- Yargıtay/Hukuk 27/79
(Dava No. 344/78; Girne)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin, Başkan, Ahmet İzzet, Şakir Sıdkı İlkay.
İstinaf eden: Kıb-rıs Türk Petrolleri Ltd Şti., Girne.
(Davalı)
ile
Aleyhine istinaf edilen: A. Rasim Demir, Beylerbeyi, Girne.
(Davacı)
- a r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Kıvanç M. Riza.
Aleyhine istinaf edilen namına: Zeki A. Bayram.
Yasaların geriye dönûk uygulanması - Geriye dönük uygulanacak
yasaların tamamlanmış sona ermiş işleml-eri etkilememesi - Yeni
yasanın eski yasa altında ödenmiş menfaatleri etkilememesi-
Davacının KİT olan bir şirketin müdürü ve 37/75 sayılı Yasanın 24.
maddesinde öngörülen şirket kârının belli nisbetinden pay almaya
sahip müstahdemlerinden olma-sı - Davacıya 1976 yılı kârından ödenen
20.400TL'nin ödenmesi - 37/75 sayılı Yasayı değiştiren 49/77 sayılı
Yasanın müstahdemlere kârdan pay verilmesini ortadan kaldırması ve
yürürlük tarihini esas yasanın yürürlüğe giriş tarihi olduğunu
"girmi-ş sayılır" sözcükleri ile belirtmesi - Davacının şirketteki
işinden ayrılırken 1976 yılı için ödenen kâr payının diğer
menfaatlerinden tenzil edilmesi üzerine dava açması - Davalı
şirketin yeni yasaya göre sözkonusu kâr payını tenzil etmeye hakkı
- olduğu iddiası - İlk Mahkemenin 49/77 sayılı yeni yasadaki "girmiş
sayılır" sözcüklerinin birden fazla mana taşıdığı ve yasanın geriye
dönük olduğu anlamına gelmediği kanısına varması - Yargıtayın yeni
yasanın geriye dönük olduğunu kabul etmesi- fakat eski yasaya göre
hakkını almış ve işlemleri sona ermiş kişileri etkilemediği
kanısına varması.
Tefsir - Yasaların geriye dönük yürürlüğe girmesi halinde eski yasa
altında alınmış hak ve menfaatlerin etkilenmemesi - Bu gibi halin
kazanı-lmış haktan farklı olması - 37/75 sayılı 1975 Kamu İktisadi
Teşebbüsleri (Yönetim, Denetim ve Gözetim) Yasası - Yasanın 24.
maddesi altında müstahdemlere ödenen kâr payını 49/77 sayılı
Değişiklik Yasasının ortadan kaldırması - Değişiklik yasasının- esas
yasanın yürürlüğe girdiği tarihte yürürlüğe girmiş sa- yılması.
OLAY: Davacı, bir KİT olan Davalı şirketin müdürü idi. 37/75 sayılı
Yasanın 24. maddesi şirketin yıllık kârından en az %10'unun çalışan
personele dağıtılmasını öngörmekte idi.- Buna göre Davacıya şirketin
1976 yılı kârından 20400TL ödendi. 1977 yılında Yasada bir
değişiklik yapılarak çalışan personele kârdan pay verilmesi ortadan
kaldırıldı. Değişiklik yasasının yürürlüğe giriş tarihinin esas
yasanın yürürlüğe giriş -tarihi olduğu belirtildi. Daha sonra
görevden ayrılan Davacının kazandığı menfaatler hesaplanırken 1976
yılında Davacıya ödenen kâr payı tenzil edildi. Davacı tenzil
edilen meblâğın iadesi için dava açtı. Davalı yeni yasanın önceki
yasada belir-lenen kâr hakkını ortadan kaldırdığını ve Davacıya
ödenen meblâğı tenzil etmeye hakkı olduğunu iddia etti.
İlk Mahkeme, yeni yasanın 3. maddesinde geçen "girmiş sayılır"
sözcüklerinin birden fazla anlam taşıdığını ve yeni yasanın geriye
d-önük uygulanacağı anlamına gelmediğini belirtti ve Davacı lehine
hüküm verdi.
Davalı İlk Mahkemenin yeni yasa kurallarını yanlış tefsir
ettiğini ileri sürerek istinaf etti.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, değişiklik yasasının geriye dönük olduğunu
- kabul etmekle birlikte genel hukuk ilkelerine göre geriye dönük
uygulanacak bir yasanın henüz elde edilmemiş hakları
etkileyebileceğini, tamamlanmış hakları etkilemiyeceğini, burada
Davacının almaya hakkı olanı aldığını, yapılması gereken tüm
- işlemlerin yapılıp sona erdiğini belirtti ve gerekçesi hatalı bile
olsa İlk Mahkemenin Davacı lehine karar vermekle hata etmediği
sonucuna vararak istinafı reddetti.
