-16/2001 Yargıtay/Hukuk 23/2001
(Dava No: 2418/99; Gazi Mağusa)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Taner Erginel, Mustafa H. Özkök, Gönül Erönen.
İstinaf eden: Ali Eyüpoğlu, yetkili vekili Kut-lu Eyüpoğlu
vasıtasıyle, 42 Mahmut Celalettin Sokak, Mağusa
(Davacı)
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: Seval Elagöz, adresi meçhul
- (Davalı)
A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Avukat Tevfik Pilli
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Ezer Özsoy.
İstinaf, Gazi Mağusa Kaza Mahkemesi Yargıcı Gülden
Çiftçioğlu'nun 2418/99 sa-yılı davada 2.11.2000 tarihinde
verdiği karara karşı Davacı tarafından yapılmıştır.
--------------
H Ü K Ü M
Taner Erginel: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç
Mustafa H. Özkök okuyacaktır.
Mustafa H. Özkök: Dav-acı, Gazi Mağusa Kaza Mahkemesinde
dosyalamış olduğu 2418/99 sayılı davasında sunduğu Talep
Takririnde özetle; Gazi Mağusa'da ikamet ettiğini ve
21, İstiklâl Caddesi'ndeki konutun kayıtlı mal sahibi veya
zilyetlisi olduğunu ve işbu davayı yetkili vekili K-utlu
Eyüpoğlu vasıtasıyle ikame ettiğini ve 21, İstiklâl Caddesi
Surlar İçi, Mağusa'da kain işyerini 1.4.1995 tarihinde
kira sözleşmesi ve/veya icar mukavelesi tahtında Davalıya kiraladığını, Davalının işyerini 1.4.1996 tarihinden
itibaren yasal kiracı ol-arak tasarruf ettiğini, 1.4.1996 - 31.3.1998 tarihleri arasındaki toplam kira bedeli olan
84 Milyon TL'nin ödenmesi için Davalıya önce 29.4.1998
tarihini taşıyan iadeli taahhütlü posta ile ihbar gönder-
diğini, bu ihbarın Davalının müstahdemine tebliğ yapı-lması
nedeniyle ikinci bir ihbarın 28.5.1998 tarihli mektupla
20.6.1998 tarihinde Davalıya elden tebliğ edildiğini ve bu
ihbarda 1.4.1996 - 31.3.1998 tarihleri arasında ödenmemiş
kira borcu olan 84 Milyon TL'nin 21 gün zarfında ödenmesi
talep edildiğini, -84 Milyon TL kira borcunun 21 gün zarfında
ödenmediğini, bu hususun 933/98 sayılı davada 21.12.1999
tarihinde verilen hükümle tespit edildiğini, 21 günden
fazla süre geçmiş olmasına rağmen 84 Milyon TL'nin ödenme-
diğini ve ödenmesine dair de herhangi bir- ödeme teklifinde
bulunmadığı nedeniyle tahliye talep etme hakkı doğduğunu,
keza Haziran 1998 - Şubat 1999 tarihleri arasında birikmiş
31.500.000TL ile 1.3.1999 - 30.11.1999 tarihleri arasında
birikmiş 450 Milyon TL toplam 481.500.000TL kira bedeli
talep- etme hakkı doğduğunu ileri sürerek aşağıdaki talep-
lerde bulunmuştur:
"10 A. Davalının ve/veya müstahdemlerinin ve/
veya işçilerinin ve/veya vekillerinin
ve/veya eşinin ve/veya davalı ile bir-
likte oturan ahar h-erhangi bir kişinin
anılan dava konusu 21 İstiklâl Caddesi,
Surlar içi, Magosa adresinde kâin işye-
rini tahliye ederek teslim almış olduğu
şekilde davacıya teslim etmelerine
ilişkin bir Mahkeme -emri itası.
B. Davalının, davacıya birikmiş 481.500.000TL
kira borcunu ödemesine ilişkin bir Mahkeme
emri itası.
