-D. 11/2002 Yargıtay/Hukuk 21/2001
(İstida No: 1/99; Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti:Taner Erginel,Başkan, Nevvar Nolan, Gönül Erönen.
İstinaf eden: Vedat A. Çelik n/d Vedat Çelik, Lefkoşa
- (Müstedi)
-ile-
Aleyhine istinaf edilen: 1. Türk Bankası Ltd., Lefkoşa
2. Tapu ve Kadastro Dairesi Müdürü,
Lefkoşa
3. Lefkoşa Kaza Tapu Dairesi,Le-fkoşa
(Müstedaaleyh)
A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Avukat Ergin Ulunay
Aleyhine istinaf edilen No 1 namına: Avukat Kıvanç M. Rıza
Aleyhine istinaf edilen No 2 ve 3 namına: Kıdemli Savcı Necla Şenol.
-Lefkoşa Kaza Mahkemesi Başkanı Şafak Öneri ile Kıdemli Yargıç Narin Ferdi Şefik'in 1/99 sayılı istidada 13.12.2000 tarihinde verdiği karara karşı Müstedi tarafından yapılan istinaftır.
----------------
H Ü K Ü M
Taner Erginel, Başk-an: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Gönül Erönen okuyacaktır.
Gönül Erönen: İstinaf Eden/Müstedi, bu istida ile ilgili zamanlarda işadamı olup, bazı limited şirketlerin ortaklarından ve yöneticilerindendi. Müstedaaleyh 1 banka olarak faaliyet- gösteren limited bir şirket, Müstedaaleyh 2 ve 3 ise yasa icabı taşınmaz mal kayıt ve muameleleri ile görev ve yetkilendirilmiş devlet organlarıdır.
Müstedi, Müstedaaleyhler aleyhine dosyalamış olduğu bu genel istida ile; Müstedinin şahsi ve/veya kefili -olduğu borçlarına karşılık teminat olarak gösterdiği ve 31.1.1990 tarihli 83/90 numaralı İpotek Takrirnamesi tahtında Müstedaaleyh No.1'e ipotek ettiği Lefkoşa'da Arab Ahmet Mahallesindeki Pafta/Harita No.XXI/38.1.IV, Blok A, Parsel No.484, Koçan No.A616 o-lan ev ve avludan ibaret taşınmaz mal üzerindeki ipoteği, sözkonusu 83/90 sayılı ipotekli borçlar ve/veya yükümlülükler ödendiği ve/veya ortadan kalktığı cihetle, Mahkemenin ipoteği iptal eden bir emir vermesi talebinde bulundu.
Müstedi, istidaya ekli yem-in varakasında, istidada belirtilen taşınmazını, 13.1.1990 tarihinde 83/90 sayılı ipotek takrirnamesi ile senelik %14 faiz taşıyacak olan 40.000 stg. limitli, tahakkuk edecek şahsi ve/veya kefili olduğu borçlarına karşılık Müstedaaleyh No 1 lehine ipotek e-ttiğini,borçlandığı veya kefil olduğu tüm borçlarını ödemesine rağmen, Müstedaaleyh 1'in bu ipoteği kaldırmadığını, Müstedaaleyh No 1'in mezkûr ipoteği ortağı bulunduğu ve Vedat Çelik ve Oğulları Ltd.'in azınlık hissedarı olduğu VE-KA Ticaret Sanayii ve İn-şaat Şirketi Ltd.'in (bundan böyle kararda kısaca VE-KA Ltd. olarak anılacaktır) borçlarına karşılık teminat olarak tuttuğunu, halbuki mezkûr ipoteğin adı geçen şirketin borçlarını kapsamadığını iddia etmiştir.
Müstedinin iddialarına göre Müstedaaleyh No-.1 tarafından kendisine gönderilen 21.2.1997 tarihli bir yazı ile Müstedaaleyh No 1, ipotekli borcun ödenmesini kendisinden talep etmiştir. Müstedaaleyh No 1 daha sonra forum 275 ile 15.5.1997 tarihinde ikinci bir ihbar göndererek 122.344 stg talep etmiş, -daha sonraki 9.10.1997 tarihli ihbarla ise 168,661,90 stg talepte bulunmuştur. En son olarak gönderilen 30.11.1998 tarihli ihbarla ise 12,532,46 stg. talep etmiştir.
