- Yargıtay/Hukuk 1/78
(Lefkoşa Kaza Mahkemesinde
konsolide edilmiş 18/77; 20/77;
32/77; 33/77; 48/77; 49/7-7 ve 50/77
sayılı davalar)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin, Başkan, Ahmet İzzet, Şakir Sıdkı İlkay.
İstinaf eden: 1. Salâhi Abdurrahman, Şehit Mehmet Kemal Sok., No.l9,
Lefkoşa.
- 2. Mustafa Derviş, (Muhtar) Dumlupınar,K.Kaymaklı.
(Davalılar)
ile
Aleyhine istinaf edilen: 1. Ahmet Hulusi, Balıkesir,
2. Ahme-t Ali Buba, Balıkesir,
3. Mehmet Hüseyin Küçük, Balıkesir,
4. Hüseyin Ali, Balıkesir,
5. İbrahim M. Mehmet, Balıkesir,
6. Mustafa Ahmet ve Necati Mehmet Ali-,
Balıkesir,
7. Ahmet H. Makinist, Balıkesir.
(Davacılar)
a r a s ı n d a .
İstinaf edenler n-amına: Kıvanç M. Riza.
Aleyhine istinaf edilenler namına: Menteş Aziz.
Haksız Fiiller - Biçer-döver makinesini dikkatsiz ve ihmalkâr sürmeden
çıkan yangın neticesi komşu tarlalardaki ürünün yanması ve tazminat
talebi - 7. Davacının biçer-döver sah-ibi 1. Davalı ve sürücüsü 2.
Davalı aleyhine dava açması - Davaların tarafların kabulü ile İlk
Mahkemece birleştirilerek dinlenmesi - İlk Mahkemenin 7 Davacı
lehine ayrı ayrı hükümlerle tazminata hükmetmesi - Davalıların bir
istinaf ihbarnamesi- ile tüm hükümleri istinaf etmeleri - Yargıtayın
Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü E.35 n.28'e göre istinafların
birleştirilebileceği ancak bu yapılmadığı sürece istinafların ayrı
ayrı dinlenebileceği görüşü ayrı ayrı istinaflar dosyalanmadığı
iç-in istinafın reddedilmesi.
İstinaf - İlk Mahkemede birleştirilerek dinlenmiş davalarda verilen
hükümlerin Davalılarca ayrı ayrı istinaf edilmesi zorunluluğu İlk
Mahkemenin biçer-döver makinesinin dikkatsiz sürülmesinden
çıkan yangında yanan eki-nler için Davacı lehine ayrı ayrı hüküm
vermesi - Her hüküm ayrı ayrı istinaf edilmediğinden Yargıtayın
istinafın ileri gidemeyeceği görüşü.
Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü - Tüzüğün Emir 14 nizam 2'si ile Emir
35 Nizam 28'i - Yargıtayın istinafl-arı birleştirerek görebilmesi -
İlk Mahkemede birleştirilerek dinlenen ve birden çok Davacı lehine
verilen hükümler için her Davacının kendi lehine verilen hükmü ayrı
icra edebilme hakkı - Birleştirilerek İlk Mahkemede dinlenen
davalardan birle-ştirilmiş şekilde tüm olarak istinaf edilememesi ve
her Davacı lehine verilen hükümden ayrı ayrı istinaf edilmesi.
OLAY: Davalı 1'e ait olup Davalı 2 tarafından kullanılan bir
biçerdöver makinesinin dikkatsiz ve ihmalkârane sürülmesi sonucu
çıka-n yangında Davacıların arpa ürünleri yandı. Yedi kişi olan
Davacılar ayrı ayrı davalar açarak Davalılardan tazminat talep
ettiler.
Alt Mahkemede davalar tarafların kabulü ile birleştirildi. İlk
Mahkeme, şahadeti dinleyip değerlendirdikten so-nra Davalı 2
aleyhine olan davaları iptal etti ve Davalı 1 aleyhine ve her
Davacı lehine değişen miktarlar için tazminata hükmetti.
Davalılar her hükmii ayrı ayrı değil, tek bir istinaf
ihbarnamesi ile tüm hükümleri istinaf ettiler.
SONUÇ: -Yüksek Mahkeme, Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğüne göre
davaların olduğu gibi istinafların da birleştirilebileceğini, ancak
birleştirmenin otomatik olmadığını ve İlk Mahkemede birleştirilerek
dinlenen davalarda verilen hükümlerden her dava için ayr-ı ayrı
istinaf dosyalamak suretiyle istinaf edilebileceğini belirtti ve bu
nedenle istinafı reddetti.
K A R A R
Ülfet Emin Başkan: Bu istinafın kararını Sayın Yargıç Ahmet İZZET verecektir.
