-D. 22/2020 Yargıtay/Hukuk No: 114/2017
(Gazimağusa Genel İstida No: 65/2014)

YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti: Ahmet Kalkan, Bertan Özerdağ, Beril Çağdal

İstinaf eden: G&A Michaelides Brothers Constructions Company - Limited, Lefkoşa
(Müstedi)

ile

Aleyhine istinaf edilen: Bank of Cyprus Public Company Limited, Lefkoşa
(Müstedialeyh)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden na-mına: Avukat Murat M. Hakkı adına Avukat Gül Gürkan
Aleyhine istinaf edilen namına: Savcı Meryem Beşoğlu

Gazimağusa Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıcı Füsun Cemaller'in, 65/2014 sayılı Genel İstida'da, 28.4.2017 tarihinde verdiği karara karşı, Müstedi- tarafından yapılan istinaftır.

------------

K A R A R

Ahmet Kalkan: Bu istinafta, Mahkemenin kararını, Sayın Yargıç Bertan Özerdağ okuyacaktır.

Bertan Özerdağ: Bu istinafta, İstinaf Eden/Müstedi kararda bundan böyle sadece Müstedi ve Aleyhine İst-inaf Edilen/Müstedialeyh ise, sadece Müstedialeyh olarak anılacaktır.

Müstedi Alt Mahkeme huzurunda dosyaladığı 7.4.2014 tarihli istidayla aşağıdaki taleplerde bulundu:

"a) Mahkemenin, Tpάπεζα Kύπpou Λτδ lehine mevcut bulunan Y-895/1969 ve Y-1495/1972 v-e Y-36/1974 referanslı ipoteklerin Gazimağusa Kaza Tapu Dairesi tarafından kaldırılmasına ve/veya iptaline emir vermesi, ve
b) İşbu başvurunun masrafları."

Müstedialeyh Alt Mahkeme huzurunda ikame tebliğ yolu ile kendisine tebliğ edilen istidanın dinle-nmesi sırasında hazır bulunmadı ve isbatı vücut dosyalamadı. Alt Mahkemenin direktifi ile istidaya taraf yapılan KKTC Başsavcılığı Ek Müstedialeyh sıfatı ile istidaya itiraz dosyaladı.

Müstedi Güney Kıbrıs'ta kabul edilen 1979 Güney Kıbrıs Rum Yönetimi -Borçluları Rahatlatma (Geçici Hükümler) Yasası uyarınca 1974 Barış Harekâtı sonrasında Kuzey Kıbrıs'ta bırakılan taşınmazlar üzerindeki yükümlülüğün veya borçların kaldırıldığını iddia ederek mal sahibi olduğu taşınmazlar üzerindeki Müstedialeyh banka leh-ine 20.7.1974 öncesinde kaydedilen ipoteklerin iptaline emir verilmesini talep etti.

Başsavcılık istidaya dosyaladığı itiraznamede iddia edilen Yasa altında yükümlülüğün kaldırıldığına ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığını, Müstedi tarafından Müstedial-eyh bankadan borcun ödendiğine dair belge getirilmedikçe borcun tatmin edildiğine karar verilemeyeceğini ileri sürdü ve Mahkemeden istidanın ret ve iptalini talep etti.

Duruşması yapılan istidada Alt Mahkeme, Başsavcılık tarafından ileri sürülen iddiala-rı haklı bulup istida uyarınca emir vermeyi uygun görmedi ve istidanın ret ve iptaline emir verdi. Müstedi bu karardan huzurumuzdaki istinafı dosyaladı.

OLGULAR

Meseledeki olgular şöyledir:

Müstedi Güney Kıbrıs'ta kurulmuş tüzel kişiliği haiz bir lim-ited şirkettir. Müstedialeyh ise Güney Kıbrıs'ta yasal bankacılık faaliyetiyle iştigal eden tüzel kişiliği haiz Güney Kıbrıs Rum Yönetiminde kayıtlı bir şirkettir. İstidaya Alt Mahkeme emri ile eklenen Tapu Dairesini, KKTC Başsavcılığı temsil etmiştir.

