- Yargýtay/Hukuk 15/76
(Ýstida No.1/76; Girne)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin, Þakir Sýdký Ýlkay.
Ýstinaf eden: l. K.T.F.D. Rehabilitasyon ve Sosyal Ýþler Bakanlýðý ve/veya Ýskân ve
Rehabilitasyon Dairesi ve/veya Ýnceleme ve Daðýtým Komisyonu, Lefkoþa..
2.K.T.F.D. va.sýtasýyle Çalýþma Rehabilitasyon ve Sosyal Ýþler Bakanlýðý
ve/veya Ýskân ve Rehabilitasyon Dairesi ve/veya Maliye Bakanlýðý,
Lefkoþa.
3. K.T.F.D. vasýtasýyle K.T.F.D. Baþsavcýsý, Lefkoþa.
(Davacýlar)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Fatma Sezginbil, Girne.
(Davalý)
a r a s ý n d a
Ýstinaf eden namýna: A. Sa.id.
Aleyhine istinaf edilen namýna: Duruþma safhasýnda H. Cahit Yýlmazoðlu, hüküm safhasýnda da aleyhine istinaf edilen bizzat hazýr.
Ýstinaf süresinin uzatýlmasý talebi - Ýlk Mahkemece verilen tahliye emrinden istinaf etme süresinin uzatýlmasý istemi - Ýlk Mahkemenin süreyi uzatma kararý.
32/75 sayýlý 1975 Yabancý Taþýnmaz Mallarý (Kontrol ve Yönetim) Yasasý - Yasanýn 6. maddesi - Bu maddenin istinaf süresini 7 gün olarak öngörmesi - Mahkemenin bu süreyi uzatma yetkisi olup olmamasý.
Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüðü - Süre uzatma istidasýnýn Tüzüðün E.35 n.2, E.57 n.2, E.48, n.l-2-3'e dayanmasý - Ýstidanýn sadece istinaf edebilme süresinin uzatýlmasýný kapsayan Tüzüðün Emir 35 Nizam 2'ye dayandýrýlmasýnýn gerekmesi ve istidaya bu emir ve nizamýn uygulanmasý.
Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüðü - Tüzüðün 48 Emrinin 8. nizamý - Hangi istidalarýn tek taraflý yapýlabileceði - Tüzüðün 48. Emir 8. nizamýnda Emir 35 nizam 2'ye göre yapýlan istinaf edebilme süresinin uzatýlmasý istidalarýný öngörmediði cihetle bu tür istida.larýn tek taraflý yapýlamamasý.
Hukuk Usulü - Çift taraflý - Tek taraflý istida - 32/75 sayýlý Yasanýn 6(e) maddesinde öngörülen 7 günlük istinaf etme süresini uzatma istemine iliþkin istidalarýn çift taraflý yapýlmasý gerekir.
Hukuk Usulü - Ýstinaf etme süresinin uzatýlmasý istemi - Ýlk Mahkemenin süreyi uzatma kararý - Yargýtayýn Ýlk Mahkeme emrini iptal etmesi.
Tefsir - Tefsir kurallarýna göre kanun koyucunun, mevcut mevzuatta, açýk olarak belirtilenden daha fazla bir deðiþiklik yapma niyetinde olmadýðý varsayýlýr. 32/75 sayýlý yasanýn 6(e) maddesinde öngörülen 7 günlük istinaf etme süresinin uzatýlýp uzatýlamayacaðý bu yasada düzenlenmediðine göre kanun koyucunun daha önce mevcut yasayý deðiþtirme niyetinde olmadýðý anlaþýlýr. Dolayýsýyle Mahkerrienin 7 günlük istinaf etme süresini uzatma yetkisinin varolduðunu kabul etmek gerekir.
OLAY: Müstedaaleyh aleyhine 32/75 sayýlý 1975 Yabancý Taþýnmaz Mallarý (Kontrol ve Yönetim) Yasasýna istinad eden bir tahliye emri verildi. Bu yasada. belirlenen 7 günlük istinaf süresini geçiren Müstedaaleyh Ýlk Mahkemeye tek taraflý bir istida dosyalayarak istinaf süresinin uzatýlmasýný istedi. Ýlk Ma.hkeme de istidaya iliþik yeminnamedeki nedenlere dayanarak süreyi uzattý. Müstediler Ýlk Mahkemenin süreyi uzatmaya yetkisi olmadýðýný ve böyle bir emri tek taraflý istida üzerine veremeyeceðini öne sürerek emri istinaf ettiler.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, 32/75 sayýlý yasada belirtilen 7 günlük istinaf sûresini uzatmanýn mümkün olduðu fakat böyle bir emri tek taraflý istida üzerine vermenin mümkün olma.dýðý kanýsýna vararak istinafý kabul etti ve Ýlk Mahkemenin verdiði emri iptal etti.
