-D. 3/2016 (Yargıtay/Hukuk:171/2013)
(Lefkoşa Dava No: 6731/2011)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA
Mahkeme Heyeti:Ahmet Kalkan, Gülden Çiftçioğlu, Bertan Özerdağ
İstinaf eden: Mehmet Şahin Gündüz, İzmir
-
(Davacı)
ile
Aleyhine istinaf edilen : No. 1- Escon Ltd., Lefkoşa.
No. 2- Hasan Tosunoğlu (Escon Ltd.in
Direktörü sıfatıyla ve
şah-sen),Lefkoşa.
No. 3- Yılmaz Öztürk (Escon Ltd.in
Direktörü sıfatıyla ve
şahsen),Lefkoşa.
(Davalılar)
-
A r a s ı n d a
İstinaf eden namına: Avukat Eda Çelik
Aleyhine istinaf edilen No.1 ve No.2 namına: Avukat Suna Amca
Lefkoşa Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıcı Duriye Elkıran'ın,
6731/2011 sayılı davada, 28/1-1/2013 tarihinde verdiği karara karşı, Davacı tarafından yapılan istinaftır.
-----------------
H Ü K Ü M
Ahmet Kalkan: Bu istinafta, Mahkemenin kararını, Sayın Yargıç Gülden Çiftçioğlu okuyacaktır.
Gülden Çiftçioğlu: Huzurumuzdaki istinaf, Davacının -(İstinaf Eden) Lefkoşa Kaza Mahkemesinde Davalı No.1,2 ve 3 aleyhine (Aleyhine İstinaf Edilen) -ikâme etmiş olduğu 6731/2011 sayılı davada, 28/11/2013 tarihinde Mahkemenin verdiği hükümden dolayı Davacı (İstinaf Eden) tarafından yapılmıştır.
-
-İSTİNAFA İLİŞKİN OLGULAR
Davacı, Davalı No.1,2 ve 3 aleyhine ikâme ettiği istinafa konu bu dava ile dosyaladığı Tafsilatlı Talep Takririnde, özetle: Davalı No.1'in KKTC'deki ilgili merciler nezdinde kayıtlı ve tescil edilmiş bir Limited Şirket olduğunu v-e Davalı No.2 ve 3'ün de Davalı No.1'in Direktörleri olduğunu belirterek, Davalı No.1 ve/veya Davalıların dava konusu tarihte, Türkiye'den tehlikeli bir iş makinesi ve/veya parke kesme makinesi satın ve teslim aldıklarını ve dava konusu tarihe kadar mesleğ-i makine operatörlüğü olan Davacı ile bir iş anlaşması ve/veya ön akit yaparak, Davacıyı 24.9.2005 tarihinde veya 24.9.2005 tarihinden önceki bir tarihte, herhangi bir ön izin kapsamında olmadan KKTC'ye getirdiklerini, Davacının takriben 24.9.2005 tarihind-e Davalı No.1 ve/veya Davalılar tarafından Davalı No.1 ve /veya Davalılara ait olup Gazimağusa'da bulunan iş yerine götürülerek bahsi geçen iş makinesini çalıştırmasını Davacıdan talep ettiklerini, Davalıların ve/veya müstahdemlerinin konu makineye parke -yerleştirirken, dikkatsiz ve özensiz davranarak, cihaza, parkenin yanı sıra demir parçası da attıklarını, Davacının makinenin bozulmasını engellemek ve yeni iş yeri olarak gördüğü Davalılara ait iş yerinin zarara uğramasını engellemek maksadı ile demiri al-maya çalıştığını ve bu esnada kolunu cihaza kaptırıp ciddi bir şekilde yaralandığını ve sağ kolunun koptuğunu ileri sürmüş ve Davalı No.1 ve/veya Davalıların ve/veya müstahdem ve/veya ajanlarının ihmâlkarlığının ve/veya kanuni vazifelerinin ihlâlinin tafsi-latını vererek, bu iş kazası neticesinde uğradığı yaralanmanın ve uğradığı genel ve/veya özel zarar-ziyanın tafsilatını vererek, Davalılardan müştereken ve/veya münferiden uğradığı genel ve/veya özel zarar-ziyanı talep etmiştir.
