-D.16/2004
Yargıtay/Hukuk 2/98
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA. (Dava No:1374/95; Lefkoşa)
-
Mahkeme Heyeti: Nevvar Nolan, Gönül Erönen, Seyit A.Bensen.
-
İstinaf eden: 1. Bülent Münür n/d. Bülent Can, Nalken House,1
Seal Street, London E.82 EE
2. Hatice Münür, Nalken House 1 Seal Street,
London E.82 EE
3. Nalken Ltd., Sabri Binal-arı, Kat:1, Daire:2,
Lefkoşa
4. Mehmet Ekdal, Dinar Sok. Ekdal Apt.
K.Kaymaklı, Lefkoşa
(Davalılar)
- ile -
Aley-hine istinaf edilen: 1. Hulisi Sarper, Gelibolu Bölgesi,
12. Sk.Pirgalı Apt. Dumlupınar,
Lefkoşa
2. Cengiz Özbekoğlu, Devlet Sosyal
Konutları- Dükkan No.1, Lefkoşa
(Davacılar)
A r a s ı n d a.
İstinaf edenler namına: Avukat Abdurrahman Şeref
Aleyhine istinaf edilen No.1 namına: Avukat Mustafa B.Asena
Al-eyhine istinaf edilen No.2 namına: Avukat Hüseyin İzveren.
İstinaf, Lefkoşa Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıcı Hüseyin Besimoğlu ile Yargıç Önder Gazi'nin 1374/95 sayılı davada 30.6.1997 tarihinde verdiği karara karşı Davalılar tarafından yapılmıştır.-
-------------------
H Ü K Ü M
Nevvar Nolan : Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Seyit A. Bensen okuyacaktır.
Seyit A.Bensen : Davacı bir inşaat müteahhitidir. Davalı 1 ve 2, Lefkoşa Organize Sanayi bölgesinde, parsel 444 ve -449 numaralı arsaların mal sahibidirler. Davalı 3 daha sonra parsel 444 ve 445 numaralı arsaların mal sahibi olmuş bir limited şirkettir. Davalı 4 ise, dava konusu inşaatın kontrol mühendisidir.
20.1.1994 tarihinde Lefkoşa'da Davacı (aleyhine istinaf ed-ilen) ile Davalı 1 (istinaf eden) arasında aktedilen yazılı bir mukavelename tahtında Davacı, Davalı 1 ve 2'ye ait Lefkoşa'da Organize Sanayi bölgesinde kâin 444 ve 445 parsel numaralı arsaların üzerine mukavelenameye ekli ve Davalı 1'in inşaat mühendisi M-ehmet Ekdal, mimar Mehmet Melundalı ve elektrik mühendisi Abdullah O. Münür tarafından hazırlanan planlar ve özel teknik şartnamede belirtilen şartlara tabi bir fabrika inşaatını £184,750 sterling karşılığında en geç 20.1.1995 tarihinde tamamlayıp Davalı 1-'e teslim etmeyi kabul ve taahhüt etti. Mahkemeye emare 1 olarak ibraz edilen mukavelenamenin 2 ve 3. maddesi şöyledir.
"2. İhale Bedeli : Mal sahibi £184,750 paundu peyder pey
ödemeyi kabul eder. Mal sahibi bu işleri ihale bedelinin %20 fazla veya ek-siği ile ayni şartlar ve bedeller dahilinde yaptırmaya yetkilidir. ...................................................
Kontrollük projeler üzerinde her türlü değişiklik yapma yetkisine haizdir.,
3. İhale Müddeti : Müteahhit, mukavelenin
imzalan-masından itibaren 7 gün içinde işe başlamayı
ve 365 takvim günü sonunda 20 ocak 1995 tarihinde
inşaatı tamamlamayı kabul eder. Müteahhit işi
zamanında bitirmezse her geçen gün için mal
sahibine £200 poundu gecikme cezasın-ı vermeye
mecburdur. Şu kadar ki bu gecikme 30 günü geçerse mal
sahibi her geçen gün için bu tazminatı alarak
bekletme veya bu mukaveleyi bozmakta serbesttir."
Davacı 5.7.1995 tarihinde Lefkoşa Kaza Mahkemesinde ikame ettiği 1374/95 say-ılı dava ile 20.1.1994 tarihli mukavelename ve inşaat kontrolörü olan Davalı 4'ün direktifleri gereğince dava konusu fabrika inşaatına başladığını, Davacının 20.1.1994 tarihli mukavelenameye uygun olarak yapılması gereken işleri yaparken Davalıların talima-tları uyarınca mukavelename ve özel teknik şartname dışında projenin esaslı değişikliklere uğradığını ve bu nedenle mimari yönden 2,864,051,680.TL ile £25.511.sterling tutarında ekstra işler yaptığını, mimari yönden yapılması öngörülen ve eksik yapılan işl-erin toplamı ise 1,747,108,788.TL ve £978.6 sterling tutarında olduğunu, eksik yapılan işler,ekstra yapılan işlerden düşüldükten sonra ekstra inşaat işlerinden £40,488.72 sterling alacaklı olduğunu, elektrik ve elektrik tesisatı yönünden yapılan ekstra işl-erin 912,880,000.TL., elektrik ve elektrik tesisatı yönünden yapılması öngörülen ve yapılmayan veya eksik yapılan işlerin toplamı ise 327,410,000.TL olduğunu, eksik yapılan işler ekstra yapılan işlerden düşüldükten sonra 585,470,000.TL elektrik işleri ve t-esisatından alacaklı olduğunu ileri sürdü.
Davacı keza, Nisan 1994 ekonomik krizinden meydana gelen olağanüstü durum nedeniyle Davalı 1,2 veya 3'den Davalı 4'ün bilgisi dahilinde £24,000.sterling fiat farkı talep ettiğini ve bu meblağ taraflar arasında -uyuşularak ihale bedeli üzerine eklenerek Davacıya £184,750.-sterling yerine £209,000.sterling olarak ödendiğini ancak Davacının yapmış olduğu ekstra işlerin ise Davalılar tarafından ödenmediğini ileri sürerek Davalılardan £40,488.70.sterling ve 585,470,00-0.TL. talep etti.
