-D.21/91 Konsolide
Yargıtay/Hukuk 25-26-27-28-29-30-31-32-33-34/91
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Niyazi F. Korkut, Celâl Karabacak, Özkan Tunçağ
Yargıtay/Hukuk 25/91
(Dava No. 235/-84; Girne)
İstinaf eden: Ali Turgut, Lefkoşa.
(3. şahıs)
ile
Aleyhine istinaf edilen: 1. İsmail Erkul, Ankara.
2. Et ve Balık Kurumu, Ankara.
- (Davalılar)
A r a s ı n d a
İstinaf eden namına: Av. Serhan Çınar
Aleyhine istinaf edilen namına: Av Peyman Erginel
Yargıtay/Hukuk 26/91
(Dava No. 235/84; G-irne)
İstinaf eden: Ali Turgut, Lefkoşa.
(3. şahıs)
ile
Aleyhine istinaf edilen: 1. ismail Erkul, Ankara.
2. Et ve Balık Kurumu, Ankara.
- (Davalılar)
A r a s ı n d a
İstinaf eden namına: Av. Serhan Çınar
Aleyhine istinaf edilen namına: Av. Peyman Erginel
Yargıtay/Hukuk 27/91
(Dava No. 235/84; Girn-e)
İstinaf eden: Turgut Ramadan Karahan, Lefkoşa.
(Davacı)
ile
Aleyhine istinaf edilen: 1. İsmail Erkul, Ankara.
2. Et ve Balık Kurumu, Ankara.
- (Davalılar)
A r a s ı n d a
İstinaf eden namına: Av. Süleyman Dolamcı
Aleyhine istinaf edilenler namına: Av. Peyman Ergi-nel
Yargıtay/Hukuk 28/91
(Dava No. 236/84; Girne)
İstinaf eden: Ali Turgut, Lefkoşa.
(Davacı)
ile
Aleyhine istinaf edilen: 1. İsmail Erkul, Ankara.
2. Et ve Balık Kurumu Ankara.
- (Davalılar)
A r a s ı n d a
İstinaf eden namına: Av. Süleyman Dolmacı
Aleyhine istinaf edilenler namına: Av. Peyman -Erginel
Yargıtay/Hukuk 29/91
(Dava No. 237/84; Girne)
İstinaf eden: Ali Turgut, Lefkoşa.
(3. şahıs)
ile
Aleyhine istinaf edilen: 1. İsmail Erkul, Ankara.
2. Et ve Balık Kurumu, Ankara.
- (Davalılar)
A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Av. Serhan Çınar
Aleyhine istinaf edilenler namı-na: Av. Peyman Erginel
Yargıtay/Hukuk 30/91
(Dava No. 237/84; Girne)
İstinaf eden: Ali Turgut, Lefkoşa.
(3. şahıs)
ile
Aleyhine istinaf edilen: 1. İsmet Erkul, Ankara.
2. Et ve Balık Kurumu, Ankara.-
(Davalılar)
A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Av. Serhan Çınar
Aleyhine istinaf edilenl-er namına: Av. Peyaman Erginel
Yargıtay/Hukuk 31/91
(Dava No. 237/84; Girne)
İstinaf eden: Vasfiye Turgut, Lefkoşa.
(Davacı)
ile
Aleyhine istinaf edilen: 1. İsmail Erkul, Ankara.
2. Et ve Balı-k Kurumu, Ankara.
(Davalılar)
A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Av. Süleyman Dolma-cı
Aleyhine istinaf edilenler namına: Av. Peyman Erginel
Yargıtay/Hukuk 32/91
(Dava No. 238/94; Girne)
İatinaf eden: Ali Turgut, Lefkoşa.
(3. şahıs)
ile
Aleyhine istinaf edilen: 1. İsmail Erkul, Ankara.-
2. Et ve Balık Kurumu, Ankara.
(Davalılar)
A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Av.- Serhan Çınar
Aleynine istinaf edilenler namına: Av. Peyman Erginel
Yargıtay/Hukuk 33/91
(Dava No. 238/84; Girne)
İstinaf eden: Ali Turgut, Lefkoşa.
(3. şahıs)
ile
Aleyhien istinaf edilen: 1. İsmail Erk-ul, Ankara.
2. Et ve Balık Kurumu, Ankara.
(Davalılar)
A r a s ı n d a.
