-8/2001 Yargıtay/Hukuk 16/2000
(Dava No: 2181/95; Lefkoşa)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Taner Erginel, Mustafa H. Özkök, Gönül Erönen.
İstinaf eden: 1. Ali Demirağ and Sons Ltd., Lef-koşa
2. Ertur Turizm Ltd., Lefkoşa
3. Europaper Trading Ltd., Lefkoşa
4. Raner International Ltd., Lefkoşa
5. Ali Mustafa Demirağ, Lefkoşa
6. Dilek Demirağ, Lefkoşa
- (Davacılar)
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: Akdeniz Garanti Bankası Ltd.,
Lefkoşa
(Davalı)
A r a s ı n d a.
Lefkoşa Kaza Mahkemesinin 218-1/95 sayılı davada 9.6.1999
tarihinde verdiği karara (Önder Gazi Kaza Mahkemesi Kıdemli
Yargıcı, İlker Sertbay Kaza Mahkemesi Yargıcı) karşı
Davacılar tarafından yapılan istinaftır.
İstinaf edenler namına: Avukat Ergin Ulunay
Aleyhine istinaf edilen n-amına: Avukat Osman Ertekün.
---------------
H Ü K Ü M
Taner Erginel: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Mustafa H. Özkök okuyacaktır.
Mustafa H. Özkök: Aleyhine İstinaf Edilen (Davalı) Lefkoşa
Kaza Mahkemesinde İstinaf Edenler (Davacı-lar No.(1),(5) ve (6))
aleyhine dosyalamış olduğu 1910/93 sayılı davasında 25.8.1993
tarihinde Davacının avukatı tarafından temsil edildiği ve
Davalı No.(1)'in bizzat hazır olduğu, Davalı No.(2) ve (3)'ün
ise avukatları vasıtasıyle temsil edildiği bir otur-umda
tarafların muvafakatıyle Davacı lehine ve Davalılar aleyhine
aşağıdaki şekilde hüküm verilmiştir:
"MAHKEME: Yukarıdaki beyanlar ve tarafların
mutabakatı ile aşağıdaki şekilde
hüküm verilir.
Davacı lehi-ne ve davalı no:1, 2 ve 3 aleyhine
müştereken ve münferiden olmak üzere, davalı
1, 2 ve 3'ün davacıya;
20.8.1993 tarihi itibarıyle davalıların
1,650,000 US Amerikan Doları ve 2,500,000,000TL
talep, ve
1,650,000 Amerikan Doları üzerinden 20.8.1-993
tarihinden itibaren %15 faiz, ödemelerine hüküm
ve emir verilir.
Ancak işbu hükmün icrası 31.12.1993 tarihine
kadar durdurulur. Keza yukarıda mezkûr
2,500,000,000TL hükümlü borç taraflar
arasında imzalanan ve Mahkeme'ye Emare 1 olarak
- dosyalanan 20.8.1993 tarihli protokol şartlarına
uygun olarak tasviye edildiği takdirde mezkûr
hükümlü 2,500,000,000TL'lik borç ödenmiş sayıla-
caktır.
Ancak mezkûr 2,500,000,000TL'lik borç KKTC
Merkez Bankası nezd-inde reeskont kredisi borcu
olduğu cihetle, Merkez Bankasınca Akdeniz Garanti
Bankasından tahsil edildiği andan itibaren mezkûr
2,500,000,000TL borç ödeneceği tarihe kadar
Akdeniz Garanti Bankasınca ilgili zamanlarda
krediler-e uyguladığı cari faiz oranını taşıyacaktır.
Keza 31.12.1993 tarihine kadar US Dolar
borcunun faizleri olan US 91,000 (doksan bir bin)
ödendiği takdirde mütebaki borcun ödenmesi için
hükmün icrası 28 Şubat 1995 tarihine kadar- dura-
caktır.
Keza aşağıdaki hususlar mahkeme nizamatı
olarak kaydedilir.
