- Yargýtay/Hukuk 12/76
(Ýstida No. 1/76; Güzelyurt)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Ahmet Ýzzet, Þakir Sýdký Ýlkay ve
Salih S. Dayýoðlu.
Ýstinaf eden: K.T.F.D. Çalýþma, Rehabilitasyon ve Sosyal Ýþler Bakanlýðý ve/veya Ýskân ve Rehabilitasyon Daireleri ve/veya Ýnceleme ve Daðýtým Komisyonu ve diðerleri, Lefkoþa.
ile
Aleyhine istinaf edilen: Hatice Ali, Güzelyurt.
A r a s ý n d a
Ýstinaf eden namýna: Akýn A. Sait.
Aleyhine istina:f edilen namýna: Hüseyin Malyalý tarafýndan Mustafa Menteþ.
Tahliye - Rumdan kalan konutun tahsisinin iptalinden sonra tahliye talebi.
Hukuk Usulü - Ýptidai itiraz - Ýlk Mahkemenin 32/75 sayýlý Yasanýn 6(1) ve 6(3)maddelerine göre istidanýn 18/1973 sayýlý Yasa altýnda ya.pýlmasý gerektiði görüþünü benimseyerek, istidayý reddetmesi.
32/75 sayýlý 1975 Yabancý Taþýnmaz Mallarý (Kontrol ve Yönetim) Yasasý - Yasanýn 6(1) ve (2)(a) maddeleri - Yabancýdan kalan mallara tahsis belgesi veya sözleþme uyarýnca girildiði hallerde Yasanýn 6(1) maddesinin uygulanmasý, tahsis belgesi ve sözleþme olmaksýzýn girildiði hallerde Yasanýn 6(2)(a) maddesi uygulanmasý.
32/75 sayýlý 1975 Yabancý Taþýnmaz Mallarý (Kontrol ve Yönetim) Yasasý - Yasanýn 6(2)(a) maddesi - Tahsisin iptalinin yanlýþ olduðuna dair itiraz olmadýðýndan iptalin doðru kabul edilmesi ve de tahsisi iptal edileiýin Yasanýn 6(2)(a) maddesine göre mütecaviz sayýlmasý.
32/75 sayýlý 1975 Yabaýýcý Taþýnmsz Mallarý (Kontrol ve Yönetim) Yasasý - Yabancýlar tarafýndan terkedilen tüm mallarýn yasa kapsamýnda olmasý.
32/75 sayýlý 1975 Yabancý Taþýnmaz Mallarý (Kontrol ve Yönetim) Yasasý - Yasanýn 6(1) maddesi - Tahsis belgesi veya sözleþme uyarýnca yabancýdan kalan mala girilmesi ve sözleþme kurallarýna uyulmamasý halinde tahliyesine 18/73 sayýlý Kira Kontrol Yasasý hükümlerinin uygulanmasý.
Hukuk Usulü - Ýstinaf - Ýstinafýn kabulü ile istidanýn yeniden görüþülmek üzere Yüksek Mahkemece Ýlk Mahkemeye iade edilmesi.
Hukuk Usulü - Ýlk Mahkemeye iade - Yargýtayýn hükmü iptali iIe yeniden görüþülmek üzere davayý Ýlk Mahkemeye iadesi.
OLAY: 1963 Güzelyurt göçmeni olduðunu iddia eden Müstedaaleyhe Güzelyurtta bir ev tahsis edildi. Müstediler Müstedaaleyhin yalan beyanla evin tahsisini aldýðýný iddia ederek tahsisi iptal ettiler ve 32/75 sayýlý yasa hükümlerine göre evin tahliyesini talep ettiler. Müstedaaleyh itirazýnda evin Müstedilere ait olmadýðýný ve ihtilâfýn 32/75 sayýlý yasa kapsamýna girmediðini iddia etti. Ýlk Mahkeme bu itirazý kabul etti. 18/73 sayýlý yasaya dayanan bir dava açýlmasý gerektiðini belirterek istidayý iptal etti. Müstediler Ýlk Mahkemenin bu kararýný istinaf ettiler.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, Müstedaaleyhin tahsisinin iptal kararýnýn yanlýþ olduðuna dair bir iddia bulunmadýðýna göre Müstedaaleyhin mütecaviz sayýlmasý gerektiðini belirtti ve ihtilâfa 32/75 sayýlý Yasa hükümlerinin uygulanmasý gerektiði kanýsýna vararak Ýlk Mahkeme kararýný iptal etti ve Ýstidayý yeniden görüþülmek üzere, Ýlk Mahkemeye iade etti.