Ahmet İZZET: 6 Ocak ile 12 Ocak 1-977 tarihleri arasında Lefkoşa Kaza
Makemesinde iki ayrı davalı aleyhine yedi ayrı dava açıldı. Bu davaların tümünde, 8 Haziran 1976 tarihinde Balıkesir ile Haspolat topraklarının birleştiği yerde, Alakatya (Dolaplar) mevkiinde, davalı 1'e ait olan ve dav-alı 2 tarafından sürülen bir biçer-döver makinesinin dikkatsiz ve ihmalkârane sürüldüğü ve bu dikkatsizlik ve ihmal neticesi çıkan yangından davacıların kendi tarlalarında hasat için olgunlaşmış durumda olan arpa ürünlerirıin yandığı iddia edilerek tazmina-t talep edildi.
Alt Mahkemede duruşmadan önce tarafların muvafakatı ile yedi dava birleştirildi.
Alt Mahkeme davayı dinledikten sonra davalı 2 aleyhine olan davaları iptal ederek davalı 1 aleyhine ve her davacı lehine değişen miktarlar için hük-üm verdi.
Davalılar bu hükümden istinaf etmişlerdir. Her davacı lehine verilen hüküm aleyhine ayrı bir istinaf ihbarnamesi dosyalanmayıp bir tek istinaf ihbarnamesi dosyalanmış ve yedi davadaki davacılara (aleyhine istinaf edilenlere) tebliğ edilmişt-ir.
İstinafın işitilmesine başlamadan önce, aleyhine istinaf edilenlerin avukatı bir itirazda bulunarak istinafın bu şekilde yürütülemeyeceğini ve her dava ile ilgili olarak ayrı bir istinafın dosyalanması gerektiğini iddia etti.
Hukuk Muhakeme-leri Usulü Tüzüğünün 14. Emrinin 2. nizamına göre, eğer aynı mahkemede aynı veya farklı davacılar tarafından, aynı veya farklı davalılar aleyhine iki veya daha fazla dava açıldığı halleIde, bu davalardaki talepler yasal veya olgular ile ilgili müşterek bir- noktayı ihtiva ediyorsa ve bu noktaların önemi davalardaki diğer hususlara nazaran, davaların birlikte işitilmelerini gerektirecek niteiikte ise, mahkeme bu gibi davaların birleştirilmesi için emir verebilir.
Emir 14 nizam 2 aynen şöyledir:
- "2. When two or more actions are pending in the same Court,
whether by the same or different plaintiffs against the same or
different defendants, and the claims of such actions involve a
common question of law or fact of such importance i-n proportion
to the rest of the matters involved in such actions as to render
it desirable that the actions should be consolidated, the Court
or a Judge may order that they be consolidated."
-Yukarıdaki nizamdan görülecektir ki davaları birleştirmenin esas amacı davanın duruşmasinda vakit ve masraftan tasarruf etmektir.
Alt mahkemelerde davalar birleştirilebildiği gibi Emir 35, nizam 28'e göre istinaflar da birleştirilebilir. Fakat böyle -bir nizamın varlığı, alt mahkemede birleştirilmiş olan davaların otomatikman Yüksek Mahkemeye birleştirilmiş istinaf şeklinde gelecekleri manasına alınamaz. Kanımızca, birleştirilmiş davalarda her dava için ayrı bir hüküm verilmekte ve her dava ayrı zamanl-arda ve diğer davalardan ayrı olarak infaz edilebilmektedir. Bu sebeble her davada ayrı bir istinaf gerekmektedir. Bunu söylerken aşağıdaki nedenlere dayanıyoruz:
Yukarıda izah edildiği gibi, birleştirme, davalarda müşterek
bir yasal veya olgular ile- ilgili bir nokta olduğu zaman
yapılır. Alt mahkemede bahis konusu olan yasal noktalar
istinafta sözkonusu olan yasal noktalar ile aynı
olmayabilir.
Davalar birleştirildiği zaman bütün davacıların namına
davayı kimin yürüteceğine dair -mahkeme tarafından direktif
verilir. Bu direktif de davaların mahiyeti ve davacıların
menfaatları göz önünde tutularak verilir. İstinaf
mahkemesinde durum tamamıyle değişebilir. Tarafların
avukatları değişebilir ve davaların mahiyeti ta-mamıyle
farklı bir yön alabilir. Bu sebeple alt mahkemedeki duruşma
bakımından gerekli olan bir birleştirme istinafın
duruşmasında gerekli olmayabilir.
Yukarıdaki sebeplerden dolayı her dava için ayrı olmak üzere yedi istinaf dosyalanm-alıydı. Bu yapılmadığından istinaf ileri gidemez ve reddolunur.
İstinaf masraflarını istinaf eden ödeyecektir.
(Ülfet Emin) (Ahmet İzzet) (Şakir Sıdkı İlkay)
Başkan Yargıç Yargıç
10 Nisan, 1978-
Full & Egal Universal Law Academy