-D.16/82 Yargıtay/Hukuk 22/82
- (Dava No.130/77 Girne)
-
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay
İstinaf eden: K.T. Turizm İşletmeleri
(Davacı)
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: Niyazi Cemali, Kordon Caddesi, Niy-azi Bar, Girne
(Davalı)
- A r a s ı n d a.
-
İstinaf eden naına: Mustafa Güryel
-Aleyhine istinaf edilen namına: Gözel Halim.
-
Talep takririnin tadili istemi - Davanın duruşması tamamlanıp hükmün tefhimi için süresiz ertelenmesi - Davacının bu safhada talep takririni tadil istemi - İlk Mahkemenin tadil istemini çok geç bir safhada yapıldığı ve Davalının muktesep hakklarını etki-leyeceği nedeniyle istemi reddetmesi - Dava kapanıp karara kaldıktan sonra layihaların tadiline genellikle müsaade eilmez _ İstisnai hallerde veya kuvvetli bir mazaretin bulunması veya davanın kendine özgü şartları dikkate alınması halinde tadile izin veri-lebilir.
Hukuk Muhakemeleri Usulü Nizamatı - Emir 25 nizam 1 - Mahkemelerin Emir 25 nizam altında takdir yetkisi - Mahkemelerin takdir yetkisini adli surette ve meselenin kendi olguları ışığında kullanma zorunluluğu - Layihaların Emir 19 nizam 4'e sıkı sı-kıya uyma zorunluluğu.
OLAY: Davacı Davalı aleyhine bir tahliye davası açtı. Davanın duruşması tamamlanıp hitabeler dinlendikten dava hükmün tefhimi için süresiz ertelendi. Davacı, dava hüküm için ertelendikten 1 ay sonra talep takririnde eksiklikler ol-duğunu iddia ederek tadilat için istida dosyaladı. İlk Mahkeme tadil istidasının hükmün tefhim edileceği bir sırada çok geç yapıldığını ve Davalının muktesep hakları etkileyeceği nedeniyle istidayı reddeti. Davacı ret kararı aleyhine istinaf etti.
SONUÇ: -Yargıtay, Mahkemelerin Emir 25 nizam 1 altında takdir yetkilerini adli surette ve her meselenin kendine özgü olguları ışığında kullanması gerektiğini belirtti.
-Dava kapanıp karara kaldıktan sonra layihaların tadiline genellikle müsaade edilmediğini vurgulayan Yargıtay, ancak istisnai hallerde veya çok kuvvetli bir mazaretin bulunduğu hallerde veya davanın kendine özgü şartları dikkate alındıktan sonra tadilata- izin verilebileceğini belirtti.
-Yargıtay Davacının kira sözleşmesinde yer alan bir hükmün yanlışlıkla talep takririnde yer almadığını ileri sürerek dava kapandıktan ve hüküm için 1 ay ertelendikten sonra talep takririni tadil etmek istediğini dikkate aldı ve İlk Mahkemenin takdir yetk-isini hatalı kullanmadığı sonucuna vardı.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
Edevain v. Cohen, 43 Ch. D.187 at 190.
Clark v. Wary, 31 Ch. D.68 at 71.
Loutfi v. C. Czarnikow Ltd. (1952) 2 All E.R. 823.
-H Ü K Ü M
-
Şakir Sıdkı İlkay: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Aziz Altay verecektir.
Aziz Altay: İstinaf edn davacı Girne Kaza Mahkemesinde 1 Mart 1977 tarihinde açtığı 130/77 sayılı tahliye davasında Girne'de aleyhine istinaf edilen davalının icrasınd-a bulunan Kalipso Bar ve Restorant diye bilinen binanın kirasını ödemediğini iddia etti ve başka şeyler meyanında söz konusu binanın tahliyesini talep etti. 19.4.1977 tarihinde dosyalanan müdafaa takririni müteakip dava birçok tehirler sonucu senelerce uza-dı ve davanın duruşması ilk defa 20.1.1982 tarihinde başladı. 23.3.1982 tarihinde davanın duruşması tamalanıp hitabeler yapıldıktan sonra dava hükmün tefhimi için süresiz ertelendi. davacı takriben 1 ay sonra istinaf konusu tadil istidasını dosyaladı ve ta-lep takrinini hazırlarken kira sözleşmesinde yer alan ve kiranın ödenmemesi hainde sözleşmenin feshedilerek davalıyı yasal kiracı statüsüne getiren madde ile davalıya gönderilen 13.1.1977 tarihli ihbarnamenin sehven veya yanlışlıkla talep takririnde yer al-madığını iddia etti ve talep takririni buna uygun şeklilde tadil etmel istedi. Davalı tadil istemine itiraz etti. Mahkeme hükmün tefhim edileceği bir sırada yapılan bu tadil isteminin çok geç kalındığı ve davalının muktesep haklarını etkileyeceği gerekçesi- ile davacının müracaatını reddetti. İstinaf ilk mahkemenin bu ret kararından yapılmıştır.
