-D.17/83 Yargıtay/Hukuk 26/83
(Dava No. 59/81; Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay,Başkan, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay.
İstinaf eden: Ali Hüseyin, -Lefkoşa
(Davalı)
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: Osman Cemal Veli, Cihangir
(Davacı)
- A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Kıvanç M. Riza tarafından Mustafa Bülent Asena.
Aleyhine istinaf edilen namına: Hasan Sözmener.
Tahliye emrinin icrasının durdurulması - İlk Mahkemenin tahliye emri verip icrasını 1 -yıl süreyle durdurması - Davacının, konu eve Davalının inşaat yapması halinde, evin tahliye tarihinde tahliye süresinin azami 2 ay daha uzatılmasına riza göstereceğine ilişkin beyanname imzalaması - Tahliye süresinin (1 yıl) bitiminde Davalının sürenin uza-tılması için istida dosyalaması - İlk Mahkemenin tahliye emrini1 yıldan fazla durdurmaya yetkisi olmadığını ve mal sahibinin tanıdığı lütuf süresinin de bittiğini belirterek istidayı reddetmesi.
Tefsir - Genel ve özel kuralın hangisinn uygulanacağı tartı-şması - Tahliye, hüküm veya emrin icrasının durdurulma işlemlerine 9/76 sayılı Mahkemeler Yasasının 55. madde değil, 17/81 sayılı Kira Denetim Yasasının 7(2) maddesindeki özel kurallar uygulanır - Mahkemenin tahliye hüküm veya emrinin bir yıla kadar durdu-rma yetkisi vardır ve bundan fazla bir süre için durdurma yetkisi yoktur.
Masraf emri - Masraf emrinin Mahkemelerin takdir yetkilerine kalan bir husus olması ve bunun adil olarak kullanılması zorunluluğu.
OLAY: İlk Mahkeme bir tahliye davasında tahliye em-ri verdi ve emrin icrasını 1 yıl süreyle durdurdu. Malsahibi-Davacı dava konusu eve Davalının inşaat yapması ve inşaatın tamamlanmamış olması halinde tahliye süresini azami 2 ay daha uzatılmasına itirazı olmayacağına ilişkin bir beyanname imzaladı. davalı -2 aylık lütuf süresi de bittikten sonra sürenin uzatılması için istida dosyaladı. İlk Mahkeme 1 yıldan fazla emrin durdurulmasına emir vermeğe yetkili olmadığını, 1 yıllık sürenin ve 2 aylık lütuf süresinin de geçtiğini belirterek istidayı reddetti.
Dav-alı 17/81 sayılı Kira Denetim Yasasının 7(2) maddesine rağmen, 9/76 sayılı Yasanın 55. maddesi ile E.40 n.11'in Mahkemelere uygun hallerde emrin icrasını 1 yıldan daha fazla durdurma yetkisi verdiğini ve İlk Mahkemenin tefsir kurallarını hatalı uyguladığın-ı ve aleyhine masraf emri vermekle hata ettiğini ileri sürdü ve istinaf etti.
SONUÇ: Yargıtay 9/76 sayılı Yasanın 55. maddesinin Mahkemelere verdiği yetkinin genel olduğunu, 17/81 sayılı Yasanın 7(2) maddesinin verdiği yetkinin ise tahliye emrinin icrasın-ın durdurulmasına ilişkin olduğunu ve bu durumda tefsir kuralalrına göre aynı konuya şamil hem genel hem de özel kurallar mevcutsa özel kuralların uygulanacağını yani Kira Denetim Yasasının 7(2) maddesineki özel kuralların uygulanacağını belirtti. Yargıtay- ayrıca tahliye emrinin veya bir hükmün veya emrin Mahkemelerin durdurmaya yetkili olmadığını belirtti ve istinafı reddetti.
Masraf emrinin Mahkemelerin adli olarak kullanılmaları gerektiğini vurgulayan Yargıtay, bu konuta Mahkemelerin takdir yetkisi ol-duğunu belirtti.
