- Yargıtay/Hukuk 25/76
(Dava. No. 128/75;Girne)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: M. Necati Münir Ertekün, Başkan, Ahmet İzzet ve Salih
S-. Dayıoğlu.
İstinaf eden: 1. Mahmut Nafiz, Karâoğlanoğlu.
2. Mehmet Sait Ahmet, Karaoğlanoğlu.
(Davalılar)
ile
Aleyhine istinaf edilen:Kıbrıs Türk Turizm İşletmeleri Ltd., Ş-irketi,
Girne.
(Davacı)
a r a s ı n d a
İstinaf edenler namına: M. Çağatay Ali.
Aleyhine istinaf edilen namına-: Mustafa Güryel.
Kira Borçları - Geçmiş kira borçlarının ödenmesi talebi - İşyeri ile
ilgili kira talebi.
Kıbrıs Türk Turizm İşletmeleri Ltd Şirketi - Şirketin kiralanan işyeri
üzerinde mülkiyet ve tasarruf hakkı olup olmaması32/75 sayılı
Yasa-ya göre şirketin kiralama hakkının varolması.
Fasıl 149, Svzleşme Yasası - Yasanın 21. maddesi - Tarafların
sözleşmenin esas teşkil eden bir olgusu hakkında yanılmış olması
halinde sözleşmenin geçersiz olması ve bir tarafın yanılmış
olmasının söz-leşmeninin geçerliliğini etkilememesi.
Sözleşmede hata veya yanılma - Sözleşmenin geçersiz olması için tek
tarafın değil her iki tarafın da yanılmış olması zorunluluğu.
8/69 sayılı Türk Cemaatına Mensup Olmayan Şahıslara Ait Gayri Menkul Mal (Tasarruf- Kayıt ve Takdir) Yasası - Yasaya dayanılarak yapılan
sözleşmelerde eksiklik varsa daha sonra yürürlüğe konan 32/75
sayılı Yasa tarafından giderilmiş addolunması ve 32/75 sayılı
Yasanın 20 Temmuz 1974 tarihine kadar geriye gidilerek
uygulanabil-mesi, dolayısıyle kiralayanın taşınmaz malı kiralamaya
hakkı olması.
Hukuk Usulü - Estoppel iddiasının dava lâyihasında açıkça yer almaması
Yeterli iddianın yapılmış olması halinde lâyihanın estoppel
iddiası içermediğinin söylenemeyeceği.
Estoppel -- Genel kanunlara aykırı bir hareketi destekleyici estoppel
iddiasının kabul edilemeyeceği.
Estoppel - Estoppel iddiasının dava lâyihalarında açıkça yer almaması
Bir müstecirin önce kabul ederek anlaşma yaptığı ve kira ödediği
mucirin hak ve sıfatını- inkâr edememesi ve etmekten
menedilmesi.
OLAY: Davacılar Davalı 1'e kiraladıkları ve Davalı 2'nin de kefili
bulunduğu binanın kirası ödenmediği için bu davayı açarak birikmiş
7 aylık kiranın ödenmesini talep ettiler.
Davalılar dosyaladıkl-arı müdafaa takririnde, sözkonusu
anlaşmanın hükümsüz olduğunu, çünkü Davacının konu binayı icar
etmeye hakkı bulunmadığını veya mülkiyet ve idare veya tasarruf
etmeye hakkı olmadığını iddia ettiler.
İlk Mahkeme Davacının talebinde haklı ol-duğu kanaatine vararak
Davacı lehine hüküm verdi. Davalılar sözleşmenin geçersiz olduğunu
bu nedenle İlk Mahkeme hükmünün hatalı olduğunu öne sürerek hükmü
istinaf ettiler.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, Davalının iddiasının sözleşmede hata yapıldığı
-iddiası olduğunu, bu nedenle sözleşmenin geçersiz kabul edilmesi
için tek tarafın değil her iki tarafın da sözleşmeye esas teşkil
eden bir olgu hakkında yanılmış olması gerektiğini belirtti.
Lâyihalarda ve İlk Mahkemeye yapılan beyanlarda her iki -tarafın da
yanıldığı iddiasının bulunmadığını dikkate alan Yüksek Mahkeme
sözleşmenin geçerli olduğu kanısına vardı. Estoppel iddiasının da
yerinde olduğunu ve bu hususta lâyihalarda "estoppel" sözcüğü
geçmemekle birlikte yeterli iddia olduğunu- kabul eden Yüksek
Mahkeme İlk Mahkeme hükmünü onaylayarak istinafı reddetti.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
Mustafa Şemi ile Özbek Celâl arasındaki 7/68 sayılı Hukuk
İstinaf.