-Müstedinin sahibi olduğu istidada tafsilatı verilen taşınmazlar 20.7.1974 öncesinde, Müstedialeyh banka ile aralarındaki bankacılık ilişkisine istinaden Müstedialeyh banka lehine ipotek edildi.

Müstedi KKTC'de bıraktığı veya terk ettiği taşınmazlarla i-lgili 67/2005 sayılı Yasa altında KKTC'de kurulan Taşınmaz Mal Komisyonu'na 168/2010 sayılı başvuruda bulundu. Bu başvuru altında Komisyon tarafından bir karar verilebilmesi için 67/2015 sayılı Yasa'nın 6. maddesi uyarınca başvuruya konu taşınmazların üzer-inde bulunan ipoteklerin iptal edildiği veya kaldırıldığı hususunda Müstedi tarafından belge temin edilmesi gereklidir.

Müstedi bu durumdan hareketle, Gazimağusa Kaza Mahkemesine bir başvuruda bulunarak ipoteğin iptaline emir verilmesini talep etti. Müs-tedi, istidasına ekli yemin varakasında, Güney Kıbrıs'ta kabul edilen 1979 Güney Kıbrıs Rum Yönetimi Borçluları Rahatlatma (Geçici Hükümler) Yasası'nın 4 B Maddesine göre, Kuzey Kıbrıs'ta terk edilen Güney Kıbrıs Rum Yönetimi vatandaşlarının bankalara ola-n borçlarının ortadan kalktığını bu nedenle, borçlara bağlı olarak konan ipoteklerin de ortadan kalktığını veya kalkması gerektiğini ileri sürdü.

Müstedi Komisyon'a sunmak için ipoteği kaldıran ve/veya iptal eden bir mahkeme emri almak amacıyla huzurumu-zdaki istinafa konu istidayı dosyaladı.

İstida Müstedialeyh bankaya tebliğ edilmiş olmasına karşın banka Alt Mahkemede isbatı vücut etmedi.

Alt Mahkeme istida altında Gazimağusa Tapu Dairesinin istidaya taraf yapılmasına emir verdi. İstidanın Gazimağ-usa Tapu Dairesine tebliğ edilmesi üzerine KKTC Başsavcılığı tarafından istidaya dosyalanan itiraznamede Başsavcılık, KKTC mevzuatının uygulanması gerektiği iddiasında bulunarak Güney Kıbrıs'ta kabul edilen Yasa'nın ihtilafa uygulanmasına itiraz etti.

-Dosyalanan istida ve itirazname neticesinde taraflar Alt Mahkemede aşağıdaki hususları ihtilafsız olgu olarak kaydettiler:

