- Yargıtay/Hukuk 25/78
(Dava No. 480/78; Lefkoşa)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Ahmet İzzet, Salih S. Dayıoğlu, N.Ergin Salâhi.
İstinef eden: Arplast -Co. Ltd. Ortaköy, Lefkoşa.
(Davalı)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Devrimci Genel İş Sendikası, Lefkoşa.
(Davacı)
- a r a s ı n d a .
İstinsf eden: Kıvanç M. Kiza.
Aleyhine istinaf edilen namına: Aytekin Musa.
İş Uyuşmazlığı - İş uyuşmazlığı sonucu Davacı Sendikanın greve gitmesi
Grevde Davalı işverenin ve/veya müstahdemlerinin -hatalı
eylemlerinin menedilmesi için Mahkeme emri ve tazminat talep
edilmesi - Davacının ayrıca tek taraflı bir istida ile işyerine
asılan afişlerin Davalı veya müstahdemleri tarafından sökülmemesi
veya yırtılmaması için ara emri talep etmesi -- İlk Mahkemenin
istida mucibince geçici bir ara emri vermesi - Müstenif Davalının
Fasıl 6 Hukukk Muhakemeleri Usulü Yasasının 4. veya 9/76 sayılı
Mahkemelar Yasasının 41. maddesinin böyle bir emrin verilmesine
cevaz vermediği ve keza verilen em-rin Davalının taşınmaz malına
tecavüz etme yetkisi verme niteliğinde olduğu için de hatalı olduğu
iddiası - Yargıtayın meseledeki yemin varakasında ara emri verme
koşulları olan konunun ciddi olması ile haklı olduğuna ilişkin
belirti olduğu idd-iasının yer almadığı, keza emir verilmediği
takdirde Davacı sendikanın tamiri imkânsız kayıplara uğrayacağı
belirtilmekle beraber ne gibi kayıplara uğrayacağına dair
herhangi bir ayrıntı yer almadığı nedeniyle istinafın kabulüne ve
İlk Mahkemen-in verdiği geçicâ ara emrinin iptaline hükmetmesi.
Grev - Grevle ilgili İlk Mahkemece verilen geçici ara emrine karşı
Davalı işverenin (şirketin) istinafı - İlk Mahkemenin yırtılan veya
sökülen afişlerin yırtılmaması veya sökülmemesi için verdiği
- geçici ara emrine karşı istinaf - Ara emri verme koşulları yemin
varakasında belirtilmediğinden istinafı Yargıtayın kabul etmesi
ve ara emrinin iptaline hükmetmesi.
Ara Emri - Ara emri istidasına ekli yeminnamede ara emrin veril-
mesini hak-lı kılacak ayrıntıların bulunmaması.
OLAY: Davacı bir sendika Davalı ise bir limited şirkettir. İş
uyuşmazlığı üzerine Davacı sendika Davalı şirkete ait işyerinde
greve gitti. Davalı ve/veya müstahdemlerinin grev afişlerini
yırttığını veya söktü-ğünü iddia eden Davacı sendika prestiji ile
alay edildiğini öne sürerek tazminat talep eden bir dava açtı.
Davacı, ayrıca tek taraflı bir istida dosyalayarak işyerine
asılan afişlerin Davalı veya müstahdemlerince sökülmemesi veya
yırtılmamas-ı veya tekrar grev yerine asılması için ara emri talep
etti. Ancak İlk Mahkeme takipsizlikten ara emri istidasını iptal
etti.
Davacı daha sonra tekrar aynı mealde bir ara emri istidası
dosyaladı. İlk Mahkeme aynı gün talep edildiği şekilde b-ir emir
verdi ve emrin kesinleşip kesinleşmemesini kararlaştırmak üzere
istidayı 2 Mayıs 1978 tarihine erteledi.