Davalı No.1 ve 2 ise Müd-afaa Takrirlerinde ön itirazda bulunarak, bu davanın Fasıl 148 Haksız Fiiller Yasası tahtında dosyalanan bir dava olduğunu ve haksız fiilden doğan bir hususta dava açma süresinin, madde 68'e göre davanın şikayete konu fiil, ihmal veya kusurun meydana geldi-ği tarihten itibaren 5 yıl ile kısıtlı olduğunu ve bu meselede Talep Takririne göre haksız fiilin gerçekleştiği tarih olan 24.9.2005 tarihinden itibaren 5 yıllık zamanaşımı süresi dolduktan sonra, 3.11.2011 tarihinde dava ikâme edildiğinden dolayı ve alter-natif olarak da davanın Zamanaşımı Yasası tahtında da zamanaşımına uğradığı iddiasıyla, işbu davanın bu sebeple ret ve iptalini talep etmiştir.
Davalı No.1 ve 2 Müdafaa Takririnde ikinci ön itiraz olarak, işbu davadaki taleplerin Lefkoşa Kaza Mahkemesind-e ikame edilen 2276/08 ve 643/06 No.lu davadaki dava konusuyla ve taleplerle aynı olduğunu ve aynı haksız fiilden kaynaklandığını ve bu nedenle Davacının aynı iddialar ile dava açmasının "Estoppel" teşkil ettiğini veya yeniden aynı konunun görüşülmesinin m-ümkün olmadığını ve işbu davanın daha ileri götürülmeden bu safhada ret ve iptalini talep etmiştir.
Davalılar, Müdafaa Takrirlerinde yukarıdaki ön itirazlarına halel gelmeksizin, Davacının Talep Takririndeki tüm iddialarını reddederek, Davacının dava s-onucunda ispat edebileceği yaralanmalarının ve uğradığı zararın Davacının ihmali ve kusurundan meydana geldiğini iddia ederek, Davacının davasının masraflarla birlikte ret ve iptalini talep etmişlerdir.
Davacı Müdafaaya Cevap Takririnde, Davalıların -Müdafaa Takrirlerindeki tüm iddialarını teker teker ret ve inkâr ettikten sonra,işbu davada zamanaşımını kesen sebeplerin bulunduğunu, Davacı ile Davalıların dava konusu taleplerle ilgili olarak defalarca görüştüklerini ve bunların her birinin farklı tarih-lerde gerçekleştiğini ve her birinin birbirinden bağımsız olarak zamanaşımını kesici nitelikte olduğunu ileri sürerek, Talep Takririndeki iddialarını tekrarlamış ve Talep Takririnde belirtilen şekilde lehine hüküm verilmesini talep etmiştir.
Davanın dinl-enmesine başlandığı tarihte Mahkeme, Taraf Avukatlarının rızasıyla, Davalıların zamanaşımı hususundaki birinci ön itirazını ele almıştır. Taraflar bu konuda herhangi bir şahadet çağırmayıp, Mahkemeye hitap etmekle yetinmişlerdir.
Davalıların Müdafaa Takr-irlerindeki birinci ön itirazlarını inceleyen Alt Mahkeme, kararında: Huzurundaki davada Fasıl 148 madde 68'de belirtilen zamanaşımını kesen hallerin hiç birinin mevcut olmadığı hususunda bulgu yaptıktan sonra, dava açma hakkının yitirilmemesine ilişkin Ya-sanın koyduğu kuralların Kıbrıs'ta yaşamayan ve olayın meydana gelmesinden bir gün önce KKTC'ye gelen ve olaydan sonra da Türkiye'ye dönen ve tedavisinin ardından Türkiye'de yaşamaya devam eden Davacıyı kapsadığını söylemenin imkânsız olduğu hususunda bulg-u yapmıştır. Buna ilâveten, Alt Mahkeme kararında, taraflar arasında uzlaşıya ilişkin yapılan görüşmelerin zamanaşımını keser nitelikte olduğunu kabul etmenin olanaksız olduğu hususunda bulgu yapmıştır.