İstinaf ed-en namına: Av. Serhan Çınar
Aleyhine istinaf edilenler namına: Av. Peyman Erginel
Yargıtay/Hukuk 34/91
(Dava No.238/84; Girne)
İstinaf eden: Dudu Turgut, Lefkoşa.
(Davacı)
ile
Aleyhine istinaf edilen: 1-. İsmail Erkul, Ankara.
2. Et ve Balık Kurumu, Ankara.
(Davalılar)
A r a s ı n d a.
İst-inaf eden namıan: Av. Süleyman Dolmacı
Aleyhine istinaf edilenler namına: Av. Peman Erginel
H Ü K Ü M
Niyazi F. Korkut: Girne Kaza Mahkemesinin Konsolide 235/84, 236/84, 237/84 ve 238/84 sayılı davalarında 14.5.1990 tarihinde vermiş olduğu hükümden kay-naklanan yukarıda sayı ve ünvanları verilen istinaflar birleştirilerek dinlendi.
Tartışma konusu olmayan olgulara göre Lefkoşa-Girne yolunda, 30.5.1982 tarihinde, Girne yönüne gitmekte olan Ali Turgut yönetimindeki U 204 plâkalı araç ile Girne'den Lefko-şa istikametinde seyretmekte olan İsmail Erkul yönetimindeki 06 FF 798 plâkalı TIR çekicisinin Lefkoşa-Girne anayolunun 14-15 milleri arasında çarpışmaları nedeniyle meydana gelen kaza sonucu 236/84 sayılı davda davacı olan U 204 plâkalı araç sürücüsü ile -kaza anında onun aracında bulunan öteki davalardaki davacılar Turgut Ramadan, Vasfiye Ramadan ve Dudu Turgut yaralandıklarını ileri sürerek dosyalamış oldukları davalar altında özel ve genel zarar ziyan talebinde bulundular.
Bilâhare davalılar avukatının- yapmış olduğu bir istida uyarınca 236/84 sayılı davadaki davacı İlk Mahkemenin 29.3.1990 tarihli emri ile diğer üç davaya 3'üncü şahıs olarak eklendi.
Davacılar talep takririnde kazanın TIR sürücüsü olan davalı 1'in aracını dikkatsiz, ihmalkârane ve kan-uni vazife ve vacibelerini ihlâl ederek kullanması sonucu meydana geldiğini ileri sürdüler. Talep takririnde davalı 1'in dikkatsizliğinin tafsilâtı olarak da, sair şeyler yanında, süratli araç sürdüğünü, viraj girişinde süratini salim hadda indirmediği, ka-zayı önlemek için manevra yapamdığı gibi hiçbir önlem de almadığı ve önceleri yolun sağında seyahat edip aniden taraf değiştiridği leri sürüldü.
Davalılar ise dosyalamış oldukları müdafaa takririnde, sair şeyler yanında, davacıların iddialarını ret ve in-kâr ederek davalı 1'in kaza günü yolun solunda normal bir süratle seyahat ettiğini ancak karşı taraftan gelmekte olan U 204 Plâkalı aracın sürücüsünün dikkatsizliği, ihmalkarlığı ve kanuni vazife ve vecibelerinin ihlâli sonucu inişi inerken aracının kaymas-ı sonucu davalı 1'in kullanmakta olduğu ve kazadan hemen önce yolun solunda durur vaziyette olan aracına çarparak konu kazaya sebebiyet verdiği ileri sürüldü.
İlk Mahkemenin emri uyarınca üç davada 3'üncü şahıs olan U 204 plâkalı araç sürücüsü adına dosy-alanan müdafaa takririnde ise kaza ile ilgili olarak sadece davalıların sorumlu oldukları ileri sürüldü.
İlk Mahkeme birleştirilerek dinlenen konu davaların duruşmasında, davacılar bizzat şahadet verip ayrıca 8 de tanık dinlettiler. Davalı 1 ile davalı 2- vekili de şahadet verip 5 de tanık dinlettiler.