Halen bankada ipotekli olan Lefkoşa Organize
Yeni Sanayi Bölgesindeki A. Demirağ & Sons Ltd'e
ait Tapulu İcar edilen fabrika binası ve b-inası
içindeki Bankaya rehin edilmiş bulunan tüm
makinelerin satışı için İstanbul IMPEX Bank
Genel Müdürü Selçuk Öğrendil'e A. Demirağ & Sons
Ltd. gayrı kabili rücü vekaletname verecek. Bu
vekaletname süresi 3 Ekim 1994 tari-hinde sona
erecek. Satış fiyatı Chartered Surveyor Turgut
Ersoy'un yapacağı ekspertiz raporunda belirtilecek
rayiç değerin %10 aşağısından daha düşük olma-
yacak. Ali Demirağ yukarıda mezkûr satış
fiyatından az olmayan bir f-iyata başka bir
alıcı bulduğu takdirde Selçuk Öğrendil böyle
bir alıcıya satışı gerçekleştirecek ve tahsil
edilecek meblağı mütebaki borcu kapatmak için
kullanacak ve artan parayı, eğer varsa A.
Demirağ & Sons şirketine ödeye-cek.
Yukarıda mezkûr borçlara tanınan süre
zarfında Akdeniz Garanti Bankası, A. Demirağ
& Sons Şirketinin kefili olup teminat verdiği
Euro Paper Trading Ltd., Ertur Turizm Ltd. ve
Ranner International Ltd.'in borçları için
- dava açmayacak ve yukarıda mezkûr borçları
da tasfiye edilmiş sayılacak.
Halen mevcut teminatlar aynen kalacaktır
fakat yapılacak ödemeler ile borç miktarı
düştüğü taktirde geri kalan borcun %70'den
fazla olan teminatı serbest b-ırakılacak.
Serbest bırakılacak teminatlardan ev öncelik
alacak ve Fabrika en sona kalacak.
Dava masrafı ile ilgili herhangi bir
emir verilmez.
Seyit Bensen
- (Başkan)"
İstinaf Eden Davacılar 1910/93 sayılı davadaki hükmün
hile ve/veya yanıltma sonucu elde edildiğini ileri sürerek
bu hükmün iptali için 2181/95 sayılı davayı dosyalamışlar
ve Tafsilâtlı Talep Takririnde -Davalı ile olan ilişkileri
izah edildikten sonra aşağıdaki taleplerde bulunmuştur:
"A. Lefkoşa Kaza Mahkemesinin 1910/93 sayılı
davasında Davalı Banka ve/veya hizmetkar-
ları ve/veya ajanları, Davacı No.1'i ve/
veya Davacı -No.5'i ve/veya Davacı No.6'yı
ve/veya Avukatlarını yanıltarak ve/veya
hileli bir şekilde yanıltarak ve/veya
hileyle ve/veya başka bir beyanla yanıl-
tarak Davacı No.1, No.5 ve No.6'nın
aleyhlerine Hüküm ve Emir -verilmesinde
Muvafakat etmelerini sağladıklarından,
bu şekilde yanıltma ve/veya hileyle temin
edilen ve/veya hileli olan 1910/93 sayılı
davadaki 25/8/93 tarihli Hükmü ve keza
25/8/93 tarihli Anlaşmayı -Davalı aleyhine
iptal eden birer Emir.
B. Davalının ipotekli alacaklı ve Davacı
No.1'in İpotekli Borçlu olduğu 269/92,
114/92, 271/92 ve 221/92 sayılı İpotek-
lerdeki İpotek Senetlerinde öngörülen
meblağl-arı ve/veya ivazları Davalı
Davacı No.1'e ve/veya herhangi bir Dava-
cıya ödemediğinden Girne Kaza Tapu
Dairesinde kayıtlı, Ozanköy'deki 6110,
7012 Koçan No'lu Taşınmazlar üzerinde
tesis edilen 114/92 Sayılı İp-oteğin,
yine Lefkoşa Kaza Tapu Dairesinde kayıtlı
1947, 1948, 1949 Koçan No'lu Taşınmaz
Mallar üzerinde tesis edilen 269/92
sayılı İpoteğin, yine Lefkoşa Kaza Tapu
Dairesinde kayıtlı 3,4,5,6,7,8 Koçan
- No'lu Taşınmaz Mallar üzerinde tesis
edilen 271/92 sayılı İpoteğin ve yine
Lefkoşa Kaza Tapu Dairesinde Kayıtlı
1951, 1952, 1953 Koçan No'lu Taşınmaz
Mallar üzerinde tesis edilen 221/92
sayılı İpoteğin iptal ed-ilmelerini
öngören birer Emir.
