-D.4/2018

Yargıtay/Hukuk No: 148/2013
(Girne Dava No: 133/2013)

YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA

Mahkeme Heyeti:Ahmet Kalkan, Gülden Çiftçioğlu, Bertan Özerdağ

İstinaf eden: No. 1- Dündar Önal, G 107 Oza-nköy, Girne c/o
No.1 Çevre Yolu, Girne.
No. 2- Dinç Önal, G 107 Ozanköy, Girne c/o No.1

Çevre Yolu, Girne.

No. 3- Dünce Önal, G 107 Ozanköy, Girne c/o No.1

Çevre Yolu, Gir-ne.
(Davalılar)
ile

Aleyhine istinaf edilen: Remzi Remziler, Namık Kemal Caddesi
- No.5, Girne.
(Davacı)

A r a s ı n d a

İstinaf eden namına: Avukat Talat Kürşat ve Avukat Akan Kürşat adına Avukat Göksu Durmuş.
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Hasan Alkan.

Girn-e Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıcı Melek Esendağlı'nın, 133/2013 sayılı davada, 07.11.2013 tarihinde verdiği karara karşı, Davalılar tarafından yapılan istinaftır.

-----------------

K A R A R

Ahmet Kalkan: Bu istinafta, Mahkemenin h-ükmünü Sayın Yargıç Gülden Çiftçioğlu okuyacaktır.
Gülden Çiftçioğlu: Huzurumuzdaki istinaf, İstinaf Eden/ Davalılar tarafından Girne Kaza Mahkemesinin 133/2013 sayılı davada, 07.11.2013 tarihinde verdiği karara karşı yapılmıştır.
İSTİNAFA İLİŞKİN OLGULAR-
Alt Mahkeme huzurundaki dava dosyasına göre, Girne Kaza Mahkemesinde ikâme edilen 133/2013 sayılı davada, Davacı/Müstedialeyh aleyhine 28.5.2013 tarihinde dosyalanan ihbarlı istida ile normal olarak KKTC dışında İngiltere'de ikamet eden Davacı/Müst-edialeyhin bu meselede Davalı/Müstediler lehine 20,000 TL veya Mahkemenin uygun göreceği miktarda masraf teminatı (security of cost) vermesi ve bu teminatın verilmesine değin dava ile ilgili işlemlerin durdurulması ve mahkemenin verdiği tarihte mahkeme tar-afından emredilecek teminatın verilmiş olmaması halinde de davanın iptal edilmiş sayılması hususunda Mahkemenin bir emir vermesi talep edilmiştir.
8.10.2013 tarihinde tarafların mutabakatı neticesinde Alt Mahkeme aşağıdaki şekilde emir vermiştir:
"Beyanlar- dikkate alındıktan sonra, işbu davada oluşabilecek masraflara karşılık teminat teşkil etmek üzere Davacı/Müstedialeyh tarafından bugünden itibaren 2 gün zarfında 7500 TL'nin mahkeme veznesine yatırılmasına, masraf teminatı mahkeme veznesine yatırılıncaya -değin davayla ilgili işlemlerin durmasına ve 2 günün hitamında konu meblağın yatırılmaması halinde davanın iptal edilmiş sayılması hususunda emir verilir."

Davacı/Müstedi 11/10/2013 tarihli istidasında, 8.10.2013 tarihinde verilen ve Davacı tarafından 2- gün zarfında masraf teminatı için 7500 TL yatırılmasını öngören emirde belirtilen sürenin bir gün süre ile uzatılmasını talep etti.
İstidaya ekli yemin varakasında, 8.10.2013 tarihinde tarafların müşterek beyan ve mutabakatı ile Davacı tarafından masraf -teminatı için 7500TL yatırılmasının gündeme getirildiği, Mahkemenin 2 gün zarfında konu teminatın Mahkeme veznesine yatırılması hakkında emir verdiği, Davacı/Müstedi yurt dışında olduğundan para aktarmasının 2 günün sonunda gerçekleşebildiği, Davacı/Müsted-inin bir kastı olmaksızın verilen süreye riayetsizlik ettiği ancak istida tarihi itibarıyla paranın yatırılmasına hazır olduğu, bir gün süre ile emirde verilen sürenin uzatılmasının talep edildiği belirtildi.

Davalı/Müstedialeyhler tarafından istidaya it-iraz dosyalanmadı. İstidanın dinlenmesi esnasında taraflar tanık çağırmayıp mahkemeye hitap etmekle yetindiler.

Alt Mahkeme, 7.11.2013 tarihinde verdiği kararında, 8.10.2013 tarihinde masraf için teminat yatırılmasını öngören emirde mahkeme tarafından ma-sraf teminatının yatırılması için tayin edilen (2) günlük sürenin 7.11.2013 tarihinden itibaren (1) gün süre ile uzatılmasına emir verdi.

İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalıların istinaf sebepleri aşağıdaki tek başlık altında toplanabilir:
"Alt Mahkeme, Hukuk M-uhakemeleri Usulü Tüzüğü Emir 57 nizam 2'yi yanlış yorumlayarak 8.10.2013 tarihli emrine göre 10.10.2013 tarihi hitamında davanın iptal edilmiş olduğunu göz ardı ederek, dava canlandırılmadan masraflar için teminat yatırma süresini uzatarak hata etmiştir.-"

TARAFLARIN İDDİA VE ARGÜMANLARI
İstinaf Eden Davalı/Müstedialeyhler Avukatı istinaftaki hitabında, HMUT Emir 60 nizam 5 uyarınca masraflar hususunda teminat verilmesine emir verildiği hallerde, mahkemenin söz konusu teminatın verileceği tarihe kadar da-vadaki yargılama işlemlerini durdurabileceğini ve saptanan süre içerisinde emredilen teminatın verilmemesi halinde davayı reddedebileceğini, Alt Mahkemenin huzurundaki davada, (2) günün hitamında masraflar için teminatın yatırılmaması halinde davanın ret v-e iptal edileceğini kararında belirttiğini, dolayısıyla da (2) günün hitamında söz konusu davanın kendiliğinden, başka bir emir verilmeksizin / başka bir emir verilmesine gerek olmaksızın ret ve iptal edilmiş addolunacağını, diğer bir ifade ile ölü bir dav-a haline gelmiş olacağını, ölü bir davada da süre uzatılmasının yapılamayacağını, HMUT Emir 33 nizam 1 tahtında öncelikle canlandırma istidasının yapılması gerektiğini, Mahkemenin HMUT Emir 57 nizam 2 tahtındaki takdir hakkını ölü bir davada kullanmasının -mümkün olmadığını ileri sürmüştür.

İstinaf Eden Avukatı bu bağlamda süre uzatma talebinin süre bitmeden yapılması gerektiğini, Alt Mahkemenin HMUT Emir 57 nizam 2 tahtında takdir yetkisini kullanırken, söz konusu davanın aslında iptal edilmiş veya ölü bi-r dava olduğunu göz ardı ederek hataya düştüğünü iddia etmiştir.
Aleyhine İstinaf Edilen Davacı/Müstedi Avukatı da istinaftaki hitabında, Davalı/Müstedialeyhlerin itirazname dosyalamadığı cihetle, Davacı/Müstedinin yemin varakasında ileri sürdüğü olguların- zıt görüş olmaktan çıktığını, bu durumda da Mahkemenin Davacı/Müstedinin yemin varakasında söylediklerini makul bir izahat olarak kabul etmesinin doğal olduğunu iddia etmiştir.
Davacı/Müstedi Avukatı devamla, Alt Mahkemenin "Davanın iptal edilmiş sayılmas-ına emir verilir" şeklindeki kararının doğru kaleme alınmış bir emir olmadığını, bunun başka bir başvuru gerektirdiğini, davanın henüz ölmediğini, ilâveten HMUT Emir 1B uyarınca mahkemenin, herhangi bir nizam veya mahkeme emri gereğince uyulması gereken sü-reyi riayet süresi sona erse dahi uzatabileceğini, dava ölmüş kabul edilse dahi süre uzatımının mahkemenin doğal yetkisi dahilinde olduğunu ileri sürmüştür.
Alt Mahkeme tarafların argümanlarını değerlendirerek, kararında şunları ifade etmiştir:
"Hukuk Muh-akemeleri Usul Tüzüğü Emir 57 n.1 ve n.2'nin tercüme edilmiş şekli şöyledir:

I. 64,6 1.Mahkeme masrafları için teminat verilmesine
ilişkin bir emrin verildiği gün ve söz
konusu teminatın sağlanması için verilen
- mehil, sebep veya meselede layihaların
teatisi veya herhangi başka bir işlemin
yapılması için müsaade edilen sürenin
hesaplanmasında hesaba katılmaz.

I. 64, 7

2. Mahkeme veya yargıç, herhangi bir i-şin veya işlemin yapılması için bu nizamlarla tayin edilen veya herhangi bir uzatma emri ile tespit edilen süreyi, hakkaniyet bakımından meselenin gerektirdiği koşullarla (eğer varsa) uzatmak veya kısaltmak yetkisine sahiptir ve sürenin uzatılmasına ilişki-n başvuru tayin edilen veya müsaade edilen sürenin sona erdiği tarihe kadar
yapılmamış olsa bile bu gibi uzatmalara emir verebilir, ancak herhangi bir layiha veya belgenin teslim edilmesi veya herhangi bir yemin takriri, cevap veya belgenin dosyalanması -veya herhangi bir işin yapılması için gerekli sürenin bu nizamlardan herhangi biri veya mahkeme veya yargıcın talimatı veya emri ile saptandığı veya sınırlandırıldığı hallerde, söz konusu sürenin uzatılması için yapılan başvurunun ve böyle bir başvuru üzer-ine verilen emrin gerektirdiği masrafları, mahkeme veya yargıç tarafından başka türlü bir emir verilmedikçe, başvuruyu yapan taraf ödeyecektir.