Kazanın oluşu ile ilgili olarak şahadet veren U 204 plâkalı araç sürücüsü Ali Turgut şahadetinde, sair şeyler yanında, Lefkoşa'dan Girne'ye giderken 14-15 miller arasında viraja girdikten sonra davalı 1'in- kullanmakta olduğu ve Girne'den Lefkoşa istikametine gitmekte olan TIR çekicisinin önündeki minibüsü geçmeye çalıştığını görüp yavaşlayarak sol bankete indiğini ancak havanın yağışlı ve banketin de çamurlu oluşu nedeni ile aracının kadyınığını, aracını ba-nketten çıkarmaya çalıştığını ve bu arada TIR çekicisi ile yolun kendine göre, sol tarafında çarpıştıklarını ileri sürdü.
Davacılar tarafından şahadet veren Enver Mertsoylu ise şahadetinde, sair şeyler yanında olay günü aracı ile Girne'den Lefkoşa'ya seyr-etmekte olduğu bir sırada davalı 1'in kullanmakta olduğu TIR çekicisinin kendini geçmek isterken yolu kestiğini, karşıdan gelen U 204 plâkalı aracın ise önce bankete düşüp sonra kayarak kolun içine fırladığını, TIR çekicisinin önce kendi aracının yarı hiza-sına kadar gelip sonra geçmeden vazgeçtiğini, TIR çekicisine geçmesi için eli ile işaret verdiğini ve TIR çekicisi ile U 204 plâkalı aracın çarpıştıklarını ileri sürdü.
Davacılar adına şahadet veren emekli Trafik Müdürü Sait Tilki de şahadetinde, kazayı -görmemesine karşın, eski tecrübesine dayanarak Mahkemeye kazanın oluşu ile ilgili görüşlerini belirtti.
Davalı 1 ise şahadetinde, sair şeyler yanında, kaza günü Girne'den Dikmen'e gitmekte olup 25-30 kilometre bir süratle yolun sol şeridinde seyrettiğini-, viraja yaklaştığı zaman U 204 plâkalı aracın süratli bir şekilde savrularak ve yalpalayarak gelmekte olduğunu görüp tamamen yolun sol şeridine çekilerek aracının sol tekerleklerini bankete indiridğini ve süratini da asgariye düşürerek U 204 plâkalı aracı-n kendi aracına vurması ile kendinin durmasının aynı anda olduğunu, U 204 plâkalı aracın sol köşesi ile TIR'ın sağ köşesine vurduğunu ve yolda kendi TIR'ı olmasa idi U 204 plâkalı aracın uçuruma uçacağını ve kazadan önce de önündeki aracı geçmeye çalışmadı-ğını ileri sürdü.
Davalılar tarafından şahadete çağrılan emekli Polis Müfettişi Mehmet Özerman kaza tarihinde Girne Polis Müdürlüğüne bağlı Trafik Şubesinde Polis Çavuşu olarak görev ifa ettiğini, dava konusu kaza ihbarının alınması üzerine aynı gün kaza- mahallini ziyaret ederek kazada methalder her iki aracı da kazadan sonraki şekillerinde gördüğünü, olay yerinin bir krokisini hazırladığını ve kaza yerinin fotoğraflarını çektirdiğini, kaza anında havanın yağmurlu asfalt yolun ise ıslak ve kaygan olduğunu-, U 204 plâkalı salon arabanın Girne'ye doğru, TIR çekicisinin ise Girne'den Lefkoşa'ya doğru seyreder vaziyette olduklarını, kazadan önce TIR'ın yokuş çıkmakta ve salon aracın ise iniş inmekte olduğunu, salon aracın ön farlarının kırıldığını ve ön tamponu-nun sağ köşesinin hafif ezilmiş olup araca çıkmak için basamak olarak kullanılan yerin de ezik durumda olduğunu belirtti. Bu tanık şahadetinde devamla kazanın Lefkoşa'dan Girne'ye gelirken yolun sol tarafında olduğuna ilişkin herhangi bir emare olmadığını,- TIR'ın kendine göre yolun sağ tarafına geçtiğini göstererek herhangi bir belirti de bulunmadığını ve yaptığı araştırma sonucu TIR şoförü kendi tarafından seyahat ederken salon araç sürücüsünün direksiyon hakimiyetini kaybederek TIR'la çarpışması sonucu bu- kazanın meydana geldiğini saptadığını da belirterek kaza ile ilgili olarak davacı tanığı Enver Mertsoylu'dan olaydan sonra almış olduğu ifadeyi de Tanıtma "A" olarak ibraz etti. Bu tanık istintakı sırasında da , sair şeyler yanında, TIR'ın kazadan önce yo-kuş çıkmakta oluşu nedeniyle süratinin az olduğunu, krokide "X" olarak gösterillen çarpışma noktasını cam parçaları ve lastik sürtünme izlerinden yararlanarak saptadığını ve camların iki araç arası ile U 204 plâkalı aracın altında olduğunu belirtti.
