-D.1/98 Yargıtay/Hukuk 13/97
(Dava No: 829/93; Girne)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Taner Erginel, Metin A. Hakkı, Nevvar Nolan.
İstinaf eden: Avukat Gözel Halim (Müteveff-a Girne -
Karakum'lu Asime Behçet n/d Asime
Raşitoğulları Tereke Tenfiz Memuru sıfatı
ile) Girne
(Davalı)
- ile -
Aleyhine istinaf edi-len: 1. Mehmet Fehmi, Lefkoşa
2. Nahide Hıdıroğlu, Lefkoşa
3. Fezile Rauf n/d Fezile Kutalp
Lefkoşa.
(Davacı)
- A r a s ı n d a.
Girne Kaza Mahkemesinin 829/93 sayılı davada, 28.11.1996 tarihinde verdiği karara (Necmettin Bostancı, Kaza Mahkemesi Başkanı, Gülen Özkamil, Kaza Mahkemesi Yargıcı) karşı Davalı tarafından yapılan istinaftır.
İstina-f eden namına: Avukat Gözel Halim (Müteveffa
Girne'li Asime Behçet'in Tereke
İdare Memuru sıfatıyle)
Aleyhine istinaf edilenler namına: Avukat Şefika Durduran
ve Avukat Peri Hak-kı
Kıbrıs Türk Hava Kurumu namına: Avukat Mahmut Tekinay.
------------------
H Ü K Ü M
-
-Taner Erginel: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Metin A. Hakkı okuyacaktır.
Metin A. Hakkı: İşbu istinafın kökeninde yatan ihtilâfsız olguları aşağıdaki şekilde özetlemek mümkündür:
29.7.1993 tarihinde Girne'de vefat eden Asime Behçet, -3.12.1990 tarihinde yaptığı 2 yapraktan oluşan bir vasiyetname ile, özetle o tarihten önce yapmış olduğu diğer vasiyetnameleri iptal ederek, ev eşyalarının tümünü Özgül Mustafa'ya bırakmış, gayrımenkullerinin tümünü ise Kıbrıs Türk Hava Kurumuna vasiyet ed-erek, adıgeçen Özgül Mustafa'ya Girne'deki evinde kira ödemeksizin hayatı boyunca ikamet etme hakkı tanımış, nakit parasının ise Tereke İdare Memurunun uygun göreceği bir bankada tereke adına açılacak bir hesaba aktarılmasını ve faizlerinin vasiyette öng-örülen işlemler yapıldıktan sonra arta kalanının yine Kıbrıs Türk Hava Kurumuna kalmasını vasiyet ederek avukat Gözel Halim'i de Terekesine Tereke İdare Memuru olarak atamıştır. (Executor). Vasiyeti yapan Asime Behçet, 2 yapraktan oluşan vasiyetnamenin he-r iki sayfasını imzalamış ancak vasiyete tanık olarak imza atan 2 kişi sadece son yaprağı imzalarken ön yaprağa herhangi bir imza veya (initial) isimlerinin ön harflerini koymamışlardır.
Asime Behçet'in vefatını müteakip, vasiyetnamesi gündeme geldiğ-inde, Davacı Aleyhine İstinaf Edilen durumunda bulunan ve vasiyeti yapan müteveffiye ile kan bağı olup yasal varisleri arasında yer alan 3 kişi, Girne Kaza Mahkemesinde, Tereke İdare Memuru olarak atanma durumunda bulunan avukat Gözel Halim aleyhine 12.10.-1993 tarihinde 829/93 sayılı davayı ikame ederek, Mahkemeden, inter alia, ilgili vasiyetnamenin geçerli olmadığı doğrultusunda bir karar veya ilâm talep etmişlerdir. Tereke İdare Memuru (Executor) durumunda bulunan avukat Gözel Halim ise, ilgili vasiyet-namenin, müteveffiyenin son arzusunu teşkil ettiğini, geçerli olduğunu iddia ederek, davaya bir müdafaa dosyalamıştır. Lâyihalar tamamlandıktan sonra dava Girne Kaza Mahkemesince dinlenmiş, tarafların Mahkemeye celbettikleri şahitlerin şahadetleri dinlenm-iş ve Mahkeme önüne emare olarak konan vasiyetname de incelendikten sonra Girne Kaza Mahkemesi ilgili vasiyetnamenin formal yönden sakat olduğunu, ilgili mevzuat gereği formalitelerinin tamam olmadığını kabul ederek 28.11.1996 tarihinde verdiği kararla (hü-kümden alınan kelimelerle) "dava konusu vasiyetnamenin geçersiz olduğu, davalının Tereke Tenfiz Memuru tayini ile ilgili emrin geçersiz olduğu hususunda hüküm ve emir" verip dava masraflarının da terekeden karşılanmasını emretmiştir.