Davalılar dosyaladıkları müdafaa ve mukabil dava takriri ile 20.1.1994 tarihli yazılı mukavelenamenin 2. maddesindeki yetkiye istinaden projede ve/veya özel teknik şartnamede değişiklikler yapıldığını ve/veya ek işler yapılmasını talep- ettiklerini ve/veya mevcut işlerden eksiltme yaptıklarını, mevcut projede görülen fakat yapılması istenmeyen ve bunun yerine ekstra işler talep edildiğini, ancak Davacının mimari yönden herhangi bir ekstra iş yapmadığını veya ekstra iş yaptığını iddia ett-iği işlerin aslında projede mevcut işler olduğunu ve iddia edildiği gibi eksik ve ekstra işler farkı diye birşey olmadığını ve bu sebeple de Davacının herhangi bir alacağının doğmadığını ve yaptığı işlerin ödendiği miktarlar içinde olduğunu iddia ettiler. -
Davalılar ayrıca, Davacının bitirmesi gereken inşaatı 20.1.1995 tarihinde tamamlamadığını, bu sebeple 190 günlük bir gecikme olduğunu, her geçen gün için mukaveleye göre £200.-sterling günde ödenmesi gerektiğini, bu nedenle £38,000.-sterling gecikme taz-minatına hak kazandığını, inşaatta eksiklikler ve hatalar olduğunu ve bu eksikliklerin bir hafta içerisinde tamamlanmasını 30.6.1995 tarihli bir ihbarla talep ettiklerini, bu ihbara rağmen Davacının mükellefiyetleri yerine getirmediğini, eksik işlerin müda-faa ve mukabil talep takririnin 7. paragrafındaki gibi ceman £11,373.5 sterling olduğunu, yine mukavele uyarınca projede mevcut olup da yapılmamasını talep ettiği ve Davacının da yapmadığı işlerin 8. paragrafındaki tafsilat doğrultusunda toplam £4,026 ster-ling alacaklı olduğunu, yine mukaveleye uygun olarak projede yapılan değişiklikler sebebi ile yapılması gereken işlerde azalma olduğunu, azalan işlerin toplam £1,192.26 sterling olduğunu, yine Davacının yapması gereken elektrik işleri bedelinin de 1,065,57-5,000.TL olması gerekirken 770,230,000.TL'lik iş yaptığını ve aradaki farkın 295,345,000.TL olduğunu, taraflar arasındaki yazılı anlaşmanın 19. maddesine göre bahçe düzenlemeleri ihaleye dahil edilmediğini ancak Davacı müteahhidin £2000.sterling tutarındak-i işi herhangi bir ödeme almadan inşaatta iş yapacağını, Davacının bunu yapmaması nedeniyle £2000.sterling alacaklı olduğunu, Davalılar, ayrıca hiçbir zaman Davacıya Nisan 94 krizi nedeniyle ve/veya olağanüstü durum nedeniyle ve/veya bu mahaldeki nedenlerl-e fiat farkı ödemediklerini ve/veya böyle bir hususun taraflar arasında uyuşulmadığı ve/veya ihale bedelinin bu tür sebeplerle artırılmadığını ve £24,000.-sterlingi sonradan hesaplaşılmak üzere Davacıya ödediklerini ileri sürerek mukabil dava yolu ile Dava-cıdan
a) £38,000.-sterling gecikme tazminatı, b) £11,373.5-sterling eksik iş , c) £4,026.-sterling yapılmaması talep olunan iş, d)£1,192,26.-sterling azalan iş, e) 295,345,000.-TL yapılması gereken elektrik işleri, f) £2000.-sterling bahçe düzenlemesi ye-rine inşaat işi ve g) £24.000.-sterling'in iadesini talep ettiler.
İlk Mahkeme tarafları ve tanıkları dinledikten sonra Davalı 1 ve 2'ye ait Lefkoşa'da Organize Sanayi Bölgesinde bulunan 444 ve 445 numaralı taşınmaz mal üzerine emare 1 mukavele ve ona ek-li özel teknik şartnameye uygun olarak fabrika projesi inşaatını Davacının yapmayı taahhüt ettiği, Davacı ile Davalı 1 ve 2 arasında emare 1 mukavelenin 20.1.1994 tarihinde imzalandığı, inşaat bedelinin £184,750 sterling olduğu ve inşaatın 20.1.1995 tarihi-nde bitirilip teslim edileceği hususunda bulgu yaptı. Emare 1 mukavelenamenin imzalanmasını müteakip fabrika inşaatına başlandığını, mukavele gereği inşaat devam ederken Davalı 4'ün talimatları doğrultusunda proje gereği yapılması gereken işlerin değişikli-ğe uğradığı, Davalı 1 ve 4'ün proje dışı Davacıya ekstra iş yapması için talimat verdiği ve Davacının talimata uygun olarak Davalılara ekstra işler yaptığı kanaatına vardı. İlk Mahkeme proje dışı yapılan ekstra işlerin fiatlarını tesbit ederken Davacının t-anığı olan Yücel Köken'in verdiği şahadeti kabul ederek mimari yönden yapılan ekstra işlerin kıymetinin £40,488.7.-sterling olduğu hususunda bulgu yaptı. Yine Yücel Köken'in şahadetinden hareketle ve su motorlarını hesaplamaya dahil etmediğini dikkate alar-ak yapılmayan su motorları ve bağlantılarının bedellerinin de £327.89.-sterling olduğu hususunda bulgu yaptı. İlk Mahkeme yapılmayan su motorlarının £327.89.-sterling tutarındaki bedellerini de £40,488.7.-sterling'den düştükten sonra Davacının alacağının £-40,160.83.-sterling olduğu kanaatına vardı. İlk Mahkeme ayrıca dava konusu inşaata elektrik işleri nedeniyle yapılan işleri inceledi ve bu konuda şahadet veren eksper tanıkların şahadetlerini inceledikten sonra elektrik işleri yönünden Davalılar tanığı ola-n Halil Akansel'in verdiği şahadeti kabul ederek yapılmayan işlerin kıymetinin £4,219.20.-sterling olduğu kanaatına vardı. Davacının elektrik işleri konusundaki taleplerine ise itibar etmedi.
Layihalarda ihtilâf konusu yapılan £24,000.-sterling ödeme ile- ilgili olarak İlk Mahkeme £24,000.-sterlingin Davacının talebi ve Davalı 1'in kabul etmesi üzerine Davalı 1 tarafından emare 1 mukaveledeki işlerin zamanında bitmesi gayesiyle Davacıya verildiğini, Davacı ile Davalı 1 kendi aralarında ve iyi niyete dayan-an sözlü bir anlaşma gereğince £24,000.-sterlinglik ödemenin yapıldığına ilişkin bulgu yaptı ve Davalı 1'in £24,000.-sterlingin mukavele gereğince ve sonradan hesaplaşmak üzere verildiğine ilişkin şahadetini ise kabul etmedi.
