-D.39/2016 Yargıtay/Hukuk No: 146/2014
(Lefkoşa Dava No: 5233/2012)

YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti:Narin F.Şefik,Gülden Çiftçioğlu, Bertan Özerdağ.

İstinaf eden No. 1) KKTC Maliye Bakanlığı vasıtasıyla KKTC
- Başsavcısı, Lefkoşa
No. 2) KKTC Milli Eğitim, Gençlik ve Spor
Bakanlığı vasıtasıyla KKTC Başsavcısı,
Lefkoşa
(Davalılar)

ile -

Aleyhine istinaf edi-len: Fikret Civisilli, Gazimağusa
(Davacı)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Savcı Meyrem Beşoğlu
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Öncel Polili.

Lefkoşa Kaza Mahkemesi Yar-gıcı Füsun Cemaller'in 5233/2012 sayılı davada, 9.9.2014 tarihinde verdiği karara karşı, Davalılar tarafından yapılan istinaftır.

----------

H Ü K Ü M

Narin Ferdi Şefik: Bu istinafta 2 karar oku-nacaktır.

Narin Ferdi Şefik: Huzurumuzdaki istinaf, Kaza Mahkemesinin 9.9.2014 tarihli kararından yapılmıştır.

Davacı, Maliye Bakanlığı ve Milli Eğitim, Gençlik ve Spor Bakanlığı aleyhine ikame ettiği davada, sair şeyler yanında, Mart 2012 maaşından ha-ksız olarak kesinti yapılarak eksik ödendiğini iddia ettiği 670.41TL ile bu meblağ üzerinden yasal faiz talep etmiştir.

Davalılar dosyaladıkları Müdafaa Takririne ön itiraz koyarak, Mart 2012 maaşından haksız ve/veya kanunsuz kesinti yapıldığı iddia edil-en bir davanın idari bir kararı hedef aldığı için Yüksek İdare Mahkemesinde açılması gerektiğini ileri sürmüşler, müdafaalarına devamla, her halükarda yapılan kesintinin hukuka uygun olduğunu, Davacının yasal olarak alması gereken maaşı aldığını belirtmişl-er ve davanın masraflarla ret ve iptal edilmesini talep etmişlerdir.

Davayı dinleyen Alt Mahkeme, Davalıların ön itirazlarını reddetmiş, Kaza Mahkemesinin bu davada yetkili mahkeme olduğunu kabul ettikten sonra, Davacının maaşından yapılan kesintinin hak-lı bir nedene dayanarak yapıldığının Davalılar tarafından ispat edilmediği cihetle, Davalıların müdafaalarını reddederek, Davacı lehine Davalı No.1 aleyhine 670.41 TL için hüküm vermiştir.

Davalı No.1 adına Başsavcılık bu karardan 5 istinaf sebebi ile is-tinaf etmiştir.

İstinaf sebepleri aynen şöyledir:

Muhterem Bidayet Mahkemesi, Davacının alacağının adi bir alacak olduğu ve bu nedenle yetkili mahkemenin Kaza Mahkemesi olduğu yönünde bulgu yapmakla ve Davacının maaşından yapılan kesintinin, Davalı N-o.(2)'nin Davacının Şubat 2012 tarihinde görevini yapmaması sebebi ile Mart 2012 maaşından kesinti yapılması yönündeki idari kararının sonucu olduğu ve dolayısıyla öncelikle bu kararın Yüksek İdare Mahkemesinde denetlenmesi gerektiği kararını vermemekle ha-talı hareket etmiştir.
Muhterem Bidayet Mahkemesi, Yargıtay/Hukuk 25/2011 (D.1/2012) sayılı kararı işbu davaya uygulayarak ve Davacının Mart 2012 maaşının mali patrimuanına girmiş ve subjektif bir menfaate dayandığı bulgusuna varmakla hatalı hareket etmişt-ir.