C. Yasal faiz.
D. Bu dava masraflarından ibarettir."
Davalı taraf ise dosyalamış o-lduğu müdafaa ve mukabil
talebinde öncelikle ön itiraz olarak;-
Davacının aynı dava sebebine istinaden 933/98 sayılı
davayı ikame ettiğini ve o davanın neticelendirildiğini, aynı
dava sebebine dayanarak ikinci bir dava açılamayacağını,
933/98 sayılı dav-ada verilen kararın kaziye-i muhakeme
(Res-Judicata) teşkil ettiğini;
Davacının ikame ettiği işbu davada 17/81 sayılı Kira
(Denetim) Yasası tahtında yerine getirmesi gereken şartları
yerine getirmediği cihetle davanın daha ileri götürülemeye-
ceğini ileri- sürerek bu hususta tafsilât verdikten sonra
müdafaasına devamla Kutlu Eyüpoğlu'nun Davacının vekili
olmadığını, 1.4.1995 tarihli mukavelenin geçersiz olduğunu,
mukavelenin sahtekârlıkla imzalatıldığını ileri sürerek
hile ve/veya sahtekârlığın tafsilâtını -verdikten sonra Dava-
cının davasının reddini talep ederek mukabil talep olarak
aşağıdaki taleplerde bulunmuştur:
"10 A. 1/4/1995 tarihli icar mukavelenamesinin
iki şahit huzurunda imza edilmediği
cihetle konu mukavelenin geç-ersiz ve/
veya muteber bir mukavele olmadığı
hususunda Muhterem Mahkemenin bir tespit
kararı ve/veya beyanda bulunmasına;
B. 1/4/1995 tarihli icar mukavelesinin
davacı tarafından tahrif edildiği c-ihetle
geçersiz ve/veya muteber bir mukavelename
olmadığı hususunda Muhterem Mahkemenin bir
beyanı;
C. Davalının davacıya 1/4/1995 tarihli kira
mukavelesi tahtında muaccel olan kiraları
- Mayıs 1996 tarihine kadar tediye ettiği
hususunda Muhterem Mahkemenin bir beyanda
bulunmasına;
D. Ahar bir kurtuluş;
E. İşbu dava masrafları."
Davanın duruşması başladığında öncelikle Davalının ön
iti-raz olarak ileri sürdüğü 933/98 sayılı davadaki kararın
kaziye-i muhakeme teşkil ettiği yönündeki ön itirazla ilgili
20.9.2000 tarihli istidasının dinlenmesine karar verilmiş
ve ön itirazla ilgili istida dinlendikten sonra 2.11.2000
tarihinde Bidayet Mahk-emesinin verdiği ara kararında Davalının
ön itirazının kabul edilerek Talep Takririnin 10(A) paragrafın-
daki Davacının tahliye talebi açısından daha ileri götürülmeden tahliye talebinin ret ve iptaline keza Davacının 10(B) parag-
rafında ödenmeyen kiralar- ile ilgili talebinin ise ileri götürülebileceğine karar verilmiştir.
Davacı taraf tahliye talebinin ret ve iptal edilmesi
kararına karşı işbu istinafı dosyalamıştır. İstinaf ihbarna-
mesi 4 istinaf sebebi içermektedir. İstinafın duruşması yapılmış-tır. İstinaf Eden 1 ve 4. istinaf sebeplerini bir
başlık altında, 2 ve 3. istinaf sebeplerini ise bir başlık
altında ele alarak hitap etmiştir. Yaptığı hitabesinde
özetle; kaziye-i muhakeme teşkil edebilmesi için gerekli
şartların neler olduğunu izah et-tikten sonra 933/98 sayılı
davada verilen hükmün kaziye-i muhakeme teşkil etmediğini,
çünkü o davanın 21 günlük ihbar süresi dolmadan açıldığı
cihetle tahliye talebinin usulden reddedildiğini, usulden
reddedilen davanın tekrar açılabileceğini ileri sürerek- bu
hususta daha önce verilmiş olan Yargıtay/Hukuk 17/78 sayılı
içtihat kararına atıfta bulunarak istinafın kabul edilmesini
talep etmiştir.
Aleyhine İstinaf Edilenin avukatı ise yaptığı hitabesinde
özetle; 933/98 sayılı davada verilen kararın kesin -ve nihai
olduğunu, kararın istinaf edilmediği cihetle kesinleştiğini,
bu nedenle aynı ihbara dayanarak ikinci bir davanın açılması-
nın mümkün olmadığını ileri sürerek istinafın reddini talep
etmiştir.
Bu istinafta incelenmesi gereken husus 933/98- sayılı
davada verilen kararın kaziye-i muhakeme teşkil edip etme-
diğidir. Diğer bir deyişle 933/98 sayılı davada verilen
kararın işbu 2418/99 sayılı davada tahliye talebinde
bulunmasına engel teşkil edip etmediğidir. Kaziye-i
muhakeme veya muhkem ka-ziye-i, (Res-Judicata)'dan bahsedile-
bilmesi için birçok içtihat kararında da belirtildiği gibi
aşağıdaki şartların gerçekleşmesi gerekir. Diğer bir deyişle
muhkem kaziye'nin olduğunu ileri süren taraf aşağıdaki husus-
ları kanıtlaması gerekir.