Davalıların mukabil talepler-ini de inceleyen İlk Mahkeme sair şeyler meyanında Davalıların mimari yönden herhangi bir alacakları olmadığını, dava konusu inşaatta Davacının kusuru nedeniyle herhangi bir gecikme söz konusu olmadığı nedeniyle Davalıların tazminat talep etmeye yasal hakl-arı olmadığını, bahçe düzenlemesi gereğince zarar ziyana uğradığı ile ilgili talepler hususunda hiçbir şahadetin mevcut olmadığını, yine Cengiz Özbekoğlu'nun dava konusu inşaat ve emare 1 mukaveledeki kefilliği nedeniyle sorumlu olduğu konusunda inanılır h-içbir şahadetin olmadığını, Davalı 4'ün emare 1 mukavele gereğince kontrol mühendisi olması ve Davalı 1'in direktifleri doğrultusunda hareket ettiği nedeniyle aleyhine hüküm verilmesinin uygun olmadığını ve onun tüm hareketlerinden Davalı 1'in sorumlu oldu-ğu kanaatına vardı. Sonuç olarak İlk Mahkeme Davacı leyhine ve Davalı 1,2 ve 3 aleyhine müştereken ve münferiden £40,160.63.-sterling ve bunun üzerinden 23.8.1995 tarihinden itibaren yasal faiz için hüküm verdi. Yine mukabil talep gereğince Davalı 1,2 ve 3- leyhine ve Davacı aleyhine £4,219.2 sterling ve bunun üzerinden 23.8.1995 tarihinden itibaren yasal faiz için hüküm verdi.
Davalılar İlk Mahkemenin hükmünün diğer şeyler meyanında aşağıdaki sebeplerden dolayı hatalı olduğunu ileri sürerek verilen hükmün- tümü aleyhine istinaf ettiler.
Muhterem Bidayet Mahkemesi dava mevzuu 2-5 milyar TL. arası olarak belirtilmesine ve/veya Davacının talebinin 5 milyar TL ile sınırlanmasına rağmen 5 milyar üzerindeki bir rakam için hüküm vermekle hatalı hareket etti.
Mu-hterem Bidayet Mahkemesi dava konusu yeri Davacının £10,000.-stg'e Davalı 1'e sattığı hususundaki bulgusu hatalıdır.
Muhterem Bidayet Mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilâfların Davalı 1'in büyük katkıları ile meydana geldiği hususundaki bulgusu yanlışt-ır.
Muhterem Bidayet Mahkemesinin taraflar arasında niçin ihtilaf çıktığı doğrultusundaki bulgusu hatalıdır ve şahadetle desteklenmemektedir. Davacı parayı ödenip süresinde işleri bitirmediği için sorunlar başlamıştır bulgusu yapılması gerekirdi. Özellikl-e Mahkeme eksilen ve artan ek işler mukayesesini yapsa idi sürenin ek işler sebebi ile uzamadığını bulacaktı ve buna bağlı olarak Davacının kusur ve ihmali de ortaya çıkacaktı.
Muhterem Bidayet Mahkemesi mimari yönden şahadet veren Davacı tanığı mimar Yüc-el Köken'in şahadetine itibar etmekle hatalı hareket etmiştir. Mahkeme Davalının şahidi ve/veya tarafların ara emri safhasında müştereken hemfikir oldukları eksper şahit Mimar ve Mühendis Odaları Birliği namına şahadet veren Mehmet Serhan Gazioğlu'nun şaha-detine itibar etmemekle hatalı hareket etti. Her halükarda Mahkeme huzurunda Davalı No.4 ve Mehmet Kumser de mimari yönden şahadet verdiler ve şahadetleri istintakla da değişmedi, bu sebeple itibar edilmesi gereken şahadetler Davalıların şahadetleri ve/vey-a Davalı No.4 olmalı idi.
Muhterem Bidayet Mahkemesinin Yücel Köken raporunu Emare 12 inşaat projesini inceleyip raporunu hazırladığı hususundaki bulgusu hatalıdır. Bu şahıs Emare 8'e göre rapor hazırlamıştır.
Muhterem Bidayet Mahkemesinin tarafların tak-rirlerinde dahi yer almayan bir bulgu yaparak Davalı No.1 tarafından Davacıya ödenen £24.000.stg ile ilgili bulguları ve/veya bu miktar sonradan hesaplaşmak üzere verilmedi bulgusu hatalıdır. Bu miktarı, Davacının alacağından düşmemekle hatalı hareket etti-.
Muhterem Bidayet Mahkemesinin Davalı 1,2,3'ün mukabil taleplerini incelemeden reddetmekle ve buna bağlı faiz ve dava masrafı vermekle hatalı hareket etmiştir.
Muhterem Bidayet Mahkemesinin bu davadaki Davacının kefili ile ilgili yeterli şahadet olmasın-a rağmen kefillikle ilgili sorumlu olduğu konusunda inanılır hiçbir şahadet yoktur bulgusu hatalıdır.
Davalıların istinafına karşı Davacı da bir mukabil istinaf dosyalamıştır. Davacı bu mukabil istinafında özetle, Muhterem Bidayet Mahkemesinin, elektrik -işleri yönünden Davalı tanığı Halil Akansel'in şahadetine itibar etmekle hata ettiğini ileri sürmüştür.
İlk önce 2. istinaf sebebini ele alalım. Davalılar müdafaa ve mukabil dava takririnin 4. paragrafında dava konusu 444 ve 445 nolu arsaları Davalı No.1- ve No.2'ye Davacının bulduğunu ve bu arsaların Davacının önerisi ve/veya aracılığı ve/veya onun tavsiyesi üzerine alındığını ve bu maksatla da Davacının Davalı no.1'den haksız ve kanunsuz olarak £10,000.sterling aldığını iddia ettiler.
Davacı müdafaa ve- mukabil davaya cevap takririnde Davalı no.1 ve/veya Davalılardan £10,000.-sterling aldığını kabul etmedi ve almış olsa bile bu miktarın bu dava ile bir ilgisi olmadığını iddia etti.
Davalılar Davacının haksız ve kanunsuz olarak £10,000.
sterling aldığı-nı iddia ederken talep takririnin istem kısmında yani prayer kısmında bu miktarı Davacıdan talep etmediler. Hukuk/İstinaf 4/69, Yargıtay/Hukuk 28/87 (D.19/87) ve birçok Yargıtay kararında vurgulandığı gibi talep olunmayan bir hususta Mahkemenin karar verme- yetkisi yoktur. Bu nedenle Mahkeme istem kısmında talep edilmeyen £10,000.Sterling için bir hüküm veremezdi. Kaldı ki İlk Mahkeme tarafların bu husustaki şahadetlerini incelemiş ve yapmış olduğu inceleme neticesinde dava konusu inşaatın yapıldığı arsanın -Davacının aracılığı ile Davalı 1 ve 2'ye taraflar arasındaki sözlü bir anlaşma mucibince satıldığı hususunda bulgu yaptı ve bu nedenle Davalı 1 ve 2'nin Davacıya £10,000.sterling anlaşma mucibince ödediği, tarafların kendi serbest iradeleri ile yapılan bu -anlaşma nedeniyle Davalıların şikayette bulunmalarının yasal dayanaktan yoksun olduğuna hükmetti. İlk Mahkemenin bu bulguya varması için önünde yeterli şahadet vardır. Yukarıda belirtilen nedenler ışığında 2. istinaf sebebi reddolunur.
