-D. 1/2022 Yargıtay/Hukuk No: 20/2021
(Lefkoşa Genel İstida No: 140/2020)

YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti: Bertan Özerdağ, Beril Çağdal, Peri Hakkı

İstinaf eden: İldeniz Marketing Limited, Lefkoşa
- (Müstedi)

ile

Aleyhine istinaf edilen: Kıbrıs Türk Kooperatif Merkez Bankası Limited, Lefkoşa
(Müstedialeyh No.1)

A r a s ı n d- a.

İstinaf eden namına: Avukat Serhan Çınar adına ve şahsen Avukat Oktay Çınar
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Murat M. Hakkı

Lefkoşa Kaza Mahkemesi Başkanı Talat Usar'ın, 140/2020 sayılı Genel İstidada, 22.1.2021 tarihinde verdiği kara-ra karşı, Müstedi tarafından yapılan istinaftır.

------------

K A R A R

Bertan Özerdağ: Bu istinafta, İstinaf Eden/Müstedi kararda bundan böyle sadece Müstedi ve Aleyhine İstinaf Edilen/Müstedialeyh No.1 ise, sadece Müstedialeyh olarak anılacaktır.

-

OLGULAR

Bu meseledeki olguları şöyle özetledik,

Müstedi KKTC'de kayıt ve tescil edilmiş tüzel kişiliği haiz, sair şeyler yanında ticaret ile iştigal eden bir limited şirkettir. Müstedialeyh No.1 KKTC'de bankacılık faaliyetinde bulunma yetki ve izni-ni haiz bir şirkettir. Müstedialeyh No.2 ise kayıt ve tescil edilmiş tüzel kişiliği haiz, sair şeyler yanında ticaret ile iştigal eden bir limited şirkettir.

Lefkoşa Kaza Mahkemesinde Müstedialeyh No.1 tarafından Müstedialeyh No.2 aleyhine dosyalanan 555-3/2016, 6925/2016, 6926/2016, 5552/2016 ve 4814/2016 sayılı davalarda hüküm alınmıştır.

Müstedi Lefkoşa Kaza Mahkemesinde dosyalamış olduğu 140/2020 sayılı Genel İstida ile, 5553/2016, 6925/2016, 6926/2016, 5552/2016 ve 4814/2016 sayılı davalarda dosyal-anan haciz müzekkereleri gereği haczedilen lastiklerin tamamının ve/veya 3.12.2020 tarihli haciz tutanağı tahtında zaptedilen ve/veya kaydedilen lastiklerin ve/veya emtiaların sahibinin Müstedi olduğu ve tüm bu lastiklerin Müstediye iade edilmesi hususları-nda emir talep etti.

Alt Mahkeme, huzurundaki istidada sunulan şahadet ve iddialardan aşağıdaki hususları ihtilafsız olgu olarak belirledi. Bu olgular istinaf açısından da ihtilaflı olmadığından aynen kararımızda yer veririz,