1- Müstedinin yemin varakası şirket direktörü ve yetkilisi tarafından yapılmıştır.
2- Müstedi Güney Kıbrıs Rum Yönetiminde kayıt-lı bir şirkettir.
3-Müstedi konu taşınmazlarla ilgili Taşınmaz Mal Komisyonu'na 168/10 sayılı başvuruyu yapmıştır.
4-Müstedi 20.7.1974 tarihi itibarıyle yemin varakasının 4. paragrafında belirtilen taşınmazların kayıtlı mal sahibi idi. Yine Müstedi 20.7-.1974 sonrası dönemde de ilgili mallara dair tazminat ve/veya mülkiyet haklarını korudu.
5-7.7.1969 tarihinde ve/veya o tarihlerde müstedinin yemin varakasının 4. paragrafındaki (1) sıra numaralı gayrımenkul Trapeza Kypro Ltd'e 21,500 Kıbrıs Lirası borç -karşılığında Y-895/1969 no.lu ipotek takrirnamesi ile ipotek olarak verildi.
6-11.10.1972 tarihinde ve/veya o tarihlerde müstedinin yemin varakasının 4. paragrafındaki 2 sıra numaralıdan 22 sıra numaralıya kadar olan taşınmazlar 98,000 Kıbrıs Lirası borç -karşılığında Y-1495/1972 referanslı ipotek takrirnamesi ile ipotek olarak verildi.
7-10.1.1974 tarihinde ve/veya o tarihlerde müstedinin yemin varakasının 4. paragrafındaki 23 sıra numaralı gayrımenkul 85,000 Kıbrıs Lirası borç karşılığında Y-36/1974 ref-eranslı ipotek takrirnamesi ile ipotek olarak verildi.
8-İstidaya konu taşınmazlar Güney Kıbrıs Rum Yönetimi mevzuatına göre herhangi bir kısıtlama veya engele tabi değildir. Tadil edilmiş 1979 Güney Kıbrıs Rum Yönetimi Borçluları Rahatlatma (Geçici Hüküm-ler) Yasası Madde 4 B'ye göre bankalara olan borçlar ortadan kalkmıştır. Ancak Müstedi tarafından müstedialeyhe konu borçlar ile ilgili herhangi bir ödeme yapılmamıştır.
9-Taşınmaz Mal Komisyonu nezdinde gerekli devir işlemleri, tazminat işlemleri tamaml-anabilmesi için konu ipoteklerin kaldırılması gerekmektedir.

Alt Mahkemede Müstedi sadece yetkilisini dinletti. Başsavcılık ise Mahkemeye hitapla yetindi. Hitapların sunulmasından sonra Alt Mahkeme istidanın reddine emir verdi.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Müs-tedi istinaf ihbarnamesinde iki istinaf sebebi ileri sürmekle birlikte, istinaf duruşmasında 1. istinaf gerekçesinde ısrarlı olmadı. Müstedi Avukatının hitabı ışığında istinaf sebebini aşağıdaki tek başlık altında topladık:

Muhterem Alt Mahkeme, Müstedini-n ipotekli borçla ilgili yükümlülüğünün kalktığına bulgu yapmamakla ve istidayı ret ve iptal etmekle hata etti.

TARAFLARIN İDDİA VE ARGÜMANLARI

Müstedi Avukatı istinaftaki hitabında aşağıdaki iddialarda bulundu:

Güney Kıbrıs'ta yürürlükte bulunan 1-979 Güney Kıbrıs Rum Yönetimi Borçluları Rahatlatma (Geçici Hükümler) Yasası madde 4 B'ye göre bankalara olan ipotekli borçlar kalkmıştır. Müstedi ve Müstedialeyh Güney Kıbrıs'ta mukim tüzel kişiler olduklarından, aralarındaki ihtilafın hallinde uygulanaca-k mevzuat, mukim oldukları, sözleşmenin ve ihtilafın doğduğu yer olan Güney Kıbrıs Rum Yönetimi mevzuatıdır. Dolayısıyla, yukarıda zikredilen mevzuatın meseledeki ihtilafa uygulanarak borcun ve ipoteğin ortadan kalktığına bulgu yapılması gerekirdi.

Keza,- bu mevzuata istinaden Müstediye ait KKTC'de bulunan taşınmazların üzerindeki borçlar ve ipotekler iptal edildiği veya ödenmesi gerekmediği veya ortadan kalktığından Müstedinin borcunun veya yükümlülüğün kalmadığına ve 11/1978 sayılı Yasa'nın 36.(1)(a) mad-desi tahtında ipoteğin iptal edilmesine emir verilmesi gerekirdi.

Keza ne KKTC ne de Güney Kıbrıs'ta Devletlerarası Özel Hukuk konusunda özel bir yasa bulunmaktadır. Bu nedenle tatbik edilmesi gereken mevzuat Ahkâmı Umumiye ve Common Law prensipleridir.- Bu prensipler meseleye uygulandığında ise taraflar arasındaki sözleşmeler hukukundaki ihtilafa konu borç ve borca bağlı ipotekler Güney Kıbrıs yasaları tahtında oluştuğundan ve yükümlülüğün ifa yeri Güney Kıbrıs Rum Yönetimi olduğundan, istidaya konu iht-ilafın hallinde tarafların bağlı olduğu ülke hukukunun uygulanması gerekirdi.

