-D.1/84 Yargıtay/Hukuk 2/84
(Dava No. 1469/82; Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut.
İstinaf eden: Mahmut Kuruma-nastırlı, Çukurova, Lefkoşa.
(Davalı)
-ile-
Aleyhine istinaf edilen: Kıbrıs Türk Kooperatif Merkez Bankası Ltd.
Binboğa Yem Sanayii, Lefkoşa.
- (Davacı)
A r a s ı n d a
İstinaf eden namına: Hasan Sözmener.
Aleyhine istinaf edilen namına: Rifat Mehmet Reis.
-H Ü K Ü M
Salih S. Dayıoğlu: İşbu istinaf Lefkoşa Kaza Mahkemesinin 9.12.1983 tarihinde duruşması yapılan bir taksit istidasında vermiş olduğu bir karardan yapılmıştır. Olgular özetle şöyledir:-
28.2.1983 tarihinde tarafların rızası ile davacı (aleyhine- istinaf edilen) leyhine ve davalı (istinaf eden) aleyhine Lefkoşa Kaza Mahkemesinde 78400TL ve bunun üzerinden 12..11.1981 tarihinden itibaren %9 faiz ve 20000TL dava masrafı için hüküm verildi. Davacı hükümlü alacağını tahsil etmek için davalı aleyhine t-aşınır mal müzekkeresi isdar etti. Ancak bu müzekkere infaz edilmeden iade edildi. Bunun üzerine davacı 16.5.1983 tarihinde dosyalamış olduğu bir taksit istidası ile davalının Mahkemece ödeme imkânlarının tetkikini ve sözü edilen hükümlü borç ödeninceye ka-dr davalının 20000TL aylık taksitlerle ödemesimin emredilmesini talep etti. Davalı bu istidaya bir itiraz dosyaladı ve itiraza ekli yemin varakasında özetle işsiz ve fiziki malûliyei dolayısıyle herhangi bir iş yapamayacak durumda olduğunu ve bu yüzden mal-i imkâna sahip olmadığından herhangi bir taksit ödeme gücünden de yoksun odluğunu iddia etti. 9.12.1983 tarihinde duruşması yapılan istidada sadece davalı şahadet verdi. Davacı herhangi bir şahit çağırmadı ve davalıyı istintak etmekle yetindi. davalı, şaha-detinde Çukurova'da ikamet ettiğini, uzun zamandan beri kas hastalığından msutarip olduğunu, bunun için halen Sinir ve Ruh Hastalıkları Hastahanesinde tedavi görmekte olduğunu, 1979'd'n beri herhangibir işi olmadığını, 1981'e'kadar 10-15 koyunu olmasına ra-ğmen bunların bakımının babasına ait davar ile birlikte yapıldığını, köyde babasına ait bir kahvehanede arada sırada babasına yardım ettiğini buna mukabil bbasının evinde para ödemeksizin yiyip içtiğini ve babasının kendisine cep harçlığı verdiğini, 25 yaş-ında olup bekâr olduğunu, kenddisinden mada 4 bekâr kardeşi daha bulunduğunu, babasının onlara da baktığını, kısaca herhangi bir mali güce sahip olmadığı için herhangi bir miktarı da tasdik olarak ödeyecek durumda olmadığını iddia etti. İstintakında davalı- günde 1-2 sigara içtiğini, lefkoşa'ya arada sırada gelip gittiğini, bu gelip gitmelerin bir kısmının arkadaşlarının arabalarında odluğunu belirtti. Davalı ayrıca fiziki malûliyettinden ötürü askerlikten muaf tutulduğunu belirtti. Aynı gün hükmünü veren İ-lk Mahkeme davalının sıhhatli bir görünüşü olduğunu düşünmemekle beraber sıhhat bakımından kendisinden daha kötü olan kişilerin iş bulabildiğini, kendisinin de fiziki durumuna uygun mütevazi bir iş bulabilecek durumda olduğunu, şimdilik bir işi olmamakla b-eraber ileride iş bulması ihtimalinin varit olduğunu ve davalının sigara içtiğini, Lefkoşaya gidip geldiğini, babasının kahvehanesinde ona yardım ettiğini ve bu yardımdan ötürü bir kazanç elde ettiği ihtimalinin mevcut olduğunu dikkate alarak 1 Ocak 1984 t-arihinden başlamak üzere, ona, hükümlü borç ve masrafların ödenmesine değin ayda 3500TL taksit ödemesini emretti.