3. ve 4. istinaf -sebepleri: Bu istinaf sebepleri iç içe oldukları için birlikte ele almayı uygun bulduk. İlk Mahkeme inşaata başlar başlamaz yer sorunu nedeniyle inşaata 1.5 ay bir gecikme ile başlandığını, bu gecikmeden Davacının sorumlu tutulabileceğini gösteren bir şah-adetin mevcut olmadığı bulgusuna varmıştır.
İnşaat sözleşmelerinin zımni şartlarından bir tanesi de inşaat sahibinin inşaat yapılacak alanın hudutlarını tesbit edip inşaat alanını müteahhide teslim etmektir, ki müteahhit de sözleşmedeki sorumluluklarını- zamanında yerine getirebilsin. Bu durumda inşaatın yapılacağı inşaat alanını müteahhide teslim etmek görev ve sorumluluğu inşaat sahibine aittir. Önümüzdeki davada inşaat alanının hudutları inşaat sahibi olan Davalı 1 tarafından tesbit edilmemiştir. İnşaa-t alanının hudutları tesbit edilemediğinden dava konusu inşaatın temelleri müteahhit tarafından yanlış yere atılmış ve bilahâre bu yanlışlık fark edilerek inşaat alanının hudutlarının tesbitine gidilmiştir. Ancak bu arada inşaat alanının hudutları tesbit e-dilinceye kadar inşaatın yapımı 1.5 ay gecikmiştir. İnşaat alanı, inşaat sahibi olan Davalı 1 tarafından Davacıya zamanında teslim edilmediğinden inşaatın 1.5 ay gecikmesinden Davacı değil de haliyle Davalı 1 sorumlu olmalıdır. Bu nedenle İlk Mahkemenin bu- husustaki bulgusu hatalı değildir.
Diğer gecikmelere gelince: İlk Mahkeme Davacının mukavele gereği yapmakta olduğu inşaatta Davalı 4'ün talimatları ve Davalı 1'in bilgisi doğrultusunda bazı değişikliklerin yapıldığı, proje gereği yapılması gereken işl-erin değişikliğe uğradığı, inşaata Davacı tarafından bazı ek işler yapıldığı, Davacının mukavele gereği gerekli olan mükellefiyetlerini yapmakta olduğu bir zamanda yapılan ekstra işler nedeniyle taraflar arasında ihtilâf çıktığını ve bu nedenle dava konusu- inşaatın zamanında bitirilmediğini, Davacının bunda hiçbir kusur ve ihmalinin olmadığını, gecikmenin meydana gelmesinde Davalı 1'in büyük katkıları olduğu bulgusuna varmıştır.
İlk Mahkeme kararına göz attığımızda Davalı 1 ve 4'ün kendi şahadetleri ve s-air şahadet dikkate alındığında projede bulunmayan bazı işlerin ekstra olarak kendi talimatları üzerine Davacı tarafından yapıldığını kabul etmektedirler. Şahadet tetkik edildiğinde İlk Mahkemenin bu yönde bulgu yapmasına yeterli şahadetin mevcut olduğu gö-rülmektedir.
Davalı 1, belirli sürelerde ödemeler yaparken mukavelename tarihinden sonra yapılmış olan gecikmelerden doğan hakkını mahfuz tutmadan ödemeleri yapmıştır. Bu gibi durumlarda Davalı 1, gecikme için tazminat talep edecekseydi ya gecikmeden do-layı mukavelenameyi feshedecek veya bu yöndeki hakkını mahfuz tutarak ödeme yapacaktı. Bunları yapmadığına ve gecikmeleri sarfınazar ettiğine göre esas ihtilaf doğuncaya kadar geçen sürelerdeki gecikmelerin talep edilemeyeceği görüşündeyiz. Yukarıda belirt-ilenler ışığında 3. ve 4. istinaf sebebi de reddolunur.
5. ve 6. istinaf sebepleri: İç içe oldukları cihetle bu istinaf sebeplerini de birlikte ele almayı uygun gördük.
İlk Mahkeme mimari yönden şahadet veren Davacı tanığı mimar Yücel Köken ve Davalı-lar tanığı tarafından ibraz edilen şahadeti dinledikten sonra Davacı tanığına inandığını, Davalıların tanığına ise inanmadığını belirtti. Bu hususta İlk Mahkeme M.290'da şöyle dedi.
"Dava konusu inşaatta mimari yönden ve elektrik işleri
yönünden yapıl-an işler ve yapılmayan işler nedeniyle taraflar Mahkemeye eksper tanık celbetmişlerdir. Mimari yönden şahadet veren tanıkları yakınen izleme fırsatı bulduk. Mimari yönden eksper tanık Yücel Köken'in şahadetine itibar etmeyi uygun ve adil bulduk. Bu tanık i-htilaf sonrasında dava konusu inşaatı yerinde görmüş, emare 1 mukavele ve teknik şartnameyi incelemiş Davalı 4'ün verdiği emare 12 inşaat projesini inceledikten sonra emare 13 raporu hazırlamıştır. Bu tanığa göre dava konusu projede %30 değişikliğin olduğu-nu mukavele ve şartnamede olmayıp projede olan işlemlerin dikkate alınmadığını söylemiştir. Bu tanık şahadetinde keza 3 adet olması gereken su motorlarını raporuna dahil etmediğini, bunların da dahil edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
Yücel Köken'in d-oğru ve inanılır bulduğumuz şahadeti ve raporuna göre dava konusu fabrika inşaatı ile ilgili mimari yönden yapılması gereken ve ekstra yapılan işlerin dökümü emare 13 raporda olduğu gibidir. Bu konuda bulgu yaparız."
İlk Mahkemenin yukarıda iktibas edile-n hükmü incelenecek olursa Mahkemenin Davacı tanığı Yücel Köken'in şahadetine neden inandığını gerekçesiyle belirtmektedir. Mahkeme, Davacı tanığı Yücel Köken'in ihtilaf sonrasında dava konusu inşaatı yerinde gördüğünü, emare 1 mukavele, teknik şartname ve- Davalı 4'ün verdiği emare 12 inşaat projesini inceledikten sonra emare 13 raporunu hazırladığını belirtmiştir. Bundan da görüleceği gibi Davacı tanığı Yücel Köken'in emare 13 raporunu emare 8 inşaat projesine göre hazırladığı yönündeki iddia doğru değildi-r.
