-D.12/81 Yargatay/Nukuk 15/81
(Dava No: 441/80)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin, Başkan, N. Ergin Salahi,Niyazi F. Korkut.
İstinaf eden: Havva Ramadan Cemil ve diğ-erleri.
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: Jean Suzanna Druce, adresi meçhul
A r a s ı n d a .
İstinaf eden namına: Ali Dana, Şefiha. Durduran, Osman Ertekün Aleyhine istinaf edilen namına: Ahmet- M. Berberoğlu
Ara emri - Men'i müdahale emri - Davacıların geçmişte alınmış bir Mahkeme hükmünün dövizle ödenmesini sağlamak için açtıkları davada ara emir talepleri - Davalının taşınmaz mallarını elden çıkarmaması ve yükümlülük altına koymaması için a-ra emri talebi - Fasıl 6 madde 5(1)'e göre borç veya tazminat talep edilen bir davada davalının taşınmaz mallarına ilişkin ara emri verilebilmesi - 9/76 sayılı Mahkemeler Yasası madde 41'e göre dava konusu olan bir taşınmaz mallar ilgili ara emri verilebil-mesi - Davalının taşınmaz mallarının dava konusu olmaması nedeniyle ara emri talebinin reddi.
Men'i müdehale emri - Fasıl 6 madde 5(1) - Bu maddenin geçmişte verilmiş bir Mahkeme hükmünü kapsamaması - Emrin verilebilmesi için Mahkemede borç veya tazminat -talep eden bir davanın askıda bulunması gereği - Yargıtayın yükümlülük altına konmaması istenen malların davada ihtilaf konusu ve davanın esas konusu olmaması nedeniyle istinafı reddetmesi.
Hükmün döviz olarak ödenmesi talebi - Davalının Kıbrıs dışında ik-amet etmesi.
OLAY: Davacı Girne Kaza Mahkemesinde açtığı davada Davalı aleyhine hüküm aldı. Daha sonra Davalı aleyhine ikinci bir dava açan Davacı Davalının Kıbrıs dışında ikamet ettiğini, bu nedenle ilk davada verilen hükmün TL değil döviz olarak ödenme-si gerektiğini iddia etti. Davacı davasının yanısıra bir de ara emri istidası dosyaladı ve Davalının gayrimenkullerinin dava sonuna değin elden çıkarılmaması için geçici bir ara emri talep etti.
İIk Mahkeme 3 gün süreli geçici ara emrini verdi ve istidan-ın duruşmasını ileri bir tarihe erteledi. Bu arada Davalı geçici emre itiraz dosyaladı. Daha sonra istidayı dinleyen İlk Mahkeme verdiği geçici emri yürürlükten kaldırdı.
Davacı, Ilk Mahkemenin 9/76 sayılı Mahkemeler Yasasının 41(1) maddesini yanlış tefsi-r ettiğini ileri sürerek istinaf etti.
SONUÇ: Yargıtay, Fasıl 6 madde 5(1) altında geçici bir emir verilebilmesi için Mahkerrede borç veya tazminat talep eden bir davanın askıda bulunması gerektiğini, halbuki Davacının, böyle bir talebi olmadığını belirtt-i. 9/76 sayılı Mahkemeler Yasasının 41'inci maddesine göre ise ara emri istenen gayrimenkulün davada ihtilaf konusu olması gerektiğizıi kabul eden Yargıtay Davacının ara emri alamayacağı sonucuna vardı.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
Yargıtay'/Huk-uk 23/79.
Yargıtay Hukuk 20/80.
3-Yargıtay Asli Yetki 5/81.
4-The Polis Ocean Lines of Gdynia, Poland and Other v. N. Sypropoulos and others ZO C.L.R. sayfa 73.
5-Rosu Maritime v. Pertambonyon (1977) 3 All E.R.324. sayfa 332, 334.
H Ü K Ü M
Ülfet E-min Başkan: Bu istinafta mahkemenin ilk hükmünü Sayın yargıç Niyazi F. Korkut verecektir.
Niyazi F. Korkut: İstinaf eden Girne Kaza Mahkemesinde dosyalamış olduğu 441/80 sayılı dava ile Girne Kaza Mahkemesinin 125/77 numaralı davasında ve Yargıtay/Hukuk 2-3/79 numaralı istinafta 14 Kasım 1979 tarihinde davacılar lehine ve davalı aleyhine verilen hükmün, davalı ada haricinde mukim bir yabancı olduğu cihetle, döviz olarak ödenmesi hususunda bir emir ve/veya ilam verilmesi isteminde bulundu. Bu dava altında ya-pılan tek taraflı bir istida ile de mahkemenin vereceği ikinci bir emre değin davalıyı tafsilatı istidada belirtilen gayri menkul malları elden çıkartmaktan ve/veya ipoteğe vermekten ve/veya herhangi bir yükümlülük altına sokmaktan men eden geçici bir meni- müdahele veya ara emri verilmesi isteminde bulundu.
