-D.42/89 Yargıtay/Hukuk 26/89
(Kira/İstida No: 7/88; Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, Niyazi F. Korkut, Celâl Karabacak.
İstinaf eden: 1. Vasfiy-e Ahmet, Lefkoşa.
2. Ayten Mustafa, Lefkoşa.
(Müstedaaleyhler)
ile
Aleyhine istinaf edeilen: Dr. Şemsi Kâzım, Kanuni Vekili Serhan Çınar.
- (Müstedi)
A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Av. Ali Dana.
Aleyhine istinaf edilen namına: Av. Oktay Feridun.
H Ü -K Ü M
Salih S. Dayıoğlu: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Niyazi F. Korkut verecektir.
Niyazi F. Korkut: İstinaf eden müstedaaleyhler Lefkoşa'da Osman Paşa Caddesinde bir dükkânın kiracıları, aleyhine istinaf edilen müstedi ise konu dükkânın -sahibidir.
Müstedi Lefkoşa Kaza Mahkemesinde dosyaladığı bir genel istida ile 17/85 sayılı genel istidada verilen kararın değiştirilerek 14.1.1988 tarihinden ya da Mahkemenin uygun göreceği bir tarihten itibaren konu dükkân için müstediye ödenecek makul -kiranın saptanmasını istedi. İstidaya ekli ve müstedinin vekili tarafından yapılan yemin varakasında, sair şeyler yanına, 17/85 sayılı genel istidada verilen karardan sonra, konu dükkân ile ilgili olarak, kiraya etkin olaylarda durum ve koşullarda esaslı d-eğişiklikler olduğu ileri sürüldü.
Müstedaaleyhler ise, dosyaladıkları itiraznamede, sair şeyler yanında, istida konusu dükkânın eski ve şehir merkezinden uzakta olduğunu, dükkânın tavanından su akıttığını, ekonomik durum nedeni ile işlerinin kötüye gitt-iğini ve halen ödemekte oldukları kiranın makul olduğunu ve kiriayı artırmak için koşulların henüz gerçekleşmediğini ileri sürdüler.
Müstedaaleyhlerin konu dükkânda yasal kiracı oldukları hususunda taraflar arsında bir görüş ayrılığı yoktur.
Müstedi ad-ına şahadet veren Eray Hacı Arif konu dükkândaki su akıtma durumunun tamir ettirildiğini belirtmiştir. Bilirkişi olarak şahadet veren Turan Avni ise şahadetinde kıyaslama metodu ile enflasyonu da dikkate alarak, kira değerlendirmesi yaptığını ve benzer dük-kânların kiralarını emsal olarak kirayı 237,160TL olarak saptadığını belirtti ve 1985-1988 yılları arasındaki yıllık artışları da dikkate alarak bunlardan %15 bir düşüş yapıp ödenmesi gereken aylık kirayı 206.872TL olarak saptadı.
Müstedaaleyh (1) ise, ş-ahadetinde, mali durumlarının iyi olmadığını, iş hacminin düştüğünü, kazancının azaldığını ileri sürdü.
Şahadetleri değerlendiren İlk Mahkeme müstedinin tanıklarının dürüst şahadet verdiklerine ilişkin bulgu yaparak müstedaaleyh (1)'in ise ileri sürdüğü -hususları kanıtlayacak somut delil sunmadığını vurgulayrak şahadetine itibar etmediğine ilişkin bulgu yaptı. Alt Mahkeme ilâveten konu dükkânın tavanındaki su aktıtma durumunun da tamir edilmiş olduğuna ilişkin şahadet olduğunu dikkate alarak müstedaaleyhl-erin bu konudaki iddialarına da itibar etmedi.
Alt Mahkeme, şahadete göre, konu dükkân için 1.2.1985'de saptanan aylık 65.000TL kiradan sonra 1985-1987 yılı için %41 ve 1987-1988 yılı için %66 bir artış olduğunu ve bu hesaplamaya göre kiranın 200.000TL o-lması gerektiğini ancak adli takdirini kullanmak sureti ile %10 bir düşüş yapmanın da uygun olacağını vurgulayarak makul kirayı ayda 180.000TL olarak saptayıp müstedaaleyhlerin 1.2.1988 tarihinden itibaren aya 180.000TL ödemelerine ilişkin emir verdi.
Mü-stedaaleyhler bu karara karşı istinaf dosyaladılar. İstinaf edenler istinaf ihbarnamesinde özetle, kira saptarken Alt Mahkemenin konu dükkânın tavanında akıtma olduğunu dikkate almadığını, müstedi vekili ile tanığı Turan Avni'nin tenakuzlar varolan şahadet-lerine itibar etmekle hata ettiğini ve keza Alt Mahkemenin ilk defa makul kira saptanıyormuş gibi bir değerlendirme yapmakla da hatalı hareket ettiğini ileri sürdüler.
İstinafın duruşması sırasında istinaf sebeplerini yineleyen istinaf edenler Alt Mahkem-enin özellikle 1985-1988 yılları arasındaki artışları incelerken rakamsal hata yaptığını ve bu hata sonucu 1985-1988 yılları arasındaki artışları dikkate alarak 200.000TL aylık kirayı hatalı olarak saptadığını ileri sürdüler.
İstinaf edenlerin ileri sürd-üğü gibi Alt Mahkemenin dükkândaki akıtma durumunu kaale almadığı doğru değildir. Mahkeme hükmünde bu hususa değinmiş ve bir süre için var olan akıtmanın onarıldığını dikkate alarak istinaf edenlerin bu itirazlarına itibar etmemeyi uygun bulmuştur. Konu dü-kkânda sürekli bir akıtma olmadığına göre bu durum kirayı düşürtmeyi gerektirecek bir husus değildi ve Alt Mahkeme de böyle hareket etmeke hata etmemiştir.
Yargıtay olarak birçok kez vurgulandığı gibi Alt Mahkemenin olgusal husulardaki bulgularına Yargıt-ay müdahalede genellikle çekingen davranır. Bu meselede Alt Mahkemenin tanıkların şahadetleri ile ilgili bulgularına müdahalemizi gerektirecek önemli bir hata olduğu hususunda ikna edilmedik. Bu nedenle istinaf edenlerin olgularla ilgili istinaf sebeplerin-de de mesnet görmüyoruz.
İstinaf edenlerin Alt Mahkemenin artışlarla ilgili rakamsal hata ettiğine ilişkin iddialarına gelince; esasında Alt Mahkeme artışları esas almayıp makul bir kira saptarken önündeki tüm şahadet çerçevesinde adli takdirini kullanra-k bir rakam saptamayı uygun görmüştür. Böyle bir rakam saptarken de örnek olarak ilgili devrelerdeki artışlara değinmiştir. Kaldı ki Alt Mahkeme saptadığı 200.000TL rakam ile de yetinmeyip herhangi bir gerekçe vermeksizin bu rakamdan da %10 bir düşüş yapmı-ştır. Rakamsal bir hata var ise bile bu düşüş ile o da ortadan kalkmış olur ve bu nedenle bu istinaf sebebi de ileri gidemez.
Sonuç olarak istinaf reddolunur. Aleyhine istinaf edilenin masrafları istinaf edenler tarafından ödenecektir.
(Salih S. Dayıoğ-lu) (Niyazi F. Korkut) (Celâl Karabacak)
Yargıç Yargıç Yargıç
30 Haziran 1989
-
-3-
-
Full & Egal Universal Law Academy