Dava-lılar tarafından sahadete çağrılan ve kaza anında TIR'da yolcu olarak bulunan Mehmet Bener de şahadetinde, sair şeyler yanında, davalı 1'in şahadetinde söylediklerini teyit etti.
Emekli Polis Müfettişi Mehmet Özerman'ın şahadetinden Enver Mertsoylu'nun k-aza ile ilgili olarak polise daha önce ifade vermiş olduğu hususunun ortaya çıkması üzerine davalılar avukatı onun tekrar şahadete çağrılmasını istemişse de bu istemi İlk Mahkeme tarafından reddedildi ve bunun üzerine davalılar avukatı onu davalılar tanığı- olarak celbederek Tanıtım "A" olan ifadesini emare olarak ibraz ettirdi.
Enver Mertsoylu kazadan sonra verdiği bu ifadede, şahadetinde söylediklerinin tersine, arkasındaki TIR aracın kendi tarafında gitmekte olduğunu belirtmişti.
Sunulan şahadet ve i-braz olunan emareleri değerlendiren İlk Mahkeme, kazanın oluşu ile ilgili davalı 1 ile davalılar tanığı Mehmet Özerman ve Mehmet Bener'in şahadetlerinde söylediklerini doğru olarak kabul etmeyi uygun buldu. İlk Mahkeme inandığı bu şahadete göre de dava kon-usu kazanın 30.5.1982 tarihinde saat 13.45 raddelerinde Lefkoşa-Girne anayolunun 14-15 milleri arasında Lefkoşa'dan Girne istikametinde U 204 plâkalı aracı ile iniş aşağı seyahat etmekte olan Ali Turgut'un viraj üzerinde direksiyon hakimiyetini kaybetmesi -sonucu aracının sol ön yanı ile o esanda Girne istikametinden Lefkoşa istikametine doğru yolun tamamen solunda yokuş çıkmakta olan davalı 1'in yönetimindeki TIR çekicisinin sağ ön tarafına çarpması neticesi emare krokide "X" olarak belirlenen noktada meyda-na geldiğine ilişkin bulgu yaptı. İlk Mahkeme hükmüne devamla Emare krokide "E" harfi ile gösterilen U 204 plâkalı aracın sol ön tekerine ait 8 ayak uzunluğundaki teker izinin de kazanın, inandığı tanıkların şahadetlerinde belirttikleri gibi, krokide "X" o-larak gösterilen noktada olduğunu teyit ettiğini vurguladı.
İlk Mahkeme kazanın oluşu ile ilgili olarak davacı Ali Turgut ile davacılar tanığı Enver Mertsoylu ile sait Tilki'nin şahadetlerinde söylediklerine ise inanmadı.
İlk Mahkeme kararında, davalı -1'in kazanın oluşunda bir katkısal kusuru olup olmadığı hususnu da incelyerek kazanın oluşu ile ilgili olarak daha önce yapılan bulgular ışığında ve özellikle davalı 1'in aracını bankete indirip durmak için gerekli önlemleri de aldığına ilişkin bulgu yapar-ak onun kazanın oluşunda herhangi bir kusuru olmadığı kanaatına vararak sonuçta davacıların taleplerini reddetti.
Davacılar bu karara karşı 27, 28, 31 ve 34/91 sayılı istinafları dosyaladılar.
3'üncü şahıs da bu karara karşı 25, 26, 29, 30, 32 ve 33/91- sayılı istinafları dosyaladı.
