-D.18/81Yargıtay/Hukuk 24/81
(Dava No. 193/81: Girne)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti:Ülfet Emin, Başkan, Şakir Sıdkı İlkay, N. Ergin Salâhi.
İstinaf eden: German Haus Ltd., 22 Mahkemeler Önü, Lefkoşa
- ile -
Al-eyhine istinaf edilen: I. Fehim Küçük, Girne.
2. Zarif Ali, Girne.
3. Derviş Babayiğit, Girne.
4. Hilmi Ahmet Rasım, Girne.
5. Reyfet Kobro, Girne.
6. Gidenay Denizcilik Şirketi Ltd., Girne.
A r a s ı n d a .
İstinaf ed-en namına: Menteş Aziz ve Güneş Menteş.
Aleyhine istinaf edilenler namına: A.Mithat Berberoğlu.
Ara emrine riayetsizlik - İlk Mahkemenin dava konusu dükkana Davalıların müdahale etmemeleri için emir vermesi - Ara emrine riayet etmeyen Davalılar aleyhi-ne hapislik talebi.
Usul - Davacının davasını Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğünün E.48 n.2 ve E.42A ile g/76 sayılı Mahkemeler Yasasının 50. ve 52. maddelerine dayandırması.
Writ of Attachment - Davalınııı hapislik veya baŞka türlü cezalandırılmasını iste-meden önce writ of attachment dosyalama şartı - E.42A. (3) - Davacının writ of attachment dosyalamaması - Hapislik talebinin reddi.
Usül - Mahkeme emriniıı E.42A (2)'ye uygun olarak karşı tarafa tebliğ edilmesi - Tebliği alan tarafın emre uymaması halinde- E.42.A(3) altında writ of attachmet için müracaat dosyalaması zorunluluğu - Bu müracaat yapıldıktan sonra karşı taraf E.42A n.6 altında mahkemeye celbedilebilir ve ne sebeple mahkeme emrine uymadığının izahı istenebilir - Yeterli izahatın verilmemesi hali-nde Mahkeme karşı tarafı hapislik veya başka bir cezaya çarptırabilir.
OLAY: Davacı, Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü E.42A ile 9/76 sayılı Mahkemeler Yasasının 50 ve 52. maddeleri altında bir istida dosyalayarak verilen ara emrine riayet etmeyen Davacılar-ın hapsedilmelerini istedi.
Davalı avukatı, istidanın duruşmasında, 9/76 sayılı Mahkemeler Yasasının 50 ve 52. maddeleri ile Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğünün 42A emrindeki şartların yerine getirilmediğini ileri sürerek istidanın iptalini istedi.
Davacı- avukatı ise Davalıların itiraz dosyalamadığını ve mahkemede dinlenme hakkına sahip almadıklarını ileri sürdü.
İlk Mahkeme Davalıların itiraz dosyalamamasına rağmen ön itirazlarını inceledi. Dava konusu mala Davalıların tecâvüz etmemeleri için emir verild-iğini belirten İlk Mahkeme Davalıların bu emre uymamaları halinde Davacının E.42A altında mahkemeye müracaat ederek writ of attachment talep etmesi gerektiğini halbuki Davacının böyle bir talebi olmadığını vurguladı ve istidayı reddetti.
Davacı istidanın -E.42A n.3(2)'ye uygun olarak yapıldığını ve İlk Mahkemenin hatalı bir yargıya vardığını ileri sürerek istinaf etti.
SONUÇ: Yargıtay bir Mahkeme emrinde yapılacak işlemlere değindi. Yargıtay önce E.42A(2)'ye uygun olarak Mahkeme emrinin karşı taraf tebliğ -edilmesi gerektiğini, buna rağmen emre uyulmaması halinde bir writ of attachment dosyalaması gerektiğini ve bundan sonra E.42A n.6 altında karşı tarafın mahkemeye celbedilerek emre niçin uymadığının izahının istenebileceğini belirtti.
Yargıtay, davacının E-.42A(3) altında bir writ of attachment için Mahkemeye müracaat yapmadığı ve dosyalanan istidanın E.42A hükümleri gözönünde tutulduğunda usül açısından hatalı olduğu kanısına vardı ve İlk Mahkeme kararını onayladı.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
1-- Yargıtay Hukuk 37/79.
