-D. 1/2019 Yargıtay/Hukuk No: 25/2014 (Lefkoşa Dava No: 7974/2010)

YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti : Ahmet Kalkan, Bertan Özerdağ, Peri Hakkı

İstinaf eden : No.1- Cyprus Craft Co.Ltd. Lefkoşa.
No.2- Turgay Yeşi-lbaş, Girne.
(Davacılar)
İle

Aleyhine istinaf edilen : No.1- Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı
vasıtasıyla KKTC Başsavcılığı,
Lefkoşa.
- No.2- KKTC Başbakanlığı vasıtasıyla
KKTC Başsavcılığı, Lefkoşa.
No.3- Polis Genel Müdürlüğü
vasıtasıyla, KKTC Başsavcılığı,
- Lefkoşa.
No.4- Lefkoşa Polis Müdürlüğü vasıtasıyla
KKTC Başsavcılığı, Lefkoşa.
No.5- KKTC Başsavcılığı, Lefkoşa.
(Davalılar)

- A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına : Davacı No.1'i temsilen ve şahsen Turgay
Yeşilbaş
Aleyhine istinaf edilen namına : Savcı Meryem Beşoğlu hazır.

Lefkoşa Kaza Mahkemesi Başkanı Emine Dizdarlı'nın 7974/2010 sayılı davada,- 3.1.2014 tarihinde verdiği karara karşı Davacılar tarafından yapılan istinaftır.

------------------

H Ü K Ü M

Ahmet Kalkan : İstinaf Eden/Davacılar, Lefkoşa Kaza Mahkemesinin 3.1.2014 tarihinde davalarını reddeden hükmüne karş-ı bu istinafı dosyaladılar.

Davacılar, şahsen dosyaladıkları bu istinafta, bundan böyle yerine göre sadece Davacı No.1 veya Davacı No.2 veya gerektikçe Davacılar olarak anılacaktır.

Aleyhine İstinaf Edilen/Davalılar da aynı şekilde Davalı No.1,2,3,4,-5 veya Davalılar olarak anılacaktır.

Davacılar, 27.12.2010 tarihinde o zamanki avukatları vasıtasıyla Davalılar aleyhine, Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü E.2 n.1 altında bir dava dosyalayarak, Davacı No.2'nin 297/2004 No.lu ve diğer teminat şartları ger-eğince karşılıksız çek suçundan yurt dışına çıkışı men edilmiş olmasına rağmen, Davalıların ihmal ve kanunsuz fiilleri nedeniyle (6) yılı aşkın sürede aleyhlerine dava getirilmediğini ve/veya davalarının bitirilmediğini, bu sebeple Avrupa İnsan Hakları Söz-leşmesinin ihlal edildiğini ve Adil Yargılanma Hakkının ellerinden alındığını iddia ederek zarar-ziyan talep ettiler.

Davacılar, 16.9.2011 tarihinde dosyaladıkları Tafsilatlı Talep Takririnde, karşılıksız çıkan çekler ve çeklerin neden karşılıksız çıktı-kları ile ilgili bilgi verdikten ve 2004 yılında polis tarafından aleyhlerine tanzim edilen CTK numaralarını ve teminat emirlerini belirttikten sonra, aleyhlerine ikame edilen davaların 11.11.2010 tarihinde tamamen sonuçlandığını iddia ederek, Davalıların -kanunsuz fiil ve ihmallerinin tafsilatını vermek suretiyle Talep Takririnin 12,13 ve 14. paragraflarında belirttikleri özel ve genel zarar-ziyan miktarlarının ödenmesi için hüküm talep ettiler.

Davalılar, 18.11.2011 tarihinde, KKTC Başsavcılığı vasıtas-ıyla Müdafaa Takriri dosyaladılar. Müdafaa Takririnde özetle: Dava sebebi bulunmadığı belirtildikten ve zaman aşımı ön itirazında bulunulduktan sonra Davacıların iddiaları teker teker reddedilerek, işlenen suçlar, teminat emirleri ve açılan davaların netic-eleri hakkında olgular sıralandı. Davalılar, kendilerinin kusurlarından kaynaklanan bir gecikme olmadığını, talep edilen zarar-ziyanın haksız ve mesnetsiz olduğunu ileri sürerek, davanın ret ve iptalini talep ettiler.

