- Yargıtay/Hukuk 1/77
(Gen İst. No. 19/76; Girne)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin, Ahmet İzzet ve Salih S. Dayıoğlu.
İstinaf eden: Hamit Kemal-, Lâpta.
ile
Aleyhine istinaf edilen: 1. K.T.F.D. İmar, İskân ve Rehabilitasyon
Bakanlığı.
2. K.T.F.D, Maliye Bakanlığı.
3. İnceleme ve Dağıtım Komisyo-nu.
a r a s ı n d a
İstinaf eden namına: Peyman Erginel.
Aleyhine istinaf edilenler namına: Akın A. Sait ve Hakkı Önen.
İşgal - İşyeri işgali - Yabancılar (Rumlar) tarafından terkedilen
taşınmaz malın i-şgali - İşgalcinin tahsis belgesi veya kira
sözleşmesinin bulunmaması - İlk Mahkemenin Müstedaaleyhin mütecaviz
olduğu kanaatine varması ve işyerini tahliye ile masraf ödemesine
emir vermesi.
32/75 sayılı 1975 Yabancı Taşınmaz Malları (Kontrol ve- Yönetim) Ya- sası - Yasanın 6(2)(d) maddesi - İşyeri işgali - Bu maddeye göre
işgalci olmadığını iddia edenin ispat külfeti.
Şahadet - İşgalcinin (istinaf cden) dükkânın kendisine İskân Memuru
tarafından sözleşme veya kirası daha aonra tespit edilm-ek üzere
verildiği iddiası - Bunun ispatının istinaf edene düşmesi ve esasen
32/75 sayılı Yasanın 6(2)(d) maddesine göre böyle bir ispat
külfetinin işgal edende bulunması.
İstinaf - Alt kademedeki mahkemelerin olgulara ilişkin bulgularını
bozm-ak için İstinaf Mahkemesini ikna yükümlülüğü.
Masraf emri - Tahliya davalarında genellikle Davalı aleyhine masraf
emri verilmemesi - Bu nokta ve Davalının göçmen olduğu v.s.
sebeplerle Yargıtayın İlk Mahkamenin masraf emrini iptal etmesi.
OLAY: Müs-tedaaleyh Lâpta'da Rumdan kalan bir dükkânı işgalinde
bulundurmaktaydı. Müstediler Mûstedaaleyhin işgalci olduğunu öne
sürerek dükkânın tahliyesini talep eden bir dava açtılar.
Müstedaaleyh işgalci olduğunu reddetti ve dükkâna iskân memurunun
s-özlü izniyle girdiğini iddia etti. Müstedaaleyh duruşmada iskân
memurunu tanık olarak dinletmedi.
İlk Mahkeme Müstedaaleyhin mütecaviz olduğu kanaatine vararak 1
ay içinde dükkânın tahliyesini emretti.
Müstedaaleyh İlk Mahkemenin kendisini- mütecaviz bulmakla, İskân
memuru ile olan sözleşmenin ispatını kendine yüklemekle ve böyle
bir sözleşmenin varolmadığı bulgusuna varmakla hata ettiğini ileri
sürerek istinaf etti.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, sözleşmenin varlığını iddia eden istinaf -eden
olduğuna göre bunu ispatlamanın da ona düştüğünü ve esasen 32/75
sayılı Yasanın 6(2)(d) maddesinin bunu öngördüğünü belirtti. İlk
mahkemenin olgular hakkında vardığı kanaatın yanlış olduğuna dair
Yargıtayı ikna mükellefiyetinin de istinaf -edende olduğunu
vurgulayan Yüksek Mahkeme istinaf eden bu yükümlülükleri yerine
getirmediği için istinafı reddetti.
İstinaf edenin bir göçmen olduğunu dikkate alan Yüksek Mahkeme,
İlk Mahkemenin masraf ödenmesini emretmekle hatalı hareket et-tiği
kanaatine vardı ve masraf ödenmesi emrini iptal etti.
H Ü K Ü M
Ülfet Emin: Bu İstinafta hükmü Sayın Salih S. Dayıoğlu verecektir.