Atýfta Bulunulan Yargýsal Ýçtihatlar:
l.Aysel Cahit, babasý ve en yakýn arkadaþý Cahit Hilmi ile Salâhi Kâzým ve diðerleri arasýndaki 10/75 sayýlý Yargýtay/ Hukuk
.
2.Na-tional Asistance Board v. Wilkinson (1952) 2, Q.B. s.648 sayfa 658 ve 659.
___________________
H Ü K Ü M
Ülfet Emin: Ýþbu istinaf ben, Sayýn Ýlkay ve Sayýn Bilgehan'dan oluþan bir Maahkeme Heyeti tarafýndan dinlenmiþtir. Ýstinafýn duruþmasýndan sonra Yargýçlar arasýnda gerekli müzakere yapýlýp verilecek hüküm üzerinde tam bir mutabakata varýldýðý halde, Yüksek Seçim Kurulu acil iþleri ve Sa.yýn Bilgehan'ýn Yüksek Mahkeme Yargýçlýðýndan aniden ayrýlmasý dolayýsýyle, hüküm, da.ha önce verilemedi. Sayýn Bilgehan dahil Ma.hkeme Heyeti'nin üzerinde mutabýk kalmýþ olduðu hükmü Sayýn Ya.rgýç Þakir S. Ýlkay verecektir.-
-
Þakir S. Ýlkay: Ýþbu istinaf Girne Kaza Mahkemesinin, 15/76 sayýlý ýstida üzerine 19.2.1976 tarihinde yine ayni Mahkeme tarafýndan verilen tahliye kararýndan istinaf edebilme süresinin 18.3.1976 tarihine kadar uzatýlmasý hususunda verdiði emirden yapýlmýþtýr.
Girne Kaza Mahkemesi yukarýda sözü edilen istida üzerine, 32/75 sayýlý 1975 Yabancý Taþýnmaz Mallarý (Kontrol ve Yönetim) Yasasý tahtýnda, müstedaaleyh aleyhine bir tahliye kararý verdi. 32/75 sayýlý Yasanýn 6. maddesi istinaf edebilme süresini 7 gün olarak saptamýþtýr. Aleyhine istinaf edilen müstedaaleyh 15.3.1976 tarihinde dosyaladýðý tek taraflý bir istida ile istinaf edebilme süresinin uzatýlmasýný istedi. Girne Kaza Mahkemesi istidaya iliþik yemin varakasýnda gösterilen sebeplere istinaden istinaf edebilme süresinin 18.3.76'ya kadar uzatýlmasý hususunda bir emir verdi. Müstenif iþbu emirden istinaf etmiþtir.
Müstenif, ileri sürdüðü istinaf sebepleri ile, diðer þeyler meyanýnda, istinaf edebilme süresini uzatan bir emrin tek taraflý bir istida üzerine verilemiyeceðini, Mahkemenin Yasada tesbit edilen süreyi uzatmaya yetkisi bulunmadýðýný ve sürenin uzatýlmasý için kâfi sebep mevcut olmadýðýný iddia etti.
Ýlkin istinaf edebilme süresini uzatan bir emrin tek taraflý bir istida üzerine verilip verilemiyeceði hususunu ele almaðý uygun gördük. Aleyhine istinaf edilenin, sürenin uzatýlmasý için,' Mahkemeye yaptýðý istida Hukuk Muhakeme Usulü Nizama.týnýn E.35 n.2, E.57 n.2 ve E.48 n.l, 2 ve 8'e istinad ettirildi. Hukuk Muhakeme Usulü Nizamatýnýn 48. Emrinin 8. nizamý hangi istidalarýn tek taraflý yapýlabileceðini göstermekte ve buna göre 57. Emrin 2. nizamý tahtýndaki bir istida tek taraflý olarak yapýlabilmektedir. Ma.mafih, E.57 n.2, süre uzatma veya kýsaltma.sýný özel surette öngören herhangi ba.þka bir nizamýn kapsa.mýna girmeyen hususlara þamildir. E.35 n.2 ise munhasýran istinaf edebilme süresinin uzatýlmasý için yapýlan müracaatlarý kapsamakta ve binaenaleyh böyle bir istidanýn bu nizam tahtýnda ya.pýlmasý gerekmektedir. E.48 n.8'de ise, E.35 n.2 tahtýnda yapýlan bir istidanýn tek taraflý yapýlabileceði gözükmemektedir.- Gör: Yargýtay/Hukuk 10/75. Sözü edilen istinaf hükmünde bu hususta söylenenlerý aynen benimsemekteyiz.
Yukarýda söylenenlerden görüleceði gibi aleyhine istinaf edilen müstedaaleyhin istinaf edebilme süresinin uzatýlmasýný isteyen istidasý tek taraflý yapýlamazdý ve binaenaleyh istinafýn kabul edilmesi gerekir.
