- Yargıtay/Hukuk 28/79
(Dava No.374/79; Lefkoşa)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin, Başkan, Ahmet İzzet, Şakir Sıdkı İlkay.
İstinaf eden: Meti-n Özkan (Davalı 1), Lefkoşa.
ile
Aleyhine istinaf edilen: Ali Cafer Gülboy (Davacı), Lefkoşa.
a r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Talât Kürşat ve Işılay Ever.
Aleyhine istinaf edile-n namına: Kemal Aktay.
Meni müdahale emri - Geçici meni müdahale emri - Yemin varakasında
ileride telafisi imkânsız zararın doğacağı veya eski hale dönüşün
çok zorlaşacağı hususunda bir iddianın yer almaması - Meni müdahale
emri vermenin hatalı- olması.
Ara emri - Meni müdahale emri - Ara emri vermenin şartları - Yemin
varakasında bulunması gereken hususlar - Telafisi imkânsız zarar
doğma olasılığının iddia edilmemesi nedeniyle ara emrin iptali.
Tek taraflı ara emri verme - Yargıtay/Hukuk- 7/72' deki görüşlerin
teyit edilmesi - Genellikle ara emirlerin ihbarlı verilme
zorunluluğu - İhbar verilinceye kadar geçecek sürede büyük zarar
doğma olasılığı varsa ara emrin tek taraflı olarak verilebilmesi.
OLAY: Davacı ile Davalılar bir şi-rket kurma konusunda anlaştılar.
Taraflar ayrıca bir protokol imzalayarak şirket kuruluncaya kadar
Lefkoşa'daki bir işyerini çalıştırmaya başladılar. Davacı
protokolün Davalılar tarafından ihlâl edildiğini öne süren bir dava
açtı ve tek taraflı- bir ara emri istidası dosyalayarak Davalıların
işyerine müdahale etmemeleri ve işyerindeki stoku elden
çıkarmamaları için ara emri talep etti. İlk Mahkemenin böyle bir
emri vermesi üzerine Davalı 1 verilen emrin hatalı olduğunu öne
sürerek ist-inaf etti.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme geçici ara emri verilebilmesi için dava
konusunun ciddi olması, Davacının iddiasında haklı olduğuna dair
belirtiler bulunması ve meni müdahale emri verilmezse ileride
telâfisi imkânsız bir zararın doğacağı veya es-ki duruma dönüşün çok
zorlaşacağı hususunda Mahkemenin kanaat getirmesi gerektiğini
belirtti. Davacının yemin varakasında ara emri verilmezse ileride
telafisi imkânsız zarar doğacağı veya eski duruma dönüşün çok
zorlaşacağı konusunda bir iddian-ın bulunmadığını dikkate alan
Yüksek Mahkeme İlk Mahkemenin ara emri vermekle hata ettiği
kanısına vardı ve istinafı kabul ederek verilmiş ara emrini iptal
etti. Yüksek Mahkeme ara emir istidalarının genellikle ihbarlı
yapılması gerektiği, ihba-r yapılıncaya kadar geçecek sürede önemli
bir zarar doğacaksa tek taraflı verilmesinin uygun olduğu görüşünü
de belirtti.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
1- 7/72 sayılı Hukuk İstinaf.
H Ü K Ü M
Ülfet Emin, Başkan: İst-inaf edenin (davalı 1) 43-45 Asma Altı Sokağında Lefkoşa'daki iş yerine ve/veya ticarethaneye müdahale etmemesi, mezkûr iş yerini hiç bir şekilde kullanmaması ve ticarethanedeki eşya ve stoku satmaması, elden çıkarmaması, satış işlerine müdahale etmemesi h-ususunda Lefkoşa Kaza Mahkemesi, 18.4.1979 tarihinde davacı tarafından yapılan bir tek taraflı istida üzerine, geçici bir emir verdi.
Davalı 1 verilen geçici meni müdahale emrinin hatalı olduğunu ileri sürerek verilen emre karşı istinaf eyledi.