Muhterem Bidayet Mahkemesi, Davacının maaşından Ocak 2012 ayında görevini yapmaması sebebi ile kesinti yapıldığı ve bu kesintinin de Davalı No.(2)'nin idari kararı ile Davalı No.(1)'in uygulamaya koyduğu bir işlem olduğu bulgusuna varmamak ve Davalı N-o.(2) aleyhine davayı iptal etmekle hatalı hareket etmiştir.

Muhterem Bidayet Mahkemesi, Davacının görevi olmasına rağmen notları idareye vermemesi nedeni ile karne verilemediği şahadetini dikkate almayarak, yapılan kesintinin haklı bir nedene dayanmaması- nedeni ile Davalı No.(1)'in maaş miktarını ödemesine karar verip Davalı
No.(2) aleyhine Davayı iptal etmekle hatalı hareket etmiş,
huzurunda olan şahadeti yeterince dikkate almamıştır.

Muhterem Bidayet Mahkemesi, yasal mevzuat uyarınca maaş öd-eme ve/veya kesinti yapılması hususunda yetkili ita amiri Davalı No.(2) olmasına rağmen Davalı No.(2) aleyhine herhangi bir hüküm ve/veya karar vermeksizin Davalı No.(1)'in maaş miktarını ödemesine karar vermekle hatalı hareket etmiştir.

İstinaf Eden- tarafından ileri sürülen istinaf sebeplerini 3 başlık altında inceleyeceğiz:

1- Alt Mahkeme, Davacının Mart 2012 maaşından kesinti
yapılmasının idari bir işlem olduğunu kabul etmemek ve Yargıtay/Hukuk 25/2011 sayılı içtihatı takip ederek Lefkoşa Kaza Ma-hkemesinin davayı dinlemeye yetkili mahkeme olduğuna karar vermekle hata yaptı.

Davacı, dava ile ilgili tarihlerde Dr. Fazıl Küçük Endüstri Meslek Lisesinde Bilişim Teknolojileri Bölüm Şefi ve/veya öğretmen olarak görev ifa eden birisidir.

31.1.2012 t-arihli Dr. Fazıl Küçük Endüstri Meslek Lisesi Müdürü tarafından kaleme alınan Emare No.2 yazıda, yazıya ek listede yer alan öğretmenlerin, görevlerini eksiksiz olarak yerine getirmedikleri, Milli Eğitim, Gençlik ve Spor Bakanlığına bildirilmiştir. Bu liste-nin 2. sırasında Davacının ismi yer almaktadır.

Emare No.5 olarak ibraz edilen Milli Eğitim, Gençlik ve Spor Bakanlığı Mesleki Teknik Öğretim Dairesi Müdürünün 17.2.2012 tarihinde Hazine ve Muhasebe Dairesine yazdığı yazıda: "27,30 ve 31 Ocak 2012 (3 gün-) tarihlerinde Müdürlüğümüzün 25 Ocak 2012 tarih ve MTÖ.0.00-8-12/27 sayılı genelgesine ve yasa, tüzük ve akademik takviminde belirtilen görevlere aykırı hareket eden okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin maaşlarından tam gün kesinti yapılması hususunda ge-reğini saygı ile rica ederim" talebinde bulunulmuştur.

Nitekim Emare No.1 Davacının maaş bodrosunda, Davacının maaşından Mart 2012 için 670.41 TL kesinti yapıldığı görülmektedir.

Maaşından yapılan kesinti nedeni ile Davacı istinafa konu davayı 26 Hazir-an 2012 tarihinde ikame etmiştir.

Emare No.7 yazıda, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından Hazine ve Muhasebe Dairesine yöneltilen talep neticesinde, Davacının maaşından kesinti yapılmıştır. Ocak ayı için gerçekleştirilmesi istenen kesinti, Davacının Mart a-yı maaşından yapılmıştır.

Bir kamu görevlisinin maaşından kesinti yapılması ile ilgili içtihat kararları, doğru bir şekilde Alt Mahkemenin kararında yer almaktadır.

