-D.11/80 Yargıtay/Hukuk 24/80
(Dava No. 233/78; Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin Salâhi.
İst-inaf eden: 1. Sabri Tahir veya n/d Sabri Tahir Hacı Ahmet, veya
Hasan Sabri Tahir Sabri's Orient Otel, Ortaköy,
Lefkoşa.
2. Sabri's Holdings Ltd., ( 1. Davalı Sabri 'Tahir
vasıtasıy-le Sabri's Orient Otel), Ortaköy, Lefkoşa.
(Davalılar)
ile -
Aleyhine istinaf edilen: Küçük Seven Dündar Suphi ve Küçük Sinem
Dündar Suphi'nin babaları ve velileri ve en
- yakın dostları sıfatıyle Dündar Suphi.
(Davacı)
A r a s ı n d a .
İstinaf eden namına: K. Riza.
Aleyhine istinaf edilenler namına: M. Aziz.
İstinaf sûresinin -uzatılması - İlk Mahkeme hükmünün verildiği tarihten üç buçuk ay sonra süreyi uzatmak için İlk Mahkemeye talepte bulunulması - İlk Mahkemenin süreyi uzatması - Yargıtayın İlk Mahkeme emrini iptal etmesi.
Usul - Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü - Süre uzatm-a istidasının E.35 n.2'ye dayanması - İstinaf süresini uzatıp uzatmamanın mahkemenin takdirine kalması - Mahkemenin takdir hakkını adil olarak kullanması - Niçin süresi içerisinde istinaf edilmediğinin izahı - Sürenin uzatılması için geçerli bir sebep göst-erme zorunluluğu.
OLAY: Küçük Davacılar aleyhine verilen karara, karar tarihinden üçbuçuk, dört ay sonra İngiltere' de ikamet eden babaları istinaf etmek istedi. İlk Mahkeme Müstedinin tek taraflı yaptığı istidayı kabul ederek istinaf süresini uzattı. D-avalılar bu uzatma kararına karşı istinaf ettiler.
SONUÇ: Yargıtay, istinaf süresinin Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğüne dayanılarak uzatılabileceğini ve bu nizama göre istidanın
tek taraflı değil, ihbarlı yapılması gerektiğini belirtti. Yüksek Mahkeme ayr-ıca istinaf süresini uzatmanın mahkemenin takdirine kaldığını ancak N9ahkemenin bu takdir hakkını adil olarak kullanması gerektiğini vurguladı. Süreyi uzatmak için sürenin neden geçirildiğinin izah edilmesi ve geçerli bir sebep gösterilmesi gerektiğini bel-irten Yargıtay karar tarihinden üçbuçuk dört ay sonra müracaatın yapıldığını ve yemin varakasında istinaf süresinin uzatmayı haklı kılacak sebepler gösterilmediğini dikkate alarak verilen emri iptal etti.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
I- Yargıtay/-Hukuk 10/75, sayfa 6.
2- Stavros Loukaides and Co. Ltd. v. The Principal Officer for Land
Registration for the District of Nicosia, 16 CLR 103 at 108.
3- Edwards v. Edwards (1967) 2 All E.R. 1032 at 1034. 4- Christofi
v. Socratous (1963) 2 C.L.R. -71.
5- Pavlu and Another v. Kakoyiannis and Others (1963) 2 C.L.R. 40
H Ü K Ü M
Şakir Sıdkı İlkay: Aleyhlerine istinaf edile-n davacılar Lefkoşa Kaza Mahkemesine yaptıkları tek taraflı bir istida ile 233/78 sayılı davada verilen hükümden istinaf edebilmek için gerekli sürenin uzatılmasını talep ettiler. İstidayı dinleyen Kaza Mahkemesi talep edilen uzatma emrini verdi. İstinaf i-şbu emirden yapılmıştır.
İstinaf esas itibarı ile aşağıdaki iki sebebe istinat ettirilmiştir: (1) Mahkeme böyle bir uzatma emrini tek taraflı bir istida üzerine vermekle hata etmiştir, (2) Uzatma emrinin verilmesi için kâfi sebep mevcut değildi ve Kaza Ma-hkemesi uzatma emrini vermekle takdir hakkını yanlış kullanmıştır.
İlkin ileri sürülen 1. sebebi ele alalım. İstinaf edebilme süresinin sadece Mahkeme Tüzüğü E.35 n.2 tahtında uzatılabileceği ve bu nizam altında yapılacak müracaatın tek taraflı ya.pılamay-acağına dair gerek eski gerekse yeni içtihat kararları mevcuttur. -Gör: Stavros Loukaides and Co. Ltd. v. The Principal Officer for Land Regsitration for the District of Nıcosia 16 C.L.R. 103 at 108 ve Yargıta Hukuh 10/75 s.6. Biz bu kararların üzerine day-andırıldığı gerçeklerle tamamen hemfikir olduğumuz cihetle bu hususta daha fazla birşey söylememeği uygun gördük. Söylenenlerden anlaşılacağı gibi Lefkoşa Kaza Mahkemesi istinaf edebilme süresini uzatma emrini tek taraflı bir istida üzerine vermekle hata e-tmiştir. Böyle bir emir ancak iki taraflı bir istida üzerine verilebilirdi.
