-D.16/84 Yargıtay/Hukuk 1/84
(Genel İst. No.139/80; Mağusa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay,Başkan, Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin Salâhi.
İstinaf eden: 1.- KTFD'ni tesmilen KTFD Başsavcılığı, Lefkoşa.
2. KTFD Ekonomi ve Maliye Bakanlığı (Yönetici) temsilen KTFD
Başsavcılığı, Lefkoşa.
(Müstedaaleyh)
-ile-
Aleyhine istinaf edilen: James Ern-est Dowse ve Jose Dowse'nin Kıbrıs'taki
müşterek yetkili vekilleri Talât Kürşat vasıtasıyle,
Lefkoşa.
(Müstedi)
A r a s ı- n d a.
İstnaf edenler namına: İsmet Dağlar.
Aleyhine istinaf edilen namına: Talât Kürşat.
H Ü K Ü M
Şakir Sıdkı İlkay, Başkan: Bu meseledeki olgular Sayın Yargıç N. Ergin Salâhi'nin okuyacağı hükümde belirtildiğine göre benim bunları tekrarlamam gere-kmemektedir. Sayın yargıcın 2 ve 3. istinaf sebepleri ile ilgili olarak belirttiği görüşere ve vardığı sonuca katılırım. 1. istinaf sebebine gelince ise bunun 7/80 sayılı Yabancıdan Satın Alınan Taşınmaz Malların Kaydı Yasasının 6. maddesinin (d) fıkrası ı-şığında incelenmesi gerekir. Bu fıkra aynen şöyledir:
"6. Mahkemede, iddialarını kanıtlamak yükü başvuru sahibine (müstediye) aittir. Başvuru sahibi, lehine bir kararın isdar edilmesi için aşağıdaki hususlarda mahkemeyi tatmin etmelidir.
...............-......
(d) Tapu kütüklerinde ilgili malın satıcı adına kayıtlı olduğu veya satıcıdan başka birinin adında kayıtlı olmasının satışı etkilemediği veya satışa bir engel teşkil etmediği;"
Tapu kütüklerinde satıcının ilgili apartmanı tümündei ve dolayısıyle -24 numaralı daire ile 24 numaralı kapalı garaj yerindeki hissesi sadece 780/1000'dir. Geriye kalan 220/1000 hisse başkalarının namında kayıtlıdır. 220/1000 hissesinin başkalarının namında kyıtlı olması satıcının konu dairenin ve garaj yerinin tümünü aleyhi-ne istinaf edilen müstedilere satmak için bir mukavele yapmasına engel teşkil etmez. Ancak 6. maddenin (d) fıkrasına göre mahkemenin tatmin edilmesi gereken hsus 220/1000 hissenin başkalarının namında bulunmasının satış mukavelesini değil de satışı etkilem-ediği veya satışa bir engel teşkil etmediğidir. Sözü edilen 220/1000 hissenin başkalarının namında kayıtlı olmasının ise bu hisseler bakımından, satışı etkilemediği veya satışa bir engel teşkil etmediği aleyhine istinaf edilen müstediler tarafından kanıtla-nmış değildir. Müstediler satışın yapılamsına bu hisse sahiplerinin itirazı olmadığını veya bundan olumsuz yönde etkienmeyeceğini gösteren herhangi bir belge veya şahadet ibraz etmiş değillerdir.
Yukarıda belirtiklerim ışığında aleyhine istinaf edien müs-tediler namına konu daire ve garaj yerinin sadece 780/1000 hisses kaydedilebilir. Bu durumda malın ifrazı veya bu hususta bir emir verilmesi olanaksızdır. Kaza Mahkemesi konu daire ve garaj yerinin tümü üzerinden ödenmeyip geriye kalan satış bedelini KL196-8.353 olarak tespit etti. Müstedilerin namına, benim görüşüme göre, kaydedilebilecek sadece 780/1000 olduğuna göre ise ödenmemiş ve Maliye Bakanlığının göstereceği özel bir fona yatırılması gereken miktarın KL54.353 olarak tespit edilmesi gerekir.
Sonuç -olarak istinafın kısmen kabul edilmesi, Kaza Mahkemesinin hükmünün yukarıda belirttiğim şeilde dizeltilmesi ve masraflarla ilgili herhnagi bir emir verilmemesi gerektiği görüşündeyim.
Salih S. Dayıoğlu: Önümüzdeki meselede dosyalanan istinaf ihbarnamesi İ-lk Mahkemenin ifraz hususunda vermiş olduğu karar ve emirden yapılmamıştır. istinaf ihbarnamesi beş sebep içermekle birlikte bu beş sebebin herhnagi birisi ile ifraz konusunda vermiş olduğu emirden herhangi bir yakınma lmamıştır. Bu durumda istinaf yolu il-e yakınma konusu yapılmayan bir husus üzerinde Yargıtayın herhangi bir karar vermesi beklenemez. Bu nedenle İlk Mahkemenin ifraz konusunda verdiği emir aynen kalır. Sair hussularda Sayın Yargıç N. Ergin Salâhi tarafından okunacak hükümde söylenenlerle hemf-ikirim.