Yargıtay/Hukuk 10/83 (D.20/83)'de, kamu görevlilerinin maaş konusunun, ilgili Bakanlığı-n yürütsel ve yönetsel görevleri arasında olduğu kabul görmüştür. O meselede 31.12.1981 tarihinde başlayarak 30 ay süre ile yapılacak maaş kesintisi ile ilgili bir kararı hedef alan dava 25.1.1982 tarihinde ikame edilmişti.

Yargıtay/Hukuk D.25/85'de çoğu-nluk kararı ile, kamu görevlisi olan davacının ödenmediği maaş ve 13. Maaşla ilgili ikame ettiği davada, kaza mahkemesinin verdiği hüküm, konunun Yüksek İdare Mahkemesinin yetkisine girdiği görüşünün belirtilmesiyle iptal edilmiştir. İstinaftaki azınlık ka-rarında, müstedinin statüsü ve maaşı ile ilgili 9.3.1984 tarihli karar sonrası ile ilgili olarak, müstedinin statü ve maaşını tayin eden kararın idari bir karar olduğu kabul edilmekle birlikte, karar tarihinden önce işlenmiş ve fiilen tahakkuk etmiş aylık -maaş ve sair istihkakın, bu prensibe istisna teşkil ettiği ve almaya hak kazanılan maaşın, normal bir alacak davasında olduğu gibi kaza mahkemesinde talep edilmesi gerektiği görüşü yer almıştır.

Yargıtay/Hukuk 46/87 (D.6/88)'de, yukarıda Yargıtay/Hukuk D-. 25/1985'deki azınlık görüşü kabul edilerek, tahakkuk etmiş bir kira tahsisatının talebinin, kaza mahkemesinde ileri sürülmesinin doğru olduğuna oy birliği ile karar verilmiştir.

Yargıtay/Hukuk 25/2011 (D.1/2012) sayılı karar da bu gelişimi takip etmişt-ir. İstinafta, istinaf eden "Eylül 2010 ayı maaşının tahakkuk ettiğini, Eylül ayı maaşı tahakkuk ettiği için emekli maaşının davacının patrimuanına girdiğini, patrimuanına girdiği için emekli maaşından yapılan kesinti nedeniyle oluşan talebin adi bir alaca-k haline geldiğini, bu nedenle dava açtığını ve bu konuda kaza mahkemesinin yetkili olduğunu" iddia etmiştir. Aleyhine istinaf edilen ise "istinaf edenin Eylül ayı maaşı ay sonu ödenmektedir ve bu maaştan kesinti yapıldığında istinaf eden/davacının maaşı t-ahakkuk etmemişti. Eylül ayı maaşı vergi kesintisi yapıldığında tahakkuk etmediği için istinaf edenin patrimuanına girmemişti. Patrimuanına girmediği için yapılan işlemler idarenin yetki alanına giren işlemler olduğu için bu konuda yetkili mahkeme kaza ma-hkemesi değil de Yüksek İdare Mahkemesi olmalıdır" demiştir.

Yargıtay, Yargıtay/Hukuk 25/11 (D.1/2012) sayılı kararın 9.sayfasında bu iddialar karşısında şunlar belirtilmiştir:

"....... bir memurun maaşı tahakkuk ettikten sonra bu
maaş kişinin p-atrimuanına geçeceği için maaş ile
ilgili talepler alacak davasına konu olmalıdır.
Burada önemli olan, objektif bir hakka dayanan
menfaatin tahakkuk edip subjektif bir hak haline
dönmesidir.

Olgulara göre: İstinaf Eden Davacı, -davasını
açtığı Ekim 2010 tarihinde Eylül ayı maaşı, Eylül
ayı sonu itibarıyla tahakkuk etmiş ve dava
tarihinde İstinaf Edenin kişisel patrimuanına
girmişti.