1. istinaf sebebi ile ilgili olarak vardığımız karar ışığında 2. sebebi ele almamız gerekmemekle beraber konunun önemine binaen ve bu hususta kaza mahkenıesine ışık tutmak amacı -ile bu sebeb; de kısaca incelemeği uygun gördük. Bir hükümden istinaf edebilme süresini uzatıp uzatmamak bu husustaki talebi içeren istidayı dinleyen mahkemenin takdirine bağlıdır. Bu böyle olmakla beraber mahkemenin bu takdir hakkını adlî olarak kullanmas-ı ve cidden geçerli bir sebep mevcut olmadığı takdirde böyle bir uzatma emrini vermemesi gerekir. Tüzüğün ilgili nizamının tesbit ettiği süre zarfında niçin istinaf edilmediğini gerekli şekilde izah etmek ve sürenin uzatılması için geçerli sebep mevcut old-uğuna dair mahkemcyi tatmin etmek ise müracaatı yapan tarafa düşer.
İstinaf edebilme süresinin hangi ahvalde uzatılıp uzatılamayacağına dair birçok içtihat kararı mevcuttur. -Gör: Edwards v. Edwards (1967) 2 All E.R. 1032 at 1034; Christofi v. Socratous (-1963) 2 C.L.R. 71; Pavlu and Another v. Kakoyiannis and Others (1963) 2 C.L.R. 405; ve Yargıtay Hukuk 10/75.
Yargıtay/Hukuk 10/75 s.3'de şöyle denmektedir:
"Mahkeme kendisine verilen uzatma yetkisini kullanırken, bir takdir hakkına sahiptir. Ancak işbu t-akdir hakkını kullanırken hukuk ilkelerine uyarak kullanması gerekir. Herhangi bir kanunda veya nizamnamede belirtilen bir müddetin uzatılması için makul sebeplerin varolması ve bu hususta Mahkemenin tatmin edilmesi gerekir. Herhangi bir meselede makul ve -ikna edici sebep yoksa, herhangi bir sürenin Mahkeme tarafından uzatılmaması gerekir. Çünkü kanun ve kanun gereğince yapılan nizamların esas amacı bu gibi kanun ve nizamlarda belirtilen zamana uyulmasıdır. Uyulmadığı takdirde zararı uymayan taraf çeker. Ka-nun veya nizamnamelerde belirtilen süreye uyulmaması için makul ve geçerli sebep varsa, Mahkemeler takdir hakkını kullanarak belirtilen süreyi makul bir müddet için uzatabilirler."
Önümüzdeki meselede Kaza Mahkemesi hükmünü 5.11.1979'da. verdi. Aleyhine i-stinaf edilen davacılar ise istinaf edebilmek üzere sürenin uzatılması için Kaza Mahkemesine yaptıkları istidayı 29.2.1980'de yani aradan takriben 3.5-4 ay gibi uzun bir süre geçtikten sonra yaptılar. İstidaya ekli yemin varakasında küçük davacıların babal-arı Dündar Suphi'nin İngiltere'de ikarnet ettiği fakat davanın duruşması sırasında Kıbrıs'ta bulunduğu belirtilmiş olmakla beraber hükmün verildiği tarihte Kıbrıs'ta olup olmadığı belirtilmedi. Yemin varakasında davanın neticelenrnesini müteakip uzun müdde-t Dündar Suphi ile temas kurulamadığı zikredilmekle beraber niçin kurulamadığı izah edilmiş değildir. Kanımızea yemin varakasında zikredilen olgular istinaf edebilme süresinin uzatılmasını haklı kılacak sebep göstermemektedir. Bidayet Mahkemesi bu olgular -ışığında süreyi uzatma emrini vermekle hata etmiştir.
Sonuç olarak istinaf kabul edilir ve aleyhlerine istinaf edilen davacıların istinaf dosyalamalarını mümkün kılmak için istinaf edebilme süresinin uzatılmasını öngören Lefkoşa Kaza Mahkemesinin 3.3.1980- tarihli emri iptal edilir.
İstinaf masrafları aleyhlerine istinaf edilenler tarafından ödenecektir.
(Şakir Sıdkı Îlkay) (Salih S. Dayıoğlu) (N. Ergin Salâhi) Yargıç Yargıç Yargıç
18 Nisan 1980
Full & Egal Universal Law Academy