23.3.1981 tarihinde Mahkeme davalının 26.3.1981 tarihine kadar istidaya konu taşınmaz malları elden çıkartmaktan ve/veya ipoteğe vermekten ve/veya herhangi bir yükümlülük altına sokulmaktan menn edi-lmesini emreden bir emir verdi. Mahkeme keza emrin suretinin
davalıya tebliği ve davalının mahkemeye itiraz verebilmesi için istidanın duruşmasını 26.3.1981 tarihine ertelemesi ve müstedinin 50,000 TL'lik kefalet senedi imzalamasına ilişkin emir verdi
Müs-tedaaleyh bu emirle ilgili olarak itiraz dosyaladı. 26.3.1981 tarihinde istidanın duruşmasında taraflar herhangi birr tanık dinletmeyip sadece mahkemeye hitap etmekle yetindiler. Mahkeme 15.4.1981 tarihinde vermiş olduğu karar ile kararda belirtilen gerekç-elere dayanarak ara emri istidasını reddederek 23.3.1981 tarihinde verilen ve karar gününe kadar uzatılan geçici ara emrini de yürürlükten kaldırdı. Davacı müstediler mahkemenin vermiş olduğu 15.4.1981 tarihli karardan istinat ettiler. İstinaf ihbarnamesin-deki istinaf sebepleri şöyledir:
"1.Muhterem Kaza Mahkemesi 'ara emri'nin kesinleşip kesinleşmemesi konusunu müzakere ederken davanın esasını inceleyerek davanın esası hakkında bir karar vermekle hataya düşmüştür.
2.Muhterem Kaza Mahkemesi, istidayı des-tekleyen tüm olgular (facts) davacı No 2. tarafından yapılmış ve dosyalanmış bir yemin varakasında mevcut olduğu ve davalı tarafından işbu olguları nakzedici veya herhangi bir yemin varakası dosyalanmadığı veya başka bir şahadet ibraz edilmediği halde dava-cıların isbat etmeleri gereken hususları isbat edemedikleri veya bu doğrultuda herhangi bir şahadet ibraz etmedikleri görüşüne varmakla hataya düşmüştür.
3. İstidaları destekleyen yemin varakalarının şahadet olarak kabul edilebileceği hususunudaki kanun, n-izam ve usul kaidelerini Muhterem Kaza Mahkemesi yanlış değerlendirdi ve/veya tefsir ve/veya tatbik etti.
4.Muhterem Kaza Mahkemesi 9/76 sayılı Mahkemeler Yasasının 41(1)inci maddesinin tümünün gayesini ve bilhassa şart bendini (proviso kısınını) yanlış t-efsir ve/veya tatbik etti.
5.Muhterem Kaza Mahkemesi istidaya yapılan itirazda yazılanlara 'olgu olarak' (as a point of fact) değer vermekle hata etti.
6.Muhterem Kaza Mahkemesi herhalukarda 'ara emrinin' kesinleşmesine karar vermemekle hataya düşmüştür.-"
İstinafın duruşmasında istinaf edenin avukatı mahkemeye yapmış oldukları esas istidaları cap.6 madde 5'e ve 9/76 sayılı Adalet Mahkemeleri Yasası madde 41'e dayanmakla beraber istinaf maksatları bakımından cap.6 madde 5'de ısrar etmediklerini ve istinaf-larını sadece madde 4'e dayandırdıklarını belirtmiştir. İstinafeden bu maddenin sarih ve geniş olduğunu adil uygun görülen tüm hallerde istenildiği şekilde bir ara emrinin verilebileceğini ileri sürdü.
Aleyhine istinaf edilenin avukatı ise Mahkemeye yapm-ış olduğu hitapta, sair şeyler yanında, 9/76 sayılı Yasanın 41. maddesi altında bir ara emrin verilebilmesi için tutulması için istenen menkul veya gayri menkulün dava konusu olması gerektiği savını ileri sürdü. Bu nedenle istinaf sebeplerine girmezden önc-e öncelikle tutulması istenan malın davaııın esas konusu (aubject matter) olup olmadığının ve şayet esas konusu değiise böyle bir meni müdahele emrinin verilip verilemeyeceğinin incelenmesi gerekir.
