-D.20/91 Yargıtay/Hukuk 13/90
(Genel İstida 35/80; Girne)
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: N. Ergin Salâhi, Taner Erginel, Metin A. Hakkı
İstinaf eden: James Mevlin Peers'-in ba-vekâletname vekili sıffatı ile
Talât Kürşat 34.A. Müftü Raci Efendi Sk., Lefkoşa.
(Müstedi)
ile
Aleyhine istinaf edilen: 1- K.T.F.D. Başsavcılığı, Lef-koşa.
2- K.T.F.D. Ekonomi ve Maliye Bakanlığı (Yönetici)
temsilen K.T.F.D. Başsavcılığı, Lefkoşa.
(Müstedaaleyhler)
- A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Talât Kürşat adına Emine Erk.
Aleyhine istinaf edilenler namına: Derviş Akter.
K A R A R
N. Ergin Salâhi: İşbu istinaf 7/80 sayılı Yabancıdan S-atın Alınan Taşınmaz Malların Kaydı Yasasına istinaden Girne Kaza Mahkemesinde dosyalanan 35/80 sayılı bir genel istidada İlk Mahkemenin müstenif aleyhine verdiği bir karardan yaplmıştır.
Taraflar arasında istinafta ihtilâf konusu yapılmayan olgular aşağ-ıdaki şekilde özetlenebilir.
Aslen yabancı bir İngiliz olan müstenif, Girne Doğanköy eski ismi ile Thermia'da Pafta/Harita XII/29.E.1'de görülen ve Koçan No.1077'de kayıtlı Parsel 200/1 ve Parsel 200/3'den oluşan bir taşınmaz malı 3500 Kıbrıs Lirasına 19-73 yılında Theo Lambrides isimli bir Kıbrıslı Rumdan satın almıştır. Taraflar ilkin 23 Ağustos 1973'de sözlü bir anlaşma yapmışlar ve müstenif satıcı mal sahabi Ruma 1340KL. Ödemiş ve bu miktarın ödendiğini gösteren ve Mahkemeye Emare No.1 olarak sunulan m-akbuzu almıştır. 13 Ekim 1973 tarihinde taraflar daha önce yapmış oldukları sözlü anlaşmayı içeren bir yazılı anlaşma yapmışlar ve bu da Mahkemeye Emare numara 2 olarak ibraz edilmiştir. Kaza Mahkemesindeki duruşmada müstenif şahadet vermiş ve 23 Ağustos 1-973 tarihide ödediği 1340KL.'sına ilâveten sırası ile 28 Kasım 1973'de 892KL., 22 Şubat 1974'de 1500KL: ve 25 Mayıs 1974'de 200KL. Ödediği paralara karşılık aldığı makbuzları sırası ile Emare 3, 4 ve 5 olarak ibraz etmiştir. Yine ihtilâfsız olgulara göre y-ukarıda referansı verilen parselleri içeren ve 1977 kayıt numaralı koçanda görülen satış konusu taşınmaz mal akdin yapıldığı tarihlerde satıcı Kıbrıslı bir Rum olan Theo Lambrides isminde kayıtlı idi.
Davayı dinleyen Girne Kaza Mahkemesi müstenifin yukar-ıda sözü edilen taşınmaz malı, 1974 Barış Harekâtından önce adı geçen Kıbrıslı Rumdan satın aldığı ve Mahkemeye ibraz edilen satış akdinin konu Emarelerle ispat edildiği bulgusuna varmıştır.