İlk Mahkemede şahadet veren şahitlere inanıp inanmama ilk etapta davayı dinleyen Mahkemenin takdirindedir. Bu takdir hakkına Yargıtayın kolaylıkla müdahale etmediği birçok hükümlerde açıklanmıştır. İlk Mahkemenin inanmayı uygun bulduğu şahadetin inan-ılmaması gerektiği hususunda Yargıtayı kesin olarak ikna etmek istinaf edenlere düşer. Bu meselede İlk Mahkemenin Davacı tanığına inanmaması gerektiği hususunda ikna edilmedik. Bu nedenle 5. ve 6. istinaf sebeplerinin reddedilmesi gerekir.
7. istinaf se-bebi: Davacı talep takririnin 3. paragrafında 20.1.1994 tarihinde Davacı ile Davalı 1 arasında aktedilen yazılı bir mukavelename tahtında Davacı Davalıya Lefkoşa'da £184,750,-sterling mukabilinde hazırlanan plan ve özel şartnameye göre bir fabrika inşa etm-eyi taahhüt etti. Davacı yine talep takririnin 7. paragrafında Nisan 1994 ekonomik krizinden dolayı meydana gelen olağanüstü durum nedeniyle Davalı 1,2 ve 3'den Davalı No.4'ün bilgisi dahilinde £24,000.-sterling fiat farkı talep ettiğini ve bu meblağın tar-aflar arasında uyuşularak ihale bedeli üzerine eklenerek Davacıya £184,750.-sterling yerine £209,000.-sterling ödendiğini iddia etti. Müdafaa ve mukabil dava takririnin 7. paragrafında Davalılar hiçbir zaman Davacıya Nisan 94 krizi nedeniyle ve/veya olağan-üstü durum nedeniyle fiat farkı ödemediklerini ve/veya böyle bir hususu tarafların görüşmediklerini ve/veya ihale bedelinin bu tür sebeplerle artırılmadığını, ve her halükârda mukavelenamenin 5. maddesinin fiat farkına cevaz vermediğini iddia ettiler.
T-am kadrolu İlk Mahkeme, dava takrirlerini ve şahadeti değerlendirerek £24,000.-sterlingin Davacının talebi ve Davalı 1'in kabul etmesi üzerine Davalı 1 tarafından emare 1 mukaveledeki işlerin zamanında bitmesi gayesiyle Davacıya verildiğini ve Davacı ile D-avalı 1 kendi aralarında iyi niyete dayanan sözlü bir anlaşma gereğince £24.000.-sterlinglik ödeme yaptığı bulgusuna vardı. Bu hususta İlk Mahkeme kararında mavi 291'de şöyle demektedir.
"Bu konuda gerek Davacının gerekse Davalı 1'in
şahadetleri dikka-tlice incelendiği zaman £24.000.-sterlingin mukavele gereğince ve sonradan hesaplanmak üzere verildiğine ikna edilmedik. Huzurumuzda bu konuda inanılır şahadet yoktur. Mukabil talep gereğince isbat külfeti Davalılardadır. Davalılar bu konudaki isbat külfet-lerini isbat edemediler. £24,000.-sterling Davacının talebi ve Davalı 1'in kabul etmesi üzerine Davalı 1 tarafından emare 1 mukaveledeki işlerin zamanında bitmesi gayesiyle Davacıya verilmiştir. Davacı ile Davalı 1 kendi aralarında ve iyi niyete dayanan s-özlü bir anlaşma gereğince £24,000.-sterlinglik ödeme yapılmıştır. Bu paranın mukavele gereğince iade edilmesi söz konusu değildir. Daha sonradan hesaplaşmak gayesiyle verilmemiştir. Doğru olarak kabul ettiğimiz bu konuda da bulgu yaparız."
İstinaf Ede-n Davalılar, İlk Mahkemenin bu husustaki bulgusunun hatalı olduğunu çünkü Mahkemenin £24,000.-sterling ile ilgili bulgusunun hem Davacının talep takririne, hem mukaveleye ve hem de şahadete ters olduğunu ve £24,000.-sterlingin proje dışı ekstra yapılan işl-ere sayılması gerektiğini ileri sürmüştür.
Davacı avukatı ise bu £24,000.-sterling konusunun Alt Mahkemede pek de işlenmediğini, bu £24,000.-sterlingi gönüllü olarak Davalı 1'in verdiğini, çünkü Davalı 1'in yapılan projeyi beğenmediğini ve yapılanları y-ıktırdığını ve ondan sonra da Davalı 1'den fark istendiği ve bu farkın da Davalı 1 tarafından gönüllü olarak Davacıya verildiğini, kaldı ki bu £24,000.-sterling ile ilgili olarak istintakta Davacıya tek bir soru dahi sorulmadığını ileri sürmüştür.
Yargı-tay'ın, İlk Mahkemenin olgular hakkındaki bulgularını ancak istisnai hallerde değiştirdiği bilinen bir gerçektir. Bu istisnai hallerden biri de bulguların şahadetle desteklenmediği hallerdir.
İlk Mahkeme yukarıdaki alıntıdan görüleceği gibi Davacıya ina-nmış, Davalı 1'e ise inanmamıştır. Bu nedenle Alt Mahkemenin £24,000.-sterlingin Davacının talebi ve Davalı 1'in kabul etmesi üzerine Davalı 1 tarafından emare 1 mukaveledeki işlerin zamanında bitmesi gayesiyle verildiği ve Davacı ile Davalı 1 kendi aralar-ında ve iyi niyete dayanan sözlü bir anlaşma gereğince £24,000.-sterlinglik ödeme yapıldığı hakkındaki bulgusunun şahadetle desteklenip desteklenmediğine ve şahadetin talep takriri ile uyum içinde olup olmadığına bakmak gerekir.
Davacının talebinin üzer-ine istinat ettirildiği talep takririndeki iddialar şöyledir.
"7. .................................
Davalıların ve/veya Davalı no.4'ün talimatları
uyarınca değişiklikler ve ekstra işler yapmış ve Nisan 1994 krizi nedeniyle meydana gelen ola-ğanüstü durum nedeniyle Davalı 1,2 ve/veya 3'den, Davalı no.4'ün bilgisi dahilinde £24,000.-(yirmidört bin sterling) fiyat farkı talep etmiş ve bu meblağ taraflar arasında uyuşularak ihale bedeli üzerine eklenerek Davacıya £209,000.-(ikiyüz dokuz bin pound-) olarak ödenmiştir."