"1- M/aleyh No.2, Lefkoşa K-aza Mahkemesi'nde ikame ettiği 5551/2016, 4814/2016, 5552/2016, 6926/2016, 5553/2016, 6925/2016 ve 5554/2016 sayılı davalarda M/aleyh No.2 aleyhine hüküm verilmiştir. (Sırası ile Emare 1, 2, 3, 4, 5, 6 ve 7)
2- Yukarıda numaraları belirtilen davaların tü-münde Özker İldeniz ve Sabiha İldeniz aleyhine, Emare 2, 3 ve 4 davalarda ise diğer Davalılara ilaveten Müstedi şirket direktörü Laden İldeniz aleyhine hüküm verilmiştir.
3- Hüküm tarihleri sırasıyla şöyledir: Emare 1: 20.1.2020, Emare 2 ve 4: 26.11.2019, -Emare 3, 5 ve 6, 31.10.2019, Emare 7: 23.10.2018.
4- Emare 1-7 olarak ibraz edilen hükümlere göre M/aleyh No.2'nin alacağı ana para faizler hariç 1,089,019.33-Euro, 216,915.49-Sterling ve 1,131,606.40-TL'dir.
5- Emare 1-7 olarak ibraz edilen hükümlere isti-naden çıkarılan icra müzekkereleri tahtında bugüne değin yalnızca 5,100-TL tahsil edilmiştir.
6- M/aleyh No.2 şirketin direktörü olan Sabiha İldeniz ve sekreteri olan Özker İldeniz -ki adı edilen şahıslar aynı zamanda şirketin %50'şer hissedarıdır- Müstedi- şirketin şu anki direktörü ve sekreteri aynı zamanda hissedarları olan Laden İldeniz ve Gaye İldeniz'in anne-babasıdır.
7- M/aleyh No.2 şirketin 14.3.2008'den beri kayıtlı adresi olan Organize Sanayi Bölgesi 2. Cad., Lefkoşa adresi 26.10.2018 tarihinde de-ğişmiş ve Şht.Zeki Alp Soley Sok.,12/A, Kermiya Lefkoşa olmuştur. (Emare 33)
8- M/aleyh No.2, aleyhine verilen ilk hüküm olan Emare 7 hükümden yalnızca 3 gün sonra adres değişikliği yapmıştır.
9- Özker İldeniz ve Sabiha İldeniz Müstedi şirketteki hisseleri-ni 12.9.2018, direktörlük ve sekreterlik görevlerini ise 14.9.2018 tarihinde kızlarına devretmiştir (Emare 18 ve 19).
10-Emare 7 hüküm için M/aleyh No.2 aleyhine çıkarılan icra müzekkeresi, M/aleyh No.2'nin menkulesi olmadığı gerekçesiyle 30.11.2018'de iad-e edilmiştir.
11-Müstedi şirketin kayıtlı adresi Organize Sanayi Bölgesi 2.Cad., Lefkoşa'dır.
12-Müstedi şirketin ödenmiş sermayesi 20,000-TL'dir.
13-Müstedi şirketin OLTAŞ isimli TC'de kayıtlı şirket ile arasında 9.4.2019 tarihli Emare 16 distribütörlük a-nlaşması olup, şirket bu anlaşmaya istinaden KKTC'ye oto lastik ithal etmektedir ve OLTAŞ'ın KKTC yetkili distribütörüdür.
14-Müstediden önce M/aley No.2'nin OLTAŞ ile distribütörlük anlaşması mevcut olup, M/aleyh No.2 aynı iş yerinde yani Organize Sanayi -Bölgesi 2.Cad., Lefkoşa'da aynı işi yani oto lastik ithalat ve satış işini yapmaktaydı.
15-M/aleyh No.2'nin faaliyette bulunduğu dönemdeki çalışanları bir kişi hariç Müstedi şirket nezdinde çalışmaya devam etmiştir.
16-Emare 1-7 hükümlere istinaden çıkarıl-an icra müzekkereleri için 2 ve 3.12.2020 tarihlerinde Organize Sanayi Bölgesi 2.Cad., Lefkoşa adresine giden icra memuru her iki günde de mezkûr adreste Sabiha İldeniz ve Özker İldeniz'le muhatap olmuştur. Müstedi şirket direktörü Laden İldeniz belirtilen- günlerde şirket adresinde bulunmamıştır.
17-Müstedi şirketin belediye, vergi dairesi ve sair resmi merci ve odalarda kaydı mevcut olup, tüm bu kayıtlarında adresi Organize Sanayi Bölgesi 2.Cad., Lefkoşa olarak görülmektedir.
18-Emare 16 sözleşmeden sonra -ithal edilen tüm oto lastikler OLTAŞ tarafından Müstedi şirket adına fatura edilmiş, tüm gümrük işlemleri, gümrük vergisi ödemeleri Müstedi şirket tarafından yapılmış ve ödemeleri de Müstedinin banka hesaplarından karşılanmıştır. İstida konusu olup haczedi-len oto lastiklerin tümü açısından bu husus geçerlidir."

Alt Mahkeme yukarıdaki ihtilafsız olguları belirledikten sonra,
- Müstedi şirketin, hissedar ve yönetimi farklı olmakla birlikte, Müstedialeyh No.2 şirketin yerini aldığının ortada olduğun-a, her iki şirketin faaliyetinin aynı olup Continental marka lastiklerin distribütörlüğünü kapsadığına, şirket isimlerinin birbirleri ile çok yakın olup aile isminden (soyisim) geldiğine, Müstedi Şirketin faaliyetlerini Müstedialeyh No.2 Şirketin daha önce-ki işyerinde yürüttüğüne, çalışanlarının aynı olduğuna, dıştan gelen bir kişinin bunu fark etmesinin olası olmadığına (mavi 292),

- İşyerinin kira sözleşmesinin Müstedialeyh No.2 Şirketin adına olduğu iddia edilmesine karşın, aksine şahadet sunulmadığ-ına, Müstedinin direktörü Laden İldeniz'in kağıt üzerinde direktör olduğuna, Müstedinin esasen Müstedialeyh No.2 Şirketin direktör ve sekreteri tarafından yönetildiğine (mavi 293),

- Laden İldeniz'in icra memurlarının işyerine gittiği her iki günde de ha-sta olduğundan orada olmadığı beyanının itibar edilemez olduğuna (mavi 294),
- Hisse devri ve idare değişikliği işlemlerinin Müstedialeyh No.2'nin hükümlü borçlarının icrasını engellemek maksadıyla yapıldığına, Müstedialeyh No.2 Şirketin işlerinin Müstedi -tarafından yapılmaya başlanmasının Müstedialeyh No.1'in hükümlü alacaklarını icra etmesini önlemeye yönelik kötü niyetli, dürüst olmayan, hileli işlemler olduğuna, mahkemenin common law'a müracaat edemeyeceği iddiasının mesnetsiz olduğuna ve icradan mal ka-çırmak amacıyla yapılan bir hile olmadığı iddiası konusunda tatmin olmadığına (mavi 295),

