- Yargıtay/Hukuk 20/77
(Dava No.596/76; Lefkoşa) YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin, Ahmet İzzet ve Salih S. Dayıoğlu.
İstinaf eden: Süleyman Mehm-et, Kızılbaş, Lefkoşa
ile
Aleyhine istinaf edilen:Derviş Nejdet, annesi ve en yakın arkadaşı
Asiye Nejdet vasıtasıyle, Yenişehir, Lefkoşa
a r a s ı n- d a .
İstinaf eden namına: Osman M. Dağlı.
Aleyhine istinaf edilen namına: Zeki Bayram.
Hukuk Muhakemeleri Usulû Tüzüğü - Tüzüğün Emir 9 nizam 1'i - Davacının
annesinin davaya 2. Davalı olarak eklenmesi için yapılan istida -
E.9, n.l'in İngiltere-deki muadilinin 0.16 r.ll olması - Davacının
küçük bir çocuk olması ve davanın en yakın arkadaşı sıfatıyle
annesi tarafından açılmış olması - Küçüğün sevk ve kontrolünden
sorumlu olan annenin bu sorumluluğu yerine getirmediği nedeniyle
davaya e-klenmek istenmesi - İlk Mahkemenin annenin 2. Davalı olarak
eklenmesinin küçüğün tek vasisi olan annesinin vasiliğinden mahrum
kalacağı ve bu durumun küçük Davacıya büyük bir haksızlık olacağı
nedeniyte istidayı reddi.
Hukuk Usulü - Davaya taraf -eklenmesi için istida - Mahkemenin takdir
hakkı - Küçük Davacının annesinin davaya Davalı olarak
eklenmesinin küçüğe haksızlık olacağı nedeniyle İlk Mahkemenin
istidayı reddi.
Davaya ikinci bir davalının eklenmesi için yapılan istida - Aynı
ki-şinin hem davacı hem davalı olamaması.
OLAY: Küçük Davacı annesi vasıtasıyle açtığı bir davada trafik kazası
sonucu yaralanması nedeniyle Davalıdan zarar ziyan talebinde
bulundu.
Davalı küçük Davacının sevk ve kontrolünden annesinin sorumlu
- olduğunu ve bu sorumluluğu ihlâl ettiği için küçük Davavacının
yaralandığını iddia etti ve annenin davaya 2. Davalı olarak
eklenmesini talep etti.
İlk Mahkeme, Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü E.9 n.10 altındaki
takdir yetkisini kullanarak -küçük Davacıyı tek vasisi olan
annesinden mahrum etmenin haksızlık olacağı kanaatine vardı ve
annenin 2. Davalı olarak davaya eklenmesi talebini reddetti.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, bu tür istidalarda Hukuk Muhakemeleri Usulü
Tüzüğü E.9 n.4'e göre bi-r Mahkemenin davanın herhangi bir
safhasında, uygun göreceği şartlara tabi olarak, herhangi bir
şahsın Davacı veya Davalı olarak davaya eklenmesini veya davadan
çıkarılmasını emretme yetkisi olduğunu belirtti. Davacıya ciddi bir
haksızlık olmas-ı halinde bu takdir hakkının kullanılamayacağını
betirten Yüksek Mahkeme, İlk Mahkemenin küçük davacıya haksızlık
olacağı nedeni ile istidayı reddetmesinin yerinde olduğu kanısına
vardı ve istinafı reddetti.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar
I-n re Phillips (1931) 101 L.j. Ch. Sayfa 338.
2- Lewis v. Nobbs (1878) 8 Ch.D. s.591.
Atıfta Bulunulan Bilimsel İçtihatlar:
1- The Annual Practice 1963, sayfa 301, 345 ve 403.
H Ü K Ü M
Ülfet EMİN:
Bu davadaki hükmü Sayın Ahmet İz-zet verecektir.
Ahmet İZZET:
Davacı küçük bir çocuk olup annesi ve en yakın arkadaşı (next friend) vasıtası ile davalı aleyhine Lefkoşa Kaza Mahkemesinde açtığı davada, küçük davacı ile davalı arasında 1 Haziran 1976 tarihinde Lefkoşa'da vuku bulan b-ir trafik kazası neticesi aldığı yaralardan mütevellit zarar ziyan talep etmiştir.
Daha sonra davalı bir istida dosyalayarak Hukuk Usulü Nizamatının E.9 n.10 altında küçük davacının annesi Asiye Nejdet'in davaya 2. davalı olarak eklenmesini talep ett-i. İstidaya ekli yemin varakasında küçük davacının sevk ve kontrolundan annesinin mesul olduğu ve bu mesuliyetin ihlâl edilmesi dolayısıyle küçük davacının yaralandığı iddia edilerek annesinin davaya 2. davalı olarak eklenmesinin gerekli olduğu ileri sürül-müştür.