C. Davalının İpotekli alacaklı ve Davacı
No.5'in İpotekli Borçlu olduğu 273/92
sayılı İpotekteki İpotek Senedinde
öngörülen meblağı ve/veya ivazı Davalı
Davacı No.5 ve/veya -herhangi bir Dava-
cıya ödemediğinden, Lefkoşa Kaza Tapu
Dairesinde Kayıtlı A1081, B1818 Koçan
No'lu Taşınmaz Mallar üzerinde tesis
edilen 273/92 sayılı İpoteğin iptal
edilmesini öngören bir Emir.
D. Davac-ı No.1, No.2, No.3 ve No.4'ün,
Davalı ile Impexbank AŞ. aleyhine
Türkiye Cumhuriyeti Şişli 2, Sulh
Hukuk Mahkemesinden aldıkları Esas
No.1994/198 D.İş. olan 17/1/95 tarihli
Tesbit kararını KKTC'de tanıyan ve
- geçerli sayan bir İlam, Hükmün ve Emrin
Davalı aleyhine verilmesi.
E. Davacıların Davalıya hiçbir borçları
olmadığına dair Davalı aleyhine birer
İlam, Hüküm ve Emir.
F. Davacı No.2'nin 17/12/92 tarihinde
- Davalı Banka lehine imza ettiği
190,000 Amerikan Doları borç senedini
Davalı Bankanın hileli beyanlarından
dolayı imza ettiğinden ve/veya borç
senedinin batıl ve geçersiz olduğuna
dair bir beyan veya Emi-r veya Hüküm.
G. Davacı No.3'ün 16/12/92'de Davalı
Banka lehine imza ettiği 260,000
Amerikan Doları borç senedini Davalı
Bankanın hileli beyanlarından dolayı
imza ettiğinden ve/veya borç senedinde
belirti-len miktar Davacı No.3'e veril-
mediğinden söz konusu borç senedinin
batıl ve geçersiz olduğuna dair bir
beyan veya Emir veya Hüküm.
H. Davacı No.4'ün 14/12/92'de Davalı
Banka lehine imza ettiği 320,000
- Amerikan Doları borç senedini Davalı
Bankanın hileli beyanlarından dolayı
imza ettiğinden ve/veya borç senedinde
belirtilen miktar Davacı No.4'e veril-
mediğinden söz konusu borç senedinin
batıl ve geçersiz old-uğuna dair bir
beyan veya Emir veya Hüküm.
I. Yasal Faiz.
- İ. İşbu Dava Masrafları."
- Davalı ise dosyalamış olduğu müdafaa takririnde özetle;
takriben Mart 1992'de Davacı No.(5) Ali M. Demirağ, Davalıya
müracaat ederek şirketlerinin işlerini yürütebilmesi için
kredi talebinde bulunduğunu, Nisan 1992'de ise Kredi Banka-
sına 1,200,000 -ABD Doları borcu olduğunu ve bu banka tarafından
sıkıştırıldığını belirterek kredi talep ettiğini, kredi
talebinin olumlu bulunması ve bazı gayrımenkûllerini ipotek
etmesi karşılığında Kredi Bankasına olan 1,200,000 ABD Doları
borcunun 9 Nisan 1992'de Impe-x Bank vasıtasıyle ABD Doları üzerinden ödendiğini, ayrıca Davacıya 3,000 ABD Doları kredi sağlandığını ve bilâhare 1910/93 sayılı davadaki hükmün tarafların muvafakatıyle alındığını, hile ve/veya yanıltmanın söz konusu olmadığını ileri sürerek davanın mas-rafla reddini talep etmiştir.
Davanın duruşması yapılmış ve Bidayet Mahkemesi sunulan
şahadet ile ibraz olunan emareleri değerlendirdikten sonra
Davacıların Talep Takririndeki iddialarını ispat edemedikleri
sonucuna vararak davayı reddetmiştir. Dav-acılar bu ret kararı-
na karşı işbu istinafı dosyalamış bulunmaktadırlar. İstinaf
ihbarnamesi 11 sebep içermekte ise de İstinaf Eden avukatı
istinaf sebeplerini birlikte ele alarak hitapta bulunmuştur.
Hitabesinde özetle; 1910/93 sayılı davada tarafların -rızası
ile yazılan hükmün bir akit niteliğinde olduğunu ve iptal
edilebileceğini, o davadaki Davacıların paraların hesap-
larına aktarıldığı kanaatinde oldukları için hüküm kabul
ettiklerini, hükmün hile ve/veya yanıltma sonucu temin
edildiğini ispat etti-kleri halde Mahkemenin ilkeleri yanlış
tespite tabi tuttuğunu, Emare 24 ve 25'i düzenleyenlerin
Mahkemeye gelip şahadet vermediğini belirterek istinafın
kabul edilmesini talep etmiştir.