Müstedinin iddiası borcun ödendiğinden ziyade borcun ortadan kalktığı hususundadır. Müstedi Avukatına göre yukarıda belirtilen mevzuat uyarınca Müstedinin ödeme mükellefiyeti -kalmamıştır.

Her halükârda Müstedinin Güney Kıbrıs'tan almış olduğu tapu araştırma belgesi tahtında bu taşınmazlar üzerinde ipotek bulunmadığını ortaya koyabilmiş ve bu hususta emir almaya hak kazanmış olması gerekirdi.

Dolayısıyla, Alt Mahkemenin- yükümlülüğün ortadan kalkmadığı bulgusu ve nihai kararı hatalı olup, istinafın kabul edilerek istida uyarınca emir verilmesi gerekir.

Başsavcılık adına istinafta hitapta bulunan Savcı ise aşağıdaki iddialarda bulundu:

Müstedi ipotekle teminat altına -alınan borcun ödendiği veya ortadan kalktığını içeren bir belgeyi Mahkemeye sunamadı. Müstedinin, alacaklı bankadan ipotek iptal belgesi alma imkânı varken böyle bir belge almaktan imtina etti. Dolayısıyla Müstedi, talebi tahtında emir verilebilmesi için -borcun ödendiği veya ipoteğin ortadan kalktığı hususundaki ispat külfetini yerine getiremedi.

Bunun yanında bu meselede uygulanacak mevzuat 11/1978 sayılı Yasa'nın 36.maddesidir. Bu mevzuat dururken Ahkâmı Umumiye veya Comman Law uygulanması mümkün olma-dığı gibi Yargıtay/Hukuk 13/1997 D.1/1998 sayılı kararda belirtildiği üzere Ahkâmı Umumiye'nin KKTC'de yürürlükte olan bir mevzuata veya koyduğu kurallara ters olmaması gerekir.

Bu nedenle Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nde kabul edilen mevzuat ülkemizde uy-gulanamayacağı gibi, Alt Mahkeme bu mevzuatı dikkate alarak borcun varlığı konusunda bir karar üretemezdi. Bunun yanında Müstedi Taşınmaz Mal Komisyonuna borcun ödendiğine veya ipoteğin kaldırıldığına dair bir belge sunamadığından istidanın reddinde hata y-oktur. Tüm bu gerekçelerle istinafın reddi gerekir.

İNCELEME

Tarafların iddia ve argümanlarını, meseledeki olguları, istinaf sebebini ve hukuki durumu inceleyip değerlendirdik.

Muhterem Alt Mahkeme, Müstedinin ipotekli borçla ilgili yükümlülüğün-ün kalktığına bulgu yapmamakla ve istidayı ret ve iptal etmekle hata etti.

Bu istinafın olgular kısmında özetlediğimiz olgulardan da anlaşılacağı üzere Müstedi, Taşınmaz Mal Komisyonuna haklarını temin etmek amacıyla başvuruda bulunmuş Güney Kıbrıs'ta k-ayıtlı bir limited şirkettir.

Müstedi ve Müstedialeyhin Güney Kıbrıs'ta tescilli oldukları ve Müstedinin 67/2005 sayılı Yasa kapsamında başvuran olarak hak sahibi olduğu konularında ihtilaf yoktur.

Anayasanın 159.maddesi kapsamında KKTC'de bir taşınmaz- bırakan Güney Kıbrıs'ta mukim gerçek veya tüzel bir kişi, 67/2005 sayılı Yasa uyarınca Taşınmaz Mal Komisyonuna yaptığı başvuru dahilinde taşınmazı üzerinde 20.7.1