Davalı bu emirden istinaf etti. Davalı istinafında istidaya ekli
yemin varakasındaki iddiaların ara emir verilmesini haklı kılac-ak
nitelikte olmadığını öne sürdü Davalı ayrıca Fasıl 6 Hukuk
Muhakemeleri Usulü Yasasının 4. maddesi veya 9/76 sayılı Mahkemeler
Yasasının 41. maddesinin böyle bir emrin verilmesine olanak
tanımadığını iddia etti.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, 9/76 -sayılı Mahkemeler Yasasının 41 (1)
maddesine göre geçici meni müdahale emri verilebilmesi için 3
koşulun yani (1) Karara bağlanması gereken hususun ciddi olması,
(2) Müstedinin iddialarında haklı olduğuna ilişkin belirtilerin
bulunması ve (3) e-mir verilmezse ileride telâfisi mümkün olmayacak
bir zararın doğacağı veya eski duruma dönüşün zor olacağı
koşullarının varolması gerektiğini belirtti. Tek taraflı
istidalarda genellikle şahadet çağrılmadığına ve Mahkemelerin
sadece yemin varak-alarında belirtilen gerçekler üzerinden karar
verdiğine değinen Yüksek Mahkeme, Davacı-Müstedinin dosyaladığı
yemin varakasında konunun ciddi ve haklı olduğuna dair herhangi bir
iddia bulunmadığı gibi emir verilmezse sendikanın tamiri imkansız
-kayıplara uğrayacağına ilişkin ayrıntı da yer almadığını belirtti
ve İlk Mahkemenin verdiği emri iptal etti.
Yüksek Mahkeme, Davacının Davalıya ait duvarlara afiş asmaya
hakkı olup olmadığı konusunda, bu konu davanın esasında
inceleneceği iç-in herhangi birşey söylememeyi tercih etti.
H Ü K Ü M
Ahmet İZZET:
Davacı 13/71 sayılı Sendikalar Yasası altında kayıtlı bir sendikadır. Davalı ise Şirketler Mukayyitliğinde kayıtlı bir Limited Şirkettir.
14 Ni-san 1978 tarihinde davacı Lefkoşa Kaza Mahkemesinde bir dava dosyalayarak davacı ile davalı arasında meydana gelen iş uyuşmazlığı üzerine davacı tarafından mezkûr tarihte uygulanan grevle ilgili afiş veya pankartları davalının veya müstahdemlerinin yırtmas-ından veya sökmesinden dolayı özel zarar ziyan; davalı ve/veya vekilleri tarafından grev hakkırıa yapılan müdahalelerin durdurulması, yırtılan pankart ve/veya afişlerin yerine yenilerinin asılmasına müsaade edilmesi ve davalının grev devam ettiği müddetçe -yasaların eınrettiği şekilde grev uygulanan iş yerinde işçi olmayanların çalıştırılmaması için bir emir; ve davalının ve/veya müstahdemlerinin davacı sendikanın prestiji ile alay ettiğinden genel tazminat talep etti.
Aynı gün davacı, tek taraflı (ex -parte) bir istida dosyalayarak iş yerinde taşınan veya asılan pankart veya afişlerin davalı veya müstahdemleri tarafından sökülmemesi veya yırtılmaması için veya afişlerin tekrar grev yerine asılmasına ve grev bitinceye kadar asılı kalmasına itiraz edemeye-ceklerine dair bir ara emri talep etti. Bu istida, kısa tutanaktan görüldüğüne göre, aynı günde saat 11.35'de takipsizlik nedeni ile Mahkeme tarafından iptal edildi.
Davacı bilâhare 19 Nisan 1978 tarihinde tekrar tek taraflı bir istida dosyalayarak a-ynı mealde bir ara emri talep etti. İstidaya ilişik yemin varakasında davalı ile meydana gelen bir iş uyuşmazlığı nedeni ile 23 Ocak 1978 tarihinde süresiz greve gidildiği belirtildikten sonra şöyle devam edildi.
"5. 10/4/1978 yılında pazartesi -günü grev yerinde asılı
bulunan 3 adet pankart ve/veya afiş ve aynı günün gecesi 8 adet
pankart ve/veya afiş Davalı/Müstedaaleyh ve/veya onun adına
hareket edenler ve/veya müstahdemleri tarafından yerlerinden
söküldü ve/veya yırtıldı ve-/veya tahrip edildi.
6. Yukarıda izah ettiğim sebeplerden dolayı ara emri
verilmemesi halinde sendikamız tamiri imkânsız kayıplara
uğrayacaktır."