Davaya k-onu teşkil eden ihtilâflı hususun daha
önceki davada karara bağlanmış olması;
Daha önceki davadaki hükmün nihai olması;
İkinci davada da tarafların aynı olması.
Bu hususlar incelendiği zaman dosya tetkikinden ve sunu-
lan evraklardan da görüleceği -üzere 933/98 sayılı dava ile
2418/99 sayılı davadaki tarafların aynı kişiler olduğu,
21.12.1999 tarihinde 933/98 sayılı davada verilen karardan
dolayı taraflardan herhangi birinin istinaf dosyaladığı
cihetle kararın kesinleşmiş ve nihai bir karar olduğu
i-htilâfsızdır ve bu hususta Bidayet Mahkemesi de bulgu
yapmıştır ve bu bulgulara karşı herhangi bir istinaf sebebi
mevcut değildir.
Taraflar arasında ihtilâf konusu birinci şart olan
yani davaya konu teşkil eden ihtilâflı hususun 933/98 sayılı
davada -karara bağlanmış olup olmadığı hususudur. 933/98
sayılı davadaki Talep Takriri incelendiği zaman 1.4.1996
tarihi ile 31.3.1998 tarihleri arasında birikmiş
84 Milyon TL'lik kira borcunun ödenmesi için Davalıya
önce 15.5.1998 tarihli iadeli taahhütlü posta- ile ihbar
gönderildiği ve ödenmemiş 84 Milyon TL kira borcunun 21 gün
zarfında ödenmesi talep edildiğini, Davalının mektubu almayı
reddetmesi üzerine Davalıya 28.5.1998 tarihli bir mektubun
20.6.1998 tarihinde elden tebliğ edilerek 1.4.1996 ile
31.3.1998- tarihleri arasında ödenmemiş kira borcu olan
84 Milyon TL'nin 21 gün zarfında ödenmesini talep ettiğini
ve 21 gün geçmesine rağmen 84 Milyon TL ödenmediği gerekçesi
ile Davacı aleyhine tahliye talebinde bulunmuş ve ödenmemiş
84 Milyon TL kira borcu ile mu-accel olan 7 Milyon TL talep
edilmektedir. 2418/99 sayılı davadaki Talep Takriri ince-
lendiğinde, özellikle (4),(6) ve (9). paragraflarında Davalıya
elden tebliğ edilen 20.6.1998 tarihli ihbar üzerinde 21
günden fazla bir süre geçtiği halde 1.4.1996 - 31-.3.1998
tarihleri arasındaki aylara ait birikmiş kira borcu olan
84 Milyon TL'nin ödenmediği cihetle 21, İstiklâl Caddesi
Mağusa adresindeki işyerini tahliye etmesini talep etme
hakkı olduğunu belirterek bu sebebe istinaden tahliye talep
etmekte olduğunu -ve aynı davada Haziran 1998 - 30.11.1999'a
kadar birikmiş kira borcu olan 481.500.000TL ödenmesini talep
ettiği anlaşılmaktadır.
Her iki Talep Takririnde yukarıda iktibas edilen taleple-
rinde de Davacının 933/98 ile 2418/99 sayılı davalardaki
talebi-nin bir ve aynı olduğu ve her iki davadaki talebinin de
20.6.1998 tarihinde Davalıya tebliğ edilen ve 1.4.1996 -
31.3.1998 tarihleri arasındaki ödenmemiş toplam 84 Milyon
Türk Lirasının 21 gün zarfında ödenmesinin talep edildiği,
bu kira borcunun 21 gün-den çok fazla bir süre geçtiği halde
ödenmediği cihetle tahliye talep edilmektedir.
933/98 sayılı davada verilen hüküm incelendiğinde, Bidayet
Mahkemesi 20.6.1998 tarihinde Davalıya elden tebliğ edilen
ihbarın incelendiğini ve ihbarın 20.6.1998 tarih-inde tebliğ
edildiği, davanın ise 24.6.1998 tarihinde açıldığı nedeniyle
ihbarda belirtilen 21 günlük sürenin Davalıya tanınmaması
nedeniyle ihbarın yasal olmadığını ve bu ihbarla tahliye
talep edilemeyeceğine dair bulgu yaptığı ve bu bulguya
dayanarak Da-vacının 17/81 sayılı Kira (Denetim) Yasasının
7(1)(a) bendindeki şartları yerine getirmediğinden Davalı
aleyhine olan tahliye talebini reddetmiştir.
Yukarıda belirtilen 84 Milyon TL'nin Nisan-Mayıs 1998
aylarına ait 7 Milyon TL'yi Davalıdan tahsil- etmeye hakkı
olduğunu belirterek Davacı lehine 91 Milyon TL kira alacağı
için hüküm vermiştir.