Aleyhine İstinaf Edilen avukatı ise yaptığı hitabesinde özetl-e; tarafların rızası ile alınan bir hükmün hile ve/veya yanıltma sonucu alınması halinde iptal edilebileceği ancak
bu iddiayı yapanın iddialarını ispat etmesi gerektiğini,
bilhassa hile iddiasının ciddi bir şekilde ispat edilmesi gerektiğini belirterek bu -prensipler ışığında Bidayet Mahkemesinin kararı incelendiğinde, Bidayet Mahkemesi Davacı No.(5) Ali M. Demirağ'ın şahadetine inanmadığını belirterek 1910/93 sayılı davadaki hükmün tarafların serbest iradesi
ile verildiği bulgusuna vardığını ve hüküm alınır-ken hile yapılmadığı sonucuna varması için huzurunda yeterli şahadet mevcut olduğu gibi ibraz olunan emarelerle teyit edilmiş olduğunu ve bu nedenle Bidayet Mahkemesinin verdiği kararın doğru olduğu cihetle istinafın reddini talep etmiştir.
Bu mesele-nin ihtilâfsız olguları kısaca şöyledir;
Aleyhine İstinaf Edilen Davalı Akdeniz Garanti Bankası ile
İstinaf Eden Davacılar (No.(1),(5) ve (6)) aleyhine 1910/93
sayılı davayı Lefkoşa Kaza Mahkemesinde dosyalamış ve
25.8.1993 tarihinde İstinaf Eden Dav-acı No.(5) (ki bu davada
Davalı No.(1) Ali M. Demirağ) ve avukatının hazır olduğu,
diğer Davalıların ise avukatları vasıtasıyle temsil
edildiği ve Davacının da avukatı vasıtasıyle temsil edildiği
bir oturumda tarafların muvafakatıyle Davacı lehine ve Dav-a-
lılar aleyhine müştereken ve münferiden yukarıda aktarılan
hüküm verilmiştir. Davacılar 8.10.1995 tarihinde ise işbu
2181/95 sayılı davayı Lefkoşa Kaza Mahkemesinde dosyaladılar
ve 1910/93 sayılı davadaki hükmün Davalılar tarafından hile ve/veya yanılt-arak elde edildiğini ileri sürerek o davada verilen hükmün iptalini talep ettiler.
Davanın duruşması yapılmış, Davacı No.(5) bizzat
şahadet vermiş ve 2 de tanık dinletmiştir. Davalı taraf
ise 1 tanık dinletmiştir. Duruşma sırasında ayrıca 26
-adet de emare ibraz edilmiştir. Bidayet Mahkemesi sunulan
şahadeti ve ibraz olunan emareleri inceledikten sonra
Davacıların 1910/93 sayılı davadaki hükmün hile ve/veya
yanıltma sonucu elde edildiğini kanıtlayamadıkları sonucuna
vararak Davacıların dav-asını reddetmiş ve 1910/93 sayılı
davadaki hükmün tarafların rızası ile elde edildiği kanaatına
vararak bu hususta bulgu yapmıştır.
Sunulan şahadet ile ibraz olunan emareler ve tarafların avukatlarının yaptığı hitabeler ve dosya tetkik edildikten
-sonra Bidayet Mahkemesi kararının hatalı olup olmadığının incelenmesi gerekir. Bu meselede karar verilecek olan husus 1910/93 sayılı davada tarafların rızası ile verilen hükmün
işbu davadaki Davacıların ileri sürdüğü gibi hile ve/veya yanıltma sonucu elde- edilip edilmediğidir. Bu iddiayı ileri süren Davacıların bu iddialarını kanıtlamaları gerekir. Bu iddiaları kanıtlamak için 1910/93 sayılı davada hüküm
verilirken hazır olan o davadaki Davalı No.(1), bu davada
Davacı No.(5) olan Ali M. Demirağ bizzat ş-ahadet vermiştir. Davacı No.(5) Ali M. Demirağ'ın şahadetini değerlendiren
Bidayet Mahkemesi, Ali Demirağ'ın şahadetinden bazı pasajlar aktardıktan sonra hükmünde şöyle demektedir:
"Ali Demirağ'ın kaçamak, tutarsız ve çelişkili
şahadetinden -daha çok atıflar yapmak gereksizdir
kanaatindeyiz. Bu hususları, Ali Demirağ'ın
bilhassa 5.2.99 ve 11.2.99 tarihlerindeki şaha-
deti ile ilgili tutanaklardan rahatlıkla görmek
mümkündür.
