-D.37/88 Birleştirilmiş
Yargıtay/Hukuk 26/88 ve 27/88
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Taner Erginel.
Yargıtay/Hukuk 26/88
(İstida No. -169/80 Girne)
İstinaf eden: Marianne Elizabeth Morosoli - U.K.
ile
Aleyhine istinaf edilen: 1. KTFD temsilen KTFD Başsavclığı - Lefkoşa.
2. KTFD Ekonomi ve Maliye Bakanlığı (Yönetici)
temsilen KTFD Başsavcılığı - Lefkoşa.
- A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Av. Talat Kürşat
Aleyhine istinaf edilenler namına: Derviş Akter
Yargıtay/Hukuk 27/88
(İstida No: 169/80 Girne)
İstinaf eden: 1. KTFD temsilen- KTFD Başsavcılığı - Lefkoşa.
2. KTFD Ekonomi ve Maliye Bakanlığı (Yönetici) temsilen
KTFD Başsavcılığı - Lefkoşa.
ile
Aleyhine istinaf edilen: Marianne Elizabeth Morsoli - U.K.
- A r a s ı n d a.
İstinaf edenler namına: Derviş Akter
Aleyhine istinaf edilen namına: Av. Talât Kürşat
H Ü K Ü M
N. Ergin Salâhi: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Niyazi F. Korkut verecektir.
Niyazi F. Korkut: İstinaf e-den Müstedi 7/80 sayılı Yabancıdan Satın Alınan Taşınmaz Malların Kaydı Yasası altında bir istida dosyalayarak 5.8.1972 tarihli bir sözleşme uyarınca M.G. Leptos'dan aldığı ve bedelini ödediği halde ülkedeki koşullar nedeni ile kaydını kendi adına yaptıram-adığı Girne'de Karaoğlanoğlu Sh/Pl.XII/10, Plot 83/25 üzerinde inşa edilmiş ve Poseidon diye bilinen apartmanın yer katında bulunan 2 numaralı dairenin adına kaydedilmesine ilişkin istemde bulundu.
İstidaya ekli yemin varakasında, sair şeyler yanında, 5.-8.1972 tarihinde müstedinin istidada adı belirtilen Girneli M.G. Leptos ile yukarıda tafsilâtı verilen taşınmaz malı KL 4900 mukabilinde satın almak üzere yazılı bir sözleşme yaptığı aynı gün satıcıya peşin olarak KL 1000 ödediği ve bakiye borcu da 7.8.197-2 tarihinde KL 2000 ve 30.8.1972 tarihinden itibaren her ay sonu KL 50 ödemek üzere anlaştığı, sözleşme uyarınca yükümlülüklerini yerine getirerek konu taşınmaz malı tasarrufuna aldığı ancak Barış Harekâtı nedeniyle koçan alamadığı ileri sürüldü.
Aleyhin-e istinaf edilen Müstedaaleyhler ise dosyaladığı itiraznamede, sair şeyler yanında, müstedinin istidasında ileri sürdüğü savların 7/80 sayılı Yasanın özellikle 2 ve 6. maddelerinin içerdiği hususları kanıtlayıcı nitelikte olmadığı, müstedinin konu taşınmaz- malı 20.7.1974 tarihinden önce satın aldığını kanıtlayıcı belgesi olmadığı, konu taşınmaz mal üzerinde ipotek mevcut olduğu ve müstedinin istidasına ekli yemin varakasında belirtilenlerin gerçeklerle bağdaşmadığı ileri sürüldü.
İstidanın duruşması yapı-larak şahadet dinlendi. Verilen şahadet ve sunulan emareleri inceleyen alt mahkeme müstedinin şahadetinde, istidaya ekli yemin varakasındaki savlarını yineldiğine ve müstedaaleyhin de konu taşınmaz mal üzerinde Christakis Evangelo ve Joan Evangelo lehine K-L 14.000 için ipotek mevcut olup borcun %9 faiz taşıdığına ilişkin şahadet sunduğuna değinerek ve 7/80 sayılı Yasa altındaki yasal durumunu da inceledikten sonra istidada talep olunan ile müstedinin satın aldığını ileri sürdüğü malın bir ve aynı mal olduğu-na, konu malın emare I olarak sunulan satış sözleşmesi uyarınca 20.7.1974 tarihinden önce müstedi tarafından satın alınmış olduğuna ve bedeline karşılık bir miktar ödeme yapıldığına ilişkin bulgu yaptı.