Söylenenlerden de anlaşılacağı gibi Bidayet Mahkemesi
933/98 sayılı davada Davacı tarafından Davalıya 20.6.1998
tarihinde gönderilen ihbarın yasal ihbar o-lmadığına karar
vererek tahliye talebini reddetmiştir.
İhbarın içeriği olan 84 Milyon TL kira borcu için de
hüküm verilmiştir. Bu durumda 20.6.1998 tarihli ihbar ile
ilgili yukarıda arzedildiği gibi verilen hükümde herhangi bir
istinaf yapılmadığ-ı cihetle hüküm nihai olup kesinleşmiştir.
20.6.1998 tarihli ihbar ve içeriği ile ilgili 933/98 sayılı
davada karar verildiği cihetle Davacının aynı ihbara daya-
narak 2418/99 sayılı davayı açma imkânı yoktur ve Bidayet
Mahkemesi tarafından bu doğrultuda -verilen kararın yanlış
olduğu hususunda İstinaf Eden tarafından ikna edilmiş değiliz.
Diğer bir husus ise 20.6.1998 tarihinde Davacıya tebliğ
edilen ihbarda talep edilen 84 Milyon TL için 933/98 sayılı
davada Davacı lehine hüküm verildiği cihetle bu mikta-r
hükümlü alacak haline gelmiş ve kira borcu olmaktan diğer
bir deyişle 17/81 sayılı Kira (Denetim) Yasasının 7(1)(a)
bendinde ifadesini bulan kanunen ödenmesi gereken kira
olmaktan çıkmıştır. Çünkü Davacı hüküm aldıktan sonra
hükümlü alacağını tahsil et-mek için icraya başvurma hakkı
doğmuştur. Nitekim Davacının yukarıya aktarılan 2418/99
sayılı davasındaki Talep Takririnde 20.6.1998 tarihli
ihbara rağmen 21 gün geçmesine rağmen ödenmemiş olduğu
ileri sürülen 84 Milyon TL kira borcunun talep edilmediği
g-örülmektedir.
İstinaf Edenin usulsüzlük nedeniyle reddedilen davanın
tekrar açılabileceğine dair atıfta bulunduğu Yargıtay/Hukuk
17/78 sayılı karar incelendiğinde meselemizle benzer olmadığı
anlaşılmaktadır. Şöyle ki; o davadaki Davacı, Davalı aleyh-ine
açtığı davada bazı taleplerde bulunmuş ancak Bidayet Mahke-
mesi taraflar arasında ortaklık olduğu bulgusuna vardıktan
sonra davayı reddetmiştir ve bu ret kararından sonra o
davadaki Davacı, Davalı aleyhine ortaklıktan doğan haklarını
talep etmek için- ikinci bir dava açmıştır. O davadaki
Bidayet Mahkemesi hükmü incelendiği zaman tarafların yani
gerek Davacının gerekse Davalının taraflar arasında ortaklık
olduğu hususunda Mahkemenin bulgu yapması halinde davanın
düşmesi yönünde mutabık oldukları belir-tilmektedir. Bu
nedenle 1. davadaki talep ile 2. davadaki talebin aynı
olmadığı sonucuna varan İstinaf Mahkemesi kaziye-i muhkem
iddiasını kabul etmemiş ve davanın açılabileceğine karar
vermiştir. Meselemizde ise yukarıda arzettiğimiz gibi gerek
933/98 s-ayılı davada gerekse 2418/99 sayılı davadaki Dava-
cının talepleri 20.6.1998 tarihli ihbara dayanmaktadır ve
bu ihbarla ilgili 933/98 sayılı davada karar verildiği
cihetle ikinci davanın açılamayacağı yönündedir. Ancak
Davacı daha sonra ödenmemiş kira bor-çlarının mevcut olması
halinde Davalıya betekrar ihbar göndermek suretiyle borç-
ların 21 gün zarfında ödenmemesi halinde betekrar tahliye
davası açma hakkı doğmaktadır.
Yukarıda söylenenler ışığında İstinaf Eden istinafında
başarılı olmadığı cih-etle istinafın ret ve iptal edilmesi
gerekir kanaatindeyiz.
Netice itibarıyle istinaf ret ve iptal olunur. İstinaf
masraflarının İstinaf Eden tarafından Aleyhine İstinaf Edilene
ödenmesine emir verilir.
Masraf listesi Başmukayyit tarafından -tespit edilecektir.
Taner Erginel Mustafa H. Özkök Gönül Erönen
Yargıç Yargıç Yargıç
21 Aralık, 2001
-
9
-
Full & Egal Universal Law Academy