H Ü K Ü M
Şakir Sıdkı İlkay, Başkan: İstinaf eden davalı-müstedi Sivil Havacılık'ta çalışmakta ve evli olup bir oğlu vardır. Müstenifin oğlu evli olup halen müsteniften ayrı olarak Lefkoşa'da ikamet etmektedir.
Aleyhine istinaf edil-en davacı-müstedaaleyh Lefkoşa Belediyesinin bir mütahdemi olup halen Cihangir'de oturmakta ve Lefkoşa'da 22 Isparta Sokak'taki konu evin sahibi bulunmaktadır.
Lefkoşa Kaza Mahkemesi, 8.2.1982 tarihinde, konu evin davalı-müstedi tarafından tahliye edilip- davacı-müstedaaleyhe teslim edilmesi için hüküm ve emir verdi ve emrin icrasını 1 yıl süre ile durdurdu.
Tahliye emrinin verildiği gün davacı-müstedaaleyh bir beyanname imzalayarak verilen tahliye emri uyarınca evin tahliye edileceği tarihte davalının i-nşaat yapması ve inşaatın tamamlanmamış olamsı halinde tahliye süresinin azami 2 ay daha uzatılmasına itirazı olmayacağını belirtti.
Davalı, 20.2.1983 tarihinde, Kaza Mahkemesine yaptığı iki taraflı bir istida ile verilen tahliye emrinin icrasının 6 aylı-k bir süre için durdurulmasını istedi. karşı taraf istida uyarınca sürenin uzatılmasına itirazda bulundu. istidayı dinleyen Lefkoşa Kaza Mahkemesi verilen tahliyer emrinin icrasını 1 yıldan fazla durdurmaya yetkisi olmadığını, bu süre için ise emrin durdur-ulmuş olduğunu ve bu sürenin geçtiğini ve mal sahibinin tanıdığı 2 aylık lütuf süresinin de geçtiğini belirterek istidayı reddetti. İstinaf Kaza Mahkemesinin bu kararından yapılmıştır.
İstinaf ihbarnamesinde yer alan 2 sebep şöyledir:
"1. Muhterem Biday-et Mahkemesi 17/81 sayılı Yasanın 7(2)'nci maddesi, 9/76 sayılı Yasanın 55'inci maddesi ve Hukuk Usulü Tüzüğünün E.40 n.11'i tefsir ederken ve/veya uygularken hataya düşmüştür; şöyle ki Muhterem Bidayet Mahkemesinim bu davada verilen tahliye emrinin icrası-nın toplam 12 ay ve/veya 1 yıldan fazla bir müddet için durdurma yetkisi olmadığı hususunda yapmış olduğu tefsir ve/veya varmış olduğu netice hatalıdır, çünkü 17/81 sayılı Yasanın 7(2)'nci maddsine rağmen, 9/76 sayılı Yasanın 55'inci maddesi ile E.40 n.11,- uygun hallerde bu davada verilen tahliye emrinin ve/veya herhangi bir tahliye emrinin icrasını toplam 12 aydan ve/veya 1 yıldan fazla bir müddetle durdurma yetkisini Mahkemelere vermektedir.
2. Muhterem Mahkeme gerçeklerle ilgili olarak yapmış olduğu bu-lgular muvacehesinde istidada talep edilen emri vermemekle ve/veya istida masraflarını Müstediye yüklemekle hata etmiştir."
İlkin 1. sebebi inceleyelim. Hukuk usulü Tüzüğü E.40 n.11 mahkemeye, belirli ahvalde, bir hüküm veya emrin icrasını durdurma yetki-si tanımaktadır. 9/76 sayılı Mahkemeler Yasasının 55. maddesi de bir hükmün icrasını uygn ve makul bir süre için ve öngördüğü koşullara bağlı olarak erteleme yetkisini mahkemeye vermektedir. Gerek sözü edilen nizam gerekse 9/76 sayılı Yasanın 55. maddesi u-yarınca mahkemeye verilen yetki herhangi belli bir konu veya meselede mahkemeye verilmiş yetki olmayıp geneldir.