Bu istinafta karara bağlanması gerken husus davanın bu kadar geç bir safhada yapılan tadil istemine müsaade edilip edilmemesi gerektiğidir. Lâyihaların tadiline il-işkin mevzuat Hukuk Muhakemeleri Usulü Nizamatı E.25 n.1 altında düzenlenmiş bulunmaktadır. E.25 n.1 aynen şöyledir:
"1. The Court or Judge may, at any stage of the proceedings, allow either party to alter or amend his indorsement or pleadings, in such m-anner and on such terms as may be just, and all such amendments shall be made as may be necessary for the purpose of determining the real question in controversy between the parties."
E.25 n.1 altında mahkemeler, tadil istemlerine müsaade edip etmemeyi i-ncelerken, haiz oldukları takdir yetkilerini kullandıkalrına kuşku yoktur. Şu kadar var ki mahkemelerin bu takdir yetkilerini adli surette ve her meselenin kendine özgü olguları ışığında kullanmaları gerekir. davaının temelini teşkil eden lâyihaların çok d-ikatli bir şekilde hazırlanması büyük bir önem taşımaktadır. dava başlatılan bu temel üzerine gelişip sonuca bağlanacağından Hukuk Muhakemeleri Usulü Nizamatının E.19 n.4'e sıkı sıkıya uyulması ve tüm esasa ilişkin olguların lâyihalarda yer alması kaçınılm-azdır. Bir davada lâyihaların dışına çıkılamayacağı dikkate alındığında lâyihaların önemi kendiliğinden ortaya çıkmaktadır. Binaenaleyh bir davanın duruşması sırasında taraflardan birinin lâyihalarının tadil edilmesi lûzumu hasıl olması halinde vakit geçir-meden gerekli tadilin yapılması yoluna gidilmesi ve böylece karşı taraf davsını ortaya çıkan yeni duruma göre yürütmesine fırsat verilmesi grekir. Durum bu merkezde olduğuna göre tüm şahadet dinlendikten ve dava kapanıp karara kaldıktan sonra lâyihaların t-adiline genellikle müsaade edilmeemli ve sadece müstesna veya kuvvetli bir mazaretin bulunduğu hallerde ve davanın kendine özgü şartları dikkate alındıktan sonra böyle bir tadile müsaade edilmelidir. Edevain v. Cohen, 43 Ch. D. 187 at 190'da şöyle denmekte-dir:
"An application to that effect was made to Mr. Justice Noerth, and the learned Judge, after he hada heard all the evidence, refused leave to amend. That was done by him in the ecercise of his discretion, and that fact alone, to may mind, is a strong -reason to induce us now to refuse leave to amend."
Clark v. Wray, 31 Ch. D. 68 at 71'de Bacon V.C. şöyle demiştir:
"I think i-t is in the highest degree unreasonale, having regard not only to the issues between the parties, but also to the lenght of time that has elapsed, that this application should be grabted. In my opinion the Chief Clerk was perfectly right in refusing this a-pplication."
Loutfi v. C. Czarnikow Ltd. (1952) 2 All E.R. 823'de davanın başlık notunda şöyle denmektedir:
"Unless there is very good ground and strong justification for so doing, the court should be reluctant to grant amendments of the pleadings after- the close of the case but before judgment, even though it has been indicated in the course of the hearing that some amendment might be asked for."
Önümüzdeki meselede davacı kira sözleşmesinde yer alan bir hükmün sehven veya yanlışlıkla talep takririnde- yer almadığını ileri sürerek dava kapandıktan ve hüküm için ertelendikten bir ay sonra talep takririni tadil etmek istemiş ancak davacı ilk mahkemeyi bu konuda tatmin etöediğinden tadil istemi reddedilmiştir. İlk Mahkemenin, huzurundaki olgular ışığında, -haiz olduğu takdir yetkisini hatalı kullandığı söylenemez.
Bu safhada şunu da belirtmek gerekir ki davacı tadil istemine dayanak olarak Yargıtay Hukuk 50/80 sayılı içtihat kararını göstermiştir. Ne var ki Yargıtay Hukuk 50/80 sayılı istinafta dvalı duruş-maya başladıktan hemen sonra davacının istintakı sırasında ortaya çıkan bazı hususlar üzerine müdafaa takririni tadil yoluna gitmişti. halbuki önümüzdeki meselede, daha önce de belirtildiği gibi, duruşma tamamlanıp dava hüküm için ertelendikten sonra talep- takrirnin tadili istenmiştir. Bu nedenle bu mesele ile söz konusu içtihat kararı arasında paralellik bulunmamaktadır. Son olarak bir hususa daha değinmek isteriz. Dosyadan görüldüğü kadarıyla bu dava, duruşması tamamlanıncaya kadar, 29 defa ertelenmiştir.- Bu ertelenmelerin çok büyük bir kısmı ise yeterli bir nedene dayanmamaktadır. Geçmişte bir çok içtihat kararlarında da belirtildiği gibi bu gibi ertelemelerin yapılmaması ve davalıların mümkün olan süratle sonuçlandırılması gerekir. Alt Mahkeme yargıçları-nın dikkatini bir kere daha bu hususa çekmeği uygun gördük.
Sonuç olarak istinaf reddolunur.
İstinaf eden istinaf masraflarını ödeyecektir.
(Şakir Sıdkı İlkay) (Niyazi F. Korkut) (Aziz Altay)
Yargıç - Yargıç Yargıç
13 Ağustos 1982
Full & Egal Universal Law Academy