-D.11/81 Yargıtay/Hukuk 16/81
(Dava No. 88/81 Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay.
İstinaf eden: Saray Kred-i Şirketi Ltd. Lefkoşa.
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: Emine Hasan'ın vekili Nahide Raşit.
A r a s ı n d a .
İstinaf eden namına: Kıvanç M. Riza
Aleyhine istinaf edilen namına: Ahmet M. Berberoğlu
İcr-ayı durdurma için istida - 9/76 sayılı Mahkemeler Yasasının 55. maddesi - Uygun görülen hallerde makul bir süre için hükmün icrasının durdurulması - Davacının ipotekli arsanın satışı için hüküm alması ve satış için Tapu Dairesine müracaatı - Davalının hükm-ün icrasının durdurulması için tek taraflı bir istida dosyalaması - İlk Mahkemenin satışın durdurulması için emir vermesi- Durdurma emri verilirken hiçbir gerekçe gösterilmemesi ve emrin herhangi bir koşula bağlı olmadan verilmesi.
OLAY: Davacı Davalıdan- olan alacağı için Mahkemeden hüküm aldı. Dava konusu alacak için Davalıya ait arsa ipotek altında idi. Davacı arsanın açık artırma. usulü ile satışı için Tapu Dairesine müracaat etti. Bunun üzerine Londrada bulunan Davalı, yetkili vekili vasıtasıyle satış-ın durdurulması için Mahkemeye tek taraflı bir istida dosyaladı.
İstidayı dinleyen İlk Mahkeme 9/76 sayılı Mahkemeler Yasasının 55. maddesine istinaden satışın durdurulması için emir verdi.
Davacı, İlk Mahkemenin tek taraflı bir istida ile, icrayı şartsız -olarak durdurmasının hatalı olduğunu ileri sürerek istinaf etti.
SONUÇ: Yargıtay, İlk Mahkemenin hükmün icrasının durdurulması emrini verirken 9/76 sayılı Mahkemeler Yasasının 55. maddesine dayandığını, bu maddeye göre hükmün icrasının makul ve uygun süre-ler için koşullara bağlı olarak durdurulabileceğini belirtti.
İstidaya ekli yemin varakasındaki iddiaları inceleyen Yargıtay, Müstedinin esas gayesinin satışın ertelenmesi ve borcun
taksitlerle ödenmesi olduğunu dikkate aldı. İlk Mahkemenin hangi gerekçeye- dayanarak icrayı durdurduğunun belli olmadığını ve herhangi bir koşul da konmadığını gözönünde bulunduran Yargıtay İlk Mahkemenin takdir hakkını hatalı kullandığı sonucuna vardı.
Yargıtay, tek taraflı bir istida ile böyle bir emrin verilmesi yönüne gidils-e bile Asli yetki 5/81'de belirtilen görüşler ışığında, emrin belli bir güne kadar geçerli olmak üzere verilmesi ve karşı tarafa tebliğ edildikten sonra yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini belirtti. -
Atıfta Buılunulan Yargısal İçtihatlar:
1- Asli Yet-ki 5/81.
H Ü K Ü M
N. Ergin Salâhi: Müstenif Lefkoşa Kaza Mahkemesinde Emine Hasan ve diğerleri aleyhine açtığı 88/81 sayılı bir davada davalı numara 1 isbatı vücut dosyalamamış olması nedeniyle davalı 1'in gıyabında 1,843,675Tl, ve 1.2.1981 tarihinde-n itibaren bu paranın faizleri için 17.3.1981 tarihinde bir hüküm almıştı.
Dava konusu alacak için Lefkoşa'da İbrahim Paşa Mahallesinde Büyük Ova mevkünde kâin olup A 660 sayılı koçan ile davalı numara 1 Emine Hasan adına kayıtlı bulunan Ada A. Parsel 623-, Pafta/ harita XXI/38.2.III de tescilli, 1 evlek 2416 ayak kare yüz ölçümlü bir arsa teminat olarak ipotekli bulunmaktaydı. Müstenif davacı 17.3.1981 tarihinde aldığı karardan sonra Tapu Dairesine konu malın satışı için gerekli müracaatı yapmış, Tapu tara-fından lûzumlu ilân yapıldıktan sonra Lefkoşa Tapu Dairesince konu malın aleni müzayede ile satışı için 3 Mayıs 1981 tarihi tesbit edilmiştir.