İlk Mahkemnein bu husustaki bulgusu şöyledir:
"Müstedinin The-rmia'da Pafta/Harita XII/29 E.1 Parsel No.200/1 ve 200/3, Koçan No.1077 olan taşınmaz malı 13 Ekim 1973 tarihini taşıyan Emare 2 sözleşme ile satın aldığı konu taşınmaz malın satış bedeline karşılık ödeme yapıldığını gösteren 28 Kasım 1973 tarihli Emare 3 -ve 25 Mayıs 1974 tarihli Emare makbuzlar ışığında satışın 20 Temmuz 1974 tarihinden önce yapıldığı, satıcının verdiği Emare 5 makbuz ışığında tüm satış bedelinin ödenmiş olduğu, konu taşınmaz malın sözleşme tarihinde satıcı adına kayıtlı olduğu, müstedinin- sözleşmeden doğan menfaatlerinin Kıbrıs Türk Federe Devleti Savunma Bakanlığı Yabancılar ve Azınlıklar Dairesi tarafından kaydedildiği gayet açık olarak görülmektedir."
İlk Mahkeme müstenifin satış akdine konu edilen yeri, 1974 Barış Harekâtından önce s-atın alındığını kanıtlamış olmasına rağmen satış tarihinden sonra mal sahibi Rumun bu yeri, başka Ruma ait komşu parsellerle birleştirilerek yeniden ifrazını yaptığı ve neticede iki parselden oluşan satış konusu yere yeni bir parsel eklenerek koçan numaras-ının da değiştiği, bu nedenle satış konusu malın ortadan kalktığı bulgusuna varmıştır. Ayrıca satıcı Rumun Emare 2 olarak ibraz edilen sözleşmeyi, bu işlemlerle varış Harekâtından önce ihlâl ettiği bulgusuna vararak müstenifin müracaatını bu nedenlere bağl-ı olarak reddetmiştir.
İstinaf, Kaza Mahkemesinin bu kararına karşı yapılmakta olup 4 istinaf sebebi içermekle beraber istinaf sebepleri birlikte ele alınmış olup aşağıdaki şekilde özetlenebilir.
1. İlk Mahkeme huzurundaki şahadet ışığında müstenifin k-onu malı satın almış ve satış bedelini ödemiş olduğu yönünde bulgu yaptıktan sonra müstenifin istidası uyarınca emir vermekle hata etmiştir.
2. Konu malda yapılan amalgame ve ifraz işlemleri esasa inmeyen hudut değişikliği olup 1077 numaralı koçanda görü-len satış konusu taşınmaz mal bu amalgame ve ifraz neticesinde 1104 numaralı koçan içerisinde olduğundan koçan değişikliğine rağmen satılan mal aynıdır ve İlk Mahkeme bu hususta bulguya varmamak ve konu yerin müstenifin adına kaydedilmesine emir vermemekle- hata etmiştir.
İstinafın duruşmasında müstenif avukatı, satışı yapan Rumun bir mühendis olduğunu ve müstenif ile satıcının satıştan sonra konu yer üzerinde 20.000KL. değerinde belirli bir plân uyarınca ev inşaatı yapmak için anlaştığını ve bu anlaşma iç-in de adı geçen Ruma para ödendiğini iddia ederek, bu husustaki şahadete değinmiştir. Ayrıca yapılan birleştirme ve hudut değişikliğinin şekilsiz olan satış konusu arazinin hudutlarını düzenlemek ve araziyi daha kullanılır şekle sokmak amacına yönelik oldu-ğunu, satıcı Rumun bu işlmeleri sözleşmeyi ihlâl maksadı ile yapmayıp inşa edilmesi tasarlanan evin avlusunu oluşturan yerin düzenini sağlamak için yaptığını ileri sürmüştür. Yine müstenif avukatı bu başlık altında yapılan işlemlerin hakikatte bir hudut dü-zeltmesi olduğunu, satılan mal değişen koçan numarasına rağmen ortadan kalkamdığını ve 1104 numaralı koçan tahtında kayıtlı olduğunu ileri sürmüştür.
