-D.6/2017 Yargıtay/Hukuk No: 12/2013
(Girne Dava No :1280/2010)

Yüksek Mahkeme Huzurunda.

Mahkeme Heyeti :Ahmet Kalkan,Gülden Çiftçioğlu,Bertan Özerdağ

İstinaf eden : Ruth Gisela Renate n/d Ruth Reiter, Fırtına
- Sok. No.22, Esentepe-Girne.
(Davacı)

ile

Aleyhine istinaf edilen : No.1-Selim Boral, Beşparmaklar Caddesi
Nazım Body Plaza B Dükkan
8/Çat-alköy.
No.2-Boral Emlak ve İnşaat Şti.Ltd., 13
A Haşim Bey Sokak, K.Kaymaklı,
Lefkoşa.
(Davalılar)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: A-vukat Boysan Boyra ve Avukat Oğuzhan
Hasipoğlu hazır.
Aleyhine istinaf edilenler namına : Avukat Mehmet Bilimer
hazır.

Girne Kaza Mahkemesi Başkanı Tanju Öncül'ün 1280/2010 sayılı davada, 19.11-.2012 tarihinde verdiği karara karşı, Davacı tarafından yapılan istinaftır.

---------------

K A R A R

Ahmet Kalkan :İstinaf Eden/Davacı, Aleyhine İstinaf Edilen/Davalılar aleyhine açtığı davayı, Girne Kaza Mahkemesinin 19.11.2012 tarihind-e reddetmesi üzerine bu istinafı dosyaladı.

İSTİNAF İLE İLGİLİ OLGULAR:

İstinaf Eden/Davacı ve Aleyhine İstinaf Edilen/Davalılar bundan böyle sadece Davacı ve Davalılar olarak anılacaktır.

Davacı, 29.4.2010 tarihinde Davalılar aleyhine dosyaladığı dava-da, Davalılardan sözleşme tahtında satın aldığı kendi payına düşen 22 No.lu bir adet villa için Davalılara 93,250 DM (Alman Markı) ödediğini, konu villanın iç ve dış inşaatındaki hata, kusur ve ihmalkarlıktan dolayı meydana gelen zararın giderilmesi için 8-7,424 TL gerektiğini, zarar-ziyanın tespiti için masraflar yaptığını iddia ederek, Talep Takririnde A'dan H'ye kadar belirttiği şekilde zarar-ziyanının ödenmesini talep etti.

Davalılar, 4.11.2010 tarihinde dosyaladıkları Müdafaa Takririnde, Davacının idd-ialarını reddettiler ve davanın zaman aşımına uğradığını ileri sürdüler.

Davacı, 20.12.2010 tarihinde dosyaladığı Müdafaa Takririne Cevap Layihasında, Talep Takririndeki iddialarını yineledi ve Davalıların Müdafaa Takririndeki iddialarının gerçeği yansıt-madığını ileri sürdü.

Daha sonra, 16.1.2012 tarihinde bir tadilat istidası dosyalayan Davacı, Talep Takririnin tadil edilmesini talep etti.

Talep Takriri 7.2.2012 tarihli emirle tadil edildi ve tadil edilmiş Talep Takriri dosyalandıktan sonra layihalar- teatisi tamamlanarak davanın duruşmasına başlandı.

Alt Mahkemenin bulgularına göre maddi ve hukuki olgular özetle şöyledir:

Davalı No.1 inşaat mühendisidir. Aynı zamanda inşaat yapıp satmakta ve emlak alım-satımıyla uğraşmaktadır.

Davalı No.2 kayıtlı- bir şirkettir ve aynı şekilde inşaat yapıp satmakta, ayrıca müteahhitlik ve emlak işleriyle uğraşmaktadır.

Ekim 2000'de Girne Esentepe'de Pafta Harita XIII.14.E2, Parsel 434/2/1,434/3/1, Koçan No.15988 olan taşınmaz üzerinde yapılacak villa veya 22 No.l-u evin Davacıya satışı konusunda, Davacı ile Davalı No.2 arasında ev inşası sözleşmesi imzalanmıştır.