Hakikatlere göre davalı numara 1 Emine Hasan Londra'da olup onun kız kardeşi bulunan ve 25 Beliğ Paşa Sokak, Lef-koşa'da ikamet eden Nahide Raşit yetkili vekili bulunmaktadır. Davalı No.l'in yetkili vekili Nahide Raşit'e Lefkoşa Kaza Tapu Dairesinin 2/81 sayılı satış bildirisi tebliğ edildikten sonra Nahide Raşit avukatına başvurarak onun vasıtası ile 27 Nisan 1981 t-arihinde dosyaladığı tek taraflı bir istida ile konu malın 3.5.1981 tarihinde Tapu Dairesi tarafından aleni müzayede yoluyle yapılacak satışın durdurulması için bir müracaatta bulunmuş ve işbu müracaatını desteklemek amacıyle Nahide Raşit'in yemin varakası-nı da ilişikte İlk Mahkemeye sunmuştur. Aleyhine istinaf edilen, vekili sıfatıyle yaptığı konu tek taraflı istfdasında 3.5.1981 tarihinde yapılacak satışın durdurulmasını Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğünün E.48 n.2 ve E.40 n.ll, 9/76 sayılı Mahkemeler Yasa-sı madde 55 ile diğer ilgili mevzuata dayandırmıştır. İstidayı 28.4.1981 tarihinde dinleyen Bidayet Mahkemesi 9/76 sayılı Mahkemeler Yasasının 55. maddesine istinaden konu arsanın 3.5.198f tarihinde açık artırma yoluyle yapılacak satışının 14.5.1981 tarihi-ne kadar durdurulması hususunda emir vermistir. İstinaf bu karardan yapılmakta olup aşağıda görülen 2 istinaf sebebini içermektedir:
'"l. Muhterem Mahkeme, ortada acil ve/veya özel bir neden olmadan ve/veya istidanın bir sureti Davacıya 3.5.1981 tarihinde-n ewel kolaylıkla tebliğ edilebildiği ve/veya istida 3.5.1981 tarihinden evvel ihbarlı olarak dinlenebildiği halde istinaf konusu emrin icrasını tek taraflı bir istida üzerine durdurmakla hata etti;
2. Muhterem Mahkeme, istinaf konusu emrin icrasını şarts-ız olarak ve/veya ortada haklı herhangi bir gerekçe ve/veya yasal dayanak olmadan durdurmakla ve bunu yaparken bilhassa hükmün tarihini, durumun müstedinin bilgisine çoktan gittiğini, mamafih, hal böyle olmasına rağmen söz konusu emri almak için ancak son -günlerde müracaat ettiğini nazarı dikkate almamakla hata etti."
İstinaf sebelerini ele almadan önce müstedi vekilinin yapmış olduğu tek taraflı istida ile istidaya ilişik olarak dosyalanan 27.4.81 tarihli yemin varakasına göz atmak yerinde olur. Müstedi y-emin varakasında Lefkoşa Tapu dairesinin 2/81 sayılı konu mal ile ilgili satış bildirisini geç aldığını bu nedenle Londra'daki davacı No.l ile geç temas ettiğini iddia etmekte ancak 2/81 sayılı bildiriyi kesinlikle ne vakit aldığı yemin varakasında gözükme-mektedir. Yemin varakasında aleni müzayede için tesbit edilen 3.5.1981 tarihindeki satışın ertelenme nedeni esas itibarıyle bir noktaya teksif edilmektedir. O da konu arsa açık artırma ile satışa arzedilirse memleketteki likit darlığı dolayısıyle değerinde-n çok daha düşük fiata satılacağı ve davalının bundan zarar göreceği hususudur.
Yine yemin varakasında talep edilen durdutma emri verilirse davalı borcunu 1.6.1981 tarihinden 30.10.1981'e kadar 5 aylık süre içinde her ayın ilk gününde (15 gün mehille) 50,-000 liralık taksitlerle ve 1.11.1981 tarihinden itibaren tüm borcun tasviyesine kadar 100,000 liralık taksitlerle borcunu ödeme yoluna gideceğini taahhüt etmektedir.
Görülüyor ki esas itibarıyle müstedinin istediği 3.5.1981 tarihindeki satışın ertelenmesi- ve borcunun taksitlerle ödenmesini sağlamaktır. Teklif edileıı ödeme şekline göre bir hesaplama yapıldığında istenilen erteleme hakikatten bir seneden fazlaca bir süre tutmaktadır.
Müstedi istidasında ise satışın durdurulmasını isterken ne vakte kadar du-rdurulması gerektiğini kendisi için makul sürenin ne olduğunu belirtmemekte sadece açık artırma ile yapılacak satışın durdurulmasını talep etmektedir.
İstinafın duruşmasıııda istidada yer alan E.40 n.ll üzerinde durulmamış aleyhine istinaf edilenin avukat-ı emir ve nizama dayanmadığını esasen ilk mahkeme kararını 9/76 sayılı Mahkemeler Yasasının 55. maddesine dayanarak karar verdiğini beyan etmiştir.
Konunun esasını 2. istinaf sebebi teşkil ettiği cihetle ilkin 2. istinaf sebebini ele almayı uygun bulduk.
