-D.13/2001 Yargıtay/Hukuk 12/98
(Dava No: 2276/96; Lefkoşa)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Taner Erginel, Mustafa H. Özkök, Gönül Erönen.
İstinaf eden: Toprak Ürünleri Kurumu ve/v-eya Tarım ve Orman
Bakanlığı ve/veya Fiyat İstikrar Fonu ve/veya
Maliye Bakanlığı ve/veya Bakanlar Kurulu ve/veya
KKTC vasıtasıyle KKTC Başsavcısı, Lefkoşa
(D-avalı)
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: Mehmet Emin Özsüer, 2 Nurullah Ataç
Sokak, Lefkoşa
(Davacı)
A r a s ı n d a.
İstinaf, Lefkoşa Kaza Mahkemesi Yarg-ıcı Zeki Gündüz'ün 2276/96 sayılı davada 31.10.1997 tarihinde verdiği karara karşı Davalı tarafından yapılmıştır.
İstinaf eden namına: Başsavcı Yardımcı Muavini Mustafa Arıkan
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Tahir Seroydaş.
-----------------
-H Ü K Ü M
Taner Erginel: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç
Mustafa H. Özkök okuyacaktır.
Mustafa H. Özkök: Davacı, Lefkoşa Kaza Mahkemesinde dosyalamış olduğu 2276/96 sayılı davada sunduğu Talep Takririnde özetle;
Girne Kazasına bağlı Dağy-olu Köyünde rençberlik yaptığını,
Davalının ise KKTC Toprak Ürünleri Kurumu ve/veya Tarım ve
Orman Bakanlığı vasıtasıyle dava edildiğini, Davalı No.(2)'nin
31.5.1995 tarihinde aldığı bir karar ile sair şeyler yanında
tohum, kimyevi gübre ve zirai ilâçla-rı kendi öz kaynaklarına
kullandığı, üreticilerin kullandıkları öz kaynakları için
yasal kredi faizinin Devlet tarafından ödeneceğine karar
verildiğini, kararın 9.6.1995 tarihinde 75 sayılı Resmi
Gazetede yayımlandığını belirttikten sonra kullandığı öz
kay-naklarla ilgili tafsilât verdikten sonra Davalılardan toplam
725.436.487.-TL faiz alacağı olduğunu belirterek bu miktar için
lehine hüküm verilmesini keza bu miktar üzerinden %125 faiz
talebinde bulunmuştur.
Davalılar ise dosyalamış oldukları Müdafaa- Takrirlerinde
ön itiraz olarak Davacının direkt olarak dava açamayacağını,
keza Davalıların ödeme imkânları olmadığı cihetle davanın
masraflarla reddini talep etmişler ve müdafaalarına devamla Davalıların Davacıya herhangi bir borçları olmadığını, faiz
-talep etme hakkı olmadığını, Davacının faiz talebinde bulunacak tek kişi olmadığını, başka üreticilerin ve köy kooperatifinin
olduğunu ve Devletin bu maksat için ödemesi gereken rakamın
40 Milyar TL'nin üzerinde olduğunu, kaynak bulunması için
çalışmalar -yapıldığını, kaynak bulunması halinde Maliye Bakanlığının konu faizlerin ödenmesini sağlayacağını, Davacı-
nın tazminat talep etme hakkı olmadığını ileri sürerek davanın masraflarla reddini talep etmiştir.
Davayı dinleyen Bidayet Mahkemesi Davacıyı d-avasında
kısmen haklı bularak lehine 351.393.444.-TL hüküm vermiş ve
bu miktar üzerinden 23.11.1995 tarihinden itibaren %125 faiz
ödenmesine emir vermiştir.
Davalılar işbu hükümden dolayı istinaf dosyalamışlardır.