Salih S. Dayıoğlu: İstinaf eden (müstedaaleyh) Lâpta'da Şevket Kadir Caddesi No. 8'de kâin -bir dükkânı Mayıs 1975'den beri işgali altında bulundurmaktadır. Müstedaaleyhe yazılan 5.4.19?6 tarihli bir yazı ile İskân ve Rehabilitasyon Müdürü sözü edilen dükkânı "haksız ve usulsüz ve hiçbir karara dayanmaksızın tasarrufunda bulundurduğu" gerekçesiyl-e müstedaaleyhin bahse konu dükkânı 7 gün içerisinde tahliye ederek teslim etmesini talep etti. İstinaf eden bu talebe uymadı. Bunun üzerine aleyhine, 32/75 sayılı 1975 Yabancı Taşınmaz Malları (Kontrol ve Yönetim) Yasasının 6(2) maddesi altında mütecaviz -olduğu gerekçesiyle ihbarlı bir istida ile sözü edilen dükkânın tahliyesi için Mahkemeye başvuruldu. Müstedaaleyh dosyaladığı itirazına merbut yemin varakasında "Mayıs 1975 tarihinde İskân Dairesi memurlarından rehber Onur Hüseyin tarafından bana tahsis ed-ilmiştir veya sözleşme ile kirası sonra, tesbit edilmek üzere verilmiştir" iddiasında bulunarak dükkânı tahliye istemini reddetti.
İstidayı dinleyen Bidayet Mahkemesi Hâkimi müstedaaleyhin sözü edilen dükkân için elinde herhangi bir tahsis belgesi olma-dığı ve ayrıca herhangi bir sözleşmenin de varit olmadığı kanaatına vararak müstedileri haklı buldu ve müstedaaleyhe 28.12.76'dan itibaren bir ay zarfında dükkânı tahliye etmesini ve istida masraflarını da ödemesini emretti. Müstedaaleyh bu karardan istina-f etti.
İstinaf eden dört istinaf sebebi ileri sürmüşse de istinafın duruşmasında özetle Bidayet Mahkemesinin istinaf edeni bir mütecaviz olarak bulmasıyla ve İskân Memuru Onur Hüseyin arasında vaki sözleşmenin isbatını istinaf edene yüklemekle ve sözl-eşmenin var olmadığı hususunda bir bulguya varmakla hata ettiğini ileri sürmüştür.
İstinaf edenin tasarrufunda herhangi bir tahsis belgesi olmadığı bir gerçektir. "Sözleşme"nin tefsiri bir yana, böyle bir vakıanın istinaf eden tarafından ileri sürüldüğ-üne göre onun tarafından Mahkemeyi tatmin eder şekilde isbat edilmesi gerekir. Esasen 32/75 sayılı Yasanın 6(2)(d) maddesi de bunu öngörmektedir.
Binaenaleyh bir sözleşmenin var olduğunun isbat yükümlülüğü istinaf edene düşmektedir ve Bidayet Nlahkemes-i bu yolda hareket etmekle herhangi bir hata işlemiş değildir. Bir İstinaf Mahkemesinin alt kademedeki mahkemelerin bulgu ve olgular hususunda varmış olduğu bir kanaatı bozması için varılan kanaatın yanlış olduğuna kanaat getirmesi gerekir ve bunun yanlış -olduğuna dair İstinaf Mahkemesini ikna etmek istinaf edene düşer. Bu istinafta istinaf eden tarafından iddia edilen sözleşmenin var olmadığı hususunda Bidayet Mahkemesinin varmış olduğu kanaatin hatalı olduğuna dair ikna edilmedik.
Şimdiye dek takip ed-ilen usul, tahliye emri verilen davalarda genellikle dava masraflarının davalıya tahmil edilmemesi doğrultusundaydı. Bu noktadan hareket ederek ve istinaf edenin de bir göçmen olduğunu ve istidanın sair tüm faktörlerini de dikkate alarak Bidayet Mahkemesin-in masraflar hususunda verdiği kararın hatalı olduğu kanaatındayız.
Netice itibarıyle istinaf Bidayet Mahkemesinin sadece masraflarla ilgili kısmı için kabul edilir ve Bidayet Mahkemesinin masraflarla ilgili emri iptal, tahliye emri ile ilgili kısmı re-ddolunur. İstinaf edenin bu günden itibaren (15) güne kadar sözü edilen dükkânı tahliye edip ilgililere teslim etmesi emrolunur. Masraflar için herhangi bir emir verilmez.
(Ülfet Emin) (Ahmet İzzet) (Salih S. Dayıoğlu)
Yargıç Y-argıç Yargıç
27 Ocak, 1977
- 3 -
Full & Egal Universal Law Academy