Alt Mahkeme yapılan ödemelerle ilgili şahadeti de değ-erlendirerek KL 4900 olan satış bedeline tuta müstedinin sözleşmenin yapıldığı gün KL1000 ve 7.8.1972 tarihinde KL2000 ve daha sonra Bank of Cyprus vasıtası ile 8.2.1973 tarihinde £200 karşılığı olarak KL181,570 mils olmak üzere satıcıya toplam KL 3,181,57-0 mils ödediğine ilişkin bulgu yaptıktan sonra müstedinin sözleşmeye göre %9 faizi ile birlikte KL 1,718.430 mils mütebaki borcunu ilgili Bakanlığın göstereceği özel bir fona yatırmasının uygun olduğu kanaatına vardı.
Alt Mahkeme şahadete göre söz konusu- taşınmaz mal üzerinde 21.11.1970 tarihinden beri KL 14.000 için ipotek mevcut olduğuna ve mevcut ipotek miktarının konu taşınmaz mal üzerinde inşa edilen 8 daireye isabet edecek şekilde taksim edilerek çıkacak yekünden bir daireye isabet edecek miktarın s-özleşme tarihi olan 5.8.1972 tarihinden itibaren %9 faizi ile birlikte müstedi tarafından ilgili Bakanlığın göstereceği özel bir fona yatırılmasına ilişkin kanaat belirterek sonuçta istida konusu taşınmaz malın müstedi adına kaydedilmesine, müstedinin baki-ye KL 1,718.430 mils borcu ile %9 fazilerini ilgili Bakanlığın göstereceği bir fona yatırmasına ve konu taşınmaz mal üzerindeki KL 14.000 ipotek borcundan hissesine isabet eden 1/8 miktarı 5.8.1972 tarihinden itibaren %9 fazileriyle birlikte ilgili Bakanlı-ğın göstereceği bir fona yatırmasına ilişkin emir verdi.
Gerek Müstedi gerekse Müstedaaleyhler bu emre karşı istinaf dosyaladılar.
26/88 sayılı ve 3 istinaf sebebi içeren istinafı ile ilgili olarak Mahkemeye hitap eden istinaf eden avukatı hitabında, s-air şeyler yanında, alt mahkemenin 28.8.1987 tarihli kararında Y/H 2-3/83 de belirlenen ilkelere göre konu taşınmaz mal üzerineki ipoteğin 8 daireye bölünerek bir daireye düşen miktarın ödenmesine ilişkin karar verdiğini ancak bu karar verlimezden önce 7/8-0 sayılı Yasanın 54/87 sayılı yasa ile tâdil edildiğini; 54/87 sayılı Yasanın geçici 2. maddesine göre askıda olan bu tür davalara 54/87 sayılı Yasa hükümlerinin uygulanması gerektiğini ve bu yasanın 5(2) maddesi ile esas yasanın 8(d) maddesine ek bir bend- eklendiğini ver bu bend uyarınca satın alanın konu yükümlülükle ilgili sorumluluğu ya da yükümlülüğü olmaması halinde kendisinden varsa, satış bedelinin ödenmemiş kısmından fazlasını ödemesinin istenemeyeceğini ancak Mahkemenin adil ve gerekli gördüğü hal-lerde böyle bir yükümlülüğün yapılacak kayıt uyarınca verilecek koçana kaydedilmesinin emredilebileceğini ve 54/87 sayılı tadil yasası ile eklenen bu bendin alt mahkeme karar verirken gözünden kaçtığını ileri sürdü. İstinaf eden müstedi avukatı alt mahkem-enin ödenmesini emrettiği faiz hususunda da bir istinaf yapmakla beraber duruşma sırasında bu sebep üzerinde durmamıştır.
Müstedinin istinafını yanıtlayan müstedaaleyler adına bulunan savcı da alt mahkeme karar verirken 54/87 sayılı Yasanın gözünden kaçm-ış olabileceğini belirterek Yargıtayın 54/87 sayılı Yasa ile esas Yasanın 8(d) maddesine eklenen bende bir açıklık getirmesinin yararlı olacağını vurguladı.