Lefkoşa Kaza Mahkemesi Başkanı aynı gün talep edildiği şekilde, yani davalının iş -yerine asılan pankart veya afişlerin sökülmemesi veya yırtılmaması veya afişlerin tekrar grev yerine asılmasına itiraz edilmemesi hususunda bir emir verdi ve emrin kesinleşip kesinleşme- mesinin kararlaştırılması için istidayı 2 Mayıs 1978 tarihine erteled-i. Bu arada davalı bu emirden istinaf etti. İstinaf sebepleri özetle şöyledir:
(1) İstinaf konusu emir gerekçesizdir ve hukuki hiç bir mesnede istinat etmemektedir (2) İstinaf konusu emrin bilhassa tek taraflı bir istida ile verilmesine hiçbir gerek -yoktu ve Mahkeme bu emri vermekle hata etmiştir (3) İstinaf konusu emrin verilmesini talep eden istidaya ilişik yemin varakasında ileri sürülen iddialar, böyle bir emrin verilmesini haklı kılacak nitelikte değildir (4) Bölüm 6, madde 4 veya 9/76 sayılı Mah-kemeler Yasasının 41. maddesi, istinaf konusu emrin verilmesine cevaz vermez ve (5) Verilen emir davalının taşınmaz mallarına tecavüz etmek yetkisi verme niteliğindedir ve bu bakımdan hatalıdır.
İleri sürülen istinaf sebeplerinin bir çoğunda bir gerç-ek payı olmakla beraber, biz sadece 3. istinaf sebebini eleştirmeyi uygun gördük. Bu da yukarıda belirtildiği gibi, yemin varakasında emrin verilmesini haklı kılacak nitelikte hakikatlar bulunmadığı yönündedir.
9/76 sayılı Mahkemeler Yasasının 41. ma-ddesinin (1). fıkrası ,
adil ve uygun görüldüğü hallerde geçici, sürekli, men edici veya emredici bir men'i müdahale emrinin verilmesini öngörmektedir. Bu fıkranın şart bendi aynen şöyledir:
"Ancak, geçici men'i müdahale emrinin verilebilmesi i-çin,
karara bağlanması gereken konunun ciddi olması, davacının
iddiasında haklı olduğuna dair belirtilerin bulunması ve men'i
müdahale emri verilmezse ileride telâfisi mümkün olmayacak bir
zararın doğacağı veya eski duruma dönüşün çok z-orlaşacağı
hususlarında mahkemenin kanaat getirmesi gerekir."
41. maddenin (1). fıkrasının şart bendine göre, geçici men'i müdahale emrinin verilebilmesi için 3 esas koşulun yerine getirilmesi gerekir. Birincisi, karara bağlanması gereken konunu-n ciddi olması,
ikincisi, davacının iddiasında haklı olduğuna dair belirtilerin bulunması ve üçüncüsü, men'i müdahale emri verilmezse ileride telâfisi mümkün olmayacak bir zararın doğacağı veya eski duruma dönüşün çok zorlaşacağı. Bu hususlarda mahkemenin -tatmin olması gerekmektedir.
Tek taraflı ve ihbarlı istidalarda birçok defalar şahadet çağırılmaz ve bu gibi hallerde mahkemeler sadece yemin varakalarında belirtilen gerçekler üzerinden karar verirler. Bu istidada da böyle olmuştur. Dosyalanan yemin- varakasına baktığımızda, yemin varakasında konunun ciddi olduğuna dair hiçbir iddia yoktur. Davacının iddiasında haklı olduğuna dair de herhangi bir iddia yoktur. Bu safhada davacının, davalının duvarları üzerine afiş veya pankart asmaya hakkı olup olmadı-ğı hakkında kesin bir şey söylememeği uygun gördük, çünkü Talep Takririnden görüldüğüne göre bu husus davanın esas konusu olabilir. Bu bakımdan davayı şimdiden bizim karara bağlamamız doğru olmaz. Bu nedenle şimdi bu hususta yalnız davacının iddiasında hak-lı olduğuna dair hiçbir iddianın yemin varakasında bulunmadığını söylemekle yetineceğiz. Yemin varakasında, emir verilmediği takdirde Sendikanın tamiri imkânsız kayıplara uğrayacağı belirtilmekle beraber ne gibi kayıplara uğrayacağı hakkında da herhangi bi-r ayrıntı yoktur. Eski duruma dönüşün zor olacağına dair de yemin varakasında herhangi bir iddia yoktur. Buna ilâveten, Mahkemenin çok kısa olarak kaleme aldığı emirde, yukarıda belirttiğimiz hususlar üzerinde tatmin olup olmadığına dair de hiçbir kayıt yo-ktur.
Bu sebeplerden dolayı istinaf kabul olunur. Alt Mahkemenin verdiği men'i müdahale emri iptal edilir ve aleyhine istinaf edilenin istinaf masraflarını ödemesi emrolunur.
(Ahmet İzzet) (Salih S. Dayıoğlu) (Ergin Salâhi)
Y-argıç Yargıç Yargıç
25 Nisan, 1978
Full & Egal Universal Law Academy