H Ü K Ü M
Ülfet Emin, Başkan: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç
N. Ergin Salâhi verecektir.
N. Ergin Salâhi: Davacı müstenif, 11.5.1981 tarihinde Girne Kaza Mahemesinde dosyaladığı 193/81 sayılı davadaki istida ile- aleyhine istinaf edilenlerin 7.5.1981 tarihinde, Mahkemenin vermiş olduğu ara emrine riayet etmediklerinden dolayı hapsedilmelerini veya uygun görülecek bir hal çaresi verilmesi talebinde bulunmuştur. Müstenif istidasını Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü E.-48 n.2 ve E .42A. ile
9/76 sayılı Mahkemeler Yasasının 5O ve 52. maddelerine istinat ettirmiştir. İstida tek taraflı yapılmıştır. İlk Mahkeme bu istidanın müstedaaleyhlere tebliğ edilmesini emretmiş ve istida duruşma için 13.5.198I tarihine ertelenmiştir. -13.5.1981 tarihinde taraflar arasında anlaşma ihtimali doğduğundan tarafların müşterek müracaatı ile istida 14.5.1981 tarihine ertelenmiştir.
Müstedi istidasına ekli yemin varakasında özetle, davacı şirketin esas hissedarı ve direktörü olduğunu, Mahkemeni-n 7.5.1981 tarihinde meni müdahale emri vererek davalı müstedaaleyhlerin dava konusu Girne'de Kordon Boyu Caddesinde 54-56'daki iş yerine ve/veya dükkâna ve/veya herhangi bir kısmına müdahale etmemelerini emretmiştir. Bu emrin birer sureti 7.5.1981 ve 8.5.-1981 tarihleri arasında davalılara şahsen tebliğ edildiği halde müstedaaleyhlerin bu emre riayet etmediklerini, müdahaleyi durdutmak için emrin bir suretinin polise tebliğ edildiğini buna rağmen bu emre davalıların riayet etmediklerini ve Mahkeme emrine sa-ygısızlık ve itaatsizlik ettiklerinden hapsedilmelerini talep etmiştir.
İstidanın duruşması başladığı sırada müstedaaleyhlerin avukatı istidanın dayandırıldığı 9/76 sayılı Mahkemeler Yasasının 5O ve 52 maddeleri ile Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğünün 42A. -emrindeki şartların yerine getirilmediği nedeni ile istidanın ileri gidemeyeceğini ve iptal edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. Müstedi avukatı ise istidasının usulünde yapıldığını, Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü E.42A. ile 9/76 sayılı Mahkemeler Yasası-nın 50 ve 52. maddelerine istinad ettirildiğini ve bu maddelerin içeriğine uyulduğunu, keza müstedaaleyhlerin itiraz dosyalamadıkları nedeni ile de onların Mahkemede dinlenme hakkına sahip bulunmadıklarını ileri sürmüştür.
İlk Mahkeme müstedaaleyhlerin it-iraz dosyalamamalarına rağmen kanuni noktalar üzerinde ön itiraz yapabileceklerine karar vermiş ve yapılan ön itirazı incelemiştir. Neticede İlk Mahkeme davacı tarafından 7.5.1981 tarihinde yapılan bir müracaat üzerine müstedaaleyhlerin konu mala tecavüz e-tmemeleri hususunda geçiçi bir müdahale emri verdiğini, müstedaaleyhlerin bu emre uymamış olmaları halinde takip edilecek olan usulün E.42A. altında ilkin davacının Mahkemeye müracaat eöerek bir "writ of attachment" talep etmesi gerektiğini ve bunu da çift- taraflı bir istida ile yapılmış olabileceğini, böyle bir "writ of attachment" çıkarılması için davacı müracaat etmediği cihetle istidanın daha ileri gidemeyeceği kararına vararak istidayı iptal etmiştir.
İstinaf işbu karardan yapılmakta ve 9 istinaf sebe-bi içermektedir.
İstinafta tüm istinaf sebepleri birlikte ele alınmış olup sadece davacı tarafından yapılan istidanın E.42A. n.3(2)'ye uygun olarak yapıldığı ve Mahkemenin bu emri ve keza Yargıtay/Hukuk 37/79 sayılı içtihat kararını yanlış değerlendirip h-atalı bir yargıya vardığı üzesinde durulmuştur.