-
Müstenif bu istinaf sebebinde esas itibarıyle Bidayet Mahkemesinin satışı durdutma kararı vermesi için haklı veya herhangi bir nedeni bulunmadığını, durdurma emrini verirken hiçbir gerekçe göstermeksizin şartsız verdiğini yasal dayanak bulunmadığını iddia- etm ektedir.
Bidayet Mahkemesi satışı durdutma kararı verirken dayandığı 9/76 sayılı yasanın 55. maddesi aynen şöyledir:
"55. Her Mahkeme hükmü, hükümde aksine belirtilen direktiflere bağlı olmak koşuluyla, dava layihalarının teatisinde veya isbatı vücu-t etmede temerrüde düşülmüş veya istinaf yapılmış olmasına bakılmaksızın verildiği andan başlayarak davadaki tüm tarafIarı bağlar. Ancak hükmü veren mahkeme veya istinafa bakmağa yetkili mahkeme, herhangi bir zamanda uygun gördüğü takdirde, bir icra emri o-lsa dahi, hükmün icrasının, uygun ve makul bir süre için ve öngördüğü koşullara bağlı olarak ertelenmesini emredebilir."
Görülüyor ki bu madde geniş kapsamlı bir madde olup, mahkemeye hükmün icrasını uygun ve makul bir süre için öngördüğü koşullara bağlı -olarak erteleme yetkisini vermektedir.
Bîdayet Mahkemesinin bu maddeye istinaden verdiği karar ise şöyledir:
"İstida ve ekli yemin belgesi tetkik edilir. İstidaya konu arsanın açık artırma usulü ile satışı 3.5.1981 tarihinde yapılacağı cihetle aciliyet d-urumu görülür. 9/76 sayılı yasanın 55. maddesi uyarınca istidaya konu arsanın 3.5.1981 tarihinde açık artırma yolu ile yapılacak satışı 14.5.1981 tarihine dek durdurulur."
Yukarıda değindiğimiz gibi konu malın satışının durdurulması için yemin varakasında- öne sürülen, üzerinde durulmağa değer, başlıca gerekçe halen mevcut olduğu iddia edilen likit darlığıdır. Bu likit darlığının 14.5.1981 tarihinde son bulacağı söylenemeyeceği gibi yemin varakasında bu yönde de herhangi bir iddia yoktur. Yine müstedi istid-asında satışın hangi süre için durdurulması gerektiğini ve
kendileri için hangi sürenin makul olduğu iddia edilmemektedir. Hakikatte müstedi kendisine, borcunu, teklif ve taahhüt ettiği taksitlerle ödemesine cevaz verecek bir durdurma emri talep etmektedir-. Bu durumda 14.5.1981 tarihine kadar verilen durdutma emri yemin varakasında serdedilen teklif ve niyete ters düştüğü gibi müstedinin amacına da hizmet etmemektedir. Ne gibi gerekçeye dayanarak Bidayet Maizkemesinin 14.5.1981 tarihine kadar konu satışı du-rduttuğu belli değildir. Ayrıca durdutma emri verilirken müstedîye herhangi bir koşul da koşulmamıştır. Kanaatimizce bu mülahaza ışığında Bidayet Mahkemesi takdir yetkisini hatalı kullanmıştır. Bu nedenle 2. istinaf sebebi kabul edilir.
2. istinaf sebebi -kabul edildiği cihetle 1. istinaf sebebi üzerinde durmayı lûzumsuz görüyoruz. Ancak hemen şunu da belirtelim ki tek taraflı bir istida ile böyle bir emir verilmesi yönüne gidilse dahi bu gibi mallerde Asli/Yetki 5/81'de belirtilen görüşler ışığında, emir b-elli bir güne veya o günden önce verilecek başka bir emre kadar geçerli kalmalıdır. Yine aynı kararın 5. sayfasında da şöyle denmektedir:
"Başka bir deyişle böyle bir emir sadece emirle etkilenecek olan kişilere o emrin tebliğ edilmesini ve etkilenen kişi-lerin tebliğ edildikten sonra Mahkemeye çıkıp itiraz etmelerine imkân kılmak için gerekli süre için yürürlükte kalabilir."
Görülüyor ki bu meselede karşı tarafa emrin tebliğ edilip söz hakkı verilmesi yönüne gidilmemiştir. Bu safhada sadece bu hususa kısa-ca değinmekle yetinmek istiyoruz.
Söylenenlerden anlaşılacağı gibi istinaf kabul edilir ve Bidayet Mahkemesinin vermiş olduğu 28.4.1981 tarihli emri iptal edilir.
(N. Ergin Salâhi)(Niyazi F. Korkut)(Aziz Altay)
YargıçYargıç Yargıç
30 Nisan -1981
Full & Egal Universal Law Academy