____________________
H Ü K Ü M
Ahmet Ýzzet: Müstedi 29 Ocak 1976 tarihinde Güzelyurt'ta oturum yapan Lefkoþa Kaza Mahkemesinde bir istida dosyalayarak müstedaaleyhin Güzelyurt'ta F.40 numaralý evi tahliye ederek boþ olarak müstediye vermesini talep etmiþtir.
Ýstidaya iliþkin yemin varakasýna göre, Güzelyurt'ta F.40 numaralý hanenin tasarruf ve mülkiyet hakký K.T.F.Devleti'ne ait olup adýgeçen hanenin tasarruf veya mülkiyet hakkýnýn kullanýlmasý ve göçmenlerin iskân ve rehabilitasyonunu saðlamak gayesi ile tahsisi, Çalýþma, Rehabilitasyon ve Sosyal Ýþler Bakanlýðýna verilmiþtir. Müstedaaleyh 4 Ekim 1974 tarihinde kendisini 1963 Güzelyurt göçmeni olarak göstermek sureti ile F.40 numaralý ev için tahsis belgesi almýþtýr. Sonradan yapýlan tahkikat neticesi müstedaaleyhin Güzelyurt göçmeni olmadýðýnýn ve kendisinin halen Lefkoþa'da kocasý polis eri Ali Sedat ile ikâmet etmekte olduðunun anlaþýlmasý üzerine, müstedaaleyhe verilen tahsis belgesi 4 Eylül 1975 tarihinde iptal edilmiþ ve ayný ev Binatlý göçmeni Mustafa Þefik'e tahsis -edilmiþtir. Müstedaaleyhten adýgeçerr evi tahliye ederek boþ olarak müstedilere teslim etmesi için sözlü olarak ve 24 Eylül 1975 tarihli yazýlý ihbarname ile istenmiþse de müstedaaleyh istidanýn dosyalandýðý tarihe kadar adýgeçen evi tahliye etmemiþtir.
Müstedaaleyh bu istidaya bir itiraz ve buna iliþik de bir yemin varakasý dosyalamýþtýr. Müstedaaleyh yemin varakasýnda ve bilâhare istidanýn duruþmasýnda, bir iptidai itiraz ileri sürmüþtür. Bu itiraza göre tahliyesi istenen F.40 numaralý ev müstedaaleyhe 4 Ekim 1974 tarihinde tahsis edilmiþtir. Bu hususta tahsis belgesi mevcuttur. Bu sebeple de adýgeçen ev müstediye ait deðildir ve 32/1975 sayýlý Yasa kapsamýna girmez.
Bidayet Mahkemesi Hâkimi 32/1975 sayýlý Yasanýn 6(1) maddesini iktibas ettikten sonra, F.40 numaralý evin taþýnmaz mal olduðu ve müstedilerin zilyedliðinde kalmýþ olduðu hakkýnda ihtilâf konusu olmadýðýný ve bu sebeple taraflar arasýnda 32/75 sayýlý Yasanýn 6(1) maddesi anlamýnda bir anlaþmazlýk olduðu kanaatýna vararak þöyle demiþtir:-
"Kanaatimce 32/75 sayýlý Kanunun 6(1) ve 6(3) maddeleri mucibince Müstediler istidalarýný 18/1973 sayýlý Kanuna istinat ettirmeliydiler. Bu böyle yapýlmamýþtýr. Kanaatimce bu kanunen ciddi bir yanlýþlýktýr ve hale hazýr þekliyle istida daha ileri gitmemelidir. Bu nedenle 2'nci iptidai itiraz kabul edilir ve istida iptal olunur."
Bu karardan istinaf eden müstedi, Bidayet Mahkemesinin istidayý reddetmekle ve istidayý 1973 Kira Kontrol (Geçici Hükümler) Kuralý altýnda ikâme edilmesi gereken davalar katagorisinden telâkki etmekle hataya düþtüðünü ileri sürmüþtür.