- Her iki şirket arasında tek bir hukuki varlık (joined legal entity) olduğu sonucuna ulaştığına, tüm bu yapılanların icra sistemine karşı hile teşkil ettiğine, Müs-tedi şirketin tam bir kukla (sham) şirket olduğuna (mavi 296),

- Müstedinin OLTAŞ A.Ş. isimli şirket ile lastik distribütörlük anlaşması imzalamasının Müstedialeyh No.2 ile kurulan ve 12 yıl boyunca devam eden ticari ilişki nedeniyle imzalanmış olduğunun -kuvvetli bir ihtimal olduğunun ortaya çıktığına (mavi 298),

- Tüm bulguları neticesinde şirket peçesinin delinmesi veya kaldırılması için gerekli unsurların var olduğuna, bilhassa hile ve tek hukuki varlık unsurlarının bu mesele açısından mevcut olduğuna,- bu nedenle şirket peçesinin delinmesi veya kaldırılması gerektiğine (mavi 298),

- Müstedinin icra konusu taşınır malların bedellerini ödediğini ispat etmekle birlikte, tüm bu ticaretin Müstedi üzeriden yapılmasının icradan mal kaçırmak amacıyla yapılan b-ir hile olmadığı hususunda mahkemenin tatmin edilemediğine (mavi 298),

- Şirket peçesinin delinmesi başka sorunlara sebebiyet verecek olsa bile Müstedinin bunun sonuçlarına katlanması gerektiğine (mavi 299),

- Müstedinin icradan mal kaçırmak maksadıyla v-e hile ile yapılmadığı hususunda mahkemeyi tatmin edemediği bulgularına bağlı olarak Müstedialeyh No.1'in, Müstedinin malvarlığı aleyhine de icra takibi yapılabileceği sonucuna ulaşarak istidanın reddedilmesi gerektiğine (mavi 299),
bulgu yaptı. -

Bu gerekçelerle reddedilen istidadan Müstedi huzurumuzdaki istinafı dosyaladı.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Müstedi tarafından dosyalanan istinaf ihbarnamesi 15 istinaf sebebi içermekle birlikte, istinaf gerekçelerini 3 başlık altında toplamak mümkündür,

Muh-terem Alt Mahkeme, Fasıl 6 Hukuk Muhakemeleri Usulü Yasası kurallarını bu meseleye doğru uygulamamakla hata etti.
Muhterem Alt Mahkeme, talep olmadan ve/veya resen şirket peçesini (piercing the corporate veil) kaldırmakla hata etti.
Muhterem Alt Mahkeme, -Fasıl 6 Hukuk Muhakemeleri Usulü Yasasının düzenlediği kurallara rağmen meseleye şirket peçesinin kaldırılması (piercing the corporate veil) prensibini uygulamakla ve istidayı reddetmekle hata etti.

TARAFLARIN İDDİA VE ARGÜMANLARI

Müstedi Avukatını-n istinaftaki hitabında söyledikleri özetle şöyledir:

Alt Mahkeme, Fasıl 6 Hukuk Muhakemeleri Usulü Yasası'nın kurallarını meseleye doğru uygulamamakla hata etti. İcraya konu edilen emtiaların tümü Müstedinin işyerinden alınmış olup Fasıl 6'ya göre bu em-tialar Müstedialeyh No.2'nin hükümlü borcu için haczedilemezdi.

Alt Mahkeme Fasıl 6 Hukuk Muhakemeleri Usulü Yasası'nda yapılan değişiklikte yürürlüğe konulan kurallara rağmen şirket peçesinin kaldırılması (piercing the corporate veil) prensibini mesele-ye uygulamakla hata etti. Müstedinin taraf olmadığı bir davaya konu borç için şirket peçesinin kaldırılarak hileli mal kaçırıldığı bulgusuna varılması hatalıdır.

Alt Mahkeme, Yasa'yı uygulamadan, şirket peçesinin kaldırılması (piercing the corporate v-eil) prensibini meseleye uygulayarak hatalı bir sonuca ulaştı. Şirket peçesinin kaldırılmasında amaç, hissedarların sorumluluklarını belirlemektir. Bir şirketin borcundan peçe kaldırılarak başka şirket sorumlu tutulamaz. Bu meselede Alt Mahkemenin amacı, h-issedarların sorumluluğunu belirlemek olmadığı gibi herhangi bir hissedarın hilesi ile ilgili bulguya da varmamış veya sorumluluğunu belirlememiştir.