Davalılar dosyaladıkları müdafaa ve mukabil dava takriri ile talep takririnin 7. paragrafını red ve inkâr ettiler ve cevaben aşağıdaki iddialarda bulundular.
"7. ..................................
Davalılar hiçbir zama-n Davacıya Nisan 94 krizi
nedeniyle ve/veya olağanüstü durum nedeniyle
ve/veya bu mahaldeki nedenlerle fiyat farkı ödemediklerini ve/veya böyle bir hususu tarafların görüşmediklerini ve/veya böyle bir hususun taraflar arasında uyuşulmadığını ve/veya ih-ale bedelinin bu tür sebeplerle artırılmadığını Davalılar iddia ve beyan ederler. Her halükârda taraflar arasında akit olunan 21.1.94 tarihli yazılı mukavelenin bu husustaki düzenlemesini ve/veya maddesinin açık ve sarih olduğunu (5. maddede) Davalılar idd-ia ederler."
Davacı talep takririndeki iddialarını desteklemek için davanın duruşmasında verdiği şahadette 1994 yılının 8. ayında Davalı 1'den 94 Nisan krizi nedeniyle £40,000.sterling kadar fark istediğini ve yapılan pazarlık neticesinde Davalı 1'in kar-şı teklifi üzerine £24,000.-sterlinge işi bağladıklarını belirtti. Davacı bu hususla ilgili şahadetinde dava tutanakları sayfa mavi 57'de şöyle demektedir.
"94 Nisan krizinde 8.ci ay civarında biraz fark
verebilirmisiniz diye bir sözlü konuşma geçti. -Herhangi bir kırgınlığımız o güne kadar yoktu. Üç aşağı beş yukarı anlaşırız önemli değil dedi. £40,000.sterling isterim diye ortaya attım. 25 bin sterlinge bu işi bitiririz, Davalı 4, 25 derkenden mal sahibi 24'e bitti dedi."
Davacı daha sonra tutanakl-arın mavi 58'de şöyle demektedir.
"£24,000.-sterlingi, inşaat büyük olduğundan dolayı bir
fark istedim. Ek işler dahil değildir. Yani ek
şartlardan dolayı verdi £24,000.-sterlingi."
Davalı 1 ise şahadetinde £24,000.-sterlingi Davacıya 94 N-isan krizi nedeniyle ödemediğini, yapılacak ekstra işler için ödediğini söylemiştir. Bu hususla ilgili tutanakların mavi 265'de şöyle demektedir.
"S. Davacı iddia eder ki bir ara 94 Nisan krizi olmuş ve
o dönemde çok olağanüstü durumlar meydana gelmiş-, senden fiyat farkı talep etmiş ve 24,000.-sterling daha ödemişsin?
C. Evet fakat sebep o değildi. Yapılacak birçok iş
vardı, binanın etrafı, kazan odası ben o neden ile
verdim. Ben sterling ödedim, TL.ödesem haklıdır.
- S. Ne olacaktı neticede nasıl hesaplaşacaktınız?
C. Kazan odası yapılacaktı, çevresi yapılacaktı. Önden
mermerler ayrılacaktı onun için verdim."
Davacı Nisan 94 krizi nedeniyle meydana gelen olağanüstü durum ve inşaat büyük olduğu ne-deniyle Davalı 1'den £24,000.-sterling fiyat farkı talep ettiği ve bu meblağın taraflar arasında uyuşularak ihale bedeli üzerine eklendiği yönündeki şahadetini desteklemek için yukarıda iktibas ettiğimiz pasajlar dışında teyit edici başka hiçbir şahadet ib-raz etmemiştir. Davacı avukatı iddialarını destekleyecek şahadeti istintak esnasında Davalıların çağırdığı ve Davalı 4 olan Mehmet Ekdal'dan tedarik etmeye çalışmıştır. Mehmet Ekdal'ın şahadeti tetkik olunduğunda Davacı avukatının bunda muvaffak olmadığı v-erilen bütün şahadetin Davalı 1'in lehinde ve Davacının iddialarını çürütecek nitelikte olduğu görülecektir. £24,000.-sterling fiat farkının uyuşularak ihale bedeli olan £184,750.-sterling üzerine eklenerek mukavele bedelinin £209,000.-sterling'e yükseltil-diği hususundaki iddiayı ileri süren Davacıdır. Davacı bu iddiasını ispat etmekle mükelleftir. £24,000 sterlingin taraflar arasında uyuşularak ihale bedeli üzerine eklendiği hususunu isbat külfeti Davacıya düştüğüne göre bu kadar tutarsız şahadetle bunun i-sbat edildiği söylenemez. Şunu da belirtmek yerinde olur ki 21.1.1994 tarihli emare 1 mukavelename sterling olarak aktedilmiştir. Sterlingin Nisan 94 ekonomik kriz nedeniyle enflasyona uğradığı hususunda hiçbir şahadet yoktur. Tam aksine sterlingin Türk Li-rası karşısında değer kazandığına ilişkin şahadet vardır. Bu nedenle de Davacının öne sürdüğü gerekçe gerçeklerle bağdaşmamaktadır. Keza, Mahkeme emare 1 mukavelenemenin 5. maddesini ise hiç incelememiştir. Emare 1 mukavelenin 5. maddesi aynen şöyledir.
-"5. Fiyat Farkı Uygulaması :
Müteahhide her ne suretle olursa olsun
fiyat farkı uygulaması yapılmayacaktır."
Yukarıda alıntısı yapılan 5. maddeden görüleceği üzere Davacının mukavelenamenin imzalanmasından sonra Davalılardan herhangi bir fiat -farkı talep etmeğe hak ve yetkisi yoktur. Yine şunu da belirtmek yerinde olur ki, Davacının iddia ettiği gibi 21.1.1994 tarihli emare 1 mukaveledeki ihale bedeli £184,750.-den £209,000.-sterlinge yükseltilmiş veya tadil edilmiş olsa dahi tadil anlaşmasının- geçerli olması için bunun ivaz ile desteklenmesi gerekir. Bu hususta Halsbury's Laws of England, Third Edition Vol.3, sayfa 475, paragraf 919'da şöyle denmektedir.
"919. Promise to pay more than agreed. As in the
case of other contracts, a promise to- pay for the work more than the price fixed by the contract will not be binding on the promisor unless it is supported by some consideration."
Davacı yapıldığı iddia edilen tadil anlaşmasının ivaz ile desteklendiğini ispat etmiş değildir.