32/1975 sayýlý "1975 Yabancý Taþýnmaz Mallarý (Kontrol ve Yönetim) Yasasýný"nýn 6. maddesinin (1). fýkrasýnýn ilgili kýsmý aynen þöyledir:-
"6. (1) Yöneticinin zilyedliðinde kalmýþ herhangi bir taþýnmaz mal ile ilgili anlaþmazlýk halinde veya herhangi bir nedenle, tahliye, kira saptanmasý veya kiranýn gözden geçirilmesi ve benzeri konularda mahkemeye baþvurma halinde, 1973 Kira Kontrol (Geçici Hükümler) Kuralý'nýn ilgili kurallarý bu Yasa kapsamýna giren taþýnmaz mallara da uygulanýr. Ancak, .......... "
Genel olan bu maddeden sonra yasa koyucu göçmenlerin iskân ve rehabilitasyonu için ayrýlmýþ taþýnmaz mallarýn tahliyesi hakkýnda özel hükümler koymuþtur. Bu fýkranýn ilgili kýsmý þöyledir:"
(2) Göçmenlerin iskân ve rehabilitasyonu veya 3. maddenin (2). fýkrasýnda belirtilen amaçlar için ayrýlmýþ taþýnmaz mallarýn tahliyesi konusunda aþaðýdaki hükümler uygulanýr;
(a)Bir taþýnmaz mal, Tahsis Belgesi veya sözleþme olmaksýzýn iþgal edilemez. Bu Kurala aykýrý hare- ket edenler mütecaviz sayýlýrlar."
Bundan sonra (b)'den (e)'ye kadar olan bendlerde bu istidalarýn seri bir þekilde baþlatýlýp karara baðlanmasý için hükümler konmuþtur.
Ayný maddenin (3). fýkrasý ise, taþýnmaz mallara Tahsis Belgesi veya Sözleþme uyarýnca girilmiþ olmasý ve Sözleþme Kurallarýna uyulmamasý halinde tahliye iþleminin 6. maddenin (1). fýkrasýna göre, yani 1973 Kira Kontrol (Geçici Hükümler) Kuralý'nagöre yapýlmasýný öngörmektedir.
Demek oluyor ki taþýnmaz mala Tahsis Belgesi veya Sözleþme uyarýnca girildiði hallerde 6(1) maddesi uygulanýr. Tahsis Belgesi veya Sözleþme olmadýðý hallerde ise (2). fýkranýn (a) bendine göre iþgal eden þahýs mütecaviz sayýlýr ve 6. maddenin (2). fýkrasýnýn öngördüðü seri usul takip edilir.
Müstedaaleyhe bir Tahsis Belgesi verildiði ve bu Tahsis Belgesinin daha sonra iptal edildiði bir hakikattir. Tahsis Belgesinin yanlýþ olarak iptal edildiðine dair herhangi bir iddia mevcut olmadýðýndan bu iptalin geçerli sayýlmasý kaçýnýlmazdýr. Müstedaaleyh mezkûr mala bir Tahsis Belgesi veya Sözleþme olmaksýzýn girdiði için Yasanýn 6(2) ma.ddesi altýnda mütecaviz sayýlýr. F.40 numa.ralý ev ise göçmenlerin iskân ve rehabilitasyonu için a.yrýlmýþ olduðundan, istinaf mevzuu olan istida 6. maddenin (2). fýkrasý kapsamýna girer. Bu sebeple de istidaya 32/1975 sa.yýlý Yasanýn ` hükümleri uygulanmalýydý. Bidayet Mahkemesinin verdiði karar kanaatýmýzca hatalýdýr.
Yukarýdaki sebeplerden dolayý istinaf kabul olur. Bidayet Mahkemesinin kararý iptal edilir ve istida dinlenmek üze-re, Bidayet Mahkemesine iade olunur.
(Ahmet Ýzzet) (Þakir Sýdký Ýlkay) (Salih S. Dayýoðlu)
Yargýç Yargýç Yargýç
25 Aðustos, 1976.-
Full & Egal Universal Law Academy