Alt Mahkeme kararında, ayrıca, dava konusu olayın 2-4.9.2005 tarihinde meydana geldiğini, bu davanın, olayın meydana gelmesinden itibaren 5 yıl içerisinde değil, 6 yıl sonraya denk gelen 3.11.2011 tarihinde açıldığını belirtmiş; bu davada zamanaşımını kesen durumların bulunmadığı hususundaki tespitleri doğ-rultusunda da bu davanın, olayın meydana geldiği tarih olan 24.9.2005 tarihinden itibaren 5 yıllık süre içerisinde açılmadığından zamanaşımına uğradığı hususunda bulgu yaparak, davayı ret ve iptal etmiştir.
Davacı bu karardan istinaf etmiş olup, istinaf -sebeplerini tek bir başlık altında özetlemiştir. Şöyle ki:
Alt Mahkeme huzurundaki mesele ile ilgili olarak
zamanaşımı süresini hesaplarken, Davacının KKTC'de
bulunmamasını Fasıl 15 Zamanaşımı Yasası'nın 8. maddesi
kapsamında zamanaşımını kesen sebep o-larak değerlendirmeyip, Davacının KKTC'de bulunmadığı süreyi zamanaşımı süresinin dışında bırakmamakla ve davayı zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle ret ve iptal etmekle hata etmiştir.
Davacı Avukatı istinaftaki hitabında, dava konusu olayın 24.9.2005 t-arihinde meydana geldiğini, davanın ise 3.11.2011 tarihinde açıldığını ve Fasıl 148 madde 68'deki sözü edilen zamanaşımını durduran hallerden hiç birinin bu meselede söz konusu olmadığını kabul ve teslim ettikten sonra, zamanaşımını kesen sebepler açısın-dan meseleye Fasıl 148 madde 68 yanında Fasıl 15 Zamanaşımı Yasası madde 8'in uygulanması gerektiğini ileri sürmüştür. Davacı Avukatı bu bağlamda, Davacının T.C. vatandaşı olup Türkiye'de ikâmet etmekle birlikte, KKTC Mahkemelerinde mesele ile ilgili iki k-ez dava açtığının ve KKTC'ye hukuk mücadelesi için gidip geldiğinin göz önüne alınarak, Davacının KKTC dışında bulunduğu sürenin zamanaşımı süresinin dışında bırakılması gerektiğini ve Alt Mahkemenin Davacıyı Fasıl 15 Zamanaşımı Yasası madde 8 kapsamında d-eğerlendirmeyerek hata ettiğini ileri sürmüştür.
Davalılar Avukatı ise istinaftaki hitabında, dava konusu olayın 24.9.2005 tarihinde meydana geldiğini, istinafa konu davanın ise 6 yıl 2 ay sonra 3.11.2011 tarihinde ikâme edilmiş olduğunu ve bu hususta he-rhangi bir ihtilafın mevcut olmadığını, Fasıl 148 madde 68'in belirlediği 5 yıllık zamanaşımı süresinin geçtiğini, Fasıl 15 Zamanaşımı Yasası'nın 10.maddesinin, bu Yasanın içerdiği hiçbir kuralın, başka herhangi bir yasa altındaki davalara ilişkin olarak ö-ngörülen zamanaşımı kurallarını etkilemediğini hükme bağladığını, dolayısıyla da Alt Mahkemenin zamanaşımını kesen hususlar açısından meseleyi Fasıl 148 madde 68 kapsamında değerlendirmesinin doğru olduğunu, madde 68 kapsamında zamanaşımını kesen hususları-n hiç birisinin bu davada mevcut olmadığını ileri sürmüştür. Buna ilâveten Davalılar Avukatı, Davacının 6 yıl içerisinde 8 defa KKTC'ye gelmesinin Davacıyı herhangi bir şekilde Fasıl 15 Zamanaşımı Yasası'nın 8. maddesi kapsamına koymaya yeterli olmadığını- ve bu çerçevede Alt Mahkemenin kararının doğru olduğunu ileri sürerek, istinafın reddini talep etmiştir.