Müstedi, tüm ihbarlara itiraz ederek herhangi bir borcu olmadığı gerekçesi ile ipoteğin k-aldırılmasını talep etmesine rağmen ipoteğin kaldırılmadığını ileri sürmektedir.
Müstedaaleyh 1, 2 ve 3 istidaya ayrı ayrı itirazname dosyaladılar.
Müstedaaleyh 1, Müstedinin herhangi bir borcu bulunmadığına ilişkin iddialarını reddetmektedir. Müstedaale-yh 1, Müstedinin takriben 12,532.46 stg. aldığını bu miktarı serbest döviz kurundan bozdurarak, karşılığı olan 4,628,240,438.46TL'nı 18.2.1998 tarihinde VE-KA Ltd.'in Müstedaaleyh 1'e olan mükellefiyetlerine mahsup ettiğini, dolayısıyle Müstedinin Müstedaa-leyh 1'e 12.532.46 stg ile onun üzerinden 18.2.1998 tarihinden itibaren yıllık %14 faiz borcu olduğunu, bu nedenle istida konusu ipoteğin kaldırılmadığını ileri sürmekte ve istidanın iptalini talep etmektedir.
Müstedi, Müstedaaleyh 1'in bu iddialarına cev-aben dava konusu ipotekli taşınmaz malını VE-KA Ltd.'in borçları için teminat vermediğini, 9.11.1995 tarihinde Müstedaaleyh 1'den VE-KA Ltd. için 100.000.000TL'lik teminat(kefalet) mektubu talep ettiğini, Müstedaaleyh 1'in bu mektubun verilmesi için kendis-ine bir kaç tane boş bloke formu imzalattığını, almış olduğu teminat mektubunu iş bitiminde Müstedaaleyh 1'e iade ettiği cihetle boş olarak imzaladığı bloke formlarının da hükümsüz hale geldiğini, Müstedaaleyh 1'in iddia ettiği bloke formunun sahte ve hile-li olduğunu iddia etmektedir.
Müstedaaleyh 2 ve 3 tarafından dosyalanan itiraznamede ise bazı hukuki itirazlar ileri sürülmektedir. Müstedaaleyh 2 ve 3 özetle, kendi aleyhlerine herhangi bir dava sebebi mevcut olmadığını keza istidanın KKTC Başsavcısı ale-yhine ikâme edilmesi gerekmesine rağmen istida ünvanının yanlış ve hatalı olduğunu ileri sürmekte ve istidanın iptalini talep etmektedir.
Yapılan duruşmada,Müstedi sadece kendisi şahadet vermiş başka tanık dinletmemiştir. Müstedaaleyh 1 ise 6 tanık dinlet-miştir. Müstedaaleyh 2 ve 3 herhangi bir tanık dinletmemiştir. Duruşma esnasında Mahkemeye 33 adet muhtelif yazılı belgeler emare olarak sunulmuştur.
Tarafları dinleyen Bidayet Mahkemesi vermiş olduğu kararda, Müstedinin konu meselede başarılı olabilmesi -için emare 18 olarak sunulan bloke formunu borç temin etmek üzere imzalamadığını kanıtlaması gerektiğine değinmiştir. Bidayet Mahkemesi huzurunda bulunan ihtilâfsız ve inandığı şahadet ışığında aşağıdaki şekilde bulguya varmıştır.