Hacze konu lastikler daha önceden var olan lastikler olmayıp Müstedialeyh No.2 aleyhine icra yapıldıkta-n ve neticelendikten sonra Müstedi tarafından satın alınmıştır. Ortada Müstedi tarafından yapılmış bir hile veya "wrong doing" yoktur. Bu ticaret artık yeni kurulan şirket tarafından yapılmaktadır, eski şirkete ait bir varlık veya lastik yoktur. Mezkûr las-tikler, yeni şirketin satın aldığı lastikler olup eski şirketin bu faaliyetlerle ilgisi yoktur.

Sözleşme serbestisi anayasal hak olup Müstedi sözleşme akdeyleyerek ticaret yapmaktadır. Şirket peçesinin kaldırılması prensibi bu hakları bertaraf edecek şe-kilde uygulanamaz. Alt Mahkemenin kararı ile mahkeme Müstedialeyh No.2 Şirketin tüm borçları için Müstedi Şirketin tüm kapılarını açmış ve sonsuz bir yükümlülük altına sokmuştur.

Belirtilenlerle istinafın kabul edilerek istida uyarınca emir verilmesi ge-rekir.

Müstedialeyh No.1 Avukatının hitabı ise özetle şöyledir,

Fasıl 62 Malların Hileli Devrini Önleme Yasası (Fradulent Transfers Avoidance Law) bu meseleyle alakalı değildir. Bu meselede Fasıl 6 Hukuk Muhakemeleri Usulü Yasası altında getirilen kur-allar, icradan önce de icradan sonra da edinilen tüm mal varlıklarını kapsamaktadır. Müstedi Şirket Müstedialeyh No.2 Şirket'in icradan mal kaçırmasını sağlamak amacıyla kurulmuş köklü bir şirkettir. Tüm olgular Müstedi Şirket ile Müstedialeyh No.2 Şirket'-in tek bir varlık olduğunu, hissedar ve yöneticilerinin aynı olduğunu, bu iki şirket arasında yapılan tüm işlemlerin, Müstedialeyh No.1 Banka'yı hükümlü alacağından mahrum bırakmak ve icradan mal kaçırmak amacıyla yapıldığını göstermektedir.

Bu nedenle,- Müstedi Şirketin, Şirket Denetçisinin kaldırılması ve Müstedialeyh No.2 Şirketle birlikte hükümlü borçlarından sorumlu olması gerektiğine karar verilmesi doğrudur. Her iki şirketin tek bir varlık olduğu bulgusu da doğrudur.
Dolayısıyla Müstedi, Müstedia-leyh No.1 Banka'nın alacağından kaçmak amacıyla kurulmuş bir şirkettir. Dolayısıyla bu şirket, hileli mal kaçırmak amacıyla kurulmuş olup bütün varlıklarının icraya konu olması gerekirdi.

Common Law'ın mevzuatla çelişmediği müddetçe tamamlayıcı bir göre-vi vardır. Bu kurallar, Fasıl 6 ile birlikte tamamlayıcı olarak uygulanır. Müstedi hileli olarak icradan mal kaçırmak amacıyla bu şirketin faaliyette bulunduğu hususunda Mahkemeyi tatmin etmeyi başaramadığından yapılan icra doğrudur.

Bu nedenle, istina-fın reddi gerekir.

İNCELEME

Tarafların iddia ve argümanlarını, dosyadaki şahadet ve emareleri, hukuki durumu istinaf gerekçeleri tahtında tetkik ve tezekkür ettik. İstinaf gerekçeleri birbirleri ile bağlantılı olduğundan üç başlık altında topladığımız -gerekçeleri birlikte incelemeyi uygun gördük.

Muhterem Alt Mahkeme, Fasıl 6 Hukuk Muhakemeleri Usulü Yasası kurallarını bu meseleye doğru uygulamamakla hata etti.
Muhterem Alt Mahkeme, talep olmadan ve/veya resen şirket peçesini (piercing the corporate -veil) kaldırmakla hata etti.
Muhterem Alt Mahkeme, Fasıl 6 Hukuk Muhakemeleri Usulü Yasasının düzenlediği kurallara rağmen meseleye şirket peçesinin kaldırılması (piercing the corporate veil) prensibini uygulamakla ve istidayı reddetmekle hata etti.

Kara-rın olgular kısmında yer verdiğimiz, ihtilafsız olgular kısmında belirtilen hususlardan meseledeki birçok olgunun ihtilaf konusu olmadığı ortaya çıkmaktadır. Esasen bu meseledeki ihtilaf, Fasıl 6 Hukuk Muhakemeleri Usulü Yasası'na 2019 yılında 37/2019 sayı-lı Değişiklik Yasası ile eklenen yeni düzenlemelerin meseleye uygulamasından kaynaklanmaktadır.

Bu yasa tadilatından sonra, tadilata konu düzenlemeyle ilgili Yargıtayın huzuruna gelen ilk dava, huzurumuzdaki istinaftır. Uygulama açısından taraflar arası-nda ihtilaf bulunduğu göz önüne alındığında bu kuralların ortaya çıkardığı veya yarattığı hukuki sonuçların bu meselede detaylı olarak incelenerek belirlenmesini gerekli görmekteyiz.