Kendini bu karar-dan mağdur hisseden ve sözü edilen davada Davalı durumunda bulunan Gözel Halim bu karar aleyhine Yüksek Mahkemeye istinaf etmiştir. İstinaf, istinaf ihbarnamesine göre birden fazla istinaf sebebi içermekle birlikte, İstinaf Eden Davalının yakınmalarını te-k başlık altında ve aşağıdaki şekilde özetlemek mümkündür.
Alt Mahkeme ilgili vasiyetin mukayyit önünde yapıldığını kabul ettikten sonra, Fasıl 195'in 23. maddesini sıkı bir şekilde tefsir edip bu meseleye uygulamakla hata etti. Alternatif olarak, -Fasıl 189 Tereke İdare Yasasının 58. madde hükümlerinin ruhuna ters olarak, bizim Fasıl 195 Vasiyet ve Tevarüs Yasasının özünün, İngiltere'de 1837 Wills Act'dan alındığını Alt Mahkeme göz ardı ederek, o tarihten sonra bir vasiyetnamenin geçerli olabilmesi -için İngiltere'de aranan formalitelerin azaltılmış olduğunu nazarı itibara almayarak ve İngiltere'deki gelişmeleri göz ardı ederek Fasıl 195'in 23. maddesini sıkı sıkıya bu meseleye uygulamakla hata etmiştir.
Yukarıdakilerden görülebileceği gibi, bu- istinafta karar verilmesi gereken husus tek bir yasal nokta içermektedir, ve o da, bizde halen yürürlükte bulunan Fasıl 195 Vasiyet ve Tevarüs Yasasının 23. maddesinin harfiyen bu meseleye uygulanıp uygulanamayacağı hususudur. Bir başka deyişle İngiltere-'de yasa yolu (statute)ile yapılan değişiklikler KKTC Mahkemelerini ne derece bağlamaktadır? İyi bilinen bir gerçektir ki KKTC'de uygulanan mevzuatın kökeni ve hukuk sistemimizin kökü Anglo - Saxon hukukudur. Dolayısıyle bir çok yasalarımızın, örnek ola-rak Fasıl 9 Şahadet Yasamızın 3.üncü maddesinin ve 9/76 sayılı Mahkemeler Yasamızın 38. maddesinin öngördüğü gibi İngiltere'de belirli bir tarihe kadar yürürlükte bulunan mevzuat ile Ahkâm-ı Umumiye
prensipleri Kıbrıs'ta uygulanır. (Bak: Anayasanın 7.inc-i Kısmındaki Geçici 4. maddesi) Ancak bunlar Kıbrıs'ta yürürlükte bulunan bir yasaya (statute) ters olmaları halinde, ters oldukları oranda uygulanmaz. Bilhassa 1960 yılından sonra, yani İngiliz sömürge devri sona erip, Kıbrıs Cumhuriyetinin ilânından son-ra İngiltere Parlâmentosunun geçirdiği yasalar (Statute Laws) Kıbrıs'ta yasa olarak uygulanmaz ancak Ahkâm-ı Umumiye prensipleri (Common Law) yukarıda izaha çalışılan çerçevede KKTC'de uygulanmaya devam eder.
Bu istinafı karara bağlamak için olaya ta-rihsel açıdan bakıp mevzuatı incelemek yerinde olacaktır. İngiltere'de halen tadil olunmuş şekli ile yürürlükte bulunan 1837 Wills Act'dan büyük bir ölçüde alınan bizim Fasıl 195 Vasiyet ve Tevarüs Yasasının yapıldığı günden beri formalite açısından 2 ya-sa mukayese edildiğinde, muadili İngiliz Yasasından daha sıkı kriterler içerdiği görülmektedir. Bizim Fasıl 195'in 23. maddesi aynen şöyle iken;
"23. No will shall be valid unless it shall be
in writing and executed in manner hereinafter
- mentioned, that is to say -
(a) it shall be signed at the foot or end
thereof by the testator, or by some
other person on his behalf, in his
presence and by his direction; and
(b) such signature shall be made or ac-knowledged
by the testator in the presence of two
or more witnesses present at the same
time; and
(c) such witnesses shall attest and shall
subscribe the will in the presence of
the testator and in the p-resence of each
other, but no form of attestation shal be
necessary; and
(d) if the will consists of more than one
sheet of paper, each sheet shall be
signed or initialled by or on behalf
of the testator -and the witnesses."
(underline supplied).
İngiltere'deki 23.maddenin muadili olan 1837 Wills Act'ın 9. maddesi -ise aynen şöyle idi:
"9. Every will shall be in writing, and
signed or acknowledged by the testator in
the presence of two witnesses at one time,
who shall attest the will.-. No will shall
be valid unless it shall be in writing-, and
executed in manner herein-after mentioned;
(that is to say), it shall be signed at the
foot or end thereof by the testator, or by
some other person in his presence and by his
direction; and such signature shall be made
-or acknowledged by the testator in the presence
of two or more witnesses present at the same
time, and such witnesses shall attest and
shall subscribe the will in the -presence of
the testator, but no form of attestation shall
be necessary."
(Bak: Halsbury's Statutes of England 2. nd. ed. vol.26
sayfa 1332).