Davacılar ve üçüncü şahıs tarafından ayrı ayrı dosyalanan ve 13 istinaf sebebi içeren istinaf ihbarnamelerinde, özetle, İlk Mahkemenin 3'üncü şahıs ve davacı tanıklarının şahadetlerine itibar etmeyip davalıların şahadetine -itibar etmekle hata ettiği; kazanın oluşu ile ilgili bulgularının geçersiz olduğu ve kaza ile ilgili bulguya varırken huzurundaki şahadet ve emareleri yanlış değerlendirdiği, Enver Mertsoylu'nun polise verdiği ifadesinin emare olarak sunulmasına izin verme-kle hata ettiği; geç yapılan istidaya dayanarak 3'üncü şahsa geriye dönük yükümlülük yüklemekle hata ettiği ve karar verirken hukuku, prensipleri hatalı yorumlayıp uyguladığı ileri sürüldü.
25, 29 ve 32/91 sayılı istinaflar ise İlk Mahkemenin Ali Turgut'-un kendi davası dışındaki davalara 3'üncü şahıs olarak eklenmesine ilişkin 29.3.1990 tarihli emrine karşı dosyalanmıştır.
Özetlenen istinaf sebeplerinden görülebileceği gibi istinaf edenler özellikle, İlk Mahkemenin davalıcalr ile üçüncü şahıs ve tanıkla-rının şahadetlerine itibar etmeyip davlıların şahadetine itibar etmesinden yakınmaktadırlar.
Taraflar ile tanıklarını dinleme ve onları yakından izleyip gözlem altında bulundurma olanağına sahip olan İlk Mahkemelerin hangi tanığın doğruyu söyleyip söylem-ediği hususunda Yargıtay'a nazaran daha avantajlı bir durumda olduğu, bu nedenle İlk Mhakemelerin şahadeti değerlendirirken hataya düştükleri açıkça görülmedikçe şahadete ilişkin bulgu ve kanaatlarına müdahalede çekingen davranıldığı birçok kez ve en son Y-argıtay/Hukuk 13/91 sayılı istinafta vurgulanmıştır. Bu ilkeyi bu istinaf bakımından da aynen benimseriz.
Bu istinaflara konu davalarda da taraflar ile tanıklarını dinleyen ve şahadet verirken onları gözlem altında bulunduran İlk Mahkeme kararında bazı şa-hadetlere itibar etmeyi ve bazılarına da itibar etmemeyi uygun görmüştür. İlk Mahkeme kararında, bu kanaata varmazdan önce, şahadet veren tanıkların şahadetlerini incelemiş ve bu inceleme sonucu özellikle kaza günü olay yerinde gerekli inceleme yapıp kroki- hazırlayan ve tarafsız bir tanık olan tahkikat memurunun şahadeti ve onun şahadeti ile bağdaşan davalı 1 ve onun aracında yolcu olarak seyahat eden Mehmet Bener'in şahadetlerine itibar etmeyi uygun görmüştür.
İlk Mahkeme kararında tanıkların şahadetleri-ni tek tek ele alıp her tanığa ya da davacılar ile davalılara niye inanıp inanmadığını belirtmemekle beraber İlk Mahkemenin kararı bir tüm olarak ele alındığında ve özellikle İlk Mahkemenin kararında şahadetleri bir bir ele alarak incelemesi ışığında ve ke-za tutanaklar ile emareleri de dikkate aldığımızda İlk Mahkemenin şahadete ilişkin bulgularında hatalı hareket etmediği ve inanmış olduğu tanıkların şahadetine dayanarak da varmış olduğu bulgularda herhangi bir yanılıgıya düşmediği görülmektedir. Bu nedenl-e istinaf edenler, istinaflarında ileri sürdükleri gibi, davacılar ile üçüncü şahıs ve tanıklarına inanmayıp davalıların şahadertine itibar etmekle İlk Mahkemenin hatalı hareket ettiğini kanıtlayamadılar ve bu nokta üzerinde başarılı olmadıklarına göre de -istinaflarının reddedilmesi gerekir.
İstinaf edenler bu istinaf sebeplerinde başarılı olmadıktan sonra İlk Mahkemenin üçüncü şahsa geriye dönük yükümlülük yüklemekle hata ettiğine ve Ali Turgut'un üçüncü şahıs olarak eklenmesi ile ilgili istinaf sebepler-ine değinmeye gerek kalmamıştır.
Sonuç olarak istinaflar reddolunur.
Masraflarla ilgili herhangi bir emir verilmez.
(Niyazi F. Korkut) (Celâl Karabacak) (Özkan Tunçağ)
Yargıç - Yargıç Yargıç
19 Aralık 1991
Full & Egal Universal Law Academy