Netice itibarı ile istinafın reddolunması gerektiği görüşündeyim.
N. Ergin Salâhi: Müstediler (aleyhine istinaf edilenler) 23 Haziran 1980 tarihinde dosyaladıkları bir istida ile müstedilerin 17.6.1972 tarihinde yazılı bir mukavele tahtında Mağ-usalı George D. Lords and Sons Ltd. ve Lordos Development Co. Ltd.'den satın alıp ücretini ödedikleri, mamafih ülkedeki koşullar nedeni ile kaydının bugüne kadar kendi adlarına yapılamdığını ve kaydı halen Rumların adında bulunan ve/veya Mağusa'da Shagion -mevkiinde kayıt no.3869, 33389, Plot 19, 20, Sh/pl.33/3.1.1, Blok C tahtında inşa edilen ve "Sea Gate" diye bilinen apartmanın 24 no.lu dairesi ile 24 no.lu kapalı garaj yerini satın alan ve/veya işbu başvuruyu yapan müstedilerin namına kaydı hususunda bir- kayıt kararı, ayrıca ilgili gayrı menkulün ifraz edilmiş mülk haline getirilerek bu mülkün müstediler adına kaydettirilmesi konusunda bir emir verilmesi talebinde bulunmuşlardır.
Savcılık bu yapılan istidaya itiraz ederek özetle senedin geçerli olmadığı-nı, Yasa kapsamında ve özellikle 7/80 sayılı Yasanın 6(d) maddesi kap- samında satan kişi olarak görülen ilgili şahıs veya Şirketin adına bir kısmı kayıtlı bulunmakla beraer tümünün kaydettirilmediği ve diğer başka hissedarlr da mevcut odluğunu ve bu nede-nle satış senedinin geçersiz sayılması grektiğini ileri sürmüştür.
Yapılan duruşmada yazılı mukavele Emare 1 ve müteakip banka havaleleri ve banka havalelerinin alındığını gösteren makbuzlar da sırası ile emare olarak ibraz edilmişlerdir.
Davayı dinley-en İlk Mahkeme neticede özetle müstedilerin şahadetlerini kabul ederek ibraz edilen senedin geçerli olduğunu ve emarelerin banka havalesi ile yapıldığı bulgusuna vardıktan sonra 7/80 sayılı Yasanın 6(d) madesini incelemiş ve bu maddenin senedi geçersiz kıl-madığı gibi diğer hissedarların da zımni rızası mevcut olduğu bulgusuna vararak müstediler lehine talep edildiği şekilde hüküm vermiştir. İstinaf bu karardan yapılmakta olup 5 istinaf sebebi içermekle beraber istinafın duruşmasında 4 ve 5. istinaf sebepler-i geri çekilmiş ve aşağıdaki istinaf sebebpleri üzerinde durulmuştur:
-"1. Üzerinde satııcıdan başka şahısların da hissesi bulunan istida konusu taşınmaz malın satışını, alıcı müstedinin dışında diğer hissedarların da rıza ve muvaffakatı olmadığı halde geçerli saymakla, İlk Mahke- me hataya düşmüştür.
-
İlk Mahkeme, müstedi tarafından yapıldığı iddia olunan ödemelerin hangi maksat için yapıldığına dair şahadet olmamasına rağmen, istida konusu apartman dairesinin satış bedeline karşılık, yapıldığına dair bulgu yapmakla hata etmiştir.
-Müstedinin satış bedeline mahsuben, "pleading"lerde olmadığı halde, Mahkeme huzurunda, 1974'den sonra Rum Makamlara yaptığını iddia ettiği KL1274.227 mil tutrındaki ödemelerin usulüne göre yapılmıi ödeme olduğuna ve/veya alıcı müsstediyi borcundan kurtardı-ğına dair bulguları hatalıdır."