Davalı bu emriden istinaf etmiş bulunmaktadır. Dosyalanan istinaf ihbarnamesi 7 istinaf sebebi içermekle birlikte bunları iki ana başlık alt-ında toplamak mümkündür şöyle ki:
-1. İlk Mahkeme davalının mali durumunu tetkik ederken istidanın dosyalandığı veya en azından istidanın duruşmasının yapıldığı zamandaki mali durumunu dikkate alması gerekirdi. Halbuki İlk Mahkeme bunu değil de davalının ileride iş bulup kazanç elde etmesi -ihtimalini bir hareket noktası olarak almıştır ve bunu yapmakla da İlk Mahkeme hata etmiştir.
-
2. Davalının günde 1-2 sigara içmesi veya Lefkoşa'ya gidiş gelişi veya babasına arada sırada yardım edişinden dolayı aldığı cep harçlığı onun aylık taksit ödeyebilecek bir durumda olduğunu göstermekten uzaktır.
Fasıl 6'nın 86-91 maddeleri hükümlü bir -borçlunun mali durumunun tetkiki ve hükümlü borcun uygun taksitlerle ödenmesi ile ilgilidir. Bundan da anlaşılacağı gibi hükümlü bir borçluya hükümlü borcu aylık taksitlerle ödeyebil- mesinin emredilmesi için ilk önce belirli bir taksidi ödeyebilecek bir g-üçte olduğunun saptanması gerekir. Hükümlü borçlunun herhangi bir mali güce sahip olmaması halinde, haliyle, ona herhangi bir aylık taksit ödemesinin emredilmesi düşünülemez. Bundan da anlaşılacağı gibi Mahkeme böyle bir taksidi hükümlü borçluya ödemesini -emrederken huzurunda onun geliri hususunda şahadet olması gerekir. Önümüzdeki meselede İlk Mahkemenin davalının ileride bir iş bulabileceği ve dolayısıyle kazancı olabileceği varsayımından hareket etmesi kanımızca hatalıdır. Mahkemece ödenmesi emrolunan ay-lık taksitlerin ödenmemesi, bir takım koşulların kanıtlanması halinde, onun, hapse gönderilmesii intaç ettirir. Bu bakımdan İlk Mahkemelerce dikkate alınacak husus hükümlü borçlunun gelirinin tetkik ve taksit istıdasının karara bağlandığı ve dinlenen günde- hükümlü borçlunun sahip olduğu gerçek mali durumu olmalıdır.
Hükümlü borçlunun günde 1-2 sigara içmesi veya kâh arkadaşları ile kâh babasının ona vermiş olduğu cep harçlığı ile Lefkoşa'ya arada sırada gidip gelmesi onun hükümlü borcuna karşı belirli bir- taksit ödeyebilecek bir güçte olduğunu göstermekten uzaktır. Kaldı ki babasından almakta olduğu cep harçlığının ömiktarı hususunda da Mahkeme önünde en küçük bir şahadet yoktur. Yargıtay/Hukuk 29/83'de vurgulandığı gibi bu gibi istidalarında hükümlü borç-lunun gelirinin, kesin olamsa bile, yaklaşık olarak ne olduğu hususunda İlk Mahkemelerin bir bulguda bulunması ondan sonra hükümlü borçlunun mübrem ihtiyaçlarını bu gelirden tenzil ettikten sonra aylık bir takside hükmolunması gerekir. Önümüzdeki meselede- İlk mahkeme hükümlü borçlunun babassından aldığı cep harçlığının ne kadar olduğu hususunda herhangi bir bulguda bulunmadığı gibi 25 yaşında, sakat bir kişinin normal ve mübrem ihti- yaçlarının da ne olabileceği hususunda herhangi bir bulguda bulunammış-tır. Bunları yapmadan hükümlü borcunu ödeyene dek, ona, ayda 3500TL taksit ödemesini emretmekle İlk Mahkeme hatalı hareket etmiştir.
Sonuç olarak istinaf kabul edilir ve İlk Mahkemenin 9.12.1983 tarihinde vermiş olduğu taksit ve masraflar hususundaki emr-i iptal edilir.
(Salih S. Dayıoğlu) (N. Ergin Salâhi) (Niyazi F. Korkut)
Yargıç Yargıç Yargıç
8 Şubat 1984
-
-4-
-
Full & Egal Universal Law Academy