- Yargıtay/Hukuk 18/77
(Dava No. 211/77; Girne)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin, Şakir Sıdkı İlkay ve Salih S. Dayıoğlu.
İstinaf eden: Hatic-e İbrahim, Girne
ile
Aleyhine istinaf edilen: Mustafa Kâzım Fehim, Lefkoşa.
a r a s ı n d a .
İstinaf eden namına: Peyman Erginel.
Aleyhine istinaf edilen namına: Zeki A. Bayram.
-
Ara emri - Geçici ara emri talebi - Ta,şınmaz mala ilişkin menedici ve
emredici ara emir talebi - Ara emri istidasının ekindeki yemin
varakasının yeterli olup olmaması - İlk Mahkemenin istidada talep
olunan emirlerin tek taraflı istida üzerine v-erilebilecek türde
olmadığı görüşünü benimsemesi - Yeminnamede şikâyet konusu
fiillerin ileride tekrarlanabileceğinden söz edilmemesi ve tazminat
ile telafi edilebilecekleri nedeniyle ara emri telebini reddi -
İstinaf - Yargıtayın emredici ara -emri talebinin acil olmadığı, men
edici ara emri talebinin ise hem acil olmadığı hem de emir vermeyi
haklı gösterecek hal ve şartların yemin varakssında belirtilmediği
görüşünü benimseyerek istinafı reddi.
Emredici geçici ara emri - İlk Mahkemeni-n ara emri verip vermemede
takdir hakkı - Bu gibi emirlerin ender hallerde verilebilmesi
Yargıtayın ortadan kaldırılması istenen işlemlerin 2 sene önce yer
aldığını gözönünde tutarak bu emirleri vermemekle İlk Mahkemenin
hate etmediğine hükmetm-esi.
Menedici geçici ara emri - İlk Mahkemenin verip vermemede takdir hakkı
Korunmak istenen hakkın aranmasının geciktirilmesi veya tecavüze
uğramasına göz yumulmuş olmasının bu gibi emirlerin verilmemesine
sebep teşkil etmesi - Bu gibi emirlerin te-k taraflı istida üzerine
verilebilmesi için acil bır durumun veya böyle bir yolu takip
etmeyi haklı gösterecek kendine özgü hal ve şartların mevcut olması
zorunluluğu.
Hukuk Usulü - Tek taraflı istida - Tek taraflı istida üzerine geçici
ara em-ri taleplerinin verilebilme koşulları.
Ara emrine dayanan mevzuat - Makemenin ara emirlerini Fasıl 6 Hukuk
Muhakemeleri Usulü Yasası madde 4(1) ile 14/60 sayılı 1960 Adalet
Mahkemeleri Yasası 41(1)'e dayanarak vermesi.
14/60 sayılı 1960 Adelet Mahk-emeleri Yasası - Ara emri - Yasanın
Mahkemelere ara emri verme yetkisi veren 41(1) maddesi - Geçici ara
emri vermede aciliyetin önemi.
OLAY: Müstedi Müstedaaleyh-Davalının taşınmaz malından geçmemesi
bu malına taş, gübre v.s. yığmaması ve malının- bitişiğindeki
taşınmaz malı kazarak ortaya çıkardığı tehlikeli durumu ortadan
kaldırması için tek taraflı bir istida ile ara emri talep etti.
İlk Mahkeme, bu emirlerin tek taraflı istida üzerine
verilemeyeceği, yeminnamede şikâyet edilen fi-illerin davam ettiği
veya tekrarlandığı iddia edilmediği ve bu fiiller ispat edildiği
takdirde tazminat ile telâfi edilebileceği kanaatine vararak ara
emri vermeyi reddetti.
Müstedi-Davacı İlk Mahkemenin ara emri vermemekle hata ettiğini
-öne sürerek istinaf etti.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, Müstedinin istidasında hem menedici hem de
emredici geçici emirler talep edildiğini belirtti.
Emredici emirlerin ara emri istidalarında pek ender hallerde
verildiğini, ortadan kaldırılması isten-en işlemlerin esas itibarı
ile 1975'de yer aldığını ve yeminnamede emirlerin verilmesi için
yeterli sebep olmadığını dikkate alan Yüksek Mahkeme istinafı
reddetti.
Yüksek Mahkeme geçici bir menedici emrin tek taraflı bir istida
üzerine ve-rilebilmesi için acil bir durumun veya böyle bir yolu
takip etmeyi haklı gösterecek kendine özgü hal ve şartlarının
mevcut olması gerektiğini vurguladı.
H Ü K Ü M
Ülfet Emin: İşbu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Şakir- Sıdkı İlkay verecektir.
Şakir Sıdkı İlkay: İşbu istinaf müstenifin geçici emir talep eden ara istidasını reddeden Girne Kaza Mahkemesinin kararından yapılmıştır.
Müstenif (davacı) Girne Kaza Mahkemesinde aleyhine istinaf edilen (davalı) aleyhine eç-tığı davada dosyaladığı 6 Nisan 1977 tarihli tek taraflı bir istide ile davanın neticelenmesine değin aşağıdaki şekilde geçici emirler talep etti:
"A)Davalının, izinsiz olarak Davacının Yukarı Girne toprağında
bulunan Ciklos mevkiinde, 154-3 ve 3045 koçan numaralı
taşınmaz mallarından geçmemesi ve/veya geçerek Davacıyı
rahatsız etmemesi ve/veya geçerek davacıya zarar vermemesi
için bir Mahkeme emri.