İstinaf ihbarnamesi 7 sebep içerme-ktedir. İstinaf Eden yapmış
olduğu hitabesinde özetle; Davacı ile Devlet arasında bir
anlaşma olmadığını, sadece yayımlanmış bir Bakanlar Kurulu
kararı ile tarım kredi ve faiz ödeneceği taahhüdünde bulunul-
duğunu, Davacının Bakanlar Kurulu kararı kapsa-mında olmadığını, çünkü Davacının tohumluk, kimyevi gübre ve zirai ilâcı Devlet Üretme Çiftliği veya Kooperatif Merkez Bankasından temin etmediğini, tohumluk, kimyevi gübre ve zirai ilâçları Dağyolu Kooperatif Şirketinden temin ettiğini ve bu hususun ibraz-
edilen emarelerden de anlaşıldığını, Davacının dava açma hakkı olmadığını, Dağyolu Köy Kooperatifinin dava açmaya hakkı olduğunu, keza Davacı talep etmediği halde 351.393.444.-TL lehine hüküm vermekle hatalı karar verildiğini, Bakanlar Kurulu kararında
ö-deme tarihi olmadığı halde borcun muaccel olduğuna karar ver-mekle hata edildiğini, taraflar arasında herhangi bir anlaşma olmadığı halde hüküm verilen miktar üzerinden %125 faiz ödenme-sine karar vermekle de Bidayet Mahkemesinin hatalı hareket ettiğini ke-za Davalılar aleyhine masraf emri vermekle de Bidayet Mahkemesinin hata ettiğini ileri sürerek istinafın kabul edilmesini talep etmiştir.
Aleyhine İstinaf Edilenin avukatı ise yaptığı hitabesinde
özetle; Bakanlar Kurulunun aldığı bir kararla üretic-ilerin
tarım, kredi faizlerini bağışlayacağı ve kendi öz kaynaklarını
tohumluk, kimyevi gübre ve zirai ilâç alan üreticilere de
kullandıkları öz kaynaklarını tarım, kredi faizlerinin
ödeneceği açıklanmıştır. Davacı, üretici olarak kendi öz
kaynaklarını d-a temin ettiği tarım, kimyevi gübre ve zirai
ilâçlar için harcadığı miktardan tüm kredi ve faizlerini
almaya hak kazandığını ve Bidayet Mahkemesinin verdiği kararın doğru olduğunu ileri sürerek istinafın masraflarla reddini
talep etmiştir.
İstinaf- sebeplerini incelerken öncelikle ön itiraz
niteliğinde olan, Davalının Davacının dava açma hakkı olmadığı
yönündeki iddiası incelendiğinde zabıtlarda Mavi 69'da dava
konusu Bakanlar Kurulu kararının iktibas edildiği görülmektedir.
Bu karara göre sair şey-ler yanında tohum ve kimyevi gübreyi
kendi öz kaynakları ile Devlet Üretme Çiftlikleri ile Kıbrıs
Türk Kooperatif Merkez Bankasından temin ettikleri tevsik
edildiğinde üreticiler ile köy kooperatifleri kullandıkları
öz kaynakları için kuraklık tanzim edi-ldiği 22.11.1995
tarihinde tahakkuk eden yasal tarım kredi faizlerinin Devlet
tarafından karşılanması ve ödenmesi için gereken paranın fiyat
istikrar fonundan karşılanması öngörülmektedir. Davacı bir
üretici olarak öz kaynakları ile Dağyolu Kooperatifi va-sıtasıyle
tohum ve kimyevi gübre temin etmiştir. Bu durumda Davacının
bir üretici olarak öz kaynaklarını kullandığı cihetle öz
kaynakları için yasal tarım, kredi faizi talep edebileceği ve
dava açma hakkı olduğu yönündeki Bidayet Mahkemesi bulgusunun
hat-alı olduğuna ikna olunmadık. Bu nedenle bu yöndeki istinaf
sebebinin reddedilmesi gerekir kanaatindeyiz ve bu yönde bulgu
yaparız.
Davalının iddia ettiği gibi Davacının hakkını Dağyolu
Kooperatifinden aramasına imkân yoktur. Çünkü kararda da
beli-rtildiği gibi köy kooperatifleri kendi öz kaynaklarından
yaptıkları harcama için yasal tarım kredi faizleri talep
etmeleri gerekmemektedir. Bu meselede Davacı kendi öz kaynaklarını kullanmıştır.
İstinaf Edenin ileri sürdüğü diğer bir iddia ise Dav-alı-
ların ödeme imkânı olmadığı yönündedir. Bu iddiada yukarıya aktarılan Bakanlar Kurulu kararı ışığında önce, yasal tarım,
kredi faizlerinin Devlet tarafından karşılanması ve ödenmesi-
nin öngörüldüğü anlaşılmaktadır. Davalıların iddiası ise
kendileri-nin ödeme makamı olmadıkları yönündedir. Bu iddiada yukarıya aktarılan Bakanlar Kurulu kararı incelendiğinde yasal, tarım kredi faizlerinin Devlet tarafından karşılanma ve
ödenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Davalılardan anlaşılacağı gibi Davalı -olan Devlettir.