-İstinafın duruşmasında müstenif tarafından bulunan Savcı 7/80 sayılı Yasanın 6(d) maddesi satıcının adından başka kişi veya kişilerin adında kayıtlı hisse buluması halinde diğer hissedarların da rızası alınmadan konu edilen malın satışının yapılamayacağını- ve böyle bir rızanın alınmış olduğunun isbat edilmesinin müstedilere ait olduğunu iddia etmiştir. 2. istinaf sebebi üzerinde fazla durmamakla beraer 3. istinaf sebebinin konusunu taşkil eden ve 1974 Barış Harekâtından sonra yapılan 2 adet ödemenin geçersi-z sayılması gerektiğini, 3271975 sayılı Yasa 4 Ekim 1975 tarihinde yayınlanmakla beraber 15(1) maddesine göre geriye dönük hüküm içerdiği cihetle bu ödemelerim de kabul edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
-
Aleyhine istinaf edileni avukatı ise İlk Mahkemede ibraz edilen sendein geçerli olduğunu, yapılan ödemelerin banka havalesi ile yapıldığının açıkça görüldüğünü, konu malda satıcı Şirketten başka hissedar bulunmakla beraber 6(d) maddesinin başka hissedarl-arın mevcudiyeti halinde satşa mani teşkil etmediğini ve bunların rızasının alınmasının gerekmediğini iddia etmiş, 1974 Barış Harekatından sonra yapılan ödemelerin ise iyi niyetle ve mevcut Yasa geçirilmeden önce yapıldığını ve bunların da kabul edilmesi -gerektiği görüşünü savunmuştur.
Verilen şahadete ve mevcut olgulara göz atıldığında 2-3 parselden oluşan bir arazi üzerinde satıcı Şirket durumunda bulunan George D. Lordos and Sons Ltd. ve Lordos Development Co. Ltd.'in 780/1000 hissesi bulunduğu, geriy-e kalan 220/1000 hissesnin de 7 ayrı kişiye ait olduğu görülmektedir. Bu parseller üzerinde anlaşıldığına göre satış amacı ile 100'ü aşkın apartman dairesi yapılması yönüne gidilerek neticede fiilen bu apartman katları yapılmıştır. Böyle bir inşaat yapılab-ilmesi için Cyprus Gazette 30 mayıs 1946 tarihli Yollar ve Binalar Nizamatı madde 5(1)'e göre tüm malsahiplerinin rızası alınmadan inşaata ruhsat verilemeyeceği görülmektedir. Bu denli büyük bir inşaat yapıldığına göre diğer hissedarlardan da bu inşaatın y-apımı hususunda izin alındığı kabul edilmesi gerekir. Esasen bu husus üzerinde Savcılık tarafından aksine bir iddia ileri sürülmemiştir.
Satış senedinn 1974 Barış Harekâtından önce yapıldığı verilen şahadet ve Emare olarak sunulan banka havaleleri ile ka-nıtlanmıştır. Bu husus da İlk Mahkeme önünde ihtilâf konusu yapılmış değildir. İhtilâf konusu yapılan 2 adet ödemenin ilki 1974 Barış Haekâtından sonra 11.3.1975 tarihinde 1425 sterling karşılığı 1194,467KL banka havalesi ile yapılmış, ikincisi ise 100 ste-rling karşılığı 79.760KL yine banka havalesi ile 3.7.1975 tarihinde yapılmıştır. 32/75 sayılı Yabancı Taşınmaz Malları (Kontrol ve Yönetim) Yasası 4 Ekim 1975 tarihinde 56 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır. Bu Yasanın 15(1) maddesi şöyledir:
"15. (1) B-u Yasa, 20 Temmuz 1974 tarihinde yürülüğe girmiş sayılır ve 1969 Türk Cemaatına mensup olmayan şahıslara ait Gayrinemkul Malların Kontrolü (Geçici Hükümler) Kuralı, bu Yasanın Resmi gazetede yayınlandığı tarihten başlayarak yürülükten kalkar."
Bu maddeye- göre b Yasa kapsamına giren malların zilyetlik ve kontrolü Kıbrıs Türk Federe Devletine geriye dönük olarak geçmiş olduğu anlaşılmakta- dır. Herhangi bir kişinin yasaları bilmsi gerektiği kabul edilmekle beraber böyle bir bilgi ancak yasa ile ilân edildik-ten sonra mümkün olacağına göre, bu Ysanın Resmi Gazetede ilân tarihi olan 4 Ekim 1975 tarihinden önce bu satış mukavelenamesi tahtında iyi niyetle yapılan ödemenin geçerli sayılması gerekir. Bu nedenle 3. istinaf sebebindeki iddialar ileri gidemez.
2. i-stinaf sebebi üzerinde ise yukarıda değindiğimiz gibi fazla durulmamış, esasen sunulan emareler tetkik edildiğinde ödemelerin Yasanın 6(b)(iii) maddesi kapsamında banka havelesi olarak yapıldığı açıklıkla görüldüğü gibi, emare oalrak sunulan makbuzlar da t-etkik edildiğinde bunların emare 1 oalrak ibraz edilen satış senedindeki apartman katı ve garaj için yapıldığı sarihtir. Bu durumda 2. istinaf sebebinin de reddedilmesi gerekir.