"Ekonomi ve politika üze-rine yüksek tahsil yapmış olan ve önceki yıllarda Bakan olarak devleti yöneten Müstedi, dava ile ilgili zamanlarda işadamı olup, muhtelif şirketlerin hissedar ve yöneticilerinden birisiydi. Müstedaaleyh 1'in uzun yıllardan beri müşterisi olan Müstedi, Müst-edaaleyh 1'e müracaat ederek mevcut veya doğacak olan borçları için 40.000 stg. limitli borçlanma kolaylığı talep etti. Talebi olumlu karşılayan Müstedaaleyh 1, Müstediden Emare 1' de ibraz edilen borç senedini alarak %14 yıllık faize tabii olmak koşulu il-e Müstediyi 40.000 stg. borçlandırdı. Borca teminat olmak üzere ise Emare 1'de ibraz edilen 83/90 sayılı ipotek takrirnamesine konu Müstediye ait yukarıda izah ettiğimiz gayrımenkulu ipotek olarak aldı. Mezkûr para Müstedinin mevcut veya doğacak olan borçl-arına bir teminat olacağı için Müstediye nakit olarak ödenmeyerek 01.3807835 no'lu blokeli hesaba yatırıldı. Müstediye herhangi bir borç para verilmediği ve hesabı blokeli olduğu cihetle hesabından herhangi bir para alınmadığı sürece faiz tahakkuku söz kon-usu olmayacaktı. Müstedi, emare 1 ipoteğin teminatı altında Müstedaaleyh 1'den zaman zaman muhtelif kolaylıklar sağladı. Bu cümleden olmak üzere muhtelif işlem veya borçlanmalar için ortağı ve yöneticisi bulunduğu Vedat Çelik ve Oğulları Ltd. ve Alpan (Kıb-rıs İnternational Ltd) için 40.000 Stg limitli emare 25,27,28,29,30,31'de ibraz edilen bloke formlarını imzalayarak emare 1 ipotek ile temin edilen istida konusu 40.000stg.'i bloke ettirerek teminat gösterdi. Müstedi, tüm bu blokelere konu işlemler için mü-kellefiyetlerini yerine getirdiğinden blokeler serbest kaldı ve mezkûr hesap borçlu bakiyeye düşürülmedi. Üç hissedardan oluşan ve Müstedinin sahibi olduğu şirketlerden Vedat Çelik ve Oğulları Ltd.'in 1/3(334 adet) hisse ile ortak olduğu (Emare 19) VE-KA -Ltd. şirketi de dava ile ilgili tarihlerde Müstedaaleyh 1'in müşterilerinden birisiydi. Mezkûr şirket, 1994-96 yılları arasında inşaat işleri ile ilgili bazı devlet ihalelerini alıp tamamladıktan sonra 1996 yılı başlarında fiilen faaliyetlerini durdurmuştu-r. Mezkur şirket, Müstedaaleyh 1 ile çalışmaya başladığı zaman takriben 17.3.95 tarihinde kullanacağı kredi ve kolaylıklara teminat olması için Müstedaaleyh 1'e 12.000 US Dolarlık 5513030 no'lu bloke hesabı açtırdı ve bu hesabı teminat göstererek Müstedaal-eyhden bazı kolaylıklar temin etti. (Emare 26). Bu hesabın takriben Eylül 1995 tarihinde kapatılmasına rağmen VE-KA Ltd. 9.11.1995, 30.11.1995 ve 29.12.1995 tarihlerinde Müstedinin de kefaleti ile Müstedaaleyh 1'den bazı kolaylıklar sağlamaya devam etti. (-Emare 22) Mezkûr kolaylıklardan 9.11.1995 tarihli olanı, Devlete verilen 100,000,000TL'lik kefalet mektubunu içermektedir. Mezkûr tarihte VE-KA Ltd. adına Müstedaaleyh'e başvuran Müstedi, emare 17 ve 22'de ibraz edilen kefalet mektubunu temin için emare 22-'deki kefaletnameyi, keza emare 18 olarak ibraz edilen bloke formunu emare 18'de imzası bulunan tanıklar huzurunda imzaladı.
1996 yılından itibaren Müstedinin veya Müstedinin hissedarı bulunduğu şirketlerin Müstedaaleyh 1 ile herhangi bir iş ilişkileri old-uğu hususunda şahadet yoktur. Sadece huzurumuzdaki şahadete göre VE-KA Ltd'in Müstedaaleyh 1'e 014911040 no'lu cari hesaptan ötürü borcu vardır ve bu borç VE-KA Ltd.'den emare 23'de ibraz edilen ihbar ile 17.9.1996 tarihinde talep edilmiştir.