Eylül ayı maaşı tahakkuk etmeden İstinaf Edenin
Eylül ayı maaş-ından ...... kesinti yapılması idari
Bir işlem olmakla beraber .... Davacının talebi bu
işlemin iptaline yönelik değildir.

Eylül ayı emekli maaşı İstinaf Edenin patrimuanına
girmeden emekli maaşından kesinti yapılması maaş
tahakku-k ettikten sonra, Davacının subjektif bir
menfaate dayalı alacak davası açmasını engellemez.
Böyle bir durumda Mahkemenin yapması gereken Davacının
alacaklı olup olmadığını tespit etmektir."

Huzurumuzdaki istinafa konu davanın olguları-na bu alıntıda ifade edilenler uygulandığı takdirde, Mavi 67'de yer alan Emare No.5'in eki olan memur görev çizelgesinde, Davacının Ocak 2012 maaşından 27.1.2012, 30.1.2012, 31.1.2012 tarihleri için tam gün kesinti yapıldığı, bu talimatın/veya talebin Şuba-t ayında yazıldığı ve Mart ayı maaşından da kesintinin gerçekleştiği görülmektedir. Esasen Davacıya fazladan ödendiği düşünülen miktar Ocak maaşından düşülmüş ve yapılan kesinti Mart ayı maaşından tahsil edilmiştir.

Davacının maaşından yapılmak istenen k-esintinin, Ocak ayı maaşından olduğu Emare No.5'in ekinden açıkça görülmektedir.

Bu kesintinin yapıldığı tarihte, Ocak ayı maaşının Davacının patrimuanına girdiği tartışılmayacak şekilde sarihtir. Esasen Ocak ayı maaşından kesinti yapılmasına karar veril-dikten sonra, Ocak ayı maaşından yapılamamış olan kesinti, Mart ayı maaşından gerçekleştirilmiştir. Mart ayı maaşından kesinti kararı, Mart ayı maaşı tahakkuk etmeden gerçekleşmiş olmakla birlikte, Davacının talebi ve davası Haziran 2012 tarihinde ikame -edilmiştir.

Burada konu edilen husus, Davacı ve Davacı ile benzer konumda olan kişilerin maaşları ile ilgili bir değişiklik değildir. Davacı ile aynı konumda olan tüm kamu görevlilerini ilgilendiren ileriye dönük idari bir karar yoktur. Sadece, göreve -gelmediği veye geldiği halde verilen görevi yapmadığı iddia edilen Davacıdan ve Davacı ile aynı konumda belli sayıdaki kişiden, Öğretmenler Yasası'nın 94. maddesi altında kesinti yapılmasına karar verilmiş ve bu doğrultuda, Davalı No.1, Davalı No.2'den tal-epte bulunmuştur. Sayılı kişilere uygulanmak istenen bu karar, maaşların kişilerin patrimuanına geçtiği gerçeği ışığında, idari bir işlem olarak değil, sadece alacak-borç ilişkisi çerçevesinde değerlendirilmelidir. Alınan kararın ileriye dönük ve karar tar-ihinden sonrası maaşlar ile ilgili olmuş olması halinde, konunun idari hukuk kapsamında değerlendirilmesi gerekecektir.

Bu konuda Prof. Sıddık Sami Onar, "İdare Hukuku'nun Umumi Esasları" adlı eserinin 1256. sayfasında şu görüşe yer vermiştir:

" Me-murlar aleyhine yapılmış olan ve memur statüsüne aykırı bulunan muamelelerle bu tarzdaki kararlara karşı kazaî yollardan Danıştaya müracaat edilebilir. Bu müracaat iptal dâvası şeklinde olabileceği gibi, tam kaza davası şeklinde de olur.