- Davacının davalı 1 aleyhine dava sebebi 16.8.1978 tarihinde taraflar arasında aktolunan bir protokolun ihlâline dayandırılmaktadır. Talep takririne göre taraflar bir şirket kuracaklardı ve bu şirkette davacı davalı 1 ile başka bir davalı hissedar olacakla-rdı. Protokola göre şirket kuruluncaya ve işe başlayıncaya kadar davalı 1 diğer davalı ile beraber davacıya ayda l0000TL verecekti, ileride şirket kurulup işe başlandıktan sonra verilen işbu aylık l0000TL sağlanan kâra mahsub edilecekti. Yine protokola gör-e tarafların herhangi birisi protokolu ihlâl ederse diğer tarafa 50000TL tazminat ödeyecekti, Davacı davasını Mahkemede ikame ettikten sonra Mahkemeye tek taraflı bir istida ile müracaat ederek davalı 1'in ve diğer davalının dava konusu iş yerine ve dava k-onusu mallara müdahale etmemesi için geçici bir meni müdahale emrinin verilmesini talep etti. İstida 17.4.1979 tarihli davacı tarafından yapılan bir yemin varakasına istinat ettirilmiştir. Bu yemin varakaşının 3. paragrafı davacıya ödenmesi gereken aylık 1-0000TL'nin ödenmediğini, davalıların iş yerini haksız ve kanunsuz kullanmaya devam ettiklerini, protokolun ihlâl edildiğini ve protokolda belirlenen 50000TL'lık tazminatın ödenmediğini belirtmektedir. Yemin varakasının 6. paragrafında ise 1 Eylül 1978'den -yemin gününe kadar davalıların davacıya 80000TL vermeleri gerektiğini, (herhalde bu 80000TL aylık 10000TL'nın yekünüdür) davalıların sadece 25000TL ödediğini ileri sürmekte ve bakiye olarak 55000TL kaldığı belirlenmektedir. Esas paragraf yemin varakasında -7. paragraftır. 7. paragrafa göre davalı No.l son zamanlarda devamlı olarak Türkiye'ye gidip gelmekte olup davacının edindiği bilgiye göre iş yerindeki eşyaları elden çıkaracak ve Adayı terkedecektir. Bu nedenle büyük zarara uğrama ihtimali kuvvetle muhtem-eldir.
Yüksek Mahkeme huzurunda istinaf yolu ile gelen bir çok istinaflarda belirtildiği gibi, geçici bir meni müdahale emrinin verilebilmesi için davacının karara bağlanması gereken ciddi bir konunun mevcut olması, davacının iddiasında haklı olduğun-a dair belirtilerin bulunması ve meni müdahale emri verilmezse, ileride telâfisi mümkün olmayacak bir zararın doğacağı veya eski duruma dönüşün çok zorlaşacağı hususlarında mahkemenin kanaat getirmesi gerekir. Yemin varakasına bakıldığında karara bağlanmas-ı gereken bir konunun ciddi olduğu ve davacının iddiasında haklı olduğuna dair belirtilerin bulunduğu aşikârdır. Ancak meni müdahale emri verilmezse ileride telâfisi mümkün olmayacak bir zararın doğacağı veya eski duruma dönüşün çok zorlaşacağı hususları y-emin varakasında görülmemektedir.
Geçici meni müdahale emirleri önemli bir emirdir ve mahkemelerin genel olarak karşı tarafa ihbar verilmeksizin geçici meni müdahale emri vermemesi gerektiği Yüksek Mahkeme tarafından 7/72 sayılı istinafta belirtilmiş-tir. Aynı istinafta çok istisnai durumlarda, örneğin diğer tarafa ihbar vermek için geçecek müddet esnasında tamiri imkânsız veya çok mühim zarar yapılacaksa mahkeme uygun gördüğü koşullar tahtında kısa bir müddet için geçici bir meni müdahale emri verebil-ir denmektedir. O istinafta belirtilen ilkeleri aynen bu istinafta da benimseriz.
Sonuç olarak davacının istidasına ekli yemin varakasında meni müdahale emri verilmediği takdirde ileride telâfisi mümkün olmayacak bir zararın doğacağına veya eski duru-ma dönüşün çok zorlanacağına ve böyle bir emrin tek taraflı bir istida üzerine verilmesi gerektiğine dair herhangi bir iddia veya en ufak bir şahadet olmadığından, İlk Mahkemenin geçici meni müdahale emrini vermemesi gerekirdi. Böyle bir emir vermekle İlk -Mahkeme hata etmiştir. Bu nedenle İlk Mahkemenin davalı 1 aleyhine verdiği 18.4.1979 tarihli geçici meni müdahale emri iptal edilir.
Aleyhine istinaf edilenin istinaf masraflarını ödemesine emir verilir.
(Ülfet Emin) (Ahmet İzzet) (Şakir- Sıdkı İlkay)
Başkan Yargıç Yargıç
13 Temmuz 1979.
- 487 -
Full & Egal Universal Law Academy