Davalının, Davacının sözkonusu taşınmaz malına toprak, ağaç
- kütüğü, gübre, kaya taş v.s. yığmaması için bir Mahkeme
emri ve/veya yığmış olduğu toprak, ağaç kütüğü, gübre,
kaya, taş v.s.yi kaldırması için Mahkeme emri.
Davalının Davacının taşınmaz malının yanında bulunan ve
Davacıya ait bulunan 1543 v-e 3045 koçan numaralı taşınmaz
malının bitişiğindeki taşınmaz malı kazması sonucu meydana
gelen tehlikeli durumu ortadan kaldırması ve Davacının
tarlasının yıkılmasını önliyecek tedbirleri alması için
Mahkeme emri.
Davalının, Davacının söz- konusu taşınmaz malının sınırlarına
müdahale etmemesi ve bu taşınmaz malını kullanmaması için
Mahkeme emri."
İstidaya bakan Girne Kaza Mahkemesi talep edilen emirlerin ara emri olarak ve bilhassa tek taraflı bir istida üzerine verilecek emir-ler olmadığı, şikâyet konusu fiillerin devam ettiğinin veya edeceğinin ve Mahkeme emri verilmediği takdirde bu fiillerin tekrarlanacağının iddia edilmemiş olduğu ve bu fiillerin, isbat edildiği takdirde, tazminat ile telâfi edilebileceği kanaatına vardı ve- müstedinin istidasını reddetti. İstinaf Kaza Mahkemesinin işbu kararından yapılmıştır.
Müstenif istinaf ihbarnamesinde ileri sürdüğü sebeplerle Mahkemenin ret kararının ve bu kararın üzerine dayandığı sebeplerin hatalı olduğunu iddia etmiştir.
- Müstedi, istidasından görüleceği gibi, Mahkemeden hem men edici hem de emredici geçici emirler talep etti. Mahkemeler, Fasıl 6 Hukuk Muhakemeleri Usulü Yasasının 4(1) maddesi ve 1960 Mahkemeler Yasasının 41(1) maddesi tahtında, bu gibi emirleri vermeye ye-tkilidir. Mamafih bu gibi emirlerin verilmesi Mahkemenin adli takdirine bağlıdır.
Mahkemenin takdirine bağlı olan bu emirlerden emredici olanlar ara istidaları üzerine pek ender verilir. Bu meselede, bilhassa ortadan kaldırılması istenen işlemlerin e-sas itibarı ile 1975'de yer aldığı göz önünde tutulduğunda, talep edilen emredici geçici emirlerin verilmesi için gerekli sebeplerin mevcut olduğu gözükmemektedir.
Men edici geçici emirlerin verilebilmesi için ise şikâyet konusu olan fiillerin, Mahke-me emri verilmediği takdirde, tekrarlanacağının
veya tekrarlanmasının muhtemel olduğunun gözükmesi gerekir. Mamafih men'i müdahale emirlerinin verilip verilmemesi Mahkemenin takdirine bağlı olduğuna göre bir müstedinin korunmasını istediği hakkını aramakta- gecikmesi veya bu hakkın tecavüze uğramasına göz yummuş olması böyle bir emrin, bilhassa geçici bir emrin, reddedilmesine sebep teşkil edebilir. Fakat her ne olursa olsun böyle geçici bir emrin tek taraflı bir istida üzerine verilebilmesi için acil bir du-rumun veya böyle bir yolu takip etmeyi haklı gösterecek meselenin kendisine has ahval ve şeraitin mevcut olması gerekir. Gör: Fasıl 6 m.9(1). İstinaf konusu meselede, men edilmesi istenen fiillerin 1975'de yer aldığı veya başladığı halde davanın Nisan 1977-' de açılmış olduğu göz önünde tutulduğunda, acil bir durumun mevcut olmadığı anlaşılmaktadır. Talep edilen geçici emirlerin tek taraflı bir istida üzerine verilmesini haklı gösterecek meselenin kendisine has ahval ve şeraitin mevcut olduğu ise istidaya ek-li yemin verekasından gözükmemektedir. Binaenaleyh, Bidayet Mahkemesi talep edilen men edici geçici emirleri vermemekle hata etmiş değildir.
Yukarıda belirtildiği şekilde varmış olduğumuz karar ışığında Kaza Mahkemesinin ret kararının üzerine dayandı-ğı diğer sebeplerin geçerli olup olmadığını tezekkür etmemiz gerekmemektedir.
Söylenenlerden anlaşılacağı gibi müstenif yapmış olduğu istinafta muvaffak olmuş değildir.
Netice itibarı ile istinaf reddedilir.
Müstenif istinaf masraflarını -ödeyecektir.
(Ülfet Emin) (Şakir Sıdkı İlkay) (Salih S. Dayıoğlu)
Yargıç Yargıç Yargıç
15 Ağustos, 1977
- 67 -
Full & Egal Universal Law Academy