17/81 sayılı Kira (Denetim) Yasasının 7(2) maddesi ise şöyledir:
"(2) Mahkeme bu madde uyarınca hüküm veya emir verirken kiracının, kira bak-iyeleri hariç olmak üzere, yasal olarak borçlu olduğu veya olacağı herhnagi bir meblağı ödemesi koşuluyla makul göreceği şartlara bağlı olarak tahliyeyi bir yıla kadar durdurabilir, erteleyebilir veya tasarrufun elde edilmesi tarihini tehir edebilir."
Gö-rülebileceği gibi bu madde tahliyenin icrasının ne kadar süre durduru- labileceğini veya tasarrufun elde edilmesinin ne kadar süre ertelenebileceğini özel olarak düzenlenmektedir. Maddeye göre bu süre bir yılı aşamaz.
Tefsir prensiplerine göre aynı konuy-a şamil hem genel hem de özel kurallar mevcut olduğunda konuya özel kurallar uygulanır. Nitekim Yargıtay/Hukuk 11/76 s.3'de şöyle denmiştir:
"14/1960 sayılı Kanunun, Mahkemelerin yetkilerinni genel oalrak sapta- makta olduğu cihetle, başka bir yasa ile Ma-hkemelere özel surette yetki verilmediği hallerde uygulanması gerekir."
Dryden v. Overseers of Putney (1876), 1 Ex. D.223 at p.232'de de Quain, J. şöyle demiştir:
"It may be laid down as a rule for the construction of statutes, that where a special prov-ision and a general provision are inserted which cover the same subject-matter, a case falling within the words of the special provision must be governed thereby, and not by the terms of the general provision."
Taylor v. Corporation of Oldham (1876), 4 C-h. D. 395 at p.410'da da Jessel, M.R. şöyle demiştir:
"ı consider it to be the established rule, that hen you find general prov-isions of this sort, either in the same Act or other Acts, they are not to control or repeal the special provisions, which are considered to provide for the particular property."
Yukarıda söylenenlerden anlaşılacağı gibi tahliye hüküm ve emrinin icrasını-n durdurulma işlemlerine Hukuk Usulü Tüzüğü E.40 n.11'deki veya 9/76 sayılı Yasanın 55. maddesindeki genel kurallar değil de 17/81 sayılı Kira (Denetim) Yasasının 7(2) maddesindeki özel kuralların uygulanması gerekir. Bu böyle olduğuna göre de mahkemenin b-ir tahliye hüküm veya emrini bir yıla kadar durdurma yetkisi vardır, bundan fazla bir süre için durdurma yetkisi yoktur ve Kaa Mahkemesi bu hususta hataya düşmüş seğildir.
Şimdi de 2. istinaf sebebini ele alalım. herhnagi bir meselede masraflar hususunda- karar vermek o meseleyi dinleyen mahkemenin takdirine kalan bir husustur. Bu takdir yetkisinin adli olarak kullanılması gerekir. İlk mahkeme takdir yetkisini adli olarak kullanıp masraflar hakkında bir karar verirse bir istinaf mahkemesi bu karara genelli-kle müdahale etmez. Bu meselede Kaza Mahkemesi takdir hakkını kullanarak yaptığı istidada başarılı olmayan müstenif-davalı aleyhine masraf emri vermiştir. İlk Mahkemenin bu hususta kullanmış odluğu takdir yetkisine müdahale etmemiz için geçerli bir sebep m-evcut olduğuna ikna edilmedik.
Sonuç olarak istinaf reddolunur.
İstinaf masrafları istinaf eden tarafından ödenecektir.
(Şakir Sıdkı İlkay) (Niyazi F. Korkut) (Aziz Altay)
Başkan - Yargıç Yargıç
20 Mayıs 1983
5
Full & Egal Universal Law Academy