Davalı No.1 konu inşaatın inşaat mühendisi ve proje müellifi, Davalı No.2 ise konu evin müteahhitidir.

Konu sözleşmeye göre, Davalı No.2, anılan mal ü-zerinde 2 adet villa veya ev yapıp, Davacıya ve komşusuna devretmeyi veya teslim etmeyi kabul ve taahhüt etti. Sözleşme koşulları şöyledir:

Davacı, Davalılara 70,000 DM ödeyecek, Davalılar da bunun karşılığında 1 adet villa ve/veya evi tamamlayıp teslim- edecekti.
Davalılar dava konusu evi ve/veya villayı bitirip anahtarı ile teslim etmeyi kabul ve taahhüt etmiştir.
Davalı, dava konusu villanın ve/veya evin projesine ve/veya yapımına 3.12.2000 tarihinde başlayıp 30.6.2001 tarihinde bitirecek ve/veya tesl-im edecekti.
Davalılar, projenin elektrik ve su tesisatlarını ve/veya bağlantılarını ve/veya yer altı bağlantılarını da tamamlayıp Davacıya teslim edeceklerdi.
Davalılar, evin ve/veya villanın mutfak dolaplarını, mermerlerini, lavabolarını, tuvaletlerini,- kapılarını, pencerelerini ve şömineyi bir tamam eksiksiz yapıp Davacıya teslim etmeyi kabul ve taahhüt etmişlerdir.
Davalılar, Davacıya, dava konusu villanın inşaat ruhsatını almayı kabul ve taahhüt etmiştir.
Davalı No.1, Sözleşmenin imzalandığı tarihte-, Davacı ve komşusundan dava konusu evin satış bedelinin %20'sini yani 28,000 DM nakit olarak almış olup bu husus sözleşmede açıkça görülmektedir.(Mavi 440)

Davacı dava konusu 22 No.lu villa için ekstra işler dahil, Davalılara 93,250 DM (Alman Markı) öde-miştir.

İhtilafsız olguları yukarıdaki gibi tespit eden Alt Mahkeme tadil edilmiş Talep Takririnin yeterli tafsilat içerdiğine, davadaki dava sebebinin hem haksız fiile hem de sözleşmeye dayandığına, haksız fiil bakımından zaman aşımının dolmadığına, söz-leşmeye dayalı dava sebebinin hasarın öğrenildiği tarih itibarıyla başlayacağına, bu esastan hareket edildiğinde 2008 yılından dava tarihine kadar zaman aşımı süresinin dolmadığına bulgu yaparak, ön itirazları reddetti.

Alt Mahkeme devamla, Davalı No.1'i-n konu inşaat açısından yalnızca inşaat mühendisi ve proje müellifi olduğuna, aynı zamanda kontrol mühendisi olduğuna ilişkin şahadet bulunmadığı gerçeğinden hareketle, uygulamaya ilişkin hata ve kusurlardan sorumlu olamayacağına, Davalı No.2'nin ise konu -evin müteahhidi olması nedeniyle tasarıma ilişkin hata ve kusurlardan sorumlu tutulamayacağına dair bulgu yapmıştır.