Davacılar, Müdafaa Takririne aynı -şekilde uzun bir cevap vererek Davalıların iddialarını reddettiler ve davalarındaki iddiaları yinelediler.

İSTİNAF İLE İLGİLİ OLGULAR:

Alt Mahkeme, huzurundaki şahadet ve emareleri tetkik edip değerlendirdikten sonra olguları özetle şöyle tespit etti-:

Davacı No.1, KKTC Şirketler Mukayyitliği nezdinde kayıtlı, KKTC Bakanlar Kurulu kararıyla kurulan yabancı sermayeli tüzel kişiliği haiz limited bir şirkettir.

Davacı No.2 gerçek kişi olup, Davalı No.1'in hissedarı ve direktörüdür.

Davacı No.2, k-eşide edilen,

6 adet karşılıksız çek ile ilgili, 16.8.2004 tarihinde, 297/2004 sayılı teminat emri (Emare No.57),
14 adet karşılıksız çek ile ilgili, 3.12.2004 tarihinde, 471/2004 sayılı teminat emri (Emare No.58),
2 adet karşılıksız çek ile ilgili 29-.11.2006 tarihinde, 506/2006 sayılı teminat emri (Emare No.59) ile,
Lefkoşa Kaza Mahkemesinde teminata bağlandı.

Konu teminat emirleriyle, 29/1989 sayılı Yasayla tadil edilen Fasıl 262 Poliçeler Yasası ve Fasıl 155 Ceza Muhakemeleri Usulü Yasası'nın i-lgili maddeleri altında başlatılan cezai soruşturma kapsamında Davacı No.2'nin KKTC'den çıkışı men edildi.

Davalı No.5 Başsavcılık 297/2004 sayılı teminat emri kapsamında, Davacılar aleyhine (Emare No.38) 581/2005, (Emare No.37) 582/2005, (Emare No.36) -583/2005 sayılı ceza davalarını dosyaladı. Davalar 22.2.2005 tarihinde dosyalandı ve her üç dava da 28.3.2005 tarihine tayin edildi.

581/2005 sayılı dava Lefkoşa C/1073/2004, 582/2005 sayılı dava Lefkoşa C/1074/2004 ve 583/2005 sayılı dava Lefkoşa C/107-5/2004 sayılı cürüm dosyaları altında getirildi.

581/2005 sayılı dava, Sanık ve Avukatının talebiyle 22.4.2005, 20.5.2005, 15.7.2005, 10.8.2005, 19.9.2005 ve 1.11.2005 tarihlerinde, Davacılardan gelen talep doğrultusunda, çeklerin ödeneceği gerekçesiyl-e ertelendi. 5.12.2005 tarihinde, Davacılar, çek bedellerini ödedikleri müdafaasıyla aleyhlerindeki davayı kabul ettiler ve para cezasına çarptırıldılar.

582/2005 sayılı davada da aynı süreç izlendikten sonra, dava 5.12.2005 tarihinde aynı şekilde netic-elendirildi.

583/2005 sayılı dava, Sanık No.2'nin hazır olduğu duruşmada, Avukatının talebiyle, 27.5.2005 tarihine kadar aynı gerekçelerle tehir edildi ve bu tarihte Davacılar aleyhlerindeki davayı kabul ettiler. Çek bedeli ödendiğinden Davacılara para -cezası verildi.

C/1071/2004 ve C/1072/2004 sayılı dosyalar, şikayetçinin bir avukat olması nedeniyle, Davalı No.5 Başsavcılığın Emare No.69 Mütalaası sonucunda "daha ileri götürülmedi" olarak tasnif edilmeleri nedeniyle işlem görmedi. Davaların görüşülm-esinin talep edildiği bir dilekçe ilk kez 21.7.2010 tarihinde yapıldı.

297/2004 sayılı teminat emri altında bulunan Lefkoşa C/1071/2004 ve C/1072/2004 sayılı cürüm dosyalarına bağlı (Emare No.40) 8275/2010 sayılı dava ile (Emare No.41) 8276/2010 sayılı -dava 28.7.2010 tarihinde dosyalandılar. Konu davalar dosyalandıktan sonra, 15.9.2010, 22.10.2010 ve 5.11.2010, 10.11.2010 tarihlerine ertelendiler ve 11.11.2010 tarihinde ise neticelendirildiler.

