- Yargıtay/Hukuk 13/76
(Dava No. 126/75; Girne)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: M. Necati Münir Ertekün, Başkan, Ahmet İzzet ve Salih
-S. Dayıoğlu.
İstinaf eden: Önder Yusuf, Çatalköy.,
ile
Aleyhine istinaf edilen: Cafer Senar, Girne.
a r a s ı n d a
İstinaf eden namına: Mustafa Güryel.
Aleyhine istinaf edilen namına: Selç-uk A. Gürkan.
Taksit İstidası - Borcun aylık taksitlerle ödenmesi talebi - Hükümlü
borçlunun ödeme kabiliyeti hakkında istintakı - Hukuk Muhakemeleri
Usulü Yasası madde 86-91.
Hukuk Usulü - Hükümlü borçlunun mahkemeye gelmemesi - İlk Mahkemenin
- derdest emri vermesi.
Hukuk Usulü - İstinaf - Derdest emrine karşı istinaf.
Fasıl 6 Hukuk Muhakemeleri Usulü Yasası - Yasanın 87. maddesi Bu
maddeye göre hükümlü borçluyu mahkemeye gelmeye icbar etme yetkisi,
hukuk davalarında şahitleri mahkemeye -gelmeye icbar etme yetkisi
ile aynıdır.
1960 Adalet Mahkemeleri Yasası - Yasanın 48 ve 49. maddeleri Bir
şahidin derdest edilip Mahkemeye getirilebilmesi - Mahkemenin resen
veya bir tarafın müracaatı üzerine bir şahidi Mahkemeye celbetmesi
Celb e-mrine uymayan veya niçin uymadığını Mahkemeyi tatmin edecek şekilde izah etmeyen şahsı Mahkemenin derdest etme yetkisi.
Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü - Tüzüğün 32. Emri - Şahitlerin
mahkemeye nasıl celbedileceği.
Hukuk Usulü - Hükümlü borçlunun Mahk-emeye gelmemesi sebebi ile
aleyhine derdest müzekkeresi çıkarabilmesi için daha önce kendisine
şahit celbnamesi çıkarılmış olması gerekir.
Fasıl 6 Hukuk Muhakemeleri Usulü Yasası - Yasanın 89. maddesi Hükümlü
borçlunun ödeme kudretinin tetkiki ta-lebi - Hükümlü borçlunun
Mahkemeye gelmesinin şart olmaması ve gıyabında Mahkemenin istidayı
sonuçlandırabilme yetkisi.
OLAY: Müstedi dosyaladığı bir istida ile, Müstedaaleyhin hükümlü
borcunu aylık taksitlerle ödemesini talep etti. Müstedaaleyh -bu
istidaya itiraz dosyaladı fakat duruşma günü Mahkemeye gelmedi. İlk
Mahkeme, Müstedi avukatının talebi üzerine Müstedaaleyhin
tutuklanarak istintak edilmek için ileri bir tarite Mahkemeye
getirilmesini emretti.
Müstedaaleyh, İlk- Mahkeme kararının hatalı olduğunu öne sürerek
kararı istinaf etti.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, hükümlü borçluyu Mahkemeye gelmeye zorlama
yetkisi ile herhangi bir tanığı zorlama yetkisinin aynı olduğunu,
her iki halde de tutuklama emri verebilmek içi-n önceden şahit
celbnamesi çıkarılması gerektiğini belirtti ve Müstedaaleyhin
Mahkemeye celbi için şahit celbnamesi çıkarılmadığını dikkate
alarak İlk Mahkeme emrini hatalı buldu ve verilen emri iptal etti.
H Ü K Ü M
Ale-yhine istinaf edilen (davacı-müstedi) 29 Aralık 1975 tarihinde Girne Kaza Mahkemesinde dosyaladığı bir istida ile istinaf edenin (davalı-müstedaaleyhin) kendisine olan K.L.ll.- hükümlü borcunun ve K.L.3.10l) mil dava masraflarının aylık taksitlerle ödenmes-i hususunda Mahkeme tarafından istintak edilmesini talep etmiştir. İstinaf eden ise bu istidaya bir itiraz dosyalamıştır.
İstida 29 Ocak 19'76 tairhine tayin olunmuştu. O gün müstedaaleyh ve avukatı Mahkemede hazırdı. Davalının avukatı müvekkilinin tüm- borcu 15 güne kadar ödeyeceğini bildirmesi ve bu maksatla tehir istemesi üzerine duruşma 19 Şubat 1976 tarihine ertelenmiştir. 19 Şubat 1976 tarihinde müstedaaleyh hazır değildi, sadece namına avukatı Güryel Bey hazırdı. Müstedinin avukatı Mahkemeye bir m-üracaat yaparak müstedaaleyhin derdestini talep etti. Bu talebe itiraz vaki olduğu halde Mahkeme müstedaaleyhin derdest edilip 15 Mart 1976 tarihinde Mahkemeye getirilmesini emretmiştir.
