- Yargıtay/Hukuk 22/78
(Dava No. 1176/77; Lefkoşa)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Ahmet İzzet, Şakir Sıdkı İlkay, Salih S. Dayıoğlu.
İstinaf eden: Eray Özseyhan, 28 İd-adi Sokak, Lefkoşa
( Davacı)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Safiye Özseyhan veya namı diğerle Safiye
Muzaffer, Lefkoşa
- (Davalı)
arasında.
İstinaf eden namına: Talât Kürşat.
Aleyhine istinaf edilen namına: Şefika Durduran.
Fasıl 148 Haksız Fiiller Yasası - Yasanın 10. maddesi - Karı veya kocanın evlilikten evvel veya evlilik süresince işlenen- bir haksız fiilden dolayı dava açamayacağı hükmü - Bu hükmün istisnaları- Eşin kendi zatı eşyasını "koruma ve güven altına" almak için dava açabilmesi - Davada malın iadesi talep edildiğine göre dava eçılamayacağına dayanan istinaf - Yargıtay, İlk Mahkeme-nin
"koruma ve güven altına alma" nın talep olmayıp talebin gayesi
olmalıdır görüşünün ve istinaf konusu davada da eşyaların korunma ve güven altına alma gayesi ile talep bulunduğundan davanın açılabileceğinin hatalı olmadığı sonucuna varması ve istinafı -reddetmesi"
Karı kocanın evlilik süresince haksız fiilden dolayı birbirlerini dava edememesi - İstisnası - Eşlerin kendi eşyalarının korunması ve güven
altına alınması gayesi ile birbirlerini dava edebilmesi.
Tefsir - Fasıl 148 Haksız Füller Yasasının 10-. maddesindeki eşlerin zati eşyalarını koruma ve güven altına almak için dava açabilecekleri hükmünün tefsiri - "Koruma ve güven altına alma'nın talep olmayıp talebin gayesi olması ve dolayısıyle eşyaların iadesi için dava açılabilmesi.
OLAY: Davacı eşi- olan Davalının eşyalarını haksız yere kullandığını iddia etti ve Davalının eşyalara müdahale etmesini önleyen bir Mahkeme emri ile eşyaların iadesini ve tazminat talep etti.
Davalı Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü E.27 nizam.3 altında dosyaladığı istida -ile geçerli bir dava sebebi olmadığından davanın iptalini talep etti. İlk Mahkeme istidayı reddetti.
Davalı Fasıl 148 Haksız Fiiller Yasası madde 10'a göre bir karının kocası aleyhine sadece kendi malının korunması veya güvence altına alınması amacı ile da-va açabileceğini, eşyaların iadesini talep edemiyeceğini öne sürerek ret kararını istinaf etti.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, İlk Mahkemenin Fasıl 148 Haksız Fiiller Yasası madde 10' daki "koruma ve güven altına alma"nın talep olmayıp talebin gayesi olduğuna ve -meselede Davacının kendisine ait eşyaları koruma ve güven altına alma gayesi ile hareket ettiğine karar verdi ve davanın açılabileceği sonucuna vararak istinafı reddetti.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
1- Larner v. Larner 1905 2 K.B. 539.
Atıfta -Bulunulan Bilimsel İçtihatlar:
Halsbury's Laws of England, 3.baskı, 19 cilt s.897.
Bullen and Leake's, Precedents of Pleadings, 11. baskı, sayfa 495.
H Ü K Ü M
Ahmet İZZET:
Davacı, Lefkoşa Kaza Mahkemesinde dosyaladığı bir dava ile, davacıya ait ve l-istesi Talep Takririne ekli olan eşyaların davalı tarafından haksız veya kanunsuz olarak alınması veya kullanılması sureti ile davacının kanuni haklarına veya davacının eşyaları ile ilgili mülkiyet veya tasarruf haklarına yapılmakta olan müdahaleden menedi-lerek eşyaların davacıya iade edilmesi için bir emir ve zarar ziyan talep etti.
Davalı, Hukuk Muhakemeleri Tüzüğü, Emir 27, Nizam 3 altında dosyaladığı bir istida ile davacının makul veya geçerli veya herhangi bir dava sebebi (cause of action) olmadığı ci-hetle davanın iptalini talep etti. Alt Mahkeme istidayı reddetti. Bu ret kararından istinaf eden davalı, Fasıl 148'in 10. maddesi altında bir karının kocası âleyhine sadece kendi malının korunması veya güvence altına alınması amacı ile dava açabileceğini, -açılan davanın davalının aldığı eşyaların iadesi için olduğunu, bu sebeple de bunu bu davada talep etmeye hakkı olmadığını ileri sürdü.
Fasıl 148, Haksız Fiiller Yasası, madde 10, aynen şöyledir:
"10. (1 ) No action shall be brought in respect of any ci-vil wrong committed before or during the subsistence of a marriage by either party thereto or any person representing his or her estate against the other party thereto or any person representing his or her estate:
Provided that any spouse may, for the pro-tection and security of his or her own property, bring an action against the other for any civil wrong committed by him or, her in connection with such property.
(2) No party to a marriage shall be liable for any civil wrong committed at any time by the ot-her party thereto save under the provisions of sections 11 and 12 of this Law." Bu maddeye göre karı veya koca hiçbir surette diğerini evlilikten evvel veya evlilik süresi zarfında işlenen bir haksız fiilden dolayı dava edemez. Ancak buna bir istisna vardı-r; o da, gerek karı, gerek koca, diğerini kendi malının korunması veya güvence altına alınması için dava edebilir.
Alt Mahkeme Yargıcı hükmünde şöyle dedi:
" 'For the protection and security' cümlesi koruma ve güven altına almak için veya alma gayesiyle -anlamına gelir yani koruma ve güven altına alma davadaki talep değil davadaki talebin gayesi olmalıdır görüşündeyim.
Davada davacı kendine ait eşyaların, iadesini talep etmiştir. Bir kişi kendisine ait eşyaları koruma ve güven altına alma gayesi ile talep- eder. Bu nedenle davanın açılabileceği görüşündeyim."
Kanımızca Alt Mahkeme bu kararı vermekle hata etmiş değildir. Karının kocasını ne gibi hallerde dava edebileceği Halsbury's Laws of England, (3. baskı), 19. cilt, s.897'de şöyle izah edilmektedir:
"W-ife's remedies for security of her property. A wife has the same civil remedies against all persons, including her husband, for the protection and secuirty of her own property as if she were a feme sole. 'She may sue him in trover or detinue; and he may be- restrained from interfering with her separate trade or business."
Aynı mealde Bullen and Leake's, Precedents of Pleadings, 11.- baskı, sayfa 495'de şöyle denmektedir:
"Accordingly, a wife may sue her husband in detinue for the return of her property detained by him (Larner v.Larner (1905) 2 K.B.539) or for damaging a chattel belonging to her (bid, per Lord Alver-stone C. J. at p. 540)."
Yukarıdaki prensipler ışığında, kanımızca istinafta herhangi bir mesnet yoktur. Bu sebeple istinaf reddolunur. İstinaf masraflarını istinaf eden ödeyecektir.
(Ahmet İzzet) (Şakir Sıdkı İlkay) (Salih S. Dayıoğlu)
Y-argıç Yargıç Yargıç
31 Mayıs, 1978
Full & Egal Universal Law Academy