Bilindiği üzere, bu meseledeki ihtilafın özü olan Müstediye ait olduğ-u iddia olunan menkullerin icraya konu edilmesi ile ilgili, Fasıl 6 Hukuk Muhakemeleri Usulü Yasası'nın 21.maddesine yeni kurallar ihdas edilmiştir. Fasıl 6 madde 21'in ilgili tadilattan sonraki hali aynen şöyledir,

Sahiplik Karinesi ve Üçüncü bir Taraf-ça Talepte Bulunulması Halinde Yapılacak İşlemler
37/201921.(1)Hükümlü borçlu, bu Yasa amaçları bakımından tasarrufunda veya kontrolünde veya kullanımında bulunan veya yaşadığı konutta veya kendine ait işyerinde mevcut olan taşınır malların sahibi kabul- edilir. Hükümlü borçlu ile birlikte ikamet eden aile mensuplarının veya üçüncü kişilerin mezkûr mallar üzerinde müşterek veya münferit mülkiyet iddiasında bulunması veya bu hususta düzenlenmiş belge ibraz etmesi, haczin yapılmasına engel teşkil etmez. Böy-le bir durumda bu gibi kişilerin bu madde kuralları uyarınca Mahkemeye başvurması halinde, müşterek veya münferit mülkiyetin varlığını ve bahse konu mülkiyet durumunun icradan mal kaçırma amacıyla yaratılmamış olduğunu kanıtlama yükü bu kişilerde olur.-Ancak,
(A) Hükümlü borçlunun veya birlikte yaşadığı kişilerin bir kira sözleşmesi tahtında mal sahibi tarafından kullanımlarına bırakılan taşınır mallar,(B) Hükümlü borçlunun her bir aile bireyinin münhasır kişisel kullanımına özgülenmiş olup değeri- yürürlükteki aylık bir asgari ücreti aşmayan eşyalar ve(C) Hükümlü borçlunun 18 yaşından küçük aile bireylerinin münhasır kişisel kullanımına özgülenmiş eşyalar
hakkında bu fıkra kuralları uygulanmaz.
(2)Bir üçüncü kişinin adında kayıtlı olmasın-a karşın, hükümlü borçlunun tasarrufunda veya kontrolünde veya kullanımında bulunan motorlu araçlarla veya herhangi bir şekilde devlet veya diğer yetkili makamlar nezdinde mal sahipliği üçüncü kişi adında kayıt altında tutulmasına karşın, hükümlü borçlunun- tasarrufunda veya kontrolünde veya kullanımında bulunan motorlu araçlar dışındaki taşınır mallarla ilgili olarak da yukarıdaki (1)'inci fıkra kuralları uygulanır.(3)Yukarıdaki (1)'inci fıkra kuralları saklı kalmak kaydıyla herhangi bir hüküm veya emi-r uyarınca yapılan icrada zapt edilen herhangi bir taşınır mal, hükümlü borçludan başka bir kişi tarafından talep edildiğinde, bu gibi bir talepte bulunan kişi veya icra müzekkeresinin hitap ettiği kişi, mal üzerindeki hakkın karara bağlanması amacıyla bir- Mahkemeye istida ile başvurabilir. Mahkeme tüm gerekli taraflara Mahkemede hazır bulunmaları için ihbarda bulunduktan sonra tarafların haklarının duruşma yolu ile kararlaştırılması için uygun göreceği ve bu arada uyuşmazlık konusu taşınır malın muhafazası-na ilişkin emri verir. Mahkeme, her iki halde de, talep nedeniyle yapılan masrafların kimin tarafından ödeneceğine dair direktif verir.(4)Mahkeme, yukarıdaki (3)'üncü fıkra uyarınca kendisine yapılan istidayı karara bağlarken özellikle hak talebinde b-ulunan kişinin, haczedilen taşınır malın alımı için ödeme yaptığını gösterip gösteremediğini ve böyle bir ödeme yaptığını göstermesi halinde, işbu hususun hükümlü borçlu ile bu kişi arasında, icradan mal kaçırma amacıyla yapılan bir hile olmadığı konusunda- tatmin edilip edilmediğini dikkate alır.(5)Üçüncü bir kişi, bu biçimde zapt edilen bir malın bir alacağına karşılık verilen teminat olduğu gerekçesiyle bu gibi mal üzerinde hak talebinde bulunursa, Mahkeme, teminat altına alınan alacağın tamamen veya- kısmen ödenmesi koşuluyla veya uygun göreceği başka koşullarla, malın tümünün veya bir kısmının satılmasına emir verebilir ve satıştan elde edilen para miktarının, adil görülecek biçimde ve koşullara bağlı olarak uygulanmasına direktif verebilir.(6)Y-ukarıdaki (5)'inci fıkrada belirtildiği gibi bir teminatın, devlet veya diğer yetkili makamlar nezdinde kayıt altına alınmış bir rehin olması halinde haczi gerçekleştiren icra memuru tarafından lehine rehin verilen kişiye haczin gerçekleştirildiğine ilişki-n bir bildirimde bulunulur. Böyle bir bildirim üzerine, 10 (on) iş günü içerisinde hak talebinde bulunulması durumunda, yukarıdaki (5)'inci fıkra kuralları uygulanır.
Yasa'ya yapılan tadilattan sonra ortaya çıkan hukuki durumu aşağıdaki gibi belirl-eriz,