Yukarıda söy-lenenlerden anlaşılacağı gibi İlk Mahkemenin, davada dosyalanan talep takriri ile Davacı tarafından verilen şahadetin bağdaşmadığını dikkate almayarak Davalı 1 tarafından Davacıya ödenen £24,000.-sterlingin emare 1 mukavelenamedeki işlerin zamanında bitmes-i gayesiyle Davacıya verildiği ve mukavele gereğince ve sonradan hesaplaşmak gayesiyle verilmediği hususundaki bulguları hatalıdır. İlk Mahkeme £24,000.-sterling ödemenin proje dışı yapılacak ekstra işlere tuta ve Davalı 1'in iddia ettiği ve şahadetle orta-ya konduğu gibi sonradan hesaplaşmak üzere verildiği hususunda bulgu yapması gerekirdi. £24,000.- sterlingi Davacının alacağından düşmemekle Mahkeme hatalı hareket etmiştir. Bu nedenle 7. istinaf sebebinin kabul edilmesi gerekir.
8.istinaf sebebi: İlk Ma-hkemenin Davalı 1, 2 ve 3'ün mukabil taleplerini incelemeden reddettiği hususundaki iddiaya gelince: İstinaf ihbarnamesinde istinaf nedenleri ve gerekçeleri belirtilmemesine rağmen İlk Mahkeme Davalıların mukabil taleplerini incelemiş ve Davalıların mimari- yönden herhangi bir alacakları olmadığını, dava konusu inşaatta, Davacının kusuru nedeniyle, herhangi bir gecikmenin sözkonusu olmadığını, Davalıların yurt dışından personel getirtip istihdam ettiği, işin zamanında biteceği nedeniyle üçüncü kişilerle anla-şma yaptığı ve bu nedenle zarar ziyana uğradığı ile ilgili talepler konusunda hiçbir şahadet olmayıp bu konudaki iddiaların isbat edilemediği hususunda bulgu yaptı. Tutanakların tetkikinden görüleceği gibi İlk Mahkemenin bu husustaki bulgularını nakzedecek- şahadet huzurunda mevcut değildir. İlk Mahkeme bu şekilde bulgu yapmakla hatalı hareket etmemiştir.
İlk Mahkeme Davalıların bahçe düzenlemesi ile ilgili taleplerini de inceledi ve bu hususta hiçbir şahadetin mevcut olmadığını ve bu konudaki iddiaların i-spat edilmediği hususunda bulgu yaptı.
Davalılar müdafaa ve mukabil dava takririnde taraflar arasındaki yazılı anlaşmanın 19. maddesine göre bahçe düzenlemesinin ihaleye dahil edilmediğini ancak Davacının £2000.- tutarındaki işi herhangi bir ödeme almada-n inşaatta yapacağını, Davacının ise bunu yapmadığını bu nedenle Davalılar bu miktarı mukabil talep yolu ile talep ettiler.
Davacı ise müdafaaya cevap ve mukabil davaya müdafaa takririnin 3(h) paragrafında Davalıların iddialarını kabul etmedi ve böyle b-ir işi yapmayı Davacının kabul ettiği ispatlansa bile, ivazsız olması nedeniyle geçersiz ve/veya hiçbir değer taşımadığını iddia etti.
İlk Mahkemeye emare 1 olarak ibraz edilen 20.1.1994 tarihli mukavelenamenin 19. maddesi şöyledir.
"19. Mukavelede bel-irtilen sözkonusu inşaatın bahçe
düzenlemeleri ihaleye dahil edilmemiştir. Yalnız
müteahhit Stg. 2000 (iki bin pound) tutarındaki işi
herhangi bir ödeme almadan inşaatta iş yapacaktır."
Emare 1 mukavelenamenin 19. maddesinden de gö-rüleceği üzere Davacı bahçe düzenlemesi yerine Davalıya £2000.-sterling tutarında inşaat işi yapmayı taahhüt etti. Tutanaklar incelendiğinde Davacının bu miktarda bir iş yaptığı hususunda hiçbir şahadet yoktur. İlk Mahkeme emare 1 mukavelenamenin 19. madde-sini gözönünde tutarak mukavele gereğince Davalılar lehine bulgu yapması ve £2000.sterling'i Davacının alacağından tenzil etmesi gerekirdi. Bunu yapmamakla hatalı hareket etmiştir. Bu nedenle 8. istinaf sebebi de kısmen kabul edilir.
Davacı bahçe düzen-lemesi işinin ivazsız olması nedeniyle geçersiz olduğunu, bu nedenle Davalıların herhangibir talepte bulunamayacaklarını ileri sürdü. Emare 1 mukavele bir bütündür ve £184,750.-sterlinglik ivaz mukavelenamenin 19. maddesini de kapsar. Bu nedenle Davacının -iddiası reddolunur.
9. istinaf sebebi: Emare 1 mukavelenameye kefil olan Cengiz Özbekoğlu'nun bu davaya nasıl dahil edildiğine bakılmaksızın, emare 1 mukaveleye kefil olan Cengiz Özbekoğlu'nun sorumlu tutulabilmesi için ilk etapta Davacının mukaveledeki -mükellefiyetlerini yerine getirmediği ve sorumlu olduğuna ilişkin Mahkemenin bulgu yapması gerekir. Bu davada ise Davacının mukavelenamenin ihlâlinden dolayı sorumlu olduğuna ilişkin Mahkemenin bir bulgusu yoktur. Tam aksine Davalılardan alacaklı olduğu hu-susunda Mahkemenin bulgusu vardır. Asıl olan kişi mesul olmadığına göre ona kefil giren Cengiz Özbekoğlu'nun sorumluluğundan söz etmek de olası değildir. Bu nedenle bu istinaf sebebi reddolunur.
Şimdi de 1. istinaf sebebini ele alalım. İstinafın duruşması-nda istinaf edenin avukatı, Aleyhine İstinaf Edilen Davacının talebinin 2,000,000,000TL. - 5,000,000,000 Türk Lirası ile sınırlı olduğunu İlk Mahkemenin bu rakamı aşan bir miktar için hüküm verme yetkisi bulunmadığını ileri sürdü.
Aleyhine istinaf edilen -avukatı ise uzun süre önce açılan bu davada bir sınırlama olmakla birlikte Mahkemenin tam kadrolu Mahkeme olarak oturum yaptığını bundan dolayı da Mahkemenin herhangi bir hata yapmadığını savundu.