Emir 57 nizam 2'nin kuralları açıktır. Mahkeme, gerek Hukuk Muhakemeleri Usul Tüzüğü nizamları gereği gerekse- buna dayanılarak Mahkeme tarafından saptanan bir süreyi hakkaniyet bakımından meselenin gerektirdiği koşullarla uzatma yetkisine sahiptir. Yine Mahkeme, sürenin uzatılmasına yönelik başvuru tayin edilen süre sona erdikten sonra yapılsa dahi uzatmaya izin -verebilir.

Davalı/Müstedialeyhler tarafından emirde verilen süre zarfında uzatma için başvurulmadığından artık bu istidanın geçerli olmadığı iddia edilmişse de tüzüğün açık hükmü karşısında süre sona erdikten sonra da Mahkemenin süreyi uzatma yetkisi old-uğu hakkında kanaat getiririm. Davalı/Müstedialeyhler tarafından verilen süre hitamında dava iptal olmuş sayılacağından istidanın da geçersiz olduğu yönündeki argümanını da bu doğrultuda reddederim. "

İNCELEME
"Alt Mahkeme, HMUT Emir 57 nizam 2'yi yanlı-ş yorumlayarak 8.10.2013 tarihli emrine göre 10.10.2013 tarihi hitamında davanın iptal edilmiş olduğunu göz ardı ederek, dava canlandırılmadan masraflar için teminat yatırma süresini uzatarak hata etmiştir."

Alt Mahkeme huzurundaki meselede Davacı istidas-ını HMUT 57 nizam 2'ye dayandırarak, dava masraflarına teminat olarak mahkeme veznesine yatırması öngörülen 7500 TL'lik meblağın yatırılması için tayin edilen (2)günlük sürenin (1) gün süre ile uzatılmasını talep etmiştir.
-Alt Mahkeme de Davacı/Müstedinin istidasına paralel olarak istidayı HMUT 57 nizam 2 altında değerlendirmiştir.

- Hukuk Muhakemeleri Usul Tüzüğü Emir 57 n.2 şöyledir:

I. 64, 7

2. Mahkeme veya yargıç, herhangi bir işin veya işlemin yapılması için bu nizamlarla tayin edilen veya herhangi bir uzatma emri ile tespit edilen süreyi, hakkaniyet bakımından meselenin gere-ktirdiği koşullarla (eğer varsa) uzatmak veya kısaltmak yetkisine sahiptir ve sürenin uzatılmasına ilişkin başvuru tayin edilen veya müsaade edilen sürenin sona erdiği tarihe kadar yapılmamış olsa bile bu gibi uzatmalara emir verebilir, ancak herhangi bir -layiha veya belgenin teslim edilmesi veya herhangi bir yemin takriri, cevap veya belgenin dosyalanması veya herhangi bir işin yapılması için gerekli sürenin bu nizamlardan herhangi biri veya mahkeme veya yargıcın talimatı veya emri ile saptandığı veya sını-rlandırıldığı hallerde, söz konusu sürenin uzatılması için yapılan başvurunun ve böyle bir başvuru üzerine verilen emrin gerektirdiği masrafları, mahkeme veya yargıç tarafından başka türlü bir emir verilmedikçe, başvuruyu yapan taraf ödeyecektir.

Yukarıd-aki alıntıdan görüleceği üzere, mahkeme, HMUT Emir 57 nizam 2 uyarınca, herhangi bir işin veya işlemin yapılması için Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü'nde tayin edilen veya

herhangi bir uzatma emri ile tespit edilen süreyi, hakkaniyet bakımından mesele-nin gerektirdiği koşullarla (eğer varsa) uzatmak veya kısaltmak hususunda takdir yetkisine sahiptir.

HMUT Emir 57 nizam 2'nin İngiltere'deki mehazı 1883 Rules of Supreme Court Order 64 Rule 7 ve 8 iken, 1962 Rules of Supreme Court (Rev) (RSC 1962)'da-ki muadili ise Order 3 rule 5'dir ( Bkz: The Annual Practice 1970 s.15 ).
Bu durum ışığında HMUT Emir 57 nizam 2'nin yorumu ile ilgili olarak İngiltere'deki mehaz maddeler çerçevesinde Common Law'dan yararlanmak mümkündür.
Common Law'daki yukarıdaki -mehaz madde bağlamında verilen kararlara tarihsel süreç içerisinde bakıldığında, Whistler v. Hancock (Divisional Court) 11 January 1878 (1877- 78) L.R. 3 Q.B.D.83 )kararının bu hususta verilen ilk kararlardan olduğu görülmektedir.
Kararda Cock