Atıfta Bulunulan Bilimsel İçtihatlar:
1.Phipson On Evidence II.- Baskı para.2038, 2039.
2.Hill and Redman's Law of Landlord and Tenant, 12. Baskı sayfa.8
ve para 187 sayfa 288.
H Ü K Ü M
M.Necati Mûnir Ertekün, BaŞkan: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç AHmet izzet verecektir.
Ahmet İ-zzet: Davacı (aleyhine istinaf edilen) 21 Mart 1975 tarihinde davalı No.l'e Girne-Alsancak yolu üzerinde "Anomomylos
Bar" diye bilinen bir binayi 1.1.75 tarihinden itibaren, ancak aylık
icar bedelleri 1 Mart 1975 tarihinden itibaren geçerli olmak ve
peşin -ödenmek üzere, 1 Ocak 1985 tarihine kadar ayda 18OTL kira
ile icar etti. Dava,lı No.2, davalı No.l'in kefili olarak adi geçen
yazılı anlaşmayı imza etti. Davalılar (istinaf edenler) aylık kira-
ları ödemedikleri sebebiyle, davacı istinaf konusu davayi aç-arak
7 aylık kira olarak davalılardan 126OTL veya muadili K.L.35.- talep
etmiştir. Davalılar müdafaa olarak, adı geçen anlaşmanın hükümmsüz
olduğunu, çünkü tarafların dava konusu Bar'ı davacının davalılara
icar etmeğe hakkı olduğuna veya onun üzerinde mül-kiyet, idare
veya tasarruf hakkı mevcut olduğuna inandıklarını halbuki haki-
katta gerek davalıların gerekse davacının bu hususta yanıldıklarını
iddia etmişlerdir.
Davacı dosyaladığı cevapta bu iddiaları reddetmiş ve "kanuni
bakımdan davalıların mezk-ûr paragraftaki iddiaları öne süremeye-
ceklerini iddia etmiştir.
Davanın duruşmasında herhangi bir taraf şahadet ibraz etme-
miş yalnız olgular üzerinde mutabakat olduğunu Mahkemeye arz-
etmişlerdir.
Alt Mahkeme hükmünde davacl talebinde haklı- olduğu kararina
vararak davacı leyhine 126OTL için hüküm vermiştir. Davalılar bu
hükümden istinaf etmişlerdir.
Davalıların esas iddiasi Müdafaa Takririnde de belirtilen iddia-
dır ki buna göre her iki taraf da anlaşmayı yaparken yanılmışlar-
dır. D-avalılar davalarını veya istinaflarını Fasil 149, Akitler Kanu-
nunun 21. maddesine istinat ettirmişlerdir. Bu madde aynen söy-
ledir:
"21.(1) Where both the parties to an agreement are
under a mistake as to a matter of fact essential to t-he ag-
reement, the agreement is void.
An erroneous opinion as to the value of the thing which
forms the subject-matter of the agreement is not to be
deemed a mistake as to a matter of fact.
(2) A contract is not vo-idable because it was
caused by a mistake as to any law in force in Cyprus; but
a mistake as to a law not in force in Cyprus has the same
effect as a mistake of fact."
Bundan da, gbr-illecektir ki bu maddenin kapsamına girmek için yalniz bir tarafın değil, her iki tarafın da anlaşmaya esas
teşkil eden bir olgu hakkında yanılması gerekmektedir. Davadaki
lâyihalardan ve Alt Mahkemeye beyan olunanlardan her iki tarafın
da anlaşmaya esas- teşkil eden bir olgu hakkında yanıldıklarına dair
hiçbir belirti veya işaret yoktur. Bilâkis davacı bu anlaşmayı yap-
mağa hakkı olduğunu ta baştan iddia etmiştir. Bu sebeple her iki
tarafın da yanıldığı iddiasina dayanan istinaf sebepleri reddolunur.