Aleyhine istinaf edilen tarafından bulunan savcı ise 1077 numaralı koçanda görülen ve 200/1 ve 200/3'den- oluşan 1 dönüm 2800 ayakkare büyüklüğündeki yerin satıştan sonra ve Barış Harekâtından önce taşınmaz malı satan Rum tarafından yandaki parsellerle birleştirilmek ve yeniden tanzim edilmek sureti ile bu iki parselin büyük bir kısmının 1104 numaralı yeni ko-çanda görülmüş olmasına rağmen parsel numaralarının 200/1/1 ve 200/3/1 olarak değiştirildiğini, bu iki parsele ilâveten aynı koçana 222.3/2 numaralı bir parsel eklendiğini ve bu durumda satılan malın ortadan kalktığını veya satış senedindeki aynı mal olmak-tan çıktığını ileri sürmüş ve İlk Mahkemenin bu yöndeki bulgusunun hatalı olmadığını iddia etmiştir. Yine savcı bu yapılan işlemlerin dava konusu satış senedinin Barış Harekatından önce mal sahibi ile satıcı Rum tarafından ihlâl edilmesi anlamına geldiğini- ve bu nedenle de ortada halen geçerli bir anlaşma bulunmadığını iddia etmiştir.
İleri sürülen iddialar ışığında şahadeti tetkik ettiğimizde, hakikaten 1077 numaralı koçanda görülen ve satış konusunu teşkil eden 200/1 ve 200/3'den oluşan taşınmaz malın, -Mahkemeye Emare 7 olarak sunulan tapu haritasından görüldüğü gibi, içerisine bir inşaat yapılması halinde bazı hudut düzeltmeleri gerektirecek düzeyde şekilsiz olduğu görülmektedir. Yine sunulan şahadeti tetkik ettiğimizde müstenifin, konu yeri adı geçen K-ıbrıslı Rumdan satın aldıktan sonra, bu yer içerisine 20.000KL. değerinde o günkü koşullara göre oldukça pahalı sayılabilecek bir konutun meslekten mühendis olan satıcı Rum tarafından inşa edilmesi hususunda ek bir anlaşma yaptığı görülür. Öyle anlaşılıyor- ki satılan bu yer içerisine ek bir anlaşma uyarınca inşaat yapmayı üstlenen mal sahibi Rum komşu arazi sahibi ile anlaşarak belirli bir hudut düzeltmesi yapma yönünü seçmiştir. İlk bakışta satış konusu malın yapılan bu değişikliklerle ortadan kalktığı ve -keza bu işlemlerin yapılması ile taraflar arasındaki anlaşmanın ihlâl edildiği izlenimi yaratılmaktadır. Ancak müstenifin tekzip edilmeyen şahadeti ile sunulan Emare tapu haritaları dikkatlice incelendiğinde satılan taşınmaz malı oluşturan parselerden biri- olan 200/3'den Kuzey hududunda yer alan bir kısım ifraz yolu ile koparılarak 200/3/2 olarak numaralandırılıp komşu parsel sahibine bırakılmış ve bu parsele karşılık da satılan malın Doğu hududundaki dere yatağı boyunca uzanan son derece dar ancak nispeten- daha geniş bir alana sahip bir kısım yine aynı komşu Ruma ait başka bir parselden koparılarak 222.3/2 olarak numaralandırılıp satılan mala eklenmiştir. Satış konusu taşınmaz maldan ayrılıp komşu parsel sahibi başka bir Ruma bırakılan 200/3/2 numaralı pars-elin çıplak gözle fark edilemeyecek derecede küçük olduğu görülmektedir. Bu hususta şahadet veren Girne Kaza Tapu Amiri bu yerin alanının hesaba gelmeyecek derecede küçük olduğunu şahadetinde ifade etmektedir. Komşu parsel sahibi başka bir Ruma bırakılan b-u yere karşılık yine aynı Ruma ait olan ve taşınmaz mala eklenen 222.3/2 numaralı parsel ise nispeten daha geniş bir alana sahip olmasına rağmen son derece kullanışsız olup ancak satılan yere birleşmesi halinde avantajlı bir şekilde kullanımı söz konusu ol-duğu görülmektedir. Bu şekilde birleştirilen ve yeniden tanzim edilen satış konusu arazinin koçan numarası da değiştirilmiş ve 1077 yerine 1104 olarak numaralandırılıp satıcı Rum adına kaydedilmiştir.