Yukarýda vermiþ olduðumuz karar muvacehesinde diðer istinaf sebeplerini eleþtirmemiz gerekmiyorsa da önemine binaen ve Kaza Mahkemelerine ýþýk tutma bakýmýndan Mahkemenin, böyle bir meselede, istinaf edebilme süresini uzatma yetkisine sahip olup olmadýðý hususunu da eleþtirmeði faydalý ve uygun gördûk..
Müstenif 7 günlük istinaf edebilme süresinin Yasa ile tesbit edildiðini ve bu nedenle Mahkemenin bu süreyi uzatmaða yetkisi bulunmadýðýný iddia etmiþtir. Bir alt mahkemenin vermiþ olduðu herhangi bir emir, karar ve hükümden hangi süreler zarfýrida istinaf edilebileceði genellikle Hukuk Muhakeme Usulû Nizamatý tahtýnda tesbit edilir. Bizde bu sûreler E.35 n.2 tahtýnda tesbit edilmiþtir. Ýngiltere'de de durum aynýdýr.
32/75 sayýlý Yasanýn 6(e) maddesi tahliye kararlarýnda istinaf edebilme süresini tesbit etmiþ fakat bu sûrenin uzatýlýp uzatýla.mayacaðýna dair herhangi bir hüküm koymamýþtýr. Binaenaleyh sürenin uzatýlýp uzatýlamayacaðý bu maddenin, kanun koyucunun niyet ve gayesi gözönünde bulundurularak, yapýlacak tefsirine baðlýdýr. Tefsir kurallarýna göre kanun koyucunun, mevcut kanun veya mevzuatta, açýk olarak belirtildiðinden daha fazla, esaslý bir deðiþiklik yapmak niyetinde olmadýðý varsayýlýr. National Asistance Board v. Wilkinson (1952), 2 Q.B. 648 at 658 & 659 davasýnda Lor Goddard C.J. þöyle demiþtir:-
"It is said that this construction is unavoidable by reason of the section being prefaced by the words ' for the purposes of this Act,' but it may be presumed that the legislature does not intend to make a substantial alteration in the law beyond what it expressly declares. In Minet v. Leman, Sir John Romily M.R. stated as- a principle of construction which could not be dispute that 'the general words of the Act are not to be so construed as to alter the previous policy of the law, unless no sense or mea.ning can be applied to those words consistently with the intention of preserving the existing policy untouched.'. . . . "
Kanun koyucunun, istinaf edebilme süresini tesbit ederken, bu gibi meselelerin nihai karara baðlanmasýný mümkün olduðu nisbette serileþtirmek gayesini güttüðü aþikârdýr. Mamafih, süreyi tesbit ettiðine ve fakat bunun uzatýlamayacaðýna dair bir hüküm vazetmemiþ olduðuna göre, kanun koyucunun mevcut hukuki durumun tamamen deðiþtirilmesini ve tesbit edilen bu sürenin herhangi bir halde uzatýlmamasýný da istemiþ olduðu söylenemez.
32/75 sayýlý Yasa istinaf süresini tesbit etmemiþ olsaydý bu Yasa tahtýnda verilen tahliye kararlarýndan yapýlacak istinaflarýn da Hukuk Muhakeme Usulü Nizamatý E.35 n.2 tahtýnda tesbit edilen süreler zarfýnda yapýlmasý gerekecekti. 32/75 sayýlý Yasanýn, istinaf süresini 7 gün olarak tesbit etmekle, E.35 n.2'nin süre ile ilgili hükmünü, yasa tahtýnda verilen ta.hliye kararlarý bakýmýndan, tadil etmiþ addolunmasý gerekir. Mamafih, daha önce de belirtildiði gibi, E.35 n.2 Mahkemeye, tesbit edilen istinaf edebilme sürelerini uzatma yetkisini veren hüküm de ihtiva etmektedir. Yasanýn ilgili maddesinde ise bu yetkinin kaldýrýldýðýna dair herhangi bir hüküm mevcut olmadýðýna göre, Mahkemenin, uygun hallerde, bu süreyi E.35 n.2 altýnda uzatma yetkisi mevcuttur. Tabüdir ki Mahkemenin, bu yetkiyi kullanýrken, Yasanýn bu gibi meselelerin nihai karara ba.ðlanmasýný serileþtirmek gayesini güttüðünü de gözönünde bulundurmasý gereklidir.
Netice itibarý ile istinaf kabul olunur ve Girne Kaza Mahkemesinin aleyhine istinaf edilenin tek taraflý istidasý üzerine vermiþ olduðu 15.3.1976 tarihli emri iptal edilir.
Ýstinaf masraflarý ile ilgili herhangi bir emir verilmez.
(Ülfet Emin) (Þakir Sýdký Ýlkay)
Yargýç Yargýç
2 Aðustos, 1976.-
Full & Egal Universal Law Academy