- Yargýtay/Hukuk 1/76
(Dava No. 164/74; Lefke)
Mahkeme Heyeti: M.Necati Münir, Baþkan, Þakir Sýdký Ýlkay, Salih S. Dayýoðlu.
Ýstinaf eden:Ýsmet Muharrem namý diðerle Ýsmet Yavuz'un yetkili vekili sýffatýyle Ýsmet Ýmam Mulla Salih, Lefke.
( Davacý)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Esat Ahmet, Karþýyaka,Lefke.
(Davalý)
a r a s ý n d a.
Ýstinaf eden namýna: Cebbar Niyazi tarafýndan Iþýlay Enver. Aleyhine istinaf edilen namýna: Hakký Süleyman.
Vekaletname - Vekâletnamelerin yorumlanmasýna iliþkin ilkeler Vekâletnamelerin genellikle dar yorumlanmasý - Vekâletnamenin Davacýya zýmni olarak dava açma yetkisi verip vermemesi - Vekâletnamede genel anlamda zikredilen sözlerin sadece verilen özel yetkilere atfen tefsir edilmesi ilkesi.
Fasýl 149 Sözleþme Yasasý - Yasanýn 148(1) maddesi - Vekilin yapmaya yetkili olduðu fiili lâyýký veçhile icra edebilmesi için gerekli herþeyi yapma zýmni yetkisine sahip olmasý.
OLAY: Davacý vekil sýfatýyle açtýðý davada Davalýnýn müvekkiline ait zeytinliðe zarar verdiðini öne sürerek tazminat talep etti. Davacýya vekâletname ile ma.la bakma, icar etme veya oturma yetkisi verilmiþti.
Davalý müdâfaa takririnde Davacýnýn iddialarýný red ve inkâr etti ve ayrýca Davacýnýn yetkili vekil olmadýðýný ileri sürdü.
Ýlk Mahkeme vekâletnameyi inceledikten ve taraflarý dinledikten sonra vekâletnamenin Davacýya dava açma yetkisi vermediði kanýsýna vararak davayý reddetti.
Davacý, vekâletnamenin Davacýya dava açma yetkisi vermediði hususundaki Ýlk Mahkeme kararýnýn hatalý olduðunu ileri sürerek istinaf etti.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, vekâletnamenin vekile dava açmak için açýk yetki vermediðini, vekâletnamenin zýmni yetki verip vermediðinin tartýþýlabileceðini belirtti. Vekâletnamelerin genellikle dar tefsire tabi tutulduðunu dikkate alan Yüksek Mahkeme vekâletnamede geçen mala bakma, icar etme veya oturma yetkilerinin Davacýya zýmnen dava açma yetkisi vermediði kanýsýna vararak istinafý reddetti.
Atýfta Bulunulan Yargýsal Ýçtihatlar:
1.Fehmi Ahmet Kazým ile Semih Sait Umar arasýndaki 7/74 sayýlý Hukuk Ýstinaf.
2. Hacý Hafýz Ziyai Efendi ve Mehmet Nidai Efendi Hacý Osman C.L.R. Vol. VI. s.101.
3. Ward v. Shew 131 E.R. s.742.
Atýfta Bulunulan Bilimsel Ýçtihatlar: 1. Bowstea.d On Agency l 3th edn. s.74.
________________
H Ü K Ü M
M.Necati Münir Ertekün, Baþkan: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayýn Yargýç Þakir Sýdký Ilkay verecektir.
Þakir Sýdký Ýlkay, Yargýç: Ýþbu istinaf, müstenifin Ýsmet Muharrem diðer ismi ile Ismet Yavuz'un vekili sýffatý ile açmýþ olduðu davayý reddeden Lefkede oturum yapan Lefkoþa Kaza Mahkemesinin hükmünden yapýlmýþtýr.
Müstenif, açmýþ olduðu davada Ýsmet Yavuz'un Lefke'de Aplýç mevkünde kâin zeytinliði ile davalýya ait bir tarlanýn hemhudut olduðunu, davalýnýn bu zeytinliðe ve içinde bulunduðu tarlaya müdahale ile ve sair þekilde zarar yaptýðýný iddia ederek K.L.58.- için hüküm talep etti. Müsteýýif, Ýsmet Yavuz'un kendisine vermiþ olduðu 4.5.1970 tarihli bir vekâletname tahtýnda vekil olarak davayý açmaða yetkili bulunduðunu da iddia etti.