Ali Demirağ'ın şahadeti dikkatlice inc-elendiği
zaman, şahadetin tutarsız ve çelişkili olduğu ve
zaman zaman da kaçamak cevaplar verdiği duraksamaya
yer bırakmayacak bir açıklıkla görülmektedir. Bu
tanığı şahadet verirken müşahademiz altında bulun-
durduk; Mahkemedeki- tavır ve hareketleri ile
üzerimizde doğruyu söylemediği izlenimini bırakmış-
tır. Bu nedenle, Ali Demirağ'ın şahadetine inanıp
itibar etmeyiz."
Bu şahadete itibar etmediğini beyan ettikten sonra
kararında şunları söylemiştir:
- "Emare 19'dan görülebileceği gibi 25.8.93
tarihinde 1910/93 sayılı davada beyanlar yapılmış
ve teferruatlı bir hüküm yazılmıştır. Bilahare
bu dava 8.11.95 tarihinde yani 2 yılı aşkın bir
süre sonra dosyalanmış ve hile veya aldatma-dan
bahsedilmektedir ve hile veya aldatma ciddi bir
şekilde isbat edilmediği bir yana, en hafif
bir şekilde dahi isbatlanamamıştır ve davacı-
ların bu iddiaları kuru bir iddia olarak
kalmıştır.
25.8.93 tarihli hükmün ta-rafların serbest
iradeleri ile verildiği kanısındayız ve bu
hususta bulgu yaparız. Davacılar, 25.8.93
tarihli hüküm verilirken hile ve aldatma hiçbir
şekilde söz konusu değildi ve davacıların hile
ve yanıltma iddialarına itibar et-mek olanaksızdır.
Davacılar üzerlerine düşen isbat külfetini yeterli
şahadet ibraz etmediklerinden yerine getirmediler
ve hile ve aldatma ile ilgili olarak bizi ikna
edebilmiş değillerdir."
Yukarıya aktarılan pasajlardan- da görüleceği gibi
Bidayet Mahkemesi 1910/93 sayılı davadaki hükmün hile ve/
veya yanıltma yolu ile elde edildiğini iddia eden ve
1910/93 sayılı davada hüküm verilirken avukatı da bizzat
hazır bulunan Ali Demirağ'ın şahadetine inanmamıştır.
Şahadetler-e inanıp inanmama konusunda şahadet verilirken
şahitleri yakından izleme fırsatı bulunan Bidayet Mahkeme-
sinin Yargıtay'a göre daha avantajlı olduğu birçok içtihat
kararında belirtilmiştir. İstinaf Edenin şahadet ile
ilgili yapılan bulguların hatalı ol-duğu hususunda Yargıtay'ı
ikna etmesi gerekir.
Bu prensibi meselemize uyguladığımızda Bidayet Mahke-mesinin yaptığı bulguları yapabilmesi için önünde yeterli şahadet ve ibraz edilmiş yazılı emareler vardı ve bu bulgular emarelerle bilhassa 4.4.1992- tarihinde Davacı No.(5) Ali M. Demirağ tarafından el yazısı ile kaleme alınan ve o tarihte Davalı bankanın Genel Müdürü olan Sinan Şemiler'e "Sevgili Sinan" diye başlayan Emare 26 ile desteklenmektedir.
Yukarıda söylenenler ışığında İstinaf Eden i-stinafında
başarılı olmadığı cihetle istinafın reddedilmesi gerekir
kanaatindeyiz ve bu hususta bulgu yaparız.
Netice itibarıyle istinaf ret ve iptal olunur. İstinaf
masrafları İstinaf Edenler tarafından Aleyhine İstinaf Edilene
ödenecektir.
- Masraf listesi Başmukayyit tarafından tespit edilecektir.
Taner Erginel Mustafa H. Özkök Gönül Erönen
Yargıç Yargıç Yargıç
21 Haziran 2001 -
1
5
Full & Egal Universal Law Academy