Teminat No.471/2004 kapsamında Lefkoşa CTK C/1947/2006, 1-948/2006,1949/2006,1950/2006,1951/2006,1952/2006,1953/2006, 1954/2006,1955/2006 ve 1956/2006 cürüm dosyaları gereğince 7636/2006,7637/2006,7638/2006,7639/2006,7640/2006,7641/2006,
7642/2006,7643/2006,7644/2006,7645/2006 sayılı davaların tümü 15.12.2006 tar-ihinde dosyalanırken, duruşma için 17.1.2007 tarihine tayin edildiler. 17.1.2007 tarihindeki duruşmada hazır olan Sanık No.2 çekleri ödeme gayreti içinde olduğu gerekçesiyle tehir talep etti. Dava sırasıyla 19.1.2007, 29.1.2007, 8.2.2007 tarihlerine ertele-ndi.

8.2.2007 tarihinde Davacı No.2, 7636/2006 sayılı davayı kabul ederken, yukarıda belirtilen davalardan 7637,7638 ve 7643/2006 sayılı olanların dışındaki davalar ceza maksatları bakımından nazarı dikkate alındı. Diğer davalarda, çek bedellerinin şika-yetçi kişilere ödenmesine olanak tanınması için tehir talep edildi. Muhtelif tehirlerden sonra, konu davalar da 6.3.2007 tarihinde neticelendi.

29.11.2006 tarih ve 506/2006 sayılı teminat kapsamında, Davacılar aleyhine dosyalanan 4330/2008,6580/2009 ve -8277/2010 sayılı ceza davaları ikame edildi.

4330/2008 sayılı dava, 24.4.2008 tarihinde dosyalandı ve duruşma için 9.6.2008 tarihine tayin edildi. Dava Sanıklara tebliğ olmadığından, 27/6/2008, 31/8/2008 ve 8/9/2008 tarihlerine ertelendi. 8.9.2008 tari-hinde davaya takipsizlik dosyalandı ve Davacı No.2, 4.11.2008 tarihinde aranan şahıs ilan edildi.

6580/2009 sayılı ceza davası tebliğ için 28.5.2009 tarihinde dosyalandı. Dava tebliğ için Alt Mahkemenin saptadığı tarihlere tehir edildikten sonra, 30.12.-2009 tarihinde tebliğ gerçekleşmediğinden takipsizlik dosyalandı. Davacı No.2, 14.4.2010 tarihinde aranan şahıs ilan edildi.

Daha sonra, 28.7.2010 tarihinde, 8277/2010 sayılı dava dosyalandı. Dava tebliğ için muhtelif tarihlere tehir edildikten sonra, 2-2.10.2010 tarihinde, Sanık No.2'nin hazır olduğu duruşmada, Sanık No.2'nin talebiyle 5.11.2010 ve 10.11.2010 tarihlerine tehir edildi. 11.11.2010 tarihinde Davacı No.2'nin kabulü ile dava neticelendi.

Alt Mahkemeye göre, Davacılar aleyhlerine ikame edil-en ceza davalarına konu çek bedellerini iddia ettikleri gibi 3 ay içerisinde ödemediler. 297/2004 sayılı teminat emrine bağlı açılan davalar 3 ay ile 16 ay arasında, 471/2004 sayılı teminat kapsamına giren davalar, 3 yıl 2 ay sonra, 506/2006 sayılı teminat- kapsamında açılan davalar ise 4 yıl sonra ödendi ve neticelendi.

Alt Mahkemenin inandığı şahadete göre, Davacı No.2, 2007-2009 yılları arasında Ozanköy adresinde değil, Karpaz'daki Cyprus Pearl Tatil Köyünde ikamet etti.

Davacı No.2, Emare No.21'de b-elirtilen herhangi bir belgeyi şahsen düzenleyip teslim almadı.

Keza Davacı No.2, iddia ettiği gibi, sadece belli bir telefon numarası kullanmadı. Davaya konu zamanlarda Davacı No.2'nin telefonundan ayrı iki telefon numarası kullandığı ispat edildi.