Bu hususa Yargıtay/Hukuk 22/80'de değinilerek 9/76 sayıl-ı Yasanın 41. maddesinin tıpatıp aynı olan 1953 Mahkemeler Yasasının 37. maddesine dayanılarak yapılan bir istida ile ilgili olarak 2O.C.L.R. sayfa 73'de yayınlanan: The Polish Ocean Lines of Gdynia, Poland and other v. N. Syproulos and others, davasında m-ahkeme geçici bir meni müdahale emri verip vermemeyi incelerken, sair şeyler yanında tutulması istenen malın davanın esas konusu olup olmadığının da araştırılması ve sadece malın davanın esas konusu olduğu hallerde böyle bir meni müdahale emri verilmesi ge-rektiği karara bağlanmıştı. Bu karar Yargıtay/Hukuk 22/80'de de aynen benimsenerek uygulanılmış ve daha sonra bazı taşınmaz malların başvurunun sonuçlanmasına dek elden çıkarılmamaları ile ilgili olarak YİM 15/81 sayılı başvuruda da uygulanmış ve tutulması- istenen taşınmaz mallar konu başvuruda başvurunun esas konusu olmadıkları için istem reddedilmişti. 441/80 No'lu davada istinaf eden, aleyhine istinat edilen aleyhine almış olduğu hükmün döviz olarak ödenmesi hususunda bir emir ve/veya ilam verilmesi iste-minde bulunmaktadır. Girne Kaza Mahkemesinin 125/77 sayılı davasında hüküın aldıktan sonra alınan hükmün icrası ile ilgili yöntemler mevzuatımızda sarihtir. Önümüzdeki istinaf konusu davada artık tutulması istenen mallar davanın esası olmadığı sarihtir. Bu- böyle olduğuna göre de Mahkemenin davanın esası olmayan bir malın tutulması içilı herhangi bir emir verebilmesi olası değildir. Bu kanaata vardıktan sonra da istinaf edenin istinaf sebeplerini incelemeye gerek olmadığı ve istinafın reddedilmesi gerektiği -görüşündeyim.
N.Ergin Salahi: Sayın Yargıç Niyazi F. Korkut'un yazdığı kararı okuma fırsatı buldum. Bu kararla hemfikirim. Başka bir görüş ekleme lüzumunu hissetmiyorum.
Ülfet Emin, Başkan: İlk Mahkeme Fasıl 6 madde 5 uyarınca davalının taşınmaz malını e-lden çıkarmaması için herhangi bir geçici meni müdahale emrinin istinaf konusu istidada verilemeyeceğini kararında belirtti. İlk Mahkeme Yüksek Mahkemenin Yargıtay Asli Yetki 5/81. sayılı kararda konu hakkında belirttiği görüşlere atıfta bulundu. Fasıl 6 m-adde 5(1)'in hükümleri gayet açıktır. Bu maddeye göre borç
veya tazminat talep eden bir davanın mahkeme huzurunda askıda bulunması halinde, mahkeme davanın ikame edilmesinden sonra herhangi bir zamanda davacının taleb ve masraflarını tatmin edecek miktarda- davalının namında kayıtlı bulunan veya namına kaydolunmasına hakkı olan taşınmaz mal veya malları davalının elden çıkarmasını men eden geçici bir emir verebilir. Bundan açıkça görülüyor ki Fasıl 6 madde 5{1) tahtında taşınmaz malın elden çıkarıtmaması içi-n geçici meni nıüdahale emri teminat amacı ile verilmektedir ve böyle bir emrin verilebilmesi için mahkemede borç veya tazminat taleb eden bir davanın askıda bulunması gerekir. Davanın eelbnamesine bakıldığında davacının talebi 125/77 sayılı dava ve Yargıt-ay/Hukuk 23/79 sayılı istinafta 14 Kasım 1979 tarihinde davacılar lehine ve davalı aleyhine verilen hükmün, davalı ada haricinde mukim bir yabancı olduğu cihetle, döviz olarak ödenmesi hususunda bir emir veya ilamdır. Görülüyor ki davada herhangi bir borç -veya tazminat taleb edilmemektedir. Bir an için davada bir borç talep edildiği varsayılsa dahi Fasıl 6 madde 5(1)'de öngörülen "borç"un hükümlü borcu da içerip içermediği konusu ortaya çıkar. Davada hüküm alındıktan sonra hükümlü alacaklının alacağını nası-l tahsil edeceği veya nasıl teminat altına alacağı hususunda Fasıl 6'nın 10. maddesinden 101. maddesine kadar hükümler bulunmaktadır. Özellikle 53 ve 54. maddeler bir hükümlü alacaklının hükümlü borçlunun taşınmaz mallarını hükümlü borca karşı nasıl temina-t altına alacağı hususunda açık hükümler koymuştur. Bundan açıkça görülüyor ki Fasıl 6 madde 5(1)'in amacı mahkemede borç veya tazminat talep eden ve askıda bulunan bir davada ileride davacı lehine verilecek bir hükmü teminat altına almaktır. Hüküm alındık-tan sonra ise teminat için Fasıl 6'nın madde 5'i değil Fasıl 6'nın 10. maddesinden sonra gelen maddeler ve özellikle taşııımaz maliar ile ilgili 53 ve 54. maddeler uyarınca hareket etmek gerekir. Bundan açıkça görülüyor ki Fasıl 6 madde 5(1)'de yer alan "b-orç" sözcüğü hükümlü borcu içermez. Sadece alelâde borcu ve onun hakkında henüz herhangi bir hüküm verilmeyen borcu içerir.