37/2019 sayılı Yasa ile 21.maddeye yapılan tadilat sonrasında, daha önce yasada düzenlenmeyen sahiplik karinesi kavramı Yasa'ya eklenmiş ve, bu Yasa amaçları bakımından hükümlü borçlunun, tasarrufunda veya kontrolünde veya kullanımında bulunan veya -yaşadığı konutta veya kendine ait işyerinde mevcut olan taşınır malların sahibi olduğu kabul edilmeye başlanmıştır.

Bu düzenlemenin hukuki sonucu olarak hükümlü borçlunun, tasarrufunda veya kontrolünde veya kullanımında bulunan veya yaşadığı konutta vey-a kendisine ait işyerinde mevcut olan taşınır malların sahibi olduğu hususunda yasal bir karine yaratılmıştır.

Bu düzenlemeden, bu kuralın gerek gerçek kişilerin ikametgâh ve işyerlerindeki taşınırlarına ve gerekse tüzel kişilerin işyerlerindeki taşını-rlara yönelik uygulanabileceği anlaşılmaktadır. Ayrıca Yasa uyarınca bir hükümlü borçlunun gerek ikametgâhında ve gerekse işyerinde mevcut olan veya tasarrufunda veya kontrolünde veya kullanımında bulunan tüm taşınırların sahibi olduğu kabul edilmektedir. -
Yasa yukarıda belirttiğimiz sahiplik karinesini ihdas ettikten sonra bunun istisnalarını da belirlemiş ve bu hususta hukuki düzenlemeler getirmiştir. Buna göre, aşağıdaki kapsamda olan taşınırlarla ilgili sahiplik karinesi kuralları uygulanmaz,

Hükümlü b-orçlunun veya birlikte yaşadığı kişilerin bir kira sözleşmesi tahtında mal sahibi tarafından kullanımlarına bırakılan taşınır mallar,
Hükümlü borçlunun her bir aile bireyinin münhasır kişisel kullanımına özgülenmiş olup değeri yürürlükteki aylık bir asgar-i ücreti aşmayan eşyalar ve
Hükümlü borçlunun 18 yaşından küçük aile bireylerinin münhasır kişisel kullanımına özgülenmiş eşyalar.

Bu düzenlemenin doğal sonucu olarak, yukarıda alıntıladığımız hükümlü borçlunun ikametgâhındaki taşınırlar, hükümlü borçlu-nun taşınırı olarak kabul edilmezler.

Bu istisnaların haricinde kalan ve 21.madde altında icraya konu edilen taşınırlarda hak iddia eden kişilere Yasa bu haklarını talep etme yolunu da tanımıştır.

Değişiklik Yasası altında icra konusu taşınır üzerinde- hak iddia eden tarafın yapılan icra safhasında icra memuruna mülkiyet iddiasında bulunması ve bu konuda belge ibraz etmesi haczin yapılmasının engellenmesi için yeterli görülmemiştir. Bu konuda Fasıl 6 Hukuk Muhakemeleri Usulü Yasası madde 21(1) fıkrası, -"hükümlü borçlu ile birlikte ikamet eden aile mensuplarının veya üçüncü kişilerin mezkûr mallar üzerinde müşterek veya münferit mülkiyet iddiasında bulunması veya bu hususta düzenlenmiş belge ibraz etmesi, haczin yapılmasına engel teşkil etmez" kuralını iç-ermektedir.

Buna göre, hükümlü borçlu aleyhine yapılan icrada hükümlü borçlunun ikametgâhında veya işyerinde mevcut olan veya tasarrufunda veya kontrolünde veya kullanımında bulunan taşınırlarla ilgili mülkiyet iddiasında bulunulması veya belge ibraz e-dilmesi icranın yapılmasına engel yaratmamaktadır.

Bununla birlikte Yasa maddesinde mülkiyet hakkı iddiasında bulunan kişilere mahkemeye başvurma hakkı tanınarak, bu gibi kişilerin bu madde kuralları uyarınca Mahkemeye başvurması halinde, müşterek veya m-ünferit mülkiyetin varlığını ve bahse konu mülkiyet durumunun icradan mal kaçırma amacıyla yaratılmamış olduğunu kanıtlama yükünün bu kişilerde olacağı kuralı ihdas edilmiştir. Bu konudaki ispat külfeti, icra konusu taşınır üzerinde hak iddia eden taraftad-ır.