-Davacı No.2 tarafından 8.4.2008 tarihinde GKK'ya hitaben yazılan Emare No.12 Yazıda, teminat emirlerinin kaldırılmasına yönelik herhangi bir talebi yoktur.

Aynı şekilde GKK'ya hitaben yazılmış 25.4.2008 tarihli yazı, tefecilik yaptıklarını iddia ettiği -iki kişiyi şikayetten ibaret olup, bu yazıda da teminat emirlerinin kaldırılmasını talep eden içerik mevzu bahis değildir.

Davacı No.2 tarafından KKTC Polis Müdürlüğüne yazılan 19.6.2009 tarihli (Emare No.18), 20.8.2009 tarihli (Emare No.19) ve 10.8.200-9 tarihli (Emare No.20) dilekçelerde, teminat emirlerinin haksız devam ettiğini belirten yakınması bulunmamaktadır.

Davacı No.2'nin 297/2004 sayılı teminat emrinin kaldırılmasına yönelik ilk yazısı KKTC Başsavcılığına muhatap 13.7.2010 tarihli Emare No-.17 Yazıdır.

Davalı No.5, 28.7.2010 tarihinde cevap yazarak, yurt dışına çıkış yasağının her zaman kaldırılabileceğini bildirdi.

Davacı No.2, bu yazının akabinde teminat emrinin kaldırılması için Avukatı Tekin Söylemez vasıtasıyla başvuruda bulundu. -

Avukat Tekin Söylemez, Davacı No.2'nin başka teminat emirleri olduğunu öğrenmesi üzerine, Davacı No.2'ye, mahkemeye başvurulması gerektiğini söyledi.

Davacı No.2'nin 14.7.2010 tarihine kadar teminat değişikliği için mahkemeye müracaatı yoktur. Keza, -8277/2010 sayılı davadaki ibraz edilen Emare No.1 Beyannameye göre, Müşteki çekle ilgili şikayetini 17.9.2010 tarihinde geri çekmiştir.

Davacı No.2'nin haksız ve kanunsuz olduğu gerekçesiyle teminat emirlerinin kaldırılmasına yönelik herhangi bir müracaa-tı da yoktur.

Teminata bağlanan Davacı No.2 adresini değiştirdiğini polise hiçbir zaman bildirmedi.

Teminat emirlerini kaldıracak yegane makam mahkeme olduğundan, Davacı No.2'nin teminat emrinin kaldırılmasına yönelik müracaatı yokluğunda, Davalılara- kusur veya ihmal atfedilmez.

Davacılar Tanığı No.11 Muzaffer Aydın'ın şahadeti, varsayıma dayandığı, Emare No.73 olarak sunulan raporu yetkisini aşarak hazırladığı ve bilirkişi sıfatı olmadığı cihetle değerlendirmeye alınmadı.

Davacı No.1 Şirketin %-50 hissesi Hakan Karagözlü ve Tahsin Karagözlü'ye ait olduğundan ve bu kişilerin Davacı No.2'yi yetkilendirdiklerine ilişkin belge sunulmadığından, Davalı No.1'in taleplerinin reddedilmesi gerekir.

Davacı No.2, sağlığında olumsuz değişiklikler olduğu, p-sikolojisinin bozulduğu veya annesinin cenazesine gidemediği iddialarını ispatlayamadı.

Alt Mahkeme, 15.5.2012 tarihinde başlattığı duruşmayı, toplamda 19 tanık dinleyerek, 1.7.2013 tarihinde tamamladı. 3.1.2014 tarihinde vermiş olduğu kararında Davacı-ların, Davalılara isnat ettiği ihmal ve kusur iddialarını ve zarar-ziyan taleplerini reddederek, Davacıların davalarını ret ve iptal etti.

İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davacı No.2'nin şahsen dosyaladığı istinaf ihbarnamesinde (21) istinaf sebebi bulunmaktadır.-

Uzun ve hitap formatında kaleme alınan istinaf sebeplerini tek ana başlık altında incelemeyi uygun gördük. Buna göre:

Muhterem Alt Mahkeme, Davacıların davasını reddetmek ve lehlerine hüküm vermemekle hata etti.