Huzurumuzdaki- şahadet ve emarelerden istihraç edildiğine göre emare 1'de ibraz edilen borç senedine konu 40,000Stg.'lik kredinin tümünün defaten Müstediye kullandırıldığı ve borçlu bakiye ile alındığı yanılgısına düşen Müstedaaleyh 1'in memurları Müstediye 21.2.1997 ta-rihli emare 2 ihbarı göndererek mezkûr borcun kapatılmasını talep ettiler. Emare 2'ye 21.2.1997 tarihli emare 3 ile yanıt veren müstedinin , herhangi bir borcu olduğunu reddetmesi üzerine, Müstedaaleyh 1 11/78 sayılı yasa altında emare 4 ihbarı göndererek -faizleri ile birlikte 82,349.12 Stg. talepte bulundu. Bu talebe karşı Müstedaaleyh 1'e emare 5 ve Müstedaaleyh 2'ye de emare 6 yazıyı göndererek cevap veren Müstedi, talep edilen borcu reddetti. Emare 4'den herhangi bir netice alamayan Müstedaaleyh 1, Müst-ediye 9.10.1997 tarihinde emare 8 ihbarı ve borçla ilgili hesap extresini göndererek talepte bulundu. Emare 8 ile 128,666,19 Stg. talep edilen Müstedi, Müstedaaleyh 1'e gönderdiği emare 9 ve Müstedaaleyh 2'ye gönderdiği emare 10 yazılar ile bu borcu da red-detti. Bilâhare yapılan yanlışlığın farkına varan Müstedaaleyh 1, bu talebinden vazgeçti. Konu ile ilgili yaptığı araştırmada Müstedaaleyh 1, 014911040 no'lu hesap uyarınca VE-KA Ltd.'in 4,628,240,438.46 TL borcu olduğunu tesbit ederek bu borcu emare 18'e -dayanarak Müstediden tahsil etme yoluna gitti ve 18.2.1998 tarihinde 40.000 Stg.'in Müstedi adına bloke edildiği 013433595 no'lu hesaptan alınarak, mezkûr hesap yani Müstedi, 12,532.46 Stg borçlandırıldı. Yapılan işlem emare 33 ihbar ile 19.2.98 tarihinde -VE-KA Ltd.'e ve Müstediye bildirildi. Bunu müteakip Müstedaaleyh 1, Müstediye emare 12 ve 13 ihbarı göndererek mezkûr 12.532.46 Stg. borcu talep etti. Bu yazıya da 14.4.1998 tarihli emare 14 ile Avukatı vasıtası ile yanıt veren Müstedi, borcu reddederek i-poteğin kaldırılmasını talep etti. Emare 12-13 ihbarlara red cevabı alan Müstedaaleyh 1, Müstediye emare 15 olarak ibraz edilen yasal ihbarı ve borç ile ilgili hesap extresini göndererek mezkûr borcun ödenmesini ihbar etti. Müstedi, Avukatı vasıtası ile Mü-stedaaleyh 1'e gönderdiği emare 16 yazı ile bu talebi de reddetti".
Bidayet Mahkemesi, Müstedinin emare 18'i imzalamasına ilişkin olarak Müstedi tarafından sunulan şahadetin çelişkilerle dolu olduğuna değinerek,huzurundaki tüm şahadetin Müstedaaleyh 1'in- iddialarının doğru olduğunu gösterdiğine ve Müstedinin iddialarını çürüttüğüne kanaat getirdi ve neticede Müstedinin istidasını reddetti.
Müstedi bu karardan istinaf etti.
Müstedi istinafını 17 istinaf sebebine dayandırmış, ancak 9.istinaf sebebi üzerin-de ısrar etmemiştir. İstinaf ihbarnamesinde sıralanan istinaf sebeplerini tek bir başlık altında özetleyebilmek mümkündür:-
Bidayet Mahkemesi,Müstedinin iddialarını destekleyen tüm şahadet ve/veya emarelere rağmen huzurunda bulunan tüm şahadeti yanlış vey-a hatalı değerlendirmeye tabii tutarak Müstedinin istidasını iptal etmekle hatalı davrandı.
