ve şirketin tescili için karar alındıktan sonra 7/80 sayılı Yasa altındaki başvurunun ileri gidemiyeceği ancak Alt Mahkemenin kararında bu hususta hiç şahadet yo-k gibi hareket ettiği; Alt Mahkemenin yasanın 6. maddesinin öngördüğü koşulları emare olarak sunulan belgelerde aramadığını, emare 4 olan belgenin ise, istidadan sonra hazırlandığını ve 1986 da yetkisiz olarak imzalandığını, konu malın şirket adına 4.3.197-0 tarihinde kaydı yapıldığı şahadetle kanıtlandığı halde Müstedinin konu mal alımından 5000 sterlin ödediğini ileri sürdüğünü ve sair belgelerin para transferi yapıldığını kanıtlamakla beraber bu transferlerin konu mal için para transferi yapıldığını kanıt-lamadığını ve bu hususta şahadet bulunmadığını savundu.
Aleyhine istinaf edilen ise, özetle, emare 4'ün kolaylık olsun diye hazırlanan ve öteki belgelerdeki transferlerin dökümünü gösteren bir belge olduğunu, Bakanlar Kurulunun öngördüğü şartlarla bir te-scili Müstedinin kabul etmediğini ve 7/80 sayılı Yasa altındaki amacın ortadan kalkamdığını, konu mala koçan çıkmadan para havalesi yapılmasının da yasal bir engeli bulunmadığını ve keza bu hususun alt Mahkeemde de konu edilmediğini ve bu istinafda da konu- edilemiyeceğini savundu.
7/80 sayılı Yasa altında başlatılan istidalarda yapılan bir çok istinafta değinildiği gibi 7/80 sayılı yasanın "amaç" başlığını taşıyan 2. maddesine göre yasanın amacının Barış Harekâtından önce Kıbrıslı Türklerin ve bu yasanın -yabancı saymadığı diğer devlet uyruklularının yabancılardan bu yasada belirtilen koşullara göre sözleşme ile satın almış oldukları ve ülkedeki koşullar nedeni ile kaydını yaptıramadıkları taşınmaz malları adlarına kayıt etmelerine olanak sağlamak olduğu vu-rgulanmıştır. Madde 2'de söz edilen "Yabancı" sözcüğünün tanımı ise aynı yasanın 3. maddesinde yapılmaktadır.
Madde 3'de "Yabancı" tanımı aynen şöyledir:
-" 'Yabancı', Bu Yasa amaçları bakımından Kıbrıs Türk Federe Devleti Yurttaşı veya Kıbrıs Türk Toplumu mensubu olmayan Kıbrıs Cumhuriyeti yurttaşlarını, Kıbrıs ve Yunan asıllı Rumları, Elen cemaatına mensup kişileri, ve bunların denetiminde olan veya bu-nlar tarafından kurulan şirket, ortaklık, firma, sosyal-kültürel kurum veya kuruluşları veya bunlardaki hisselerini anlatır."
Satın alınan malın yasanın yabancı saydığı kişi ya da şirketin olduğu koşulu aşıldıktan sonra yasanın 6(a) maddesi uyarınca satı-n alınmış olan malın istidada talep edilen maldan başka bir mal olmadığı ve olması olanağı bulunmadığı ve satışa ilişkin sözleşmenin 20.7.1974'den önce yapılmış olduğunun kanıtlanması gerekir.
Bu istinafta konu istidada alt mahkeme, ibraz edilen şahadet- ve belgeler ışığında, sair şeyler yanında, istida konusu malın 20.7.1974'den önce satın alındığı ve bedelinin de yapılan transferlerle ödendiğine ilişkin bulgu yaparak Moon Estates Ltd.'in %50 hissesinin de, Y/H 51/84'de verilen karar ışığında, yasanın ya-bancı tanımına giren kişilere ait olduğu bulgusundan hareketle Müstedinin istidasında para. "11" altında tafsilâtı verilen taşınmaz malın ifraz edilerek %50 hissesi için Müstedi adına kayıt edilmesine ilişkin emir verdi.
Konu istidadaki şahadet ve belgel-er incelendiğinde alt mahkemenin kararında varmış olduğu bulguya varabilmesi için yeterli şahadet olduğu ve bu bulguya varmakla hatalı hareket etmediği açıktır.
İstinaf edenlerin ileri sürdüğü gibi "Moon Estates Ltd"in KKTC'de kaydı için Müstedi tarafında-n başvurulduğu ve konu şirketin kaydı için karar alındığı doğru olmakla birlikte emare olan Bakanlar Kurulu kararının öngördüğü koşullar ile şirketin tescilinin bu güne dek de yapılmadığı dikkate alındığında istinaf edenlerin ileri sürdüğü gibi 7/80 sayılı- Yasa altında Müstedinin başvurusunun ileri gidemiyeceği savına itibar etmek olanaksızdır.
İstinaf edenlerin hitabında belirttiği gibi emare 4'ün istidadan sonra hazırlandığı doğru olmakla beraber emare 4'ün içeriğinin Mahkemeye tek tek emare olarak sunu-lan belgelerin derlenmesi olduğu ve Mahkemeye kolaylık olsun diye sunulduğu sarihtir. Mahkeme emare 4'e değil de bu emarede sıralanan ve daha önce tek tek emare olarak sunulan sair belglere dayanarak bir karara varmıştır. Bu nedenle istinaf edenlerin bu hu-sustaki savına da itibar etmek olanaksızdır.
Yukarıda söylenenlerden anlaşılacağı gibi istinaf edenler istinaf sebep-lerinde başarılı olamamıştır.
Sonuç olarak istinaf reddolunur. Masraflar ile ilgili herhangi bir emir verilmez.
(N. Ergin Salâhi) - (Niyazi F. Korkut) (Taner Erginel)
Yargıç Yargıç Yargıç
20 Nisan 1988
-
-
5
-
Full & Egal Universal Law Academy