Üzerinde esaslıca durulan 1. istinaf sebebine gelince 7/80 sayılı yasanın 6(-d) maddesi şöyledir:
"Tapu kütükleründe ilgili malın satıcı adına kayıtlı olduğu veya satıcıdan başka birinin adına kayıtlı olmasının satışı etkilemediği veya satışa bir engel teşkil etmediği."
Bu fıkraya göre doğal bir anlam verildiğinde konu malın sat-ıcının adında tümünün kayıtlı bulunması halinde satışında hiçbir sakınca yoktur. satuıcıdan başka birinin adında kayıtlı bulunması halinde böyle bir kaydın satışına engel teşkil etmediğinin müstedi tarafından isbat edilmesi gerekir. Bu madde hisseli olan m-allarda hissesi bulunan bir satıcının hissesini satamayacağı ve böyle ir hisseyi satmasına engel teşkil edeceği anlamına gelmemektedir. Tapu mevzuatına göre bir malda hissesi bulunan kişi hisseli malını satabilir ve bu satışın geçersiz odluğu veya satışına- bir mani teşkil ettiği söylenemez. Sorum ancak hisseli malın ifrazında çıkabilir. İfraz ise 7/80 sayılı Yasanın 6(d) maddesi ile ilgili bir husus değildir. Ancak neticede ifraz hususunda bir emir verilmesi yönüne gidileceği cihetle bu hususa da değinmek y-erinde olur.
Önümüzdeki olgulara göz atıldığında 100'den fazla apartman katının yapıldığı ve bu inşaatlar yapıldıktan sonra hissesi oranında temiz olarak hissedarların üzerine apartman katlarının koçanının çıkmasının mümkün olabileceği görülmektedir. Anc-ak bu konuyu lâyıkı ile değerlendirebilecek daire tapu dairesidir. Normal hallerde ifraz yapmak için tarafların rızası gerekmemektedir. 7/80 sayılı Yasanın 8(b) maddesi ifrazı yapılmamış mallar hussuunda, hissedarların rızası olsun veya olmasın, ifraz edil-ebilecek bir durum mevcutsa tapu dairesinin zorunlu ifraz yapılabileceğini öngörmektedir. Konu apartman katı ile garajın satışının geçerli olması için diğer hissedarların rızasının mevcut olması gerekmediğine değinmiştim. İfraz hususunda ise yine yukarıda -değinilenlere binaen diğer hıssedaların rızası gerekmemektedir.
Netice oalrak 1. istinaf sebebi de reddolunur ve neticede müstedilerin 17.6.1972 tarihinde yazılı bir mukavele tahtında Mağusalı George Lordos and Sons Ltd. ve Lordos Development Co. Ltd.'de-n satın alınıp ücretlerini ödedikleri mamafih ülkedeki koşullar nedeni ile kaydını bugüne kadr adlarına yaptırmadıkları ve kaydının halen Rumların adında bulunan veya bulunması gerekli Mağusa''a Sphaginon mevkiinde kayıt no. 3869, 3389, plot 19, 20 Sheet-p-lan 33/13.1.1, Blok C tarhtında inşa edilen ve "Sea Gate Court" diye bilinen apartmanın 24 numaralı dairesi ile 24 numarlaı kapalı garaj yerinin satın alan müstediler namına kaydedilmesi hususunda karar verilmesi gerektiği görü- şündeyim. İlgili gayri menk-ulün ifraz edilebilmesi halinde konu apartman katı ve garajın tümünün ifraz edilmiş şekki ile mülk haline getirerek müstedilerin adına müştereken yapılamsına, ifrazın mümkün olmaması halinde ve satın alanların hissesi oranında yani 780/1000 oranındaki hiss-esnin müstedilerin adına kaydedilmesine karar ve emir verilmesi gerektiği görüşündeyim. Ayrıca 7/80 sayılı Yasanın madde 8(c) fıkrası uyarınca baki olan 1968.353KL'nin KKTC Maiye Bakanlığının göstereceği özel bir fona yatırılmasının ön koşul olduğu ve bunu-n yerine getirilmesi hususunda emir verilmesi gerektiği görüşündeyim.
Netice olarak istinafın reddedilmesi ve masraflar hussuunda herhangi bir emir verilmemesi gerektiği görüşündeyim.
Şakir Sıdkı İlkay, Başkan: Sonuç olarak istinaf, oyçokluğu ile, reddo-lunur.
Masraflarla ilgili herhangi bir emir verilmez.
(Şakir Sıdkı İlkay) (Salih S. Dayıoğlu) (N. Ergin Salâhi)
Başkan Yargıç Yargıç
-21 Haziran 1984
-
-
7
-
Full & Egal Universal Law Academy