Müdafaa takririnde davacýnýn iddialarý red ve inkâr edildi ve bu meyanda davacýnýn Ýsmet Ya.vuz'un yetkili vekili olduðu hususu da kabul edilmedi.
Davanýn duruþmasýnda 4.5.1970 tarihli vekâletname Mahkemeye Emare I olara.k ibraz edildi ve Mahkeme taraflarý dinledikten sonra davayý, davacýnýn dava açmaða yetkili olmadýðý nedeni ile reddetti.
Kaza Mahkemesi hükmünde vekâletnamelerin dar bir tefsire tabi tutulduðunu belirttikten sonra þöyle dedi:"Kanaatýmca ve yukarýdakiler ýþýðýnda 'Ýdare etmek' baþka bir þeydir, dava ikame etmek baþka bir þeydir. Bir dava ikame edildiðinde o dava kazanýlabilir veya kayýp edilebilir. Kayýp edilirse, davayý ikame edenin aleyhine masraf emri verilebilir.
Bir þahýs diðerine malýna baksýn diye yetki verir ise, veya 'Ýda.re etsin' diye yetki verir ise, zannýmca dava da ikame etsin ve kendini masrafa düçar etsin diye yetki vermez. Böyle bir yetki a-çýkça verilmelidir. Emare I. Davacýya, dava ikame etmek yetkisini açýkça vermez.
Binaenaleyh, Davacýnýn iþbu davayý ikame etmeye yetkisi yoktur görüþündeyim. Dava iptal olunur. Dava masraflarýný Davacý ödeyecektir."
Ýstinaf ihbarnamesinde sözü edilen vekâletnamenin davacýya dava, açmak yetkisi vermediði hususundaki kararýn hatalý olduðu ileri sürüldü.
Vekâletnameler genellikle titizlikle ve belli baþlý örneklere göre tanzim edilir. Bu þekilde hazýrlanan vekâletnamelerde vekile verilen yetkiler açýk, sarih ve ayrýntýlý olarak zikredilir. Bahse konu vekâletname ise bu þekilde hazýrla.nmýþ bir vekâletname deðildir. Mamafih, kararlaþtýrýlmasý gereken husus bahse konu vekâletnamenin, halihazýrda olduðu þekilde, vekile dava açmak yetkisi verip vermediðidir.
` Vekâletnameler prensip itibarý ile dar bir tefsire tabi tutulur. Bu böyle olmakla beraber genellikle bir vekil vazifesinin veya yapmaða mezun olduðu fülin lâyýký veçhile icrasý için gerekli herþeyi yapmak zýmni yetkisine sahiptir. -Gör: Fasýl 149 Mukavelo Kanunu m.l48(1); Hukuk Ýstinaf No.7/74; Bowstead on Agency, l3th Ed., p.74.
Vekâletnamelerin tefsirinde izlenen kaidelerden biri de vekâletna.mede kullanýlan genel anlamdaki sözlerin sadece verilen özel yetkilere atfen tefsir edileceðidir.
Bu meselede sözü edilen Emare I vekâletname aynen þöyledir:
"Ben aþaðýda imza sahibi Ýsmet Yavuz, baba adý ile Ýsmet Muharrem, kendi koçanýmda bulunan Lefke'de "I. Pir Paþa Mahallesindeki dört oda ve bir koridorlu evimi, önündeki bir dönüme yakýn meyve bahçesini" ve "II. Aplýç bölgesindeki zeytinliðimin" idaresini burada olmadýðým müddet zarfýnda; nenem olan Lefke sakinlerinden Bayan Ýsmet Ýmam Mulla Salih'e býrakýyorum.
Ýster icar eder, ister kendi bakar, oturur. Hiç bir kimsenin müdahaleye hakký olmadýðýný kabul ve imza ederim."
Görüleceði gibi Emare I vekâletname taht:nda vekile dava etmek yetkisi açýk olarak verilmiþ deðildir. Binaenaleyh tezekkür edilmesi gereken husus vekâletnamenin vekile dava etmek için zýmni yetki verip vermediðidir.