Alt Mahkeme kararında (Mavi 33), tarafların, bu davanın Fasıl 148 Haksız Fiiller Yasası tahtında açılmış bir dava olduğu hususunda hemfikir olduğun-u belirterek, Davacının talebinin zamanaşımına uğrayıp uğramadığını tespit ederken, Fasıl 148 Haksız Fiiller Yasası'nın zamanaşımına ilişkin maddelerinin mi yoksa Fasıl 15 Zamanaşımı Yasası'ndaki ilgili maddelerin mi dikkate alınmasının gerektiği sorusunu -Y/H 12/81 D 34/81'e atıf yaparak cevaplandırmıştır. Bu bağlamda Alt Mahkeme, Haksız Fiiller Yasası'nın zamanaşımına ilişkin özel hükümlerinin meseleye uygulanması gerektiğini belirterek, huzurundaki meselede Haksız Fiiller Yasası'nın 68. maddesindeki zaman-aşımını kesen hallerin hiçbirinin mevcut olmadığı hususunda bulgu yapmıştır.
Alt Mahkeme kararında ayrıca, Fasıl 15 madde 8'e atıf yaparak, bu maddenin, KKTC'de yaşamayan ve olayın meydana gelmesinden 1 gün önce KKTC'ye gelen, olaydan sonra da Türkiye'y-e dönen ve tedavisinin ardından da Türkiye'de yaşamaya devam eden Davacıyı kapsamadığı ve bu bağlamda, huzurundaki meselede, Fasıl 15 madde 8 kapsamında zamanaşımını kesen bir durumun mevcut olmadığı hususunda bulgu yapmıştır.
Bu safhada zamanaşımı süres-i ile ilgili hukuki durumu gözden geçirmekte fayda görmekteyiz.
Bilindiği üzere, 27 Eylül 1945 tarihinde yürürlüğe giren Fasıl 15 Zamanaşımı Yasamız birtakım farklılıklar arz etmekle birlikte, İngiltere'deki Limitation Act 1939'dan esinlenerek yapılmış-tır.
Yukarıda adı geçen her iki Yasa zamanaşımı süresi ile ilgili genel hükümler ihtiva etmekte olup, belirli meselelere ilişkin, özel zamanaşımı süresi getiren özel yasalar söz konusu olabilir.
Bu hususta Halsbury's Laws of England 3 rd ed Vol 24 -s 178'de şöyle denmektedir:... "..Besides the general statues relating to the limitation of actions there are special statues fixing special periods of limitations in particular cases."
Öte yandan zamanaşımı süresi ile ilgili özel kural getiren bir yasa-nın söz konusu olması halinde genel hükümler ihtiva eden zamanaşımı ile ilgili yasa değil, zamanaşımı süresi ile ilgili özel kural getiren yasa uygulanır.
Bu hususta Halsbury's Laws of England supra s. 190'da Application of Limitation Acts ana başlığı a-ltında, Subject (1) Proceedings to which the Limitation Act Apply başlığı altında şöyle denmektedir:
342. Actions. The Limitation Act 1939, applies to all actions of the classes for which a period of limitation is laid by the Act except actions for which- a special period of limitation is provided by some other enactment....
(Davalar: Zamanaşımı Yasası 1939, zamanaşımı ile ilgili özel süre koyan bazı diğer yasalar ile ilgili davalar hariç, bu yasadaki zamanaşımı süresi açısından bu yasada belirtilen tüm d-ava türlerine uygulanır.)
Yine yukarıdaki husus ile ilgili aynı eserde supra, sayfa 192'de " Subject (2) Proceedings to which the Limitation Acts do not apply" başlığı altında şöyle denmektedir:
345:Restrictions on application of the Limitation Act 193-9. The Limition Act, 1939 does not apply to any action or arbitration for which a period of limitation is prescribed by any other enactment.....
(The Limitation Act 1939'un uygulanması üzerine kısıtlamalar: The Limitation Act 1939, başka bazı yasalar ile -zamanaşımı süresi vaz edilen herhangi bir dava veya tahkim meselesine uygulanmaz.)
KKTC mevzuatına bakıldığında, Fasıl 15 Zamanaşımı Yasası'nın 10(d) maddesinin, bu Yasanın içerdiği hiçbir kuralın başka herhangi bir yasa uyarınca bir davanın zamanaşımı -ile ilgili o yasadaki herhangi bir kuralı etkilemediğini açık olarak hükme bağladığı görülmektedir.