TARAFLARIN İDDİA VE ARGÜMANLARI:

-Davacı No.2 hitabında sair hususlar yanında, özetle: Teminat ile yurt dışına çıkış yasağının 6 yıldan fazla sürdürülerek cezaya dönüştürüldüğünü, kanunsuz mahkumiyet cezaları verildiğini, Alt Mahkemenin adil ve tarafsız davranmadığını, duruşmalarda Savcını-n Davacı Tanıklarını tehdit ettiğini, Alt Mahkemenin tanıkları hatalı değerlendirdiğini, 2008 yılında teminat değişikliği için başvurduğunu ancak reddedildiğini, teminat için başvurmadığı yönündeki bulgunun hatalı olduğunu, Davalı Tanıklarının güvenilir şa-hadet vermediğini, Davacı No.1'in keşide ettiği çeklerle ilgili olarak Davacı No.2'nin Fasıl 262'ye dayandırılarak teminata bağlanmasının hata olduğunu, soruşturmaların en kısa sürede davaya dönüştürülerek mahkemeye gönderilmesinin yasal zorunluluk olduğun-u, özgürlüğü elinden alındığı için Türkiye'deki işlerine gidemediğini, ciddi zarara uğradığını, Davacıların Uzman Tanığı ile ilgili değerlendirmenin hatalı olduğunu, mevcut şahadet ile belirlenen olguların davasını ispata yeterli olduğunu ve davanın redded-ilmesinin hata olduğunu ileri sürdü ve istinafının kabulünü talep etti.

Davalıları temsilen Başsavcılık hitabında özetle: Alt Mahkemenin kararında hata olmadığını, istinaf ihbarnamesinin Alt Mahkemede iddia edilmeyen hususları içerdiği ve yeniden hitap -niteliğinde olduğunu, hiçbir safhada teminat emirlerine itiraz edilmediğini, davaların, Sanıkların ödeme yapacakları söylemlerine yönelik tehir talepleriyle tehir edildiğini, Davacıların bu safhada kanunsuz teminat iddiasında bulunamayacağını, Alt Mahkemen-in tüm olgular ve davalara teker teker değindiğini, bulgularında hata olmadığını, kusur, ihmal veya zarar-ziyan ispat edilmediğinden davanın reddinin doğru olduğunu ileri sürerek, istinafın reddini talep etti.

İNCELEME:

İstinaf sebepleri, tarafların i-ddia ve argümanları, dosyadaki şahadet ve emareler incelenip değerlendirildi.

Muhterem Alt Mahkeme, Davacıların davasını reddetmek ve lehlerine hüküm vermemekle hata etti.

Davacıların istinaf sebeplerini tek ana başlık altında incelerken, istinaf seb-eplerinin konu dağılımını dikkate alarak (3) alt başlık altında tasniflerini uygun bulduk.
Buna göre:

Alt Mahkemenin olgular ve Davalıların ihmallerine ilişkin tespitleri(1-9).
Adil Yargılama Hakkının ihlal edilmesiyle ilgili iddialar(10,11,12).
Zarar--ziyan talepleri(13-21).

Davacı No.2, Davacı No.1 Şirketin yetkilisi ve Davacı No.2 olarak şahsen bu istinafı dosyalamıştır.

Davacı No.2'nin avukat olmaması istinaf ihbarnamesinin hazırlanmasında kendisine bir ayrıcalık yaratmaz. İstinaf sebepleri, H-ukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü E.35 n.4'e uygun bir şekilde, gerekçeleriyle yazılması gerekmektedir.

İstinaf müessesesi, alt mahkeme tarafından yapıldığı iddia edilen hataların giderilmesini amaçlamakta, taraflara yeniden yargılama yolu açmamaktadır. Do-layısıyla, alt mahkemede ihtilaf konusu yapılmayan hususlara istinaf aşamasında değinilemeyeceği gibi, taraflar, alt mahkeme huzurundaki layiha, sunulan şahadet ve emareler ile bağlıdır. İstinaf sebepleri arasında bu niteliğe uymayan iddiaları değerlendirm-eyeceğimizi belirttikten