H Ü K Ü M
Ülfet Emin Başkan: İstinaf eden Kıbrıs'ta kayıt-lı bir şirket olup petrol mamulleri satmaktadır. Tüm ilgili zamanlarda aleyhine istinaf edilen (davacı) istinaf eden (davalı) şirketin müdürü bulunmaktaydı. 37/75 sayılı Yasanın 24. maddesi uyarınca Kamu İktisadi Teşebbüslerinde kârın en az %10'u çalışanla-ra ücretleri ile orantılı olarak dağıtılır. Davalı şirket bir Kamu İktisadi Teşebbüsüdür. 1977 yılının Haziran ayında davalı şirketin 1976 yılının kârından davacıya 20400TL prim ödendi. Ödenen söz konusu prim 37/75 sayılı 1975 Kamu İktisadi Teşebbüsleri (Y-önetim, Denetim ve Gözetim) Yasasının 24. maddesi uyarınca ödendi. Söz konusu yasa daha sonra 49/1977 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri (Yönetim, Denetim ve Gözetim) (Değişiklik No.2) Yasası uyarınca 37/1975 sayılı Yasanın 24. maddesi tadil edildi ve tadil-âta göre 24. maddenin öngördüğü kâr dağıtımından diğer kişiler ile beraber genel müdür, genel müdür yardımcısı ve müdürler faydalanamaz. Değişiklik Yasası 21 Kasım 1977' de Kıbrıs Türk Federe Devleti Resmi Gazetesinde ilân edildi. Ancak yasanın 3. maddesin-e göre bu Yasa Esas Yasanın yürürlüğe giriş tarihinden başlayarak yürürlüğe girmiş sayılır. Değişiklik Yasası 21.11.1977'de Resmi Gazetede ilân edildiğinde 37/75 sayılı Esas Yasanın 24. maddesi uyarınca davacı kâr hakkını almış bulunmaktaydı. Davacı daha s-onra davalının hizmetinden ayrıldı ve bu ayrılma nedeni ile kazandığı menfaatlar kehdisine davalı tarafından ödenirken Haziran 1977'de 1976 kârı için ödenen 20400TL tenzil edildi. Davalı, Değişiklik Yasası Esas Yasanın yürürlüğe giriş tarihinden başlayarak- yürürlüğe girdiğinden Esas Yasanın 24. maddesinde belirlenen kâr hakkının ortadan kalktığını ve Esas Yasanın 24. madde tahtında davacıya ödenen meblâğı tenzil etmeğe hakkı olduğunu iieri sürdü. İlk Mahkeme ise 49/77 sayılı Yasanın 3. maddesinde yer alan "-girmiş sayılır" sözcüklerinin birden fazla mana taşıdığı ve bu gibi sözlerin 49/77 sayılı Yasa gözönünde tutulduğunda geriye dönük mana taşıdığı anlamına gelemeyeceği kanısına vararak davalının iddiasını reddetti. Davalı İlk Mahkemenin 49/77 sayılı Yasa ku-rallarını yanlış tefsir ettiğini ileri sürerek İlk Mahkemenin verdiği hükümden istinaf eyledi.
49/77 sayılı Değişiklik Yasasının 3. maddesi aynen şöyledir:
"Bu Yasa, Esas Yasanın yürürlüğe giriş tarihinden başlayarak
yürürlüğe girmi-ş sayılır."
Kanaatımızca 3. maddenin ifadesindeki anlam açıktır. Bu anlama göre Değişiklik Yasası Esas Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yürürlüğe girer. Bu durumda Değişiklik Yasasının 3. maddesine göre Değişiklik Yasası geriye dönük olara-k yürürlüğe girmiştir. Ancak bu gibi hallerde genel hukuk ilkelerine göre geriye dönüklük ilgili yasa maddeleri tahtında tamamlanmış bir hakkı kapsamaz. Başka bir deyimle bu istinaftaki davacı Esas Yasanın 24. maddesi uyarınca olan kâr alma hakkını almamış- olsaydı Değişiklik Yasası uyarınca bu hakkını alamazdı. Ancak böyle bir halde geriye dönük olan bir yasanın Anayasa'ya uygunluğuna dair kuşku vardır. Çünkü böyle bir halde kişinin kazanılmış hakkına tecavüz edilmiş olur. Bu istinafta istinaf konusu konuda- ise davacının hakkı kazanılmış haktan daha başka bir haktır. Yasa uyarınca almaya hakkı olan hakkı davacı almıştır, hak tamamlanmıştır, sona ermiştir, onun altında yapılması gereken bütün işlemler yapılmıştır. Böyle bir işlemin ortadan kaldırılması istend-iği hallelerde herhangi bir değişiklik yasanın böyle hali açıklıkla içermesi gerekir. Bu Değişiklik Yasasında böyle bir niyetin var olduğuna en ufak bir belirti dahi yoktur. Değişiklik Yasası, gerçekten uygulaması geriye dönük olmakla beraber, değiştirdiği- Yasa Maddesi uyarınca tamamlanmış olan bir işlemi hiçbir zaman etkilemez.
Bu durumda İlk Mahkemenin gerekçe olarak ileri sürdüğü hususlar hatalı olmakla beraber, davalı aleyhine verdiği hüküm hatalı değildir.
Sonuç olarak istinaf reddolunur ve- istinaf edenin aleyhine istinaf edilene istinaf masraflarını ödemesine emir verilir.
(Ülfet Emin) (Ahmet İzzet) (Şakir Sıdkı İlkay)
Başkan Yargıç Yargıç
16 Temmuz 1979
- 483 -
Full & Egal Universal Law Academy