Bu bulgulardan sonra tasarıma ilişkin hata ve kusur iddialarının Davacı tarafından ispatlanıp ispatlanamadığını inceleyen Alt Mahkeme, Ta-lep Takririnde proje ve uygulamalar ile ilgili olarak taşıyıcı duvar malzemesinin projede ifade edilmediğine ve tasarıma ilişkin hata başlığı altında yer almadığına, proje ile uygulama arasındaki farklılıkların tasarıma değil, uygulamaya ilişkin hata olara-k değerlendirilmesi gerektiğine, konu projenin vizelendiğine ve vizelenmiş bir projenin tasarım hatasından söz edilmiyeceğine, Vize Makamının davada taraf olmadığına, Davacının projesinde tasarım hatası olduğu sonucuna varılamayacağına, bu nedenle Davalı N-o.1 aleyhindeki davanın iptali gerektiğine bulgu yapmıştır. Alt Mahkeme daha sonra, "C-C" aksındaki 20 cm kalınlığındaki duvar ve bu duvara dik olarak bağlanan yatak odaları, ıslak hacimler ve kiler odası duvarlarının duvaraltı temelleri ile taşıyıcı kiriş-lerinin tasarlanmadığı iddiaları ile ilgili olarak Talep Takririnin 12. paragrafındaki belirtilenlerin, mevcut temeller, bağ kirişleri ve zemin grobetonunun maliyetinin toplam fiyattan düşüldüğü gerçeği karşısında, Emare No.1 Raporda belirtilen hataların g-iderilmesi için, bu kısımlara müdahale edilmesine gerek olmadığına bulgu yapmıştır(Mavi 445-446).

Davacının, yapım hataları nedeniyle evin her yerinde çatlaklar oluştuğu iddialarını inceleyen Alt Mahkeme, uygulama ile proje arasında farklılıklar olup olma-dığını incelerken, taşıyıcı duvar malzemesinin projede yer almadığına, projede yer almayan bir hususun uygulanmamasının hata olamayacağına, normal delikli tuğla kullanılması iddiasının da aynı gerekçe ile hata sayılamayacağına, "yığma" olarak tasarlandığı -iddia edilen binanın, tek tek pabuçlu temelleri olan ve 12 adet taşıyıcı eleman şeklinde kolonu bulunduğuna, böyle bir binanın hesaplarının da "yığma" hesap olamayacağına, dolayısıyla tuğlanın tek taşıyıcı malzeme olmadığından binadaki tuğla kullanımının y-apı tekniğine uygun olduğuna bulgu yaptı.

İncelemelerine devam eden Alt Mahkeme, C-C aksındaki 20 cm kalınlığındaki duvarların 10 cm, 40 cm derinliğinde projelendirilen katıl kirişlerin 20 cm derinliğinde yapıldığına, garajın yapıyla bir bütün olarak ima-l edildiğine, kirişin, rögarın bir duvarı olması dolayısıyla hatalı imal edildiğine (Mavi 452) ancak evin duvarlarında hatalı malzeme kullanıldığı, açık terasın bir bütün olarak yapılmadığı iddialarının ispatlanamadığına bulgu yaptıktan sonra, binada çatla-k ve hasarlar oluşup oluşmadığı sorularına yanıt arayarak, binada çatlakların oluşmadığının söylenemeyeceğine, ancak bu konuda itibar ettiği Davalılar Tanığı Hatice Kaşer'in şahadetini esas alarak, çatlakların yan parsellerdeki inşaat ve kazılar başladıkta-n sonra meydana geldiğine, projede tasarım hatası olduğu varsayılsa bile, çatlakların temel sebebinin tasvip şahadetnamesi almasına engel bir durum olmadığına, bu nedenle Davacının davasında başarılı olamayacağına bulgu yapmıştır.

Alt Mahkeme, mevcut çat-lak ve hasarın yapı güvenliği - - - - - ne olan etkisini inceleyerek, Davacı tarafın hassasiyeti nedeniyle çatlakları abar-ttığına ve mevcut çatlakların, konu binanın yapı güvenliğini tehdit eder nitelikte olmadığına bulgu yapmıştır.