-
İstinaf edenler aynı zamanda Alt Mahkemenin "estoppel" kai- desini bu davada uygulamakla hata ettiğini iddia etmişlerdir. Bida- yet Mahkemesi estoppel hakkında şunları söylemiştir:
"Davacıların mezkû-r emvali gayri menkuleyi icara verebilip
verebilmeme durumunda olup olmadığı haline gelince davacıların
avukatının bu nokta üzerinde belirttiklerinin doğruluğunu kabul
ediyorum: Yani icar mukavelenamesi imzalanmış, tasarrufu eline
geçir-miş, hatta kira olarak birşeyler ödemiş (çünkü 180TL.'nin
kiradan başka bir ödenek olduğu hususunda birşey söylenmediğine
göre, 180TL.'yı kira olarak ödenen tutar diye kabul ediyorum),
bir müstecir, mucirinin hak ve sıffatını (title) artık m-evzu
bahis edemez, veya etmekten durdurulur (estopped) (Bak: "Phipson
On Evience", II'nci baskı para 2038, 2039; Hill and Redman's Law
of Landlord and Tenant 12'inci baskı, sahife 8'de "Notes"
başlığı altında, paragraf "a" için yapılanl-ar ve sahife 288, para
187). Yukarıda söylediklerimin ışığında Emare I'i tarafları
bağlayıcı (hükümlü) bir mukavelename olarak kabul ederim."
Bu hususta Bak, Hukuk İstinaf 7/68.
İstinaf edenlerin avukatı "estoppel" doktrininin geçerli- sayılması için "estoppel"in dava lâyihalarında iddia olunması gerektiğini ileri sürmüştür. Yukarıda da söylediğimiz gibi, dosyalanan cevapta şöyle denmektedir:
"Müdafaa ve mukabil talebin 3. paragrafına atfen davacılar
davalıların iddialar-ını kesinlikle red ve inkâr eder ve kanuni
bakımdan davalıların mezkûr paragraftaki iddialarını öne
süremeyeceklerini serdeder."
Burada özel olarak "estoppel" sözcüğü kullanılmamakla beraber ,
kanaatımızca bu iddiayı kapsar mahiyettedir.
- Aynı zamanda istinaf edenlerin avukatı "estoppel" doktrininin genel kanunlara aykırı bir hareketi destekleyici nitelikte ileri sürülemeyeceğini iddia etmiştir. Kanaatımızca burada genel kanuna aykırı diye bir hareket mevzubahis değildir. Şunu da ilâve -etmek isteriz ki 8/69 sayılı yasaya dayanılarak yapılan anlaşmanın herhangi bir eksikliği varsa, daha sonra geçirilen 32/75 sayılı yasa tarafından kanaatımızca bu eksiklik giderilmiştir. 32/75 sayılı yasa makabline şamil olup, 20 Temmuz 1974 tarihinde geçe-rli diye addolunması gerekir. Buna göre, istinaf konusu anlaşma yapıldığı tarihte davacının istinaf konusu Bar'ı davalılara icar etmeğe hakkı vardı kanaatındayız.
Yukarıdaki sebeplerden dolayı istinaf reddolunur. İstinaf masraflarını istinaf edenleri-n ödemesi emrolunur.
(M.N. Münir Ertekün)(Ahmet İzzet)(Salih S. Dayıoğlu)
Başkan Yargıç Yargıç
23 Kasım, 1976.
446
Bar" diye bilinen bir binayı 1.1.75 tarihinden itibaren, ancak aylık icar bedelleri 1 Mart 1975 tarihinden -itibaren geçerli olmak ve peşin ödenmek üzere, 1 Ocak 1985 ta.rihine kadar ayda 180Tr. kira ile icar etti. Dava.lı No.2, davalı No.l'in kefili olarak adı geçen yazılı anlaşmayı imza etti. Davalılar (istinaf edenler) aylık kiraları ödemedikleri sebebiyle, d-avacı istinaf konusu davayı açarak 7 aylık kira olarak davalılardan 1260Tı, veya muadili K.L.3S.- talep etmiştir. Davalılar müdafaa. ola.ra.k, adıgeçen anlaşmanın hükümsüz olduğunu, çünkü tarafların dava konusu Bar'ı davacının davalılara icar etmeğe hakkı -olduğuna veya onun üzerinde mülkiyet, idare veya tasarruf hakkı mevcut olduğuna inandıklarını halbuki hakika.tta gerek davalıların gerekse davacının bu hususta yanıldıklarını iddia etmişlerdir.
Davacı dosyaladığı cevapta. bu iddiaları reddetmiş ve "kanuni -bakımdan davalıların mezkûr paragraftaki iddiaları öne süremeyeceklerini" iddia etmiştir.
Da.vanın duruşmasında herha.ngi bir ta.raf şahadet ibraz etmemiş yalnız olgular üzerinde mutabakat olduğunu Ma.hkemeye arzetmişlerdir.