İstinaf Eden avukatı bu konuda Mahkemeye yaptığı hitabında özetle şu iddiaları ileri sürmüştür:
Müstedi zaman ve zaman ipotek işlemlerine yönelik olarak kefalet -senetleri imzalamakta ve Müstedaaleyh No 1'e vermekte idi. Bunun amacı direktör ya da hissedar olduğu diğer şirketlere kredi verilmesini sağlamak veya kredi temin etmek idi. Bu şekilde Müstedaaleyh 1 lehine verilen dava konusu ipotek sadece teminat maksadı-yla verilmiştir . Müstedi, borçlandığı veya kefil olduğu tüm borçları ödemiş olmasına rağmen, Müstedaaleyh 1 bu ipoteği kaldırmamıştır. Mezkûr ipotek Müstedinin ortağı bulunduğu VE-KA Ltd şirketinin borçlarını kapsamamaktadır. Ayrıca Müstedaaleyh 1 tarafın-dan gösterilen borç, dava konusu ipotekle teminat altına alınmış herhangi bir kredi veya borç değildir. Mezkûr ipoteğin kaldırılması için gerekli tüm ödemeler yapılmış ve yapıldığı kanıtlanmış olduğu halde, Bidayet Mahkemesi, Müstedinin 100 milyon TL'lik b-orçlanma için imzaladığı emare 18 formu başka hesaplardaki borçları da kapsar şekilde kabul etmekle ve Müstedaaleyh 1'in bu belgeyi bu şekilde yani var olan bir hakkı kullandığı için konu ipoteği kaldırmadığı bulgu ve kararı hatalıdır.
Müstedaaleyh 1 adı-na Mahkemeye hitab eden avukat ise özetle, Müstedinin emare 18 formun geçerli olduğunu kabul ettiğini,dava konusu ipoteğin 11/78 sayılı yasa tahtında konulan bir teminat olduğunu,bu teminatın Müstedi tarafından alınan borçlara karşılık olduğunu, Müstedinin- emare 18 ile ilgili şahadeti çelişkilerle dolu olduğu için Bidayet Mahkemesinin kendisine inanmadığını, konu ipotek ile Müstediye verilen 40.000Stg. borcun Müstedi adına açılan blokeli hesaba yatırıldığını,(contingent liabilities) Müstedinin bu hesaptaki -parayı şahsi ve diğer şirketlerinin yanında 9.11.1995 tarihinde VE-KA Ltd.'in mevcut olan borçları ve doğması muhtemel borçları için Müstedaaleyh 1'e teminat gösterdiğini ve sözkonusu borçlar ve mükellefiyetler için mezkûr hesaptaki parayı emare 18 ile blo-ke ettirerek Müstedaaleyh 1'e karşı olan mükellefiyetlerini ödemede kullanılması için Müstedaaleyh 1'i yetkili kıldığını bu husustaki Bidayet Mahkemesi bulgularının yerinde ve doğru olduğunu belirterek istinafın reddini talep etmiştir.
Müstedaaleyh 2 ve 3- adına bulunan Savcı ise özetle, ilgili yasa tahtında Müstedaaleyh 1'in dava konusu ipoteğin kaldırılmamasına ilişkin uyguladığı prosedürün doğru olduğuna değinmiştir.
Huzurumuzdaki mesele 11/78 sayılı Taşınmaz Mal (Devir ve İpotek) Yasası ve Taşınmaz -Mal (Tasarruf, Kayıt ve Kıymet Takdiri) Tüzüğüne dayandırılmaktadır ve yapılan istinaf esasta, Bidayet Mahkemesinin huzurundaki şahadet ve emareleri olgusal ve hukuksal açıdan yanlış değerlendirdiği veya bu değerlendirmede hata yaptığı ile ilgili bir istin-aftır.
Bir çok kararımızda söylediğimiz gibi, duruşmalarda sunulan şahadeti, tanıkların tavır, hareket ve davranışlarını ve emarelere verilecek değeri en iyi şekilde değerlendirebilecek olan İlk Mahkemeler, Bidayet Mahkemeleridir.
Huzurumuzdaki meselede,- Bidayet Mahkemesi gayet esaslı bir şekilde vermiş olduğu hükmünde, gerek hukuki durumu gerekse olgusal verileri esaslı bir şekilde inceleyerek, Müstedinin şahadetine inanmamayı uygun görüp yaptığı müracaatı reddetmiştir.