Alt Mahkeme kanuni durumu izah ettikten sonra şöyle demiştir:
"Görülebileceği gibi 0.9 r.10 altındaki takdir yetkilerimi
kullanarak Asiye Nejdet'in Co-defendant olarak eklenmesine
müsaade etmem halinde şu anda Asiye Nejde-t'ten başka hiçbir taii
vasısı bulunmayan küçük Derviş Nejdet'i bir vasıdan mahrum etmem
anlamına gelmektedir ve bu da kanaatimce küçük Derviş Nejdet'e
haksızlık olacaktır. Esas iktibas edilen prensipler altında da
bunu yapmak usulsüzlü-ktür."
Davalı bu karardan istinaf ederek, Mahkemenin, E.9 n.10'u yanlış uyguladığını ve küçük davacının annesinin 2. davalı olarak davaya eklenmesine müsaade vermemekle hata ettiğini iddia etmiştir.
E.9 n.l ve E.9 n.4'e göre, bazı şartlara tabi- olarak, muhtelif davalı veya davacılar bir davada birleştirilebilir. E.9 n.10'a göre ise de Mahkemenin davanın herhangi bir safhasında, uygun gördüğü şartlara tabi olarak, herhangi bir şahsın davacı veya davalı olarak davaya eklenmesini veya davadan çıkar-ılmasını emredebilir. E.9 n.10 aynen şöyledir:-
"10. No cause or matter shall be defeated by reason of the
misjoinder or non-joinder of parties, and the Court may in every
cause or matter deal with the matter in controversy so far as
- regards the rights and interests of the parties actually before
it. The Court or a Judge may, at any stage of the proceedings,
either upon or without the application of either party, and on
such terms as may appear to the Court or Judge -to be just, order
that the names of any parties improperly joined, whether as
plaintiffs or as defendants, be struck out, and that the names of
any parties, whether plaintiffs or defendants, who ought to have
been joined, or whose prese-nce before the Court may be necessary
in order to enable the Court effectually and completely to
adjudicate upon and settle all the questions involved in the
cause or matter, be added. No person shall be added as a
plaintiff suing witho-ut a next friend, or as the next friend of a
plaintiff under any disability, without his own consent in
writing thereto. Every party whose name is so added as defendant
shall be served with a'writ of summons or notice in manner
provided- by rule 11 of this Order or in such manner as may be
prescribed by any special order, and the proceedings as against
such party shall be deemed to have begun only on the service of
such writ or notice."
Bu emir ve nizamın 1971 yılında- yapılan değişikliklerden evvelki İngilteredeki muadili 0.16 r.ll'dir. The Annual Practice, 1963, sayfa 301'de şöyle denmektedir:-
"The same person cannot be both a plaintiff and a defendant
in the same action, or an applicant and a respon-dent to
the same summons; ................... It makes no diference that
the same person is in different capacities, i.e., be cannot be
defendant as administration of A and also plaintiff as edecutor
of B."
"In re Philips (1931)- 101 L.j. Ch.338 davasının başlığı şu şekildedir:
"The same person may not be both plaintiff and defendant
and, -where the Public I rustee appeared in both capacities the
Court amended the summons by striking out the Public Trustee as
defendant and substituting a person beneficaally interested."
Annual Practice 1963, sayfa 345'te bu gibi istidalarda M-ahkemenin takdir hakkı olduğu, bu nizamın verdiği yetkilerin genellikle birçok halterde kullanıldığı, fakat davacıya ciddi bir haksızlık olabileceği hallerde takdir hakkının kullanılamayacağı yazılmaktadır.
Keza, Annual Practice, 1963, sayfa 403'te -şöyle denmektedir:
"A defendant should not be a next friend, Lewis v. Nobbs,
(1878), 8 Ch.D.591."
Alt Mahkemede verilen hüküm incelendiği zaman görülecektir ki, Alt Mahkeme hakimi prensipleri izah ettikten sonra küçük davacıya bir hak-sızlık olacağı nedeni ile annesinin 2. davalı olarak davaya eklenmesini reddetmiştir.
Kanaatımızca Alt Mahkeme hakimi prensipleri doğru olarak izah etmiş ve açıklamıştır. Müdahaleyi gerektirecek bir durum yoktur.
Bu sebeple istinaf reddolunur. -İstinaf masraflarını istinaf eden ödeyen ödeyecektir.
(Ülfet Emin) (Ahmet İzzet) (Salih S. Dayıoğlu)
Yargıç Yargıç Yargıç
21 Kasım, 1977
- b3 -
Full & Egal Universal Law Academy