Buna göre, hükümlü borçlunun kullanımında veya tasarrufunda veya kontrolünde veya ikametgâhında veya işyerinde olan taşınırlarla ilgili mülkiyet hakkı iddia eden taraf mahkemede,

Taşınır üzerinde münferit veya hükümlü borçlu ile birlikte müşterek mü-lkiyetin varlığını, ve
Bahse konu mülkiyet durumunun icradan mal kaçırma amacıyla yaratılmamış olduğunu,
ispat etmekle yükümlüdür.

Hak iddia eden tarafın ispat yükünü yerine getirip getirmediği belirlenirken hangi unsurlara dikkat edilmesi gerektiğini is-e Yasa'nın 21.maddesinin (4).fıkrası açıklamaktadır. Fıkrada, "böyle bir başvuruyu karara bağlarken Mahkeme özellikle hak talebinde bulunan kişinin, haczedilen taşınır malın alımı için ödeme yaptığını gösterip gösteremediğini ve böyle bir ödeme yaptığını g-östermesi halinde, işbu hususun hükümlü borçlu ile bu kişi arasında, icradan mal kaçırmak amacıyla yapılan bir hile olmadığı konusunda tatmin edilip edilmediğini dikkate alır." denmektedir.

Buna göre ispat külfetinin yerine getirilmesinde Mahkemenin hak i-ddia eden tarafça,

Haczedilen taşınır malın alımı için ödeme yaptığını gösterip gösteremediğinin, ve
Böyle bir ödeme yaptığını göstermesi halinde, işbu hususun hükümlü borçlu ile bu kişi arasında, icradan mal kaçırma amacıyla yapılan bir hile olmadığı kon-usunda tatmin edilip edilmediğinin,
dikkate alınması gerekir.

Yukarıda belirlediğimiz kriterleri somut olarak özetlersek, hükümlü borçlunun tasarrufunda veya kullanımında veya kontrolünde veya ikametgâhında veya işyerinde bulunan bir taşınırla i-lgili olarak hak iddia eden tarafın taşınır üzerinde münferit mülkiyet hakkını veya hükümlü borçlu ile birlikte müşterek mülkiyet hakkını ispat etmesi gerekli olup bu hususu ispat edip edemediği belirlenirken, haczedilen taşınır malın alımı için hak iddia -eden kişinin ödeme yaptığını gösterip gösteremediğinin dikkate alınması gerekir.

Hak iddia eden tarafın icra konusu taşınırla ilgili ödeme yaptığını ve üzerinde münferit veya müşterek mülkiyetin varlığını ortaya koyması halinde böyle bir başvuru altında- mülkiyet durumunun icradan mal kaçırmak amacıyla yaratılıp yaratılmadığının da belirlenmesi gerekir. Mahkeme mülkiyetin varlığının icradan mal kaçırmak amacıyla yaratılan bir mülkiyet olup olmadığını belirlerken, hükümlü borçlu ile hak iddia eden kişi ara-sında, icradan mal kaçırma amacıyla yapılan bir hile olmadığı konusunda tatmin edilip edilmediğini dikkate alır.

Hak iddia eden taraf, bu mülkiyet durumunun icradan mal kaçırma amacıyla hile ile yaratılmamış olduğunu ispat etmekle yükümlü olan taraftır. -

Buna göre, hak iddia eden tarafın öncelikle, münferit veya hükümlü borçlu ile müşterek mülkiyet varlığını ispat etmesi gerekir. Hükümlü borçlunun bu ispat külfetini yerine getirmesi durumunda ise bu mülkiyet durumunun hak iddia eden taraf ile hükümlü bo-rçlu arasında hile ile icradan mal kaçırma amacıyla yaratılmamış bir mülkiyet hakkı olduğunun ispatı gerekir.

İstinaf sebepleri sırasıyla incelendiğinde, Müstedinin, Alt Mahkemenin Fasıl 6 Hukuk Muhakemeleri Usulu Yasası yerine veya bu Yasa'ya ilavet-en common law kurallarını uygulamakla hata ettiğini ileri sürdüğünü görmekteyiz.

Mevzuatımızda hile terimi, Fasıl 148 Haksız Fiiller Yasası altında tanımlanmış bir kavramdır. Yargıtay tarafından verilen birçok kararda bu kavramın kapsamı belirlenmiş, h-ile içeren ihtilafların incelenmesinde zaman zaman Common Law içtihatlarına da değinilmiştir. Bilindiği üzere, Common law Mahkemeler Yasası'nın 38.maddesi uyarınca ülkemizde Anayasa'ya aykırı veya bağdaşmazlık halinde olmadıkça uygulanacak mevzuat dahilind-edir. Yargıtay/Hukuk 138/2011 D. 3/2012 (Gülhan Alp ile Poli Investment Ltd. ve diğerleri arasında) sayılı kararda, Fasıl 148 Haksız Fiiller Yasası'nın mehazının İngiltere olmasının yanında Common Law'un Anayasaya aykırı veya bağdaşmazlık halinde olmadıkça- mahkemelerin uygulayacağı mevzuat arasında olduğu ifade edilmiştir. Kararın ilgili kısmı aynen şöyledir:

"Fasıl 148 Haksız Fiiller Yasamızın mehazı İngiltere olduğu bir yana, 9/76 sayılı Mahkemeler Yasası'nın 38(d) Maddesine göre, Anayasa'ya aykırı veya- bağdaşmazlık halinde olmadıkça, ahkamı umumiye ve Nisfet Hukuku İlkeleri (Common Law ve Equity) KKTC mahkemelerinin uygulayacağı mevzuat arasındadır."