Şahadeti incelediğimizde yapılan bu değişikliğin hudu-t düzeltil-mesinden başka birşey olmadığı kanaatındayız. Bu hudut düzeltmesinin gerçekleşebilmesi için yapılan tapu işlemleri neticesinde koçan numarasının değişmiş olması satılan malı ortadan kaldırmamaktadır. Satış konusu parseller bu numaralandırmaya ta-bi olarak değişmiş olmasına rağmen 1104 numaralı koçanda satan Rum Theo Lambriades isminde kayıtlı olduğu görülmektedir. Mal sahibi Rumun Emare 2 satış anlaşması ile satmış olduğu yerin hudutlarını ne sebeple yeniden tanzim etme yönüne gittiği hususuna gel-ince; normal şartlar altında böyle bir işlemin yapılması anlaşmanın ihlâli anlamına gelebilir. Ne var ki konu malı satan Rum bu yeri müstenife satmakla kalmamış, müstenifle yaptığı ikinci bir anlaşma uyarınca, tasvip edilen bir plân dahilinde bir konut inş-aatını üstlenmişti. Yapılan hudut düzeltmesini bu gerçekler ışığında değerlendirdiğimizde satıcı Rumun Emare 2 olarak sunulan anlaşmayı ihlâl etme niyetinde olmadığı açıklık kazanmaktadır. Diğer bir ifade ile malı satan bir kişi satış konusu arazinin şekli- ne kadar avantajsız olursa olsun bunu aynı şekilde satması ve devretmesi beklenirken böyle bir işlem yapmış olması anlaşmayı ihlâl ettiği anlamına gelmekle beraber yukarıda değindiğimiz hakikatler ışığında bu yere o günkü şartlarda oldukça pahalı bir inşa-at yapmayı üstlendiğini dikkate aldığımızda bu hudut düzeltmesini araziyi daha avantajlı duruma sokmak için yaptığı ve anlaşmayı ihlâl etme amacını gütmediği kanaatına varırız.
Yukarıda serdedilen görüşler ışığında İlk Mahkemenin satış konusu taşınmaz ma-lın parsel ve koçan numaralarının değişmesi nedeni ile ortadan kalktığı ve keza sözü edilen amaca yönelik yapılan işlemleri satıcı Rumun anlaşmayı ihlâl etmek amacı ile yaptığı yönündeki bulgusunun hatalı olduğu kanaatındayız.
Yukarıda değindiğimiz gibi -İlk Mahkeme konu yerin ilkin 23 Ağustos 1973'de sözlü bir anlaşma ve 13 Ekim 1973 tarihinde Mahkemeye Emare 2 olarak ibraz edilen yazılı bir anlaşma ile müstenif tarafından satın alındığı, satış senedeinin Mahkemeye sunulan Emarelerle ispat edildiği, satış- bedelinin tümünün ödendiği ve yukarıda sözü edilen ihtilâf dışında satışın 7/80 sayılı Yasanın öngördüğü şekilde ispatlandığı hususunda bulgu yapmıştır. Taraflar arasındaki ihtilâf konusu da yukarıdaki gerekçelerle karara bağlandığına göre istinafın kabul- edilmesi gerekir.
Netice olarak istinafın kabul edilmesine ve koçan numarası 1104'de belirtilen ve 200/1/1, 200/3/1 ve 222.3/2 numaralı parselelrden oluşan taşınmaz malın müstenif adına kaydedilmesine, oybirliği ile, karar verilir.
Masraflar hususunda- herhangi bir emir verilmez.
(N. Ergin Salâhi) (Taner Erginel) (Metin A. Hakkı)
Yargıç Yargıç Yargıç
18 Aralık 1991
Full & Egal Universal Law Academy