Esas itibarı ile istidanın dayandırıldığı E.42A l, 2, 3 ve 6. maddeleri aşağıda görüldüğü gibidir:
"42A. l. Where any order is issued by any Court directing any act to be done or prohibiting the doing of an-y act there shall be endorsed by the Registrar on the copy of it, to be served on the person required to obey it, a memorandum in the words or to be effect following:
'If you, the within-named A.B., neglect to obey this order, by the time therein limited,- you wil1 be liable to be arrested and to have your propetty sequestered.'
2. An office copy of order shall be served on the person to whom the order is directed. The service shall, unless otherwise directed by the Court or a Judge, be personal.
3.-(1) W-here such an order has been issued by any Court and the person directed to do or prohibited from doing an act (hereinafter referred to as 'the respondent') refuses or neglects to do or abstain from doing it, according to the directions of such order, the p-erson in whose favour such order has been given (hereinafter referred to as 'the applicant') may apply to the Court for a writ of attachment.
(2) Such an application shall be made by summons supported by afidavit and an office py thereof shall, unless oth-erwise directed by the Court or a Judge, be served on the respondent personally. But the Court or a Judge, if satisfied that the delay caused by proceeding in the aforesaid way would or might entail irreparable or serious mischief, may make an order ex par-te upon such terms as to costs or otherwise, and subject to such undertaking, if any, as the Court or Judge may think just; and any party affected by such order may move to set it aside.
4. ..........................
5. ..........................
6. I-f the respondent shall not establish sufficient excuse for not attending on the return day of the summons, ar if he attends anci does not show cause to tlıe satisfaction of the Court may order him to pay such fine, or to be committed to prison for such tim-e as the Court directs."
Bu emirde yapılacak işlemler şu şekilde özetlenebilir. İlkin Mahkemece verilen bir emir E.42A (2)'ye uygun olarak karşı tarafa
tebliğ edilmelidir. Böyle bir tebligat yapıldıktan sonra karşı tarafın bu emre uymaması halinde umumiye-tle çift taraflı veya nadiren bazı hallerde tek taratlı olarak E.42A (3)'e göre müstedi Mahkemeye biz "writ of attachment" için müracaat etmelidir. Bu müraeaat yapıldıktan sonra karşı taraf Mahkemeye celbedilip E.42A n.6 tahtında evvelce verilen Mahkeme em-rine ne sebeple uyulmadığının izahını yapabilir.
Yeterli izahat verememesi veya Mahkemeye gelmemesi halinde konuyu tezekkür eden Mahkeme duruma göre müstedaaleyhleri para cezasına veya hapislik cezasına çarptırabilir.
Görülüyor ki müstedi E.42A. (3) altı-nda bir "writ of attachment" için Mahkemeye müracaat etmek zorundadır ve müstedaaleyhlerin hapisliğini veya başka türlü cezalandırılmasını istemeden önce bu işlemi yapmış olması gerekir.
Olguların ve istidanın safahatına göz attığımızda "writ of attachmen-t" için Mahkemeye müracaat yapılmadığı gözükmektedir. Konuyu bu açıdan değerlerıdiren İlk mahkeme, eksik işlem yapıldığı nedeni ile müstedinin, Mahkeme emrine müstedaaleyhlerce yapıldığı iddia edilen riayetsizlikten ötürü dosyalanan hapislik istidasını usu-l açısından hatalı bularak iptal etmiştir.
Kanaatımızca Bidayet Mahkemesinin verdiği karar hatalı değildir. Hakikatte davacı E.42 A. altında yapılması gereken işlemleri tamamlamadan yani diğer bir deyişler "writ of' atatchment" için Mahkemeye müracaat etm-eden müstedaaleyhlerin hapsedilmesi talebinde bulunmuştur ki bu yöntem E.42A hükümleri göz önünde tutulduğunda eksik veya hatalı bir ilemdir. Bu nedenle istinaf reddolunur. Masraflarla ilgili herhangi bir emir verilmez.
(Ülfet Emin) (Şakir Sıdkı -İlkay) (N. Ergin Salâhi)
Başkan Yargıç Yargıç
17 Haziran I981
Full & Egal Universal Law Academy