9/76 sayılı Mahkemeler Yasasının 41. maddesi uyarınca davalıya ait herhangi bir malın elden çıkarılmaması için Mahkemenin herhangi -geçici bir meni müdahale emri verebilmesi için elden çıkarılmaması istenen malın davada ihtilâf konusu veya davanın esas konusu (subject matter) olması gerektiği hususunda Yargıç Niyazi F. Korkut tarafından belirtilen ilkeye sadece taşınmaz mallara şamil k-almak koşuluyla katılırım. Son zamanlara kadar gerek Kıbrıs'ta bu madde tahtında ve gerekse İngiltere'de benzeri bir madde tahtında herhangi bir malın elden çıkarılmaması için geçici bir meni müdahale emrinin verilebilmesi için, ister taşınır ister taşınma-z olsun, davada ihtilâf konusu veya davanın esas konusu olması gerekirdi. Nitekim 'The Polish Ocean Lines istinafında sayfa i4'de bu hususta aynen şunlar yer almaktadır:
"We have no doubt that the princible upon which the jurisdiction of the Court is exer-lised under section 37 of the Courts of Justice Law No.40 of 1953 on the point that falls for decision in this case is the same as in England under section 45 of the Judicature Act of 1925 which virtually reproduces section 25(8) of the Judicature Act of l-873. In our view the Court erred in holding that a defendant could be restained by interlocutory injunction from disposing of his property not the subject-matter of the action before any judgment had been entered against him."
-Polish davasında atıfta bulunulan 40/l953 sayılı yasanın
37. maddesi 1960 Mahkemeler Yasasının 32. maddesi ve 1976 Mahkemeler Yasasının 41. maddesi ile tıpatıp aynıdır. Bu böyle olmasına rağmen son zamanlarda İngiltere Yüksek Mahkemesinin verdiği bazı kar-arlara göre istisnai hallerde ihtilaf konusu veya davanın esas konusu olmayan bazı taşınır malların özellikle bankada davalının namında bulunan paraların elden çıkarılmasını geçici olarak men
eden bazı meni müdahale emirleri verilmiştir (Bak. Rasu Maritima- v.
Pertambangan ( 1977) 3 All E.R.. 324 sayfa 332, 334). Konu istinaf. taşınır malları ilgilendirmemekle beraber konunun önemine binaen 9/76 sayılı Mahkemeler Yasasının 41. mddesi tahtında îhtilâf konusu veya davanın esas konusu olmayan herhangi bir taşın-ır malın özellikle paranın elden çıkarılmaması için geçici bir meni müdahale emrinin verilip verilemeyeceği konusunu bu aşamada açık bırakmayı uygun görürüm. 9/76 Mahkemeler Yasasının 41. maddesi uyarınca taşınmaz mallar ile ilgili herhangi bir geçici meni- müdahale emrinin verilebilmesi için taşınmaz malın davada ihtilaf konusu veya davanın esas konusu (subject matter of the action) olması gerekir kanksındayım. Halbuki istinaf konusu îstidada geçici olarak elden çıkarılmaması veya herhangi bir yükümlülük a-ltına konmaması istenen taşırmaz mallar davada ihtilaf konusu veya davanın esas konusu değildir. Bu nedenle ilk mahkeme istinaf edenin davalının taşınmaz malları ile ilgili geçici meni müdahale emri talep eden ıstidasını reddetmekle hata etmiş değildir.
S-onuç olarak istina.f oybirliğı iIe reddolunur. İstinaf edenin aleyhine istinaf edilene istinaf masraflarını ödemesine emir verilir. Yüksek Mahkemenin 29 Nisan 1981'de verdiği ara emir kendiliğinden sona erer.
(Ülfet Emin) (N. Ergin Salahi) (Niyazi -F. Korkut) Başkan Yargıç Yargıç
5 Mayıs 1981
Full & Egal Universal Law Academy