Bu nedenle Davalıların bu iddiasını anlamada güçlük
çekmekteyiz.
Yukarıda söylenenler ışığında Davalının ön itirazlarla
ilgili yapmış olduğu itirazda tarafların da başarılı olmadığı
cihetle ön itirazın reddedilmesi gerekir kanaatind-eyiz ve bu hususta bulgu yaparız.
Davalının diğer yakınma konuları ise;
1. Talep Takririnde olmayan bir miktar için hüküm
vermekle hata yapıldığı;
2. Alacağın muacceliyet kespedip kespetmediği;
3. Hüküm verilen miktar üzerinden %12-5 faiz ödenmesine
emir vermekle hata edildiği yönündedir.
Davalının bu iddaları sırası ile incelendiği zaman talep
edilmeyen miktar üzerinden hüküm verilmekle hata edildiği
belirtilmektedir. Talep Takriri incelendiği zaman Davacının
talebinin toplam- 725.436.417.-TL olduğu görülmektedir.
Hüküm ise 351.393.444.-TL'dir ve talep edilen miktarın altında
bir miktar için verilmiştir. Bu ise talep edilen miktardan
diğer bir deyişle talep edilen miktardan az bir miktar için
Davacı lehine hüküm verilmesini -engelleyen yasal ve/veya
içtihadi bir durum olmadığı cihetle Davacının ispat ettiği
ve/veya hak ettiği miktar için lehine hüküm vermekle Bidayet
Mahkemesinin hata yapmadığı hususunda bulgu yaparız. Alacağın muacceliyet kespedip kespetmediği incelendiği za-man ise
yukarıya aktarılan Bakanlar Kurulu kararı incelendiğinde
Bakanlar Kurulu kararı yayımlandığı tarihte Davacının bir
hakkı doğduğu anlaşılmaktadır. Bidayet Mahkemesinin bu
konuda Mavi 73'te söyledikleri dikkate alındığı zaman borcun
muacceliyet ke-spedip kespetmediği yönündeki bulgusunun
hatalı olmadığı anlaşılmaktadır. Diğer bir deyişle borcun
muacceliyet kespedip kespetmediği yönünde Bidayet Mahkemesinin
kararının hatalı olduğu yönünde İstinaf Eden tarafından ikna
edilmiş değiliz. Bu nedenle bu- talebin de reddedilmesi
gerekir kanısındayız.
Faizle ilgili iddia incelendiği zaman taraflar arasında
herhangi bir anlaşma olmadığı, ödenecek miktarın ise öz
kaynaklarından karşılandığı, alınan tohumluk ve kimyevi
gübre için harcanan miktarın yasal- tarım, kredi faizi olduğu
dikkate alındığı zaman Davacının lehine hüküm verildiği
miktar üzerinden dava tarihinden itibaren %125 faiz ödenme-
sine emir vermekle Bidayet Mahkemesinin hata ettiği
kanaatindeyiz ve bu hususta bulgu yaparız.
Masraflarl-a ilgili istinaf sebebi incelendiği zaman
ise dava lâyihalarında görüleceği gibi Davacı lehine
351.393.444.-TL için hüküm verilmiştir ve bu miktar üzerinden masraf alma hakkı olduğu cihetle lehine 30 Milyon TL masraf
için hüküm verilmesinin uygun olduğu -kanaatindeyiz.
Yukarıda söylenenler ışığında Davalı - İstinaf Edenin
sadece faizle ilgili istinaf sebebinde haklı olduğu kanaatin-
deyiz. Netice itibarıyle 31.10.1997 tarihinde verilen hüküm üzerinden yani 351.393.444.-TL ve 23.11.1995 tarihinden
i-tibaren tediye tarihine kadar %125 nispetinde faiz ödenmesi
ile ilgili emrin iptal edilmesine ve 351.393.444.-TL üzerinden yasal faiz ödenmesine emir verilir.
İstinaf Eden istinafında kısmen haklı olduğu cihetle
istinaf masraflarının yarısını Aleyhi-ne İstinaf Edilene
ödemesine emir verilir.
Taner Erginel Mustafa H. Özkök Gönül Erönen
Yargıç Yargıç Yargıç
7 Aralık 2001
-
7
-
Full & Egal Universal Law Academy