Alt Mahkeme son olarak, binanın taşıyıcı sisteminde,sütunlar gibi beton elemanların da olduğu ve karot testi sonuçlarının olumlu çıkmış olması g-erçeği karşısında çatlakların tehlike yaratmadığına, çatlakların kişisel hassasiyet ötesinde değer ifade etmediklerine, binanın diğer kazılar nedeniyle kullanılmadığına, yapı güvenliğinin tehdit altında olmadığına, binanın temel üstünün yıkılıp yeniden yap-ılmasının gerekmediğine, hasarın giderilmesi için yapı maliyetinin kanıtlanamadığına, Davacının mal sahibi olması ve binanın tümden kusurlu olmadığının Davacı tanıkları tarafından da kabul edilmesi sebebiyle 93,000 DM'ı talep etmeye hakkı olmadığına bulgu -yaparak, Davacının Davalılar aleyhindeki davasını reddetmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davacı dosyaladığı istinaf ihbarnamesinde, 12 istinaf sebebi ileri sürmüştür. Bunları şöyle özetleyebiliriz:

Muhterem Alt Mahkeme, Davalı No.1 ve 2'yi kendi aralarında- proje müellifi, mühendis ve müteahhit şeklinde tasnif ederek, Davalı No.1'in uygulamadan, Davalı No.2'nin de tasarımdan sorumlu tutulamayacaklarına bulgu yapmakla hata etti.
Muhterem Alt Mahkeme, projede tasarım hatası veya herhangi bir hata bulmamakla h-ata etti.
Muhterem Alt Mahkeme, binadaki çatlakların Davalıların kusur ve kabahatlerinden ve uygulama hatalarından oluştuğuna bulgu yapmamakla hata etti.
Muhterem Alt Mahkeme, binanın yığma olmadığı bulgusuna varmakla hata etti.
Muhterem Alt Mahkeme, bin-adaki çatlakların yapı güvenliğini tehdit etmediği bulgusuna varmakla hata etti.
Muhterem Alt Mahkeme, Davacı Tanığı Osman Yılmaz'a itibar etmemekle hata etti.
Muhterem Alt Mahkeme, yapılan maliyet hesabına ve Davacının yaptığı masraflarına itibar etmemek- ve Davalılar aleyhine hüküm vermemekle hata etti.
Muhterem Alt Mahkeme, dava masraflarının Davacı tarafından ödenmesine emir vermekle hata etti.

TARAFLARIN İDDİA VE ARGÜMANLARI:

Davacı Avukatının istinaf duruşmasındaki hitabında ileri sürdüğü argüman-ları ana başlıklar halinde şöyle özetleyebiliriz:

Davalı No.1'in Davalı No.2'nin en büyük hissedarı ve direktörü olmasına ve işi şahsen yapan kişi olmasına ve Talep Takririnde her bir Davalının da birlikte hareket ettikleri ileri sürülmesine rağmen, Muh-terem Alt Mahkemenin Davalı No.1'in inşaat mühendisi ve proje müellifi, Davalı No.2'yi de müteahhit olarak değerlendirmesi ve sorumluluklarını ayrıştırması hata oldu.

2008 yılında Kaymakamlığa nihai tasvip için başvurulduğunda, vizeli dosyaya bağlı olar-ak inşaat incelendiğinde, inşaatın tehlikeli bulunmasına ve Davacıdan evi tahliye etmesi istenmesine rağmen, Alt Mahkeme, Mimar ve Mühendisler Odasının tayin ettiği Mühendis Osman Yılmaz'a ve Kaymakamlık bulgularına itibar etmediği gibi, meydana gelen hasa-rın projeye ilişkin tasarım ve projenin uygulanmasından kaynaklandığına da bulgu yapmadı.

19/1998 sayılı Yapı İnşaatı ve Teknik İşler Müteahhitleri Kayıt ve Denetim Yasası gereği, bir projenin müellifi ve/veya mühendisi olan bir şahsın, aynı zamanda o pr-ojenin müteahhidi de olamayacağı gibi, birbirini denetleyen mekanizmaların bir arada olması da mümkün olmadığından, ortada gayriyasal bir durum da bulunmaktadır.

Bu meselede onaylanan proje ile uygulama arasında büyük bir fark bulunmaktadır. Bunu denetle-yecek olan aynı kişidir ve bu kişi gerekli denetimi yapmamıştır. Sırf Vize Bürosu vizeledi diye projenin tamam olduğunu söylemek doğru değildir.