Nitekim Yüksek Mahkemenin içtihat kararları gözden geçirildiğinde, Y/H: 26/83 D.17/83'te tefsir prensiplerine göre, aynı konu hakkında hem genel hem de öz-el kurallar mevcut olduğu takdirde, konuya özel kuralların uygulanacağının ifade edildiği görülmektedir.
Benzer şekilde Yargıtay/Hukuk 12/81 D.34/81'de Haksız Fiiller Yasası tahtında açılmış bulunan davalara, aynı Yasanın zamanaşımına ilişkin özel hükü-mlerinin uygulanmasının gerektiği ifade edilerek, Fasıl 15 Zamanaşımı Yasası'nın genel hükümlerinin uygulamasına imkân olmadığı vurgulanmaktadır.
Fasıl 15 Zamanaşımı Yasası, zamanaşımı ile ilgili genel hükümler ihtiva etmesine karşın, Fasıl 148 Haksız Fi-iller Yasası, Haksız Fiiller Yasası tahtında açılmış bulunan davalara uygulanacak olan özel zamanaşımı süresini ihtiva eden özel bir hüküm içermektedir.
Bu özel hüküm Fasıl 148 Haksız Fiiller Yasası'nın 68. maddesinin (a) fıkrasında vücut bulmakta olup,- bu maddeye göre: Bir haksız fiil ile ilgili olarak dava açılabilmesi
için, davanın şikayet konusu eylem, ihmal veya kusurun meydana geldiği tarihi izleyen 5 yıl içinde açılmış olması gerekir.
Nitekim Alt Mahkeme de kararında, huzurundaki meselenin Fas-ıl 148 Haksız Fiiller Yasası tahtında açılmış bir dava olduğu hususunun taraflar arasında ihtilafsız olduğu hususunda bulgu yaptıktan sonra, Davacının haksız fiil dava sebebine bağlı talebinin zamanaşımına uğrayıp uğramadığını tespit ederken, doğru olarak -genel zamanaşımı sürelerini içeren Fasıl 15 Zamanaşımı Yasası kapsamında değil de, özel zamanaşımı süresi içeren Fasıl 148 Haksız Fiiller Yasası'nın 68. maddesi kapsamında değerlendirme yapmış ve Davacının talebinin, şikayet konusu haksız fiilin meydana ge-ldiği tarih olan 24.9.2005 tarihinden itibaren 5 yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğu hususunda bulgu yapmıştır.
Alt Mahkemenin yukarıdaki bulgusu aleyhine herhangi bir istinaf söz konusu değildir.
Öte yandan Fasıl 148 Haksız Fiiller Yasası'nın 68 mad-desi zamanaşımını kesen sebepleri düzenlemiştir:
Buna göre; dava sebebinin ilk ortaya çıktığı zamanda davacı 18 yaşını doldurmamışsa veya davacının akli dengesi bozuksa veya davacı KKTC'de bulunmuyorsa, söz konusu 5 yıllık süreler davacı 18 yaşını doldur-uncaya kadar veya davacının akli dengesi düzelinceye kadar veya davacı tekrar KKTC'ye dönünceye kadar işlemeye başlamaz.
Alt Mahkeme huzurundaki meselede doğru olarak Haksız Fiiller Yasası'nın 68. maddesindeki yukarıda atıfta bulunulan ve zamanaşımını- kesen hallerin hiçbirinin mevcut olmadığı hususunda bulgu yapmıştır. Alt Mahkemenin bu bulgusu aleyhine
de istinaf yapılmış değildir. Nitekim Davacı Avukatı istinaftaki hitabında, meselede Haksız Fiiller Yasası'nın 68. maddesindeki zamanaşımını kesen h-allerin hiçbirinin mevcut olmadığını kabul ve teslim etmiştir.
Davacı Avukatının istinafındaki yakınması, Alt Mahkemenin, kararında, yukarıdakilere ilâveten huzurundaki meseleyi zamanaşımını kesen sebepler bağlamında, Fasıl 15 madde 8 tahtında da değerl-endirmeye tabi tuttuktan sonra, Fasıl 15 madde 8'in Davacıyı kapsamadığı hususunda bulgu yapmakla hatalı hareket ettiğidir.