Hacý Hafýz Ziyai Efendi v. Mehmet Nidai Efendi Hacý Osman, C.L.R. VI p.101 davasýnda davalý yazýlý býr vekâletname tahtýnda vekili olarak tayin ettiði þahsa alacaklarýný tahsil etmek, dava açmak, mal satýn alýp satmak ve deðiþtirmek ve genel olarak Kýbrýstaki iþlerini halletmek için yetki vermiþ ve tam bir hareket serbestisi tanýmýþtý. Ýstinaf Mahkemesi vekâletnamenin vekile davalý namýna borç para. almak zýmni yetkisini vermediði kararýna vardý. Ýstinaf Mahkemesinin hükmünü veren Hutchinson, C.J. þöyle dedi:
"When a question arises on a power of a.ttorney whether the parties intended that the donee of the power should be able to do some particular act under the power, if the intention can not be plainly gathered f rom the document, certain rules of construction have been established. One of those rules is that wide and general word.s ought to be construed with reference to the general objects for which the power was given, unless a contrary intention appears.
Here the wide general words at the end of the power, 'I give him full liberty to act in all matters according to his discretion in my name', must be limited in accordance with that rule; the parties can not have meant that Haji Yussuf should have power to bind Mehmed Nidayi by any act wha,tsoever, but only by any act done or purporting to be done for the purpose of carrying out the objects for which the power is expressed to ,be given. To carry out those objects it was not necessary to borrow money. And no express power to borrow is given. Therefore Haji Yussuf was not empowered by this document to borrow money."
Ward v. Shew 131 E.R. p.742 davasýnda da kendi menfaatý için ýra tahsý etmeðe mezun bir vekilin bu kiralar için haciz koymaða zýmni yetkisi olmadýðýna karar verildi.
Bu meseledeki Emare I vekâletnamede de sözû edilen emlâki idare bakýmýndan vekile verilen yetkilerin ica.r etme, bakma veya içinde oturma yetkileri olduðu görülmektedir. Kanaatýmýzca vekilin bu yetkileri kullanabilmesi için dava etme zýmni yetkisini haiz olmasý gerekli deðildir. Gerçi vekâletnamenin en sonu-nda sözü edilen mala kimsenin müdahaleye hakký olmadýðý ifade edilmektedir. Mamafih, görüleceði gibi, bu sa.dece bir ifadeden ibaret olup vekile yetki vermemektedir.
Mûstenifin avukatý, istinafýn duruþmasýnda, 7/74 sayýlý istinaf ka.rarýna atýfta bulunmuþ ve o meselede vekilin dava açmaða. zýmni yetkisi olduðuna karar verildiðine göre halihazýr davadaki vekilin de, bahse konu vekâletname tahtýnda, ayný þekilde dava. açmaða. zýmni yetkisi olduðuna. karar verilmesi gerektiði görüþünü ileri sürmüþtûr. Biz bu görûþle hemfikir deðiliz. 7/74 sayýlý istinafta K.M. Þirketi, yazýlý bir vekâ.letna.me tahtýnda, tayin ettiði vekile þirkete ait bazý evlerin ta.sarrufunu bunlarý iþgal edenlerden veya içinde oturanlardan elde etme için herhangi bir fül veya iþlemi yapmak yetkisini vermiþti. Mahkeme de vekilin vazifesini ve yapmaða mezun olduðu füli lâyýký veçhile icra edebilmek için evlerden birini haksýz olarak elinde tutmakta olan davalýyý dava etmek zýmni yetkisine sa.hip olduðu kanaatýna vardý. Görüleceði gibi o meselede vekile sözü edilen evin tasarrufunu elde etmek vazifesi ve tasarrufu elde etmek için de herhangi bir fül veya iþlemi yapma yetkisi verilmiþti. Halihazýrdaki meselede ise vekile sadece sözü edilen emlâki icar etme, bakma veya içinde oturma yetkisi verildi. Bu maksatlar için dava etme yetkisini haiz olmasý gerekli deðildir.
Yukarýda söylenenlerden anlaþýlacaðý gibi müstenif yapmýþ olduðu istinafta muvaffak olmuþ deðildir.
Netice itibarýyle istinaf reddedilir. Müstenif aleyhine istinaf edilene istinaf masraflarýný ödeyecektir.
(M.Necati Münir Ertekün) (Þakir Sýdký Ýlkay) (Salih S. Dayýoðlu)
Baþkan Yargýç Yargýç
4 Haziran, l976.
-
Full & Egal Universal Law Academy