Bu meselede, 2000 yılında sözleşme imzalandı, 2001'in sonunda ev teslim edildi, proje, ev teslim edildikten s-onra 2012'de vizelendi ve ruhsat alındı. Proje müellifi Davalı No.1, aynı zamanda müteahhit olan Davalı No.2'nin en büyük ortağıdır. Hal böyleyken, Davalıların projeye uygun inşaat yapmış olduğunu kabul etmek mümkün değildir. Nitekim yapılmadığı da Mimar v-e Mühendisler Odası tarafından atanan Osman Yılmaz tarafından saptanmıştır.

Emare No.1, Ek 1, Tablo 1'de yer alan hususlar maliyet hesabı ile ilgili olup, Muhterem Alt Mahkeme maliyet hesabı ile kusura ilişkin hususları karıştırmış ve yanlış sonuca ulaşm-ıştır.

Emare No.25'e göre, yığma bina olduğu ve taşıyıcı malzemenin doğru düzgün kullanılmadığı belirlenmesine rağmen, Muhterem Alt Mahkeme binanın yığma yapılmadığına bulgu yaptı.

Sonuç olarak, Alt Mahkeme şahadeti hatalı değerlendirdi. Davalıların ih-mal ve kusurları ve sözleşmeye uygun davranmadıkları ispatlanmış olmasına rağmen Mahkeme Davacının zarar-ziyanını reddetti.

Davalılar Avukatı ise hitabında, Alt Mahkemenin bulgularında ve vardığı sonuçta hata olmadığını, Alt Mahkeme huzurundaki şahadete- göre çatlakların komşu arazilere yapılan kazılardan kaynaklandığının ortaya çıktığını, bunun sonuçlarından Davalıların sorumlu tutulamayacağını, dava sebebi bakımından zarar ile sebep arasında illiyet bağı olmadığını, Davacının, Davalılardan tazminat tale-p etmeye hakkı olmadığını, Davacının eve nihai tasvip almasında herhangi bir engel olmadığını, Davacının yıllardan beri evde yaşadığını, Davalıların sözleşmenin şartlarına riayet ettiklerini ve aleyhlerine dava sebebi bulunmadığını ileri sürerek, istinafın- reddini talep etti.

İNCELEME:

Dava zabıtları, istinaf sebepleri, tarafların iddia ve argümanları ve Alt Mahkemenin kararı incelenip değerlendirildi:

Muhterem Alt Mahkeme, Davalı No.1 ve 2'yi kendi aralarında proje müellifi, mühendis ve müteahhit şe-klinde tasnif ederek, Davalı No.1'in uygulamadan, Davalı No.2'nin de tasarımdan sorumlu tutulamayacaklarına bulgu yapmakla hata etti.

Alt Mahkemenin ön itiraz ile ilgili bulguları istinafa konu olmadığından ön itirazın reddi ile ilgili bulguları incelem-emiz gerekmemektedir.

Alt Mahkemenin 1.istinaf sebebine konu olan bulgusu şöyledir:

"Davacının iddiası, gerek tasarıma, gerekse uygulamaya ilişkin hata veya kusurlardan her iki Davalının sorumlu olduğu boyutunda olmakla birlikte, yukarıda vurgulanan ve- yine Davacının kendi iddiasından ortaya çıkan "Davalı No.1'in konu inşaat açısından yalnızca inşaat mühendisi ve proje müellifi olduğu gerçeği" ışığında, uygulamaya ilişkin hata ve kusurlardan, daha ileri bir değerlendirmeye gerek olmaksızın, Davalı No.1'-in sorumlu tutma olanağı kalmamaktadır. Davalı No.1'in kontrol mühendisi olduğu yönünde bir iddia da olmadığından bu sonuç kaçınılmazdır.
Aynı yaklaşımla, konu evin müteahhitliğini yapmış Davalı No.2'