27/88 sayılı istinafı ile ilgili olarak ise müstedaaleyhler adına konuşan savcı istinaf ihbarname-sinde ileri sürdüğü istinaf sebeplerinden sadece 2'ncisi üzerinde durarak alt mahkemenin hükmünde belirttiği emare IV belgenin Limited bir şirket tarafından verilen tarihsiz bir belge olup 7/80 sayılı Yasanın kapsamına giremiyeceğini ve alt mahkemenin bu b-elgeye dayanarak karar vermekle hata ettiğini savundu.
Aleyhine istinaf edilen müstedi adına bu istinafı yanıtlayan avukatı ise alt mahkemenin emare IV'e değinmeyip kararını sunulan sair belgelere dayandırdığını ileri sürdü.
İstinafta istinaf edenin ko-nu ettiği 7/80 sayılı Yabancıdan Satın Alınan Taşınmaz Malların Kaydı Yasasını tadil eden 54/87 sayılı Yasa'nın geçici 2 ve 5(2) maddeleri aynen şöyledir:
"Geçici Madde 2. Bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce Esas Yasanın 4. maddesinde öngörülen dok-san günlük süre içinde Mahkemeye yapılmış ve henüz Mahkemece sonuçlandırılmamış olan başvurular hakkında da bu Yasa kuralları uygulanır."
"Madde 5(2) Esas Yasa, 8. maddesinin (d) fıkrasının sonuna aşağıdaki yeni koşul bendi eklenmek suretiyle değiştirilir-:
"Ancak satın alınan bu yükümlülükle ilgili sorumluluğu veya yükümlülüğü olmaması halinde kendisinden varsa, satış bedelinin ödenmemiş kısmından fazlasını ödemesi istenemez; fakat makul, adil ve gerekli görüldüğü hallerde, böyle bir yükümlülüğün 10. madde- uyarınca yapıalcak kayıt gereğince sicile ve verilecek koçana kaydedilmesi emredilebilir."
-Yukarıda alıntı yapılan maddelerden de görülebileceği gibi tadil yasası yürürlüğe girdiğinde askıda olan 7/80 sayılı Yasa kapsamındaki bu istidaya alt mahkemnin 54/87 sayılı tâdil Yasası hükümlerini uygulaması gerekirdi ve bu nedenle müstedinin satın aldı-ğı mal üzerinde var olan konu yükümlülükle ilgili herhangi bir yükümlülüğü olduğuna ilişkin bir sav ve şahadet de bulunmadığına göre alt mahkemenin konu yükümlülüğü 8'e bölerek 1/8'in müstedi tarafından ödenmesine ilişkin emrinin hatalı olduğu aşikârdır. B-u durumda alt mahkemenin bu hususta verdiği kararın iptâl edilmesi gerekir. Ancak konu yükümlülüğün konu taşınmaz malın tümü üzerinde oluşu ile mahkemenin müstedi lehine 2 No'lu dairenin kaydedilmesine ilişkin emri ve meselenin tüm koşulları dikkate alındı-ğında, esas yasasının 8(d) maddesine 54/87 sayılı Yasa ile eklenen bend uyarınca, Müstedi adına yapılacak kayıt ile verilecek koçana konu taşınmaz mal üzerindeki yükümlülüğün 1/8'i için bir ipotek kaydı düşülmesinin adil olacağı görüşündeyiz.
-
27/88 sayılı istinafa konu emarenin ise, müstedi avukatının da hitabında belirttiği gibi, alt mahkeme tarafından dikkate alınamdığı ve alt mahkemenin öteki emarelere dayanarak bir bulguya vardığı sarihtir ve bu istinafta bir mesnet görmüyoruz.
Sonuç ol-arak 26/88 sayılı istinaf kabul edilerek konu taşınmaz mal üzerindeki KL 14.000 ipotek brocundan müstedinin hissesine isabet eden 1/8 miktarın 5.8.1972 tarihinden itibaren %9 faizleri ile birlikte ilgili Bakanlığın göstereceği bir fona yatırılmasına ilişki-n alt mahkeme kararının iptal edilmesine ve onun yerine aynı miktarın müstediye verilecek koçana kaydedilmesine ilişkin emir verilir.
27/88 sayılı istinaf reddolunur.
Masraflarla ilgili herhangi bir emir verilmez.
(N. Ergin Salâhi) (-Niyazi F. Korkut) (Taner Erginel)
Yargıç Yargıç Yargıç
9 Eylül 1988
-
-6-
-
Full & Egal Universal Law Academy