Alt Mahkeme hükmünde da.vacı ta-lebinde haklı olduğu kararına vararak davacı leyhine 1260Tı. için hüküm vermiştir. Davalılar bu hükümden istinaf etmişlerdir.
Davalıların esas iddiası Müdafaa Takririnde de belirtilen iddiadır ki buna göre her iki taraf da anlaşmayı yapa.rken yanılmışlardı-r. Dava.lılar davalarını veya istinaflarını Fasıl 149, Akitler Kanunu'nun 21. maddesine istinat ettirmişlerdir. Bu madde aynen söyledi r:
"21.(1) Where both the parties to an agreement a.re under a mistake as to a matter of fact essential to the agreement-, the agreement is void.
An erroneous opinion as to the value of the thing which forms the subject-matter of the agreement is not to be deemed a. mistake as to a matter of fact.
(2) A contract is not voida.ble because it was caused by a mistake as to any -law in force in Cyprus; but a mistake as to a law not in force iıı Cyprus has the same - effect as a mista.ke of fact."
.
Bundan da. görülecektir ki bu maddenin kapsamına girmek için yalnız bir tara.fın değil, her iki tarafın da anlaşmaya esa.s teşkil eden- bir olgu hakkında ya.nılması gerekmektedir. Davadaki lâyihalardan ve Alt Mahkemeye beya.n olunanla.rdan her iki tarafın da anlaşma.ya esas teşkil eden bir olgu hakkında yanıldıklarına da.ir hiçbir belirti veya işaret yoktur. Bilâkis davacı bu anlaşmayı ya-pmağa ha.kkı olduğunu ta baştan iddia etmiştir. Bu sebeple her iki tara.fın da yanıldığı iddiasına dayanan istinaf sebepleri reddolunur.
445
Yargıtay/Hukuk 29/76 (Dava No.348/76; Lefkoşa)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin, Ahmet İzze-t ve Şakir Sıdkı İlkay.
İstinaf eden: Özker Yaşın, Lefkoşa.
ile
Aleyhine istinaf edilen: Kemal Atıf, Güzelyurt. arasında
İstinaf eden namına: Kıvanç M. Riza.
Aleyhine istinaf edilen namına: Vedat R. Derviş.
İşyeri işgali - Yabancılar (Rumlar) tarafında-n terkedilen taşınma.z malın işgali - İşgalcinin işyerinin kendisine tahsisli olduğu iddiası - İlk Mahkemenin işgalciye yapılan tahsisin daha üstün bir hak doğurduğu ve işgalcirün daha üstün bir hakka dayanarak tasarrufta bulunduğundan tahliye emri vermeme-si.
1974 İskı ve Rehabilitasyon Yönetmeliği - Yabancılar (Rumlar) tarafından terkedilen malların tahsisi - Yönetmelikten önce yapılan tahsisin geçerliliği - İdare hukuku prensiplerine göre yetkisiz kişilerin olağanüstü koşullarda yaptığı tasarrufların ba-zı hallerde geçerli sayılabilmesi.
1974 İskâın ve Rehabilitasyon Yönetmeliği - Yönetmelik altında kurulan İnceleme ve Dağıtım ile İskân ve İtiraz Komisyonla.rıFonksiyonları - Tahsisi yapmaya yetkili olanın İnceleme ve Dağıtım Komisyonu olup olmaması.
Huk-uk Usulü - Taşınmaz mala tecavüz davası - Bu davaların herkes aleyhine açılabilmesi - Tasarrufa daha çok hakkı olana karşı tecavüz davası açılamama.sı ve dava açılması halinde Davalının daha üstün bir hakkı olduğunu geçerli bir müdafaa olarak ileri sürebil-mesi.
İtiraz Komitesi - Ek IV, 3.10.1975 tarih ve 55 sayılı Resmi Gazetede yayınlanıp kurulmuş olmP.sı - İnceleme ve Da.ğıtım Komisyonunun tahsis kararları aleyhine yapılan itirazla.rı kesin karara bağlama yetkisine sahip olması - Komisyon kurulmadan Başk-a.nı tara.fından alınan kararın hükümsüz olması.
Tahsis Kararı - 1974 İskân ve Rehabilitasyon Yönetmeliğinden sonra Davacıya Kaza İdare Amirliği veya Güzelyurt Komutanlığınca yapılan tahsisin geçerliliği - İnceleme ve Dağıtım Komisyonunun bu tahsisi iptal- edip, işyerini Davalıya tahsis etme kararlarının geçerliliği.
447
Full & Egal Universal Law Academy