Önümüzdeki meselede yapılan itiraz, talep takririnin içeri-ğine değil de dava mevzuunadır. Davanın kararı 3.6.1997 tarihinde verilmiştir. Bu durumda dava mevzuunu tesbit ederken 3.6.1997 tarihindeki sterling kuruna bakmak gerekir. 9.6.1997 tarihli ve 60 sayılı Resmi Gazete Ek III, sayfa 914'de 3 Haziran 1997 tarih-inden itibaren geçerli olmak üzere KKTC.de uygulanacak döviz "Alış" ve "Satış" fiyatlarının 1 sterling = 230,140-TL alış 231,570-TL satış olduğu görülmektedir. Mahkeme hüküm tarihinde 5 milyar TL.ye kadar hüküm vermeye yetkili idi. 5 milyar TL. 231,570-TL.-'ye bölündüğünde £21,591 kusur sterling etmektedir. Bu durumda Mahkeme £21,591-sterling'e kadar hüküm vermeye yetkili idi. Talep takriri 2 milyar ile
5 milyar TL. arasında sınırlı olduğundan Mahkeme £21,591 sterlingi aşan bir miktar için hüküm vermeğe yet-kili değildir. İlk Mahkeme Davacı lehine £40,160.63 sterling hüküm vermekle yetkisini aşmıştır. Ancak istinaf eden 7. ve 8. istinaf sebeplerinde başarılı olduğundan £24,000 + £2000 = £26.000.- sterling alacağı £40,160,63 sterlingden düşüldükten sonra Davac-ı lehine verilecek miktar £14,160.63 sterlingdir, ki bu miktar için de Mahkemenin hüküm vermeğe yetkisi vardır.
Bu nedenle 1. istinaf sebebinin reddedilmesi gerekir.
Şimdi de Aleyhine İstinaf Edilen Davacının mukabil istinafını inceleyelim. Aleyhine ist-inaf edilenin avukatı elektrik işleri yönünden Davalı tanığı Halil Akansel'e inanmakla Mahkemenin hata ettiğini, Mahkemenin Davacı tanığı Alpay Kulle'nin vermiş olduğu şahadete itibar etmesi gerektiğini, çünkü Alpay Kulle'nin inşaata gidip yerinde inceleme- yaptığını, halbuki Davacı tanığı Halil Akansel'in ise inşaata gitmediği ve değerlendirmesini plan üzerinde yaptığını ve hazırlanan raporun düzmece olduğunu ileri sürdü ve bu nedenle mukabil istinafın kabul edilerek Davacı lehine hüküm verilmesini talep et-ti.
İstinaf edenin avukatı ise Davalı tanığına inanmakla Mahkemenin doğru karar verdiğini savundu.
İlk Mahkeme, Davacı tanığı ile Davalılar tanığının verdiği şahadeti inceledikten sonra Davalılar tanığının şahadetine inanmış, Davacı tanığına ise itibar e-tmeyerek elektrik işleri ile ilgili bulguları şöyledir.
"Mimari yöndeki gerçeklerden sonra şimdi de dava konusu
inşaata elektrik işleri nedeniyle yapılan işleri
incelemek gerekir. Bu konuda şahadet veren eksper
tanıkların şahadetlerini esaslı bir ş-ekilde inceledik.
Elektrik işleri yönünden Davalılar tanığı Halil
Akansel'in şahadetine itibar etmeyi uygun ve adil bulduk. Davacının bu konudaki taleplerine itibar etmiyoruz. Elektrik mühendisi olan bu tanık Kıbrıs Mühendis ve Mimar Odaları Birliği El-ektrik Mühendisleri Odasına dahil bilirkişi olup yapmış olduğu inceleme sonucu raporunu emare 19 olarak Mahkemeye ibraz etmiştir.
Elektrik yönünden yapılmayan ve ekstra yapılan işlerin dökümü emare 19 raporda olduğu gibidir. Bu konuda bulgu yaparız. Emar-e 19 rapora göre yapılması gereken işler ile ekstra yapılan işlerin farkı yapılmayanlar leyhine 295,345,000.-TL'dir. Bu konuda bulgu yaparız...
.................................................
Davacının Türk Lirası olarak hesap edilen talepleri 1 sterlin-g = 70.000.-TL'ye çevrilmek suretiyle eksper tanık Yücel Köken tarafından hesaplandığını doğru olarak kabul etmiştir. Doğru olarak kabul ettiğimiz bu gerçek çerçevesinde Davalılara herhangi bir adaletsizlik yapılmaması için 295,345,000.TL'nin £4,219.2-ster-ling olduğu doğru olarak kabul eder ve bulgu yaparız."
İlk Mahkeme vermiş olduğu hükümden açıkca görüldüğüne göre bilhassa bilirkişi olup yapmış olduğu inceleme sonucu raporunu emare 19 olarak Mahkemeye ibraz eden Davalılar tanığı Halil Akansel'in şahade-tine inanmış ve doğru söylediğine kanaat getirmiştir. Davacının taleplerine ise itibar etmemiştir. Davacının taleplerine itibar etmediğine göre, haliyle Davacı tarafından çağrılan tanıkların şahadetine de itibar etmemiştir. Kime inanıp, inanmayacağına kara-r vermek, şahadeti değerlendirmek ve ona göre olgular hakkında bulgu yapmak davayı dinleyen ve şahitleri görüp tavrı hareketlerini müşahade eden İlk Mahkemenin yetkisi dahilindedir. Yüksek Mahkeme ise, prensip itibarı ile, İlk Mahkemenin bu husustaki kanaa-t ve bulgularına müdahale etmez, meğer ki İlk Mahkemenin kat'i surette yanıldığına veya hataya düştüğüne dair ikna edilmiş olsun. Bu meselede İlk Mahkemenin şahadeti değerlendirmede veya hangi şahide inanıp inanmama hususunda varmış olduğu kanaatında yanıl-mış veya hataya düşmüş olduğu hususunda ikna edilmedik. Bu nedenle mukabil istinaf sebebi de reddolunur.
Yukarıda belirtilen nedenlerin tümü ışığında istinaf kısmen kabul edilerek İlk Mahkemenin Davacı lehine verdiği £40,160.63 sterling tutarındaki hüküm- £24,000. + £2,000.-= £26,000.-sterling düşüldükten sonra £14,160.63 sterling olarak tadil edilir.
Netice olarak mukabil istinafın reddedilmesine; İstinafın ise kısmen kabul edilmesine ve İlk Mahkemece Davacıya proje dışı ekstra iş olarak ödenmesi öngö-rülen £40,160.63.- sterlingin £14,160.63.-sterlinge indirilmesine emir verilir.
İstinaf masraflarının ise, Aleyhine İstinaf Edilen tarafından İstinaf Edene ödenmesine oybirliği ile karar verilir.
Nevvar Nolan Gönül Erönen Seyit -A. Bensen
Yargıç Yargıç Yargıç
30 Haziran, 2004
-
23
-
Full & Egal Universal Law Academy