Yukarıda incelediğimiz Fasıl 6 madde 21. kurallarının bu ihtilafın çözümünde meseleye uygulanmasının -gerekli olmasının yanında mülkiyet hakkının icradan mal kaçırmak amacıyla hile ile yaratılmış olup olmadığı unsuru incelenirken, hilenin tanımının yapıldığı Fasıl 148 Haksız Fiiller Yasası kuralları ile birlikte bu Yasa'nın mehazı olan İngiltere'deki Commo-n Law prensip ve kurallarının da meseleye uygulanabileceğini belirtiriz. Bu nedenle, bu husustaki istinaf başlığı ve altındaki istinaf sebeplerini reddederiz.

İkinci istinaf sebebi değerlendirildiğinde, Müstedialeyh No.1 Bankanın itiraznamesine ekli yem-in varakasının 5. paragrafında hileli olarak icradan mal kaçırıp kaçırılmadığını belirlerken şirket peçesinin delinebileceği veya yok farz edilebileceği, zira her iki şirketin tek varlık olduğu ve Müstedi şirketin Müstedialeyh No.2 şirketin yükümlülüklerin-i soruşturmak gayesi ile oluşturduğu ileri sürülmektedir.

Bu iddialar ile birlikte yukarıda ifade ettiğimiz üzere Common Law'daki hile prensiplerinin bu meseleye uygulanabileceği, şirketin kurumsal peçesinin kaldırılması da Common Law'da hile kapsamında -incelenen bir istisna olduğu göz önüne aldığımızda Alt Mahkemenin bu meselede ihtilaf konusu lastiklerin hileli olarak icradan mal kaçırmak amacıyla yaratılmış bir mülkiyet olduğunu belirlerken meselede şirketin peçesinin kaldırılması altında bir inceleme -yapmasında hata olmadığı gibi itirazda da bu yönde bir talep vardır.

Dolayısıyla ikinci istinaf sebebi de reddedilir.
Bu hususu belirledikten sonra burada önem arz eden husus, Alt Mahkemenin, şirket peçesinin kaldırılmakla (piercing the corporate veil) v-e tek bir varlığa (single economic unit) ilişkin Common Law prensiplerini bu meseleye uygulamakla hata yapıp yapmadığıdır.

Şirket peçesinin kaldırılması prensibini belirlemeden önce şirket peçesinin (corporate veil) ne olduğunun anlaşılması gerekir. -

Bilindiği üzere, şirketler hukukunun öncü kararlarından (leading case) olan Salomon v A Salomon & Co Ltd
1897 AC 22 HL kararında vaz edilen prensiplere göre bir şirket, hissedar ve direktörlerinden ayrı bir tüzel kişilik olarak kabul edilir. Şirketin, h-issedarlarından ve direktörlerinden ayrı tüzel kişiliği haiz bir kişi olduğu prensibinin yarattığı hukuki sonuç, şirketi, hissedar ve direktörlerinden ayıran bir şirket peçesi oluşturduğudur.

Şirketler hukukunda, şirketin hissedar ve yöneticileri ile bi-rlikte tanımlanamayacağı, şirketin ayrı bir tüzel kişilik olduğu ve Salomon davasındaki prensibin amacının şirketlerde hissedarların sahip olduğu sınırlı sorumluluk (limited liability) hakkını sağlamak olduğu zihinde tutulmalıdır. (Adams v. Cape Industries- Plc. Solvents Corporation v. Commision of the European Communities 1974 ECR 223)

Şirket peçesi hukuken şirket kişiliğini, o şirketin hissedarlarının kişiliklerinden hissedarları ise şirketin borçlarından ve diğer yükümlülüklerinden şahsen sorumlu olmak-tan ayıran ve sınırlı sorumluluk oluşturan hukuki prensiptir. Şirket peçesi özetle, şirketin hak ve sorumluluklarını, hissedarların hak ve sorumluluklarından ayıran unsurdur. Bu kurala istinaden, şirketten alacaklı olanlar tarafından limited şirketin mükel-lefiyetlerinden dolayı hissedar ve direktörlerine şirketin borç ve yükümlülüklerinden dolayı sorumluluk bahşedilmesi hukuken engellenmektedir. Bunun sonucu olarak şirket, hissedar ve di