1.İptal dav-ası. Memur, hakkında alınmış olan bir
kararın, memur statüsünün kendisine sağladığı
menfaatleri ihlâl etmesinden dolayı, yetki, sebep,
şekil, konu ve maksat bakımından statü hükümlerine
aykırı olduğundan bahisle iptali-ni isteyebilir.
Buradaki dâvanın mevzuu sadece memur hakkında alınmış
olan veya memur statüsüne taallûk edip de memurun
dolayısıyle bu statü ile temin edilen hak ve
menfaatlerini ihlâl etmekte bulunan idari kararın
- iptali talebinden ibarettir. "Bu dâvanın kabulü
takdirinde verilen kararın hukuki neticesi sadece
kararı ortadan kaldırmaktan ve böyle bir vaziyette
idarenin yapacağı şey Şûrayı Devlet kararına bakarak
iptal edilen kar-arın yerine diğer birini ikme
etmekten ibarettir. (Devlet Şûrası Deavi Daireleri
Umumi Heyetini 38/144 sayılı kararı. Kararlar
Mecmuası, sayı 5, sahife 99).

Emekliye ayırma, tahvil, bakanlık emrine alma gibi
muamele-lerde bu hususlara taallûk eden kararların iptali
için açılacak dâvalar bu kabildendir.

Tam kaza davaları, Dâvanın mevzuu memurun tanınmayan veya ihlâl edilen malî bir hakkının tazmin ve iadesi olur. Memurun sübjektif âmme hakkı nevinden bir hakkı bu-lunan hallerde böyle bir hak ihlâl edildiği takdirde açılacak davalar bu mahiyettedir. Memur kendisine verilmeyen veya eksik verilen bir maaşın verilmesini veya tamamlanmasını, bir tazminat veya ikramiyenin verilmesini, hakkında yapılan haksız bir muamele -neticesinde alamadığı maaşların itası veya memur hakkının ihlâlinden, maaşlarını alamamasından ve buna benzer hallerden dolayı uğradığı malî zararların tazmin ve telâfisi için bu yola başvurur. Memur, böyle tam bir kaza dâvası açabilmesi için evvel emirde -idarî makama müracaatla bunların verilmesini ister. Bu makam memurun talebini reddettiği, yani "istedikleri bu makamca verilmediği surette Şûrayı Devlete müracaatla bir tazminatın hüküm altına" alınmasını talep eder (Aynı Danıştay kararı)."

Esasen D-avacıya Ocak maaşının fazla ödendiği dürtüsü ile fazla ödenen bu meblağın Mart ayı maaşından kesilerek tahsili istenmiştir. Yani Davacıdan, alacaklı olunduğu iddiası ile bu alacağın tahsilatı yapılmıştır.

Tüm söylenenler ışığında, Alt Mahkemenin Mart- ayı maaşı eksik ödenen Davacının davası ile ilgili olarak Davacı ile ilgili yapılan işlemin bir alacak tahsilatı olduğunu ve bu konuda Kaza Mahkemesinin yetkili olduğunu kabul ederek, Yargıtay/Hukuk 25/11 (D.1/2012)'de yer alan prensipleri uygulamasında h-ata yoktur. İstinaf Edenin 1, 2 ve 3. istinaf sebepleri ret ve iptal edilir.

Alt Mahkeme, Davacının öğrencilerin notlarını İdareye
vermemesi nedeni ile karnelerin verilmediğini dikkate almayarak, yapılan kesintinin haklı bir nedene dayandığının ispat edi-ldiğini kabul etmemek ve bunun neticesinde Davalı No.1'in maaş miktarının ödemesine emir verip, sadece Davalı No.2 aleyhindeki davayı iptal etmekle hata etti.

Davacının maaşından 27, 30 ve 31 Ocak tarihleri için tam gün kesinti yapılmıştır.

Alt Mah-keme, kararında, Davacının belirtilen tarihte okula gittiğini, öğrencilere notlarını gösterdiğini, ancak Davacının İdareye bu notları teslim etmediğini kabul etmiştir.

Alt Mahkeme bu bulgusuna devam ederek, Davalıların yapılan kesintinin haklı bir ne-dene dayanılarak yapıldığını ispat etmediklerini ifade ederek, kesilen meblağın Davacıya iade edilmesine k