Alt Mahkeme kararı irdelendiğinde, Mahkemenin meseleyi gerek zamanaşımı açısından gerekse zamanaşımını kesen sebepler açısından öz-el zamanaşımı süresi ve özel zamanaşımını kesen sebepler içeren Haksız Fiiller Yasası'nın 68. maddesi kapsamında değerlendirdikten ve özel zamanaşımını kesen sebeplerin bu meselede söz konusu olmadığı hususunda bulgu yaptıktan sonra, ayrıca Fasıl 15 Zaman-aşımı Yasası madde 8 bağlamında, genel zamanaşımı süresini kesen sebeplerin meselede gerçekleşip gerçekleşmediğini incelediği ve bu maddenin, sonuçta, KKTC'de yaşamayan ve olayın meydana gelmesinden 1 gün önce KKTC'ye gelen ve olaydan sonra da Türkiye'ye -dönen ve tedavisinin ardından da Türkiye'de yaşamaya devam eden Davacıyı kapsamadığı, Davacı açısından Fasıl 15 madde 8 uyarınca zamanaşımını kesen bir durumun mevcut olmadığı hususunda bulgu yaptığı görülmektedir.
Alt Mahkemenin meseleyi gerek zamanaşım-ı süresi açısından gerekse zamanaşımını kesen sebepler açısından, özel zamanaşımı süresi ve özel zamanaşımını kesen sebepler içeren Haksız Fiiller Yasası'nın 68. maddesi kapsamında doğru olarak
değerlendirmesinin akabinde, özel zamanaşımını kesen sebepler-in bu meselede söz konusu olmadığı hususunda bulgu yaptıktan sonra, buna ilâveten, Fasıl 15 Zamanaşımı Yasası madde 8 bağlamında, genel zamanaşımı süresini kesen sebeplerin meselede gerçekleşip gerçekleşmediğini incelemesi yukarıda ifade edilen hukuki du-rum ışığında gereksizdir.
Ancak Alt Mahkeme, meselenin Yargıtaya havale edilebileceğini ve özel zamanaşımı süresini kesen sebepler açısından meseleyi incelemesinin hatalı olması ihtimalini göz önüne alarak, genel zamanaşımı süresini kesen sebepler açısın-dan da meseleyi incelemiş ise, bunu kararında açıkça ifade etmesi gerekirdi.
Daha önce vurgulandığı üzere, Fasıl 148 Haksız Fiiller Yasası'nın zamanaşımı ile ilgili özel hükümleri dururken bu hükümleri uygulamayıp Fasıl 15 Zamanaşımı Yasası'nın genel hü-kümlerini uygulamaya imkân yoktur.
Yukarıda belirtilenler ışığında; Fasıl 148 Haksız Fiiller Yasası'nın 68. maddesinin ihtiva ettiği zamanaşımını kesen sebeplerin gerçekleşmediği hususundaki Alt Mahkemenin bulgusunun istinaf edilmediği göz önüne alındı-ğında, Fasıl 148 Haksız Fiiller Yasası'nın 68. maddesinde belirlenen 5 yıllık süre zarfında ikâme edilmeyen istinafa konu talep veya davanın zamanaşımına uğradığı aşikardır.
Dolayısıyla; Alt Mahkeme huzurundaki meseleyi, zamanaşımını kesen sebepler açısı-ndan, Fasıl 148 Haksız Fiiller Yasası'na ilâve olarak, Fasıl 15 Zamanaşımı Yasası uyarınca da incelemekle hatalı hareket etmiş olmasına rağmen, Fasıl 148 Haksız Fiiller Yasası'nın 68. maddesinde belirlenen 5 yıllık zamanaşımı süresini kesen herhangi bir se-bebin meselede gerçekleşmediği hususunda bulgu yaptıktan sonra,
Davanın haksız fiilin meydan geldiği tarih olan 24.9.2005 tarihinden itibaren 5 yıllık süre içerisinde açılmadığından zamanaşımına uğradığı hususunda bulgu yaparak davayı ret ve iptal etmekle- hatalı hareket etmemiştir.
Sonuç olarak, istinaf reddedilir.
İstinaf masrafları, İstinaf Eden/ Davacı tarafından ödenecektir.
-Ahmet Kalkan Gülden Çiftçioğlu Bertan Özerdağ
Yargıç
Yargıç Yargıç
-
19 Ocak 2016-
13
Full & Egal Universal Law Academy