İstinaf Edenin duruşma esnasında iddia ettiği gibi 1837 Wills Act'ın, İngiltere'de yü-rürlüğe girdikten sonra birden fazla tadilâta uğradığı bir gerçektir. Tüm tadilâtları sıralama çabasına girmeden misal olarak The Wills Act, 1852 (Bak: Halsbury's Statutes of England, Second Edition, vol. 26, sayfa 1354) gösterilebilir. 1969 yılına kada-r İngiltere'de bu konuda geçirilen diğer yasalar Halsbury's Statutes, Fourth Edition, vol.50, sayfa 150-177 de görülebilir.
Kıbrıs'ta ise Fasıl 195 Vasiyet ve Tevarüs Yasası 1960 yılında Cumhuriyetin ilânından sonra bir kere tadil olunmasına rağ-men (Bak yasa 10/1971) ilgili yasanın 23.üncü maddesi hiç bir tadilâta uğramamıştır ve aynen yukarıda iktibas edildiği şekilde yürürlüktedir. Kıbrıs'taki içtihatlar, bir başka deyişle, The Cyprus Law Reports, yayınlanmaya başlandığından beri, göstermekt-edir ki bir vasiyetnamenin geçerli olabilmesi için mevzuatımızın öngördüğü formalitelerin harfiyen uygulanması gerekmektedir. (Misal olarak bak: Georgıos Pavlides v. Socratis Potamiti, 1910, CLR vol.9 sayfa 119). Halen yürürlükte bulunan Fasıl 195'in 23.- maddesi 1961'de Anastassi Charalambous v. Alkıs J. Demetrıou davasında (Bak: CLR, 1961, sayfa 30) ve Yargıtay/Hukuk 41/89 (D.24/90) da ve bilâhare de Yargıtay/Hukuk 39/93 (D.2/94) de Mahkemelerce tefsire veya incelemeye tekrar tabi tutulmuş ve bir vasiyet-namenin formal yönden geçerli olabilmesi için Fasıl 195'in 23. maddesinin öngördüğü şartların tümüne haiz olması gerektiği vurgulanmıştır. Fasıl 195'in 23. maddesi yasa ile tadil olunmadığı süre geçerlidir ve Mahkemelerimiz onu harfiyen uygulama durumunda-dır. İstinaf Edenin tezine, bilhassa İngiltere'deki içtihatlara göz atıldığında, sempati ile bakmamak mümkün değildir. (Bak: Misal olarak In The Goods of Braddock, 1875 -76, Probate Dıvısıon, sayfa 433 ve Re Olliver (1854) 2 Ecc and Ad 57, ve Halsbury's L-aws of England, Fourth Edition, vol.50. sayfa 136 paragraf 264). Burda son iktibas edilen eserin 264. paragrafın son cümlesi aynen şöyledir:
"Where, however, the attestation is not
on the same sheet of paper as the
testator's signature,- the attestation
must be on a paper physically connected
with that sheet."
Bir başka deyişle İngiltere'de bir vasiyetnamenin geçerli olabilmesi için bir yapraktan fazla kağıttan oluşması halinde, şahitlerin her yaprağı imzalaması gerekme-z. KKTC de ise İngiltere'den atıfta bulunulan yukarıdaki eserler, Fasıl 195 Vasiyet ve Tevarüs Yasamızın 23. maddesi ile bağdaşmadığı oranda uygulanmaz. Bu meselede Fasıl 195'in 23 (d) maddesi bir vasiyetnamenin, bir yapraktan fazla olması halinde her ya-prağın şahitler tarafından imzalanmasını öngörürken, bunun tersini öngören veya bu hüküm ile bağdaşmayan İngiliz içtihatları buna zıt olduğu oranda, KKTC'de uygulanamaz.
Yukarıdakiler ışığında, istinaf konusu Alt Mahkeme kararı tetkik edildiğinde b-ir hata içermemektedir. Netice olarak istinafın reddedilmesi gerekmektedir, çünkü bu meseledeki vasiyetname, iki yapraktan oluşan bir vasiyetnamedir ve Fasıl 195'in 23(d) maddesi her iki yaprağın da şahitler tarafından imzalanmasını öngörmesine rağmen şah-itleri ilgili madde hilâfına her iki yaprağı da imzalamamışlardır, dolayısı ile ilgili vasiyetname formal yönden sakattır. Meselenin tüm ahval ve şeraiti gözönünde bulundurularak istinaf masrafları ile ilgili herhangi bir emir verilmemesi kanımca uygun ol-acaktır.
Taner Erginel: Okunan karara katılırım.
Nevvar Nolan: Okunan karara katılırım.
Taner Erginel: Netice olarak oybirliği ile istinaf reddolunur. İstinaf masrafları ile ilgili herhangi bir emir verilmez.
Taner Erginel Metin A. H-akkı Nevvar Nolan
Yargıç Yargıç Yargıç
5 Ocak 1998
-
-
-
8
-
Full & Egal Universal Law Academy