Bidayet Mahkemesi, Müstedinin su-nmuş olduğu şahadete inanmamakla beraber daha ileri gidip inanmış olsa dahi Müstedinin ileri sürdüğü iddiaları kanıtlayamadığı bulgusuna varmıştır ve kararının bir kısmında şöyle demiştir:-
"Bir an için Müstedinin, emare 18'i boş yerler doldurulmamış matb-u bir form iken imzaladığı kabul edilse dahi yine de iddialarına olumlu bakmak olanaksızdır. Müstedi emare 18'i sadece emare 21 kefalet mektubu amaçları için imzaladığını ileri sürmektedir. O tarihten önce bir çok kez bloke işlemi yapmış müstedi, emare 18'-in ne olduğu, ne amaçla imzalandığı ve içeriği hususunda bilgi sahibidir. Emare 18'e bakıldığı zaman boş yerlerinin hiçbirisi doldurulmadan da blokenin sadece belli bir borç için olmadığı, aksine borcuna teminat olunacak biçimin mevcut veya doğacak tüm bor-çlarına, forumda belirtilen sürelere tabii olarak şamil olduğu açıklıkla görülmektedir. Müstedinin emare 18'i VE-KA Ltd.'in mevcut ve doğacak borçları için verdiği sabit olduğu cihetle, emare 18 ile VE-KA Ltd.'in sadece emare 21'deki işlem için değil, tüm- borçlar için mükellefiyet altına girdiği sabittir. Öte yandan VE-KA Ltd'in ilgili tarihlerde Müstedaaleyh 1 nezdinde, borçlarını teminat altına alan hiçbir ipotek veya blokeli hesabı yoktur. VE-KA Ltd.'in daha önce belirttiğimiz blokeli hesabı, emare 18'i-n imzasından önce kapatılmıştır. Bu olgular ışığında Müstedi, emare 18 blokeyi sadece emare 21 için dahi olsa hangi teminatın veya hesabın karşılığı olarak imzalamıştır?
......................
Söylediklerimiz ışığında Müstedinin emare 18'i dolu ve tamamlan-mış bir vaziyette, içeriğini bilerek imzaladığı, diğer bir deyişle VE-KA Ltd.'in mevcut ve doğacak borçlarına teminat olarak verdiği hususunda bulgu yaparız.
Daha önce de belirttiğimiz gibi Müstedaaleyh 1, VE-KA Ltd.'in 014911040 no'lu hesabındaki TL borcu-nu,emare 18'de bloke edilen Müstediye ait emare 1 ile ipoteği teminat altına alınmış, 01387835 no'lu hesaptan 12.532.46 Stg. alınarak kapatılmıştır. Mezkûr 12,532,46 Stg. borç halen Müstedaaleyh 1'e ödenmediği cihetle Müstedi, istida konusu emare 1 ipoteği-n kaldırılmasını talep edemez.
Müstedaaleyh 2 ve 3'ün itiraznamede ileri sürdüğü iptidai itirazlara gelince, huzurumuzdaki istidada Müstedaaleyh 2 ve 3 aleyhine herhangi bir dava sebebi ileri sürülmüş değildir. Bu nedenle Müstedaaleyh 2 ve 3 bu hukuki iddi-alarında haklıdır.
Tüm yukarıdakiler ışığında istida red ve iptal edilir."
İstinafın incelemesinde gerek hukuki gerekse olgusal açıdan yapmış olduğumuz etüdlerde, Bidayet Mahkemesinin bu meseledeki kararına müdahalemizi gerektirecek nitelik veya nicelikte- bir hata olmadığı kanaatine varmış bulunuyoruz, ve bu nedenle yapılan istinafı reddederiz.
Meseleye has olgular çerçevesinde masraflarla ilgili herhangi bir emir vermemeyi uygun buluyoruz.
Taner Erginel Nevvar Nolan Gönül -Erönen
Başkan Yargıç Yargıç
23 Aralık, 2002
-
10
-
Full & Egal Universal Law Academy