Bu emirden istinaf eden müstedaaleyh, derdest emrinin herhangi bi-r hukuki mesnetten yoksun olduğunu ve herhangi bir yasal gerekçeye dayanmadığını iddia etti.
İstida Fasıl 6, Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanununun 86-91. maddelerine istinad etmektedir. 87. maddeye göre ödeme imkânlarının tetkiki için hükümlü borçlunun Ma-hkemeye gelmesini icbar etmek yetkisi, hukuk davalarında şahitlerin Mahkemeye ,gelmesini icbar etmek yetkisi ile aynidir.
87. Madde aynen şöyledir:
Compellin 87. The Court shall have the same powers to attendance
attendance compel the attendance- of a judgment debtor
for exa for examination as it has to compel the atten-
mination dance of a witness in a civil action."
Hukuk davalarında bir şahidin derdest edilip Mahkemeye geti-
rilmesi hususu 1960 Adalet Mahkemeleri Kanununun 48 v-e 49. mad-
delerinde depriş edilmektedir. 48 ve 49. maddeler aynen şöyledir:-
"Mahkeme 48. Herhangi bir mahkeme bniindeki herhangi
Şahitler bir hukuk muamelesinde ve o muamelenin herhan-
celbede- gi bir safhasında, mahkeme, ya k-endi hareketi
bilir. veya herhangi bir tarafın müracaatı üzerine, Cum-
huriyet veya Egemen Üs Bölgelerindeki herhangi
bir şahsı şahadet vermek veya yedinde bulunan
herhangi bir vesikayi ibraz etmek i-çin mahkemeye
celbedebilir, ve o şahsı bir şahit veya bilirkişi
olarak istintak edebilir ve bilcümle muhik istis-
nalar mahfuz kalmak şartiyle, o şahsı yedinde
bulunan herhangi bir vesikayi ib-raz etmege icbar
edebilir.
"Ceimekten 49. Eğer, isbatı vücut edeceği zaman ve yer
istinkâf hakkında mâkul ihbar alan celbedilmiş şahıs, za-
eden manında gelmekten istinkâf ederse ve gelmeyiğini
şahit. mah-kemeyi tatmin edecek surette mazur göster-
mezse, herhangi başka bir mesuliyetten müstakil
olarak, gelmesini icbar etmek için müzekkere ile
aleyhine muamelede bulunulabilir ve gelmesini
icbar -etmek hususunda veya müzekkereye riayet-
ten istinkâf etmesi sebebiyle yapılmış olabilen
bilcülmle masrafı ödemesi emredilebilir ve keza
iki aydan fazla olmayan hapis cezası veya yirmi
lirayi -geçmeyen para cezasına veyahut her iki
cezaya da çarptırılabilecektir."
Bu maddelerden görüleceği gibi Mahkeme ya kendi hareketi veya herhangi bir tarafın müracaatı üzerine şadet vermek için
herhangi bir şahidi Mahkemeye celbedebilir. -Celbedilen şahit Mah-
kemeye gelmediği takdirde ve gelmeyiğini Mahkemeyi tatmin ede-
cek bir şekilde izah etmediği takdirde bu gibi şahit 'derdest edilip
Mahkemeye getirilebilir. Her iki madde de şahidin "celbedilmesin-
den" bahsetmektedir. Bir şahidin c-elbedilmesi ise Hukuk Muhake-
meleri Nizamlarına göre olur. Bu konuda ilgili Emir 32'dir. Bu
Emir şahitlerin nasıl celbedileceğini ve şahit celbnamesinin nasıl
isdar edileceğini izah etmektedir.
Bütün bunlardan anlaşılacağı gibi, bir şahidin veya bu -isti-
nafta olduğu gibi ödeme kabiliyeti hakkında istintak istenen bir
hükümlü borçlunun Mahkemeye gelmemesi sebebi ile derdest edi-
lebilmesi için daha önceden kendisine bir şahit celbnamesinin çıkarılması gereklidir. Ancak bunlar yapıldığı ve şahit veya- ödeme imkânlarının tetkik edilmesi istenen hükümlü borçlu Mahkemeye gel-
mediği takdirde Mahkeme gerekli derdest müzekkeresini yasal ola-
rak isdar edebilir.
Şunu da belirtmek faydalı olur ki Fasil 6'nın 89. maddesine
göre ödeme imkânlarının tetkik ed-ilmesi istenen hükümlü borçlunun
Mahkemeye gelmesi şart değildir. Gelmediği takdirde Mahkeme
gıyabında alacaklının ve diğer şahitlerin şahadetini dinleyerek ka-
rara varabilir.
Yukaridaki sebeplerden dolayı istinaf kabul olunur ve Bidayet
Mahkemesinin- müstedaaleyhin derdesti ile ilgili 19 Şubat 1976 ta-
rihinde vermiş olduğu emir iptal olunur.
İstinaf masraflarını aleyhine istinaf edilen ödeyecektir.
(M.N.Münir Ertekün) (Ahmet İzzet) (Salih S. Dayıoğlu)
Başkan Yar-